Οι αιτίες του πολέμου
Το λογικό ξεχωρίζει τον άνθρωπο από το ζώο και το έν¬στικτο τον εξομοιώνει. Όταν ο άνθρωπος ενεργεί με βάση το λογικό, τότε μεγαλουργεί" όταν όμως κατευθύνεται από το ένστικτο, τότε χρησιμοποιεί τη σκέψη του, όχι για να δη¬μιουργήσει, αλλά για να καταστρέψει. Τέτοια είναι η περί¬πτωση του πολέμου. Αναντίρρητα, δεν αποτελεί γέννημα της λογικής του ανθρώπου αλλά αποτέλεσμα της παραφροσύνης του. Ωστόσο, το ζητούμενο δεν έγκειται εκεί Αν επιθυμούμε να κατανοήσουμε το φαινόμενο του πολέμου πρέπει να εξη¬γήσουμε για ποιους λόγους καλλιεργείται η παραφροσύνη αυτή κα ι μάλιστα μέσα στις σύγχρονες πολιτισμικές συν¬θήκες.
Πολλοί λένε ότι για τον πόλεμο την αποκλειστική ευθύνη φέρουν τα ανθρώπινα ένστικτα, γιατί ανάμεσά τους υπάρ¬χουν βίαια και επιθετικά. Στην ανθρώπινη ψυχή φωλιάζει το καλό, φωλιάζει και το κακό. Το πρώτο επιζητεί τη φιλή¬συχη και ειρηνική ζωή, το δεύτερο τους πολέμους και τις αναταραχές. Επομένως, δεν είναι τυχαίο που όλη η ιστορία του ανθρώπινου γένους είναι αιματοβαμμένη: η φύση, δια¬τείνονται, το θέλησε και είναι αναπότρεπτο να συμβαίνει.
Όμως σε αντίθεση με τα ζώα, ο άνθρωπος διαθέτει λογική και μπορεί με τη δύναμή της να ελέγξει τα ένστικτα. Το αν θα το καταφέρει, εξαρτάται κυριότερα από τις επιδράσεις που ασκεί πάνω του το κοινωνικό περιβάλλον. Ανάλογα με την ποιότητα και το είδος τους είτε ηθικοποιείται, οπότε έχει τη δύναμη να απαλλαγεί από τη δυναστεία των βίαιων ενστί¬κτων, είτε εξαχρειώνεται, οπότε αδυνατεί. Αυτό είναι αποτέ¬λεσμα της αγωγής. Όταν ασκείται σωστά, τότε ο άνθρωπος ο¬πλίζεται με ηθικές άμυνες και ορίζει τη ζωή του με γνώμονα το ηθικό καλό. Όταν αυτό δε συμβαίνει, τότε τα ένστικτα μένουν ανεξέλεγκτα κα ι παρασέρνουν τον άνθρωπο σε πρά¬ξεις βίας και καταστροφής.
Άρα, οι πραγματικές αιτίες δεν πρέπει να αναζητηθούν στην ανθρώπινη φύση αλλά στους εξωγενείς, κοινωνικούς παράγοντες που διεγείρουν την έμφυτη επιθετικότητα και την οδηγούν στον πόλεμο. Και είναι τέτοια η διέγερση, που πολλές φορές καταλήγει ο άνθρωπος να παραβαίνει ακόμη και τους νόμους της φύσης του. Γιατί οι περισσότερες από τις διαμάχες μεταξύ ομοειδών ζώων βλέπουμε ότι σταματούν σε μια απλή επίδειξη δύναμης, σε σύγκρουση μέχρι τραυμα¬τισμού' όχι όμως σε εξόντωση του αντιπάλου. Ο άνθρωπος βέβαια δε σταματά εκεί' προχωρεί στην εξολόθρευση του εχθρού, και μάλιστα με τα πολεμικά μέσα που διαθέτει, αυ¬τή μπορεί να είναι μαζική. Και για τη στάση του τα αίτια δεν πρέπει να αναζητηθούν σε έμφυτους παράγοντες αλλά σε εκείνους τους κοινωνικούς που παραμορφώνουν τη φύση του και από έλλογο ον τον υποβιβάζουν σε ανήμερο θηρίο. .
Ανάμεσά τους ο κυριότερος είναι τα οικονομικά συμφέ¬ροντα. «Για την απόκτηση χρημάτων γίνονται όλοι οι πόλε¬μοι» έλεγε ο Πλάτωνας και ο Όμηρος μίλαγε «για τη λύσσα της κοιλιάς». Αυτή η λύσσα είναι που χαρακτηρίζει πολλές ισχυρές χώρες και τις ωθεί στην ιμπεριαλιστική πολιτική. Όσο ισχυρότερες είναι, τόση μεγαλύτερη ευχέρεια έχουν να παραβαίνουν τους κανόνες του διεθνούς δικαίου, να τους ερμηνεύουν κατά το συμφέρον τους και να τους προσαρμό¬ζουν στις φιλοδοξίες τους. Επιθυμούν να δυναμώσουν την ισχύ τους, να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδό τους και να αποκτήσουν περισσότερο πλούτο. Δύο είναι οι τρόποι, για να το πετύχουν: ο δρόμος της ειρήνης και της προσπάθειας και ο δρόμος του πολέμου. Συνηθέστερα ακολουθούν το δεύ¬τερο, γιατί αποφέρει εύκολα και άκοπα οφέλη. Άλλωστε, δυσκολότερο είναι να δημιουργείς και ευκολότερο να αρπάζεις ό,τι οι άλλοι δημιουργούν.
Ακόμη, στον πόλεμο οδηγούν τα εθνικά μίση και οι διχό¬νοιες. Όταν οι λαοί χωρίζονται με ιστορικές διαφορές και τα προβλήματα ανάμεσά τους χρονίζουν, αναπόφευκτο είναι να γεννιέται στις σχέσεις τους προκατάληψη και εχθρότη¬τα. Από εκεί πηγάζει ο εθνικισμός, το αίσθημα δηλαδή της εθνικής υπεροχής, που πάντα λειτουργεί ως ιδεολογία δικαί¬ωσης της επεκτατικής πολιτικής. Γιατί επόμενο είναι ο λαός που αυτοχαρακτηρίζεται ανώτερος να θέλει να υποτάξει όσους έχει συμφέρον να θεωρεί κατώτερους.
Τέλος, πολλοί πόλεμοι έχουν θρησκευτικό χαρακτήρα. Και εδώ έγκειται το οξύμωρο αλλά όχι αναιτιολόγητο σχή¬μα. Η θρησκευτική πίστη από δύναμη αγάπης γίνεται δύνα¬μη καταστροφής. Για τούτο ευθύνεται ο φανατισμός. Γιατί, όπως παρατήρησε ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, δεν είναι μόνο ο φανατισμός της άγνοιας, της κακίας, της διαστροφής κατα¬στροφικ6ς. Είναι και ο φανατισμός της αρετής. Όποια ιδέα και αν υπηρετεί ο φανατικός, θρησκευτική, εθνική, πολιτι¬κή ή και αθλητική ακόμη, είναι το ίδιο επικίνδυνος. Το μί¬σος σε όλες τις εκδοχές του χρησιμοποιεί τη βία, για να ικα¬νοποιηθεί. Στην περίπτωση της θρησκείας, το μίσος οδήγησε τους ανθρώπους σε μακροχρόνιους πολέμους σε βάρος των απίστων, σε σφαγές και εγκλήματα αποτρόπαια. Και το δυ¬σάρεστο είναι ότι τούτο το μίσος δεν έχει εκλείψει στις μέ¬ρες μας αντίθετα όλο και καλλιεργείται.
Δεν πρέπει λοιπόν να προσφεύγουμε στην ανθρώπινη φύ¬ση, για να απαλλάξουμε την οικονομική, πολιτική και ιδε¬ολογική οργάνωση των σύγχρονων κοινωνιών από τις ευθύ¬νες για την έκρηξη των πολέμων. Οι φιλήσυχοι άνθρωποι με¬τατρέπονται σε πολεμικές μηχανές, μόνο όταν η οργάνωση αυτή επιδρά τόσο καταλυτικά στην ψυχή τους, ώστε να τυ¬φλώσει το λογικό και να εξάψει τα βίαια ένστικτα.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. Να γίνει η περίληψη του κειμένου γύρω στις 100 λέξεις.
2. Να αναφέρετε επιγραμματικά σε μια παράγραφο τις αιτίες του πολέμου, που αναφέρονται στο κείμενο.
3. Να αναφέρετε τον τρόπο ανάπτυξης της 2ης, 4ης και 6ης παραγράφου.
4. Να δοθούν τα συνώνυμα των λέξεων: ξεχωρίζει, εξαχρειώνεται, παραμορφώνουν, παραβαίνουν, δυναμώσουν.
5. Να δοθούν τα αντώνυμα των λέξεων: οπλίζεται, υποβιβάζουν, δημιουργείς, διαφορές, ξεχωρίζει.
6. «Η εδραίωση της ειρήνης δεν πρέπει να εναποτίθεται στα χέρια των κυβερνήσεων. Είναι υπόθεση των λαών και για την επίτευξη της μεγάλη συμβολή μπορούν να προσφέρουν οι νέοι».
Να σχολιάσετε τις προηγούμενες απόψεις σε μια παραγωγή λόγου περίπου στις 300-500 λέξεις.
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΚΘΕΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΕΠΑΛ). Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΚΘΕΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΕΠΑΛ). Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
9.8.09
Βία - εγκληματικότητα
Το αν είναι έμφυτοι ή επίκτητοι οι λόγοι της βίαιης συ¬μπεριφοράς είχε στο παρελθόν απασχολήσει έντονα την κοι¬νωνία. Την προτεραιότητα της κληρονομικότητας πρέσβευε ένας σεβαστός αριθμός επιστημόνων, που συνάμα πρότειναν τη λήψη ιατρικών μέτρων για τη θεραπεία του προβλήματος, και πρώτο ανάμεσά τους τη στείρωση όσων από τη φύση εί¬χαν προδιάθεση στο έγκλημα. Βολική λύση. Απενοχοποιούσε την κοινωνία και μετέθετε την ευθύνη της βίας στα γονίδια. Απέτρεπε την αντιμετώπισή της με κοινωνικά μέσα και την καθιστούσε θέμα γενετικής έρευνας και εργαστηριακής θε¬ραπείας.
Λίγους όμως υποστηρικτές έχει στην εποχή μας τούτη η «επιστημονική» εκδοχή του ρατσισμού. Ευρύτερα αποδεκτή πλέον είναι η ευθύνη του κοινωνικού περιβάλλοντος. Ασφα¬λώς, κάθε άνθρωπος, από τη γέννησή του ακόμη, κρύβει επι¬θετικά ένστικτα, άλλος περισσότερο και άλλος λιγότερο αναπτυγμένα. Δεν ευθύνεται όμως η κληρονομικότητα για την εκδήλωσή τους αλλά κυρίως η κοινωνία. Και τούτο για δύο λόγους. Από τη μια χρέος των μηχανισμών κοινωνικο¬ποίησης είναι να τιθασεύσουν την έμφυτη ανθρώπινη επιθε¬τικότητα από την παιδική ακόμη ηλικία και όταν αυτό δε γίνεται, τότε η ευθύνη χρεώνεται στο περιβάλλον. Από την άλλη η κοινωνία διεγείρει σε μεγάλο βαθμό τα βίαια ένστικτα εξαιτίας των διαταραγμένων και προβληματικών συν¬θηκών που επικρατούν στους κόλπους της.
Επομένως, για την ανησυχητική αύξηση της βίας δεν πρέ¬πει να αναζητούμε τις αιτίες στην ποιότητα του γενετικού υλικού αλλά στις συνθήκες που επικρατούν στο κοινωνικό περιβάλλον και τις επιδράσεις που αυτό ασκεί στον άνθρω¬πο.
Ανάμεσα στις αιτίες σημαντική θέση κατέχουν οι οικο¬νομικοί λόγοι. Η αύξηση της βίας είναι στενά συνυφασμένη με την αντίστοιχη αύξηση της ανεργίας, που σημειώνεται στην εποχή μας. Γιατί, πράγματι, η φτώχεια δε λείπει από τις σύγχρονες κοινωνίες της ευμάρειας. Όσο και αν δεν φαίνεται, υπάρχει πίσω από την απαστράπτουσα προθήκη τους. Εξαιτίας της δημιουργούνται έντονα βιοποριστικά προβλήματα και ορισμένοι καταφεύγουν στη βία και το έγκλημα. για να. τα επιλύσουν.
Ακόμη, πρέπει να υπολογίσουμε την επίδραση που ασκούν στον άνθρωπο τα κοινωνικά προβαλλόμενα πρότυπα. Αξία της εποχής είναι το χρήμα και κοινωνικά προτεινόμενος, τρόπος απόκτησής του ο εύκολος πλουτισμός. Η φιλεργατκότητα και η τιμιότητα μπορεί τυπικά να αναγνωρίζονται ως αρχές, αλλά η κοινωνική λειτουργία στην πράξη τις καταργεί. Λέγεται άλλωστε πως όποιος αγωνίζεται να πετύχει με έντιμα μέσα είναι ή αφελής ή ανίκανος.
Επομένως, η ηθική ένδεια και όχι η οικονομική είναι Το βαθύτερο αίτιο της βίαιης συμπεριφοράς. Γιατί ο ηθικός άνθρωπος, ακόμη και αν ζει στην ανέχεια, δεν πρόκειται να. εγκληματήσει ο ανήθικος όμως, όση οικονομική ευχέρεια. και αν έχει, είναι πιθανό να βιαιοπραγήσει στην προσπάθειά του να ικανοποιήσει τις άνομες επιθυμίες και τα πάθη του. Και για την ηθική ένδεια την ευθύνη φέρουν, εκτός απ6 τα προβαλλόμενα πρότυπα, η οικογένεια και η τηλεόραση.
Πολλοί γονείς μεριμνούν για την εξασφάλιση υλικών ανέσεων και την παροχή επαρκών αγαθών στα παιδιά τους αλλά αμελούν την ηθοπλαστική αποστολή τους. Τη θέση της διδαχής, της αγάπης και της επικοινωνίας παίρνει άλλοτε η αδιαφορία ή η υπερπροστασία και άλλοτε ο αυταρχισμός.
Έτσι το έργο της διαπαιδαγώγησης μένει λειψό ή υλοποιείται με λαθεμένο τρόπο. Οι γονείς αυτοί αδυνατούν να διαπλάσουν σωστά το χαρακτήρα του νέου και να μεταδώσουν τα αναγκαία ψυχικά και ηθικά εφόδια, που θα αποτελέσουν φραγμό στις ορμές και τα ένστικτά του. Ο νέος λοιπόν που εντάσσεται στο κοινωνικό περιβάλλον με αδύναμο ηθικό οπλισμό είναι αναπόφευκτο να παρασυρθεί από τις απειλές και τους κινδύνους της κοινωνικής ζωής και να αναπτύξει αντικοινωνικές μορφές συμπεριφοράς, για να τους αντιμετωπίσει.
Εξάλλου για την εξοικείωσή του με τις μορφές αυτές μεριμνά η τηλεόραση. Οι πράξεις βίας αποτελούν το αγαπημένο θέμα της, που με τη μορφή της πρώτης είδησης, συχνά διογκωμένης και δραματοποιημένης, μεταδίδεται στο κοινό. Παράλληλα, στις κινηματογραφικές ταινίες που προβάλλει σε ώρες υψηλής τηλεθέασης αφθονούν οι ξυλοδαρμοί, οι ληστείες, οι βιασμοί και οι φόνοι. Έτσι η βία ως καθημερινό τηλεοπτικό θέαμα, εισχωρεί βαθύτατα στην ψυχή του ανθρώπου και ιδιαίτερα του παιδιού, αποτυπώνεται ανεξίτηλα στο υποσυνείδητό του, για να εκδηλωθεί με μικρότερη ή μεγαλύτερη ένταση όταν βρει τις κατάλληλες συνθήκες.
Δεν πρέπει λοιπόν να απορούμε για την έξαρσή της βίας στην εποχή μας. Όσο η έμφυτη επιθετικότητα διεγείρεται από κοινωνικούς παράγοντες, τόσο πιο βίαια θα εκδηλώνεται. Και δεν μπορούμε από την άλλη να καταλογίζουμε την ευθύνη για κάθε έγκλημα μόνο στο θύτη. Η ευθύνη είναι και συλλογική. Είναι η ευθύνη της οικογένειας, του σχολείου, των μέσων ενημέρωσης και γενικότερα της κοινωνίας.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Να γίνει η περίληψη του κειμένου περίπου 80-100 λέξεις.
Β. 1. Με ποια συλλογιστική πορεία αναπτύσσεται το παραπάνω κείμενο;
2. Το παραπάνω απόσπασμα θα το χαρακτηρίζατε δοκίμιο ή άρθρο; Να αναφέρετε τα χαρακτηριστικά τους και να τονίσετε τις μεταξύ τους διαφορές.
3. Να αναφέρετε τους τρόπους ανάπτυξης της 4ης, 6ης και 7ης παραγράφου.
4. Να δοθούν οι πλαγιότιτλοι των τριών (3) πρώτων παραγράφων του κειμένου.
5. Να δοθούν τα συνώνυμα των λέξεων: έμφυτος, τιθασεύσουν, συνυφασμένη, άνομες, καταλογίζουμε, ευμάρειας..
6. Να δοθούν τα αντώνυμα των λέξεων: ενημέρωσης, εντάσσεται, αδιαφορία, ευμάρειας, υποστηρικτές.
Γ. Το πρόβλημα της βίας και της εγκληματικότητας υπήρχε σε κάθε εποχή και σε κάθε κοινωνία. Υπάρχει και στην εποχή μας, με τη διαφορά ότι είναι περισσότερο οξυμένο από άλλοτε.
α. Σε ποιες αιτίες πιστεύετε ότι οφείλεται αυτό;
β. Η πρόληψη ή η καταστολή αποτελεί, κατά τη γνώμη σας, αποτελεσματικότερο μέτρο αντιμετώπισης του;
Το αν είναι έμφυτοι ή επίκτητοι οι λόγοι της βίαιης συ¬μπεριφοράς είχε στο παρελθόν απασχολήσει έντονα την κοι¬νωνία. Την προτεραιότητα της κληρονομικότητας πρέσβευε ένας σεβαστός αριθμός επιστημόνων, που συνάμα πρότειναν τη λήψη ιατρικών μέτρων για τη θεραπεία του προβλήματος, και πρώτο ανάμεσά τους τη στείρωση όσων από τη φύση εί¬χαν προδιάθεση στο έγκλημα. Βολική λύση. Απενοχοποιούσε την κοινωνία και μετέθετε την ευθύνη της βίας στα γονίδια. Απέτρεπε την αντιμετώπισή της με κοινωνικά μέσα και την καθιστούσε θέμα γενετικής έρευνας και εργαστηριακής θε¬ραπείας.
Λίγους όμως υποστηρικτές έχει στην εποχή μας τούτη η «επιστημονική» εκδοχή του ρατσισμού. Ευρύτερα αποδεκτή πλέον είναι η ευθύνη του κοινωνικού περιβάλλοντος. Ασφα¬λώς, κάθε άνθρωπος, από τη γέννησή του ακόμη, κρύβει επι¬θετικά ένστικτα, άλλος περισσότερο και άλλος λιγότερο αναπτυγμένα. Δεν ευθύνεται όμως η κληρονομικότητα για την εκδήλωσή τους αλλά κυρίως η κοινωνία. Και τούτο για δύο λόγους. Από τη μια χρέος των μηχανισμών κοινωνικο¬ποίησης είναι να τιθασεύσουν την έμφυτη ανθρώπινη επιθε¬τικότητα από την παιδική ακόμη ηλικία και όταν αυτό δε γίνεται, τότε η ευθύνη χρεώνεται στο περιβάλλον. Από την άλλη η κοινωνία διεγείρει σε μεγάλο βαθμό τα βίαια ένστικτα εξαιτίας των διαταραγμένων και προβληματικών συν¬θηκών που επικρατούν στους κόλπους της.
Επομένως, για την ανησυχητική αύξηση της βίας δεν πρέ¬πει να αναζητούμε τις αιτίες στην ποιότητα του γενετικού υλικού αλλά στις συνθήκες που επικρατούν στο κοινωνικό περιβάλλον και τις επιδράσεις που αυτό ασκεί στον άνθρω¬πο.
Ανάμεσα στις αιτίες σημαντική θέση κατέχουν οι οικο¬νομικοί λόγοι. Η αύξηση της βίας είναι στενά συνυφασμένη με την αντίστοιχη αύξηση της ανεργίας, που σημειώνεται στην εποχή μας. Γιατί, πράγματι, η φτώχεια δε λείπει από τις σύγχρονες κοινωνίες της ευμάρειας. Όσο και αν δεν φαίνεται, υπάρχει πίσω από την απαστράπτουσα προθήκη τους. Εξαιτίας της δημιουργούνται έντονα βιοποριστικά προβλήματα και ορισμένοι καταφεύγουν στη βία και το έγκλημα. για να. τα επιλύσουν.
Ακόμη, πρέπει να υπολογίσουμε την επίδραση που ασκούν στον άνθρωπο τα κοινωνικά προβαλλόμενα πρότυπα. Αξία της εποχής είναι το χρήμα και κοινωνικά προτεινόμενος, τρόπος απόκτησής του ο εύκολος πλουτισμός. Η φιλεργατκότητα και η τιμιότητα μπορεί τυπικά να αναγνωρίζονται ως αρχές, αλλά η κοινωνική λειτουργία στην πράξη τις καταργεί. Λέγεται άλλωστε πως όποιος αγωνίζεται να πετύχει με έντιμα μέσα είναι ή αφελής ή ανίκανος.
Επομένως, η ηθική ένδεια και όχι η οικονομική είναι Το βαθύτερο αίτιο της βίαιης συμπεριφοράς. Γιατί ο ηθικός άνθρωπος, ακόμη και αν ζει στην ανέχεια, δεν πρόκειται να. εγκληματήσει ο ανήθικος όμως, όση οικονομική ευχέρεια. και αν έχει, είναι πιθανό να βιαιοπραγήσει στην προσπάθειά του να ικανοποιήσει τις άνομες επιθυμίες και τα πάθη του. Και για την ηθική ένδεια την ευθύνη φέρουν, εκτός απ6 τα προβαλλόμενα πρότυπα, η οικογένεια και η τηλεόραση.
Πολλοί γονείς μεριμνούν για την εξασφάλιση υλικών ανέσεων και την παροχή επαρκών αγαθών στα παιδιά τους αλλά αμελούν την ηθοπλαστική αποστολή τους. Τη θέση της διδαχής, της αγάπης και της επικοινωνίας παίρνει άλλοτε η αδιαφορία ή η υπερπροστασία και άλλοτε ο αυταρχισμός.
Έτσι το έργο της διαπαιδαγώγησης μένει λειψό ή υλοποιείται με λαθεμένο τρόπο. Οι γονείς αυτοί αδυνατούν να διαπλάσουν σωστά το χαρακτήρα του νέου και να μεταδώσουν τα αναγκαία ψυχικά και ηθικά εφόδια, που θα αποτελέσουν φραγμό στις ορμές και τα ένστικτά του. Ο νέος λοιπόν που εντάσσεται στο κοινωνικό περιβάλλον με αδύναμο ηθικό οπλισμό είναι αναπόφευκτο να παρασυρθεί από τις απειλές και τους κινδύνους της κοινωνικής ζωής και να αναπτύξει αντικοινωνικές μορφές συμπεριφοράς, για να τους αντιμετωπίσει.
Εξάλλου για την εξοικείωσή του με τις μορφές αυτές μεριμνά η τηλεόραση. Οι πράξεις βίας αποτελούν το αγαπημένο θέμα της, που με τη μορφή της πρώτης είδησης, συχνά διογκωμένης και δραματοποιημένης, μεταδίδεται στο κοινό. Παράλληλα, στις κινηματογραφικές ταινίες που προβάλλει σε ώρες υψηλής τηλεθέασης αφθονούν οι ξυλοδαρμοί, οι ληστείες, οι βιασμοί και οι φόνοι. Έτσι η βία ως καθημερινό τηλεοπτικό θέαμα, εισχωρεί βαθύτατα στην ψυχή του ανθρώπου και ιδιαίτερα του παιδιού, αποτυπώνεται ανεξίτηλα στο υποσυνείδητό του, για να εκδηλωθεί με μικρότερη ή μεγαλύτερη ένταση όταν βρει τις κατάλληλες συνθήκες.
Δεν πρέπει λοιπόν να απορούμε για την έξαρσή της βίας στην εποχή μας. Όσο η έμφυτη επιθετικότητα διεγείρεται από κοινωνικούς παράγοντες, τόσο πιο βίαια θα εκδηλώνεται. Και δεν μπορούμε από την άλλη να καταλογίζουμε την ευθύνη για κάθε έγκλημα μόνο στο θύτη. Η ευθύνη είναι και συλλογική. Είναι η ευθύνη της οικογένειας, του σχολείου, των μέσων ενημέρωσης και γενικότερα της κοινωνίας.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Να γίνει η περίληψη του κειμένου περίπου 80-100 λέξεις.
Β. 1. Με ποια συλλογιστική πορεία αναπτύσσεται το παραπάνω κείμενο;
2. Το παραπάνω απόσπασμα θα το χαρακτηρίζατε δοκίμιο ή άρθρο; Να αναφέρετε τα χαρακτηριστικά τους και να τονίσετε τις μεταξύ τους διαφορές.
3. Να αναφέρετε τους τρόπους ανάπτυξης της 4ης, 6ης και 7ης παραγράφου.
4. Να δοθούν οι πλαγιότιτλοι των τριών (3) πρώτων παραγράφων του κειμένου.
5. Να δοθούν τα συνώνυμα των λέξεων: έμφυτος, τιθασεύσουν, συνυφασμένη, άνομες, καταλογίζουμε, ευμάρειας..
6. Να δοθούν τα αντώνυμα των λέξεων: ενημέρωσης, εντάσσεται, αδιαφορία, ευμάρειας, υποστηρικτές.
Γ. Το πρόβλημα της βίας και της εγκληματικότητας υπήρχε σε κάθε εποχή και σε κάθε κοινωνία. Υπάρχει και στην εποχή μας, με τη διαφορά ότι είναι περισσότερο οξυμένο από άλλοτε.
α. Σε ποιες αιτίες πιστεύετε ότι οφείλεται αυτό;
β. Η πρόληψη ή η καταστολή αποτελεί, κατά τη γνώμη σας, αποτελεσματικότερο μέτρο αντιμετώπισης του;
Α. Διαβάστε προσεκτικά το παρακάτω κείμενο:
Είναι η εφηβεία προβληματική ηλικία;
Η εφηβική ηλικία - που εκτείνεται από το 13ο έως το 20ό έτος - είναι μια μεταβατική ηλικία. Μεταβατική όχι μόνο από βιολογική αλλά και από ψυχολογική άποψη. Ο έφηβος πρέπει να ολοκληρωθεί ως άνθρωπος, να γίνει ώριμος, να επιτύχει την πλήρη ένταξή του στην κοινωνία και να γίνει ικανός να λύσει τα προβλήματα της ζωής (να αποκτήσει ένα επάγγελμα, να δημιουργήσει οικογένεια κ.λπ.).
Ο έφηβος έχει ανάγκη από ενθάρρυνση, από ενίσχυση της αυτοπεποίθησής του, ώστε να μπορέσει αργότερα να λύσει τα προβλήματα της ζωής. Η αυτοπεποίθηση του παιδιού και του εφήβου δέχεται πολλά πλήγματα, και μέσα στην οικογένεια και στο σχολείο. Στην οικογένεια είναι δυνατό να υποτιμάται, να επικρίνεται ή να παραμερίζεται σε σχέση με τα άλλα μέλη της οικογένειας, που συνήθως αντιμετωπίζονται ως πιο «άξια» ή πιο προικισμένα. Στο σχολείο, όταν ο έφηβος δεν ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στα μαθήματά του, η αυτοεκτίμησή του μειώνεται. Κάτω από την πίεση των μαθημάτων (που δυστυχώς είναι καθιερωμένα σύμφωνα με την αρχή της ποσότητας και όχι της ποιότητας) και το φόβο της απόρριψης καταφεύγει στις απουσίες. Ποιος σκέφτηκε ότι και η καταφυγή στα ναρκωτικά μπορεί να είναι αποτέλεσμα της υπερβολικής πίεσης, που ασκείται πάνω στους εφήβους-μαθητές, στο παραφόρτωμά τους με ένα σωρό μαθήματα; Ένας περιορισμός της ποσότητας προς όφελος της ποιότητας θα μείωνε το μαθητικό άγχος και τις πολύ άσχημες συνέπειές του.
Γενικά ο έφηβος, και όταν ακόμη αποτυχαίνει, δεν είναι σωστό να αποδοκιμάζεται ή να κατηγορείται (από δασκάλους, γονείς κ.λπ.). Αντίθετα, πρέπει να βοηθιέται να ξεπερνά τις αδυναμίες του, να διορθώνει τα λάθη του. Γενικά, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ισότιμος άνθρωπος από τους μεγαλύτερους.
Πιο πέρα είναι ανάγκη να δίνουμε στους εφήβους μια ρεαλιστική αίσθηση της ζωής, μακριά από ψεύτικους ιδεαλισμούς. Είναι ανάγκη να μάθουν τους πραγματικούς νόμους της ζωής και όχι να τρέφονται με άφθονη και αφελή ηθικολογία, που πολλές φορές επιδρά αποπροσανατολιστικά και δε βοηθά για μια ρεαλιστική αντιμετώπιση της ζωής.
Μερικοί γονείς πιέζουν τα παιδιά τους να εγκολπωθούν την πολιτική ιδεολογία, που οι ίδιοι έχουν, και να ψηφίζουν το κόμμα, στο οποίο οι ίδιοι ανήκουν. Άλλοτε τους επιβάλλουν το επάγγελμα της αρεσκείας τους. Παλιότερα διάλεγαν και τον σύντροφο της ζωής τους. Είναι εντελώς αυτονόητο ότι ο έφηβος θα σχηματίσει μια δική του και εντελώς προσωπική αντίληψη για τη ζωή. Η αντίληψη αυτή θα στηριχθεί πάνω στις εμπειρίες του, στα προσωπικά συμπεράσματα που έβγαλε απ' αυτές, στην εικόνα που σχημάτισε για την κοινωνία και τους συνανθρώπους του. Από τις ιδέες που θα ακούσει, και που είναι πολλές και ποικίλες, θα επιλέξει και θα αφομοιώσει μόνο εκείνες, που ταιριάζουν στην προσωπική του αίσθηση και διαίσθηση. Είναι πιθανό ένας έφηβος να επηρεαστεί από κάποια κοσμοθεωρία ή ιδεολογία. Μπορεί όμως αργότερα να την αναθεωρήσει ή να την απορρίψει χάρη μιας άλλης. Η αλλαγή των ιδεών και πεποιθήσεων είναι χαρακτηριστικό της εφηβικής ηλικίας, ενώ το φαινόμενο δεν είναι άγνωστο και στις μετέπειτα ηλικίες. Γενικά ο έφηβος είναι ένας εξελισσόμενος άνθρωπος. Είναι λοιπόν φυσικό να αλλάζει πεποιθήσεις, συνήθειες, προσανατολισμό. Αυτό που δεν είναι καλό και μαρτυρεί ψυχική αστά- θεια είναι να αλλάζει γνώμες, πεποιθήσεις και ασχολίες από τη μια μέρα στην άλλη.
B. Ασκήσεις:
1. Να αποδοθεί περιληπτικά το νόημα του κειμένου σε 20 σειρές (περίπου 200 λέξεις). (20)
2. Να βρείτε την ετυμολογία των παρακάτω λέξεων και να γράψετε μια πρόταση για καθεμιά: αυτοεκτίμηση, κοσμοθεωρία, ιδεολογία, ιδεαλισμός. (5)
3. Να διαβάσετε προσεκτικά το κείμενο και να σημειώσετε ΣΩΣΤΟ ή ΛΑΘΟΣ δίπλα από τις παρακάτω διαπιστώσεις: (5)
α. Η αυτοπεποίθηση είναι βασική συνιστώσα προόδου.
β. Στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα σπουδών η ποσότητα επικρατεί της ποιότητας.
γ. Οι μομφές από τον περίγυρο βοηθούν το νέο να καταλάβει τα λάθη του.
δ. Ο νόθος ιδεαλισμός λειτουργεί ανασταλτικά στην ωρίμανση του νέου.
ε. Η αλλαγή των πεποιθήσεων και των κοσμοθεωριών είναι ίδιον της εφηβικής ηλικίας.
4. Ποια η διαφορά της αίσθησης και της διαίσθησης; (5)
5. Να γράψετε μια παράγραφο με αναλογία, όπου θα συγκρίνετε την εφηβεία (το υποκείμενο της αναλογίας) με ένα αντικείμενο ή κατάσταση που παρουσιάζει επιθυμητές ομοιότητες. (10)
6. Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β που σχετίζονται νοηματικά, ώστε να δημιουργηθούν ζεύγη: (5)
Α Β
α. νέος 1. αυθορμητισμός
β. εφηβεία 2. ενδοστρέφεια
γ. ενήλικος 3. μεταλλαγή
δ. φιλία 4. ταχύτητα
ε. ευθύνη 5. φιλοπονία
στ. απογοήτευση 6. ορθολογισμός
7. Προσπαθήστε να αναλύσετε τα παρακάτω ερωτήματα. (100 λέξεις περίπου το καθένα)
α) Τι είναι για σας εφηβεία; (25)
β) Ποια θεωρείτε τα σημαντικότερα προβλήματα της εφηβείας, ιδιαίτερα στις μέρες μας; (25)
Είναι η εφηβεία προβληματική ηλικία;
Η εφηβική ηλικία - που εκτείνεται από το 13ο έως το 20ό έτος - είναι μια μεταβατική ηλικία. Μεταβατική όχι μόνο από βιολογική αλλά και από ψυχολογική άποψη. Ο έφηβος πρέπει να ολοκληρωθεί ως άνθρωπος, να γίνει ώριμος, να επιτύχει την πλήρη ένταξή του στην κοινωνία και να γίνει ικανός να λύσει τα προβλήματα της ζωής (να αποκτήσει ένα επάγγελμα, να δημιουργήσει οικογένεια κ.λπ.).
Ο έφηβος έχει ανάγκη από ενθάρρυνση, από ενίσχυση της αυτοπεποίθησής του, ώστε να μπορέσει αργότερα να λύσει τα προβλήματα της ζωής. Η αυτοπεποίθηση του παιδιού και του εφήβου δέχεται πολλά πλήγματα, και μέσα στην οικογένεια και στο σχολείο. Στην οικογένεια είναι δυνατό να υποτιμάται, να επικρίνεται ή να παραμερίζεται σε σχέση με τα άλλα μέλη της οικογένειας, που συνήθως αντιμετωπίζονται ως πιο «άξια» ή πιο προικισμένα. Στο σχολείο, όταν ο έφηβος δεν ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στα μαθήματά του, η αυτοεκτίμησή του μειώνεται. Κάτω από την πίεση των μαθημάτων (που δυστυχώς είναι καθιερωμένα σύμφωνα με την αρχή της ποσότητας και όχι της ποιότητας) και το φόβο της απόρριψης καταφεύγει στις απουσίες. Ποιος σκέφτηκε ότι και η καταφυγή στα ναρκωτικά μπορεί να είναι αποτέλεσμα της υπερβολικής πίεσης, που ασκείται πάνω στους εφήβους-μαθητές, στο παραφόρτωμά τους με ένα σωρό μαθήματα; Ένας περιορισμός της ποσότητας προς όφελος της ποιότητας θα μείωνε το μαθητικό άγχος και τις πολύ άσχημες συνέπειές του.
Γενικά ο έφηβος, και όταν ακόμη αποτυχαίνει, δεν είναι σωστό να αποδοκιμάζεται ή να κατηγορείται (από δασκάλους, γονείς κ.λπ.). Αντίθετα, πρέπει να βοηθιέται να ξεπερνά τις αδυναμίες του, να διορθώνει τα λάθη του. Γενικά, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ισότιμος άνθρωπος από τους μεγαλύτερους.
Πιο πέρα είναι ανάγκη να δίνουμε στους εφήβους μια ρεαλιστική αίσθηση της ζωής, μακριά από ψεύτικους ιδεαλισμούς. Είναι ανάγκη να μάθουν τους πραγματικούς νόμους της ζωής και όχι να τρέφονται με άφθονη και αφελή ηθικολογία, που πολλές φορές επιδρά αποπροσανατολιστικά και δε βοηθά για μια ρεαλιστική αντιμετώπιση της ζωής.
Μερικοί γονείς πιέζουν τα παιδιά τους να εγκολπωθούν την πολιτική ιδεολογία, που οι ίδιοι έχουν, και να ψηφίζουν το κόμμα, στο οποίο οι ίδιοι ανήκουν. Άλλοτε τους επιβάλλουν το επάγγελμα της αρεσκείας τους. Παλιότερα διάλεγαν και τον σύντροφο της ζωής τους. Είναι εντελώς αυτονόητο ότι ο έφηβος θα σχηματίσει μια δική του και εντελώς προσωπική αντίληψη για τη ζωή. Η αντίληψη αυτή θα στηριχθεί πάνω στις εμπειρίες του, στα προσωπικά συμπεράσματα που έβγαλε απ' αυτές, στην εικόνα που σχημάτισε για την κοινωνία και τους συνανθρώπους του. Από τις ιδέες που θα ακούσει, και που είναι πολλές και ποικίλες, θα επιλέξει και θα αφομοιώσει μόνο εκείνες, που ταιριάζουν στην προσωπική του αίσθηση και διαίσθηση. Είναι πιθανό ένας έφηβος να επηρεαστεί από κάποια κοσμοθεωρία ή ιδεολογία. Μπορεί όμως αργότερα να την αναθεωρήσει ή να την απορρίψει χάρη μιας άλλης. Η αλλαγή των ιδεών και πεποιθήσεων είναι χαρακτηριστικό της εφηβικής ηλικίας, ενώ το φαινόμενο δεν είναι άγνωστο και στις μετέπειτα ηλικίες. Γενικά ο έφηβος είναι ένας εξελισσόμενος άνθρωπος. Είναι λοιπόν φυσικό να αλλάζει πεποιθήσεις, συνήθειες, προσανατολισμό. Αυτό που δεν είναι καλό και μαρτυρεί ψυχική αστά- θεια είναι να αλλάζει γνώμες, πεποιθήσεις και ασχολίες από τη μια μέρα στην άλλη.
B. Ασκήσεις:
1. Να αποδοθεί περιληπτικά το νόημα του κειμένου σε 20 σειρές (περίπου 200 λέξεις). (20)
2. Να βρείτε την ετυμολογία των παρακάτω λέξεων και να γράψετε μια πρόταση για καθεμιά: αυτοεκτίμηση, κοσμοθεωρία, ιδεολογία, ιδεαλισμός. (5)
3. Να διαβάσετε προσεκτικά το κείμενο και να σημειώσετε ΣΩΣΤΟ ή ΛΑΘΟΣ δίπλα από τις παρακάτω διαπιστώσεις: (5)
α. Η αυτοπεποίθηση είναι βασική συνιστώσα προόδου.
β. Στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα σπουδών η ποσότητα επικρατεί της ποιότητας.
γ. Οι μομφές από τον περίγυρο βοηθούν το νέο να καταλάβει τα λάθη του.
δ. Ο νόθος ιδεαλισμός λειτουργεί ανασταλτικά στην ωρίμανση του νέου.
ε. Η αλλαγή των πεποιθήσεων και των κοσμοθεωριών είναι ίδιον της εφηβικής ηλικίας.
4. Ποια η διαφορά της αίσθησης και της διαίσθησης; (5)
5. Να γράψετε μια παράγραφο με αναλογία, όπου θα συγκρίνετε την εφηβεία (το υποκείμενο της αναλογίας) με ένα αντικείμενο ή κατάσταση που παρουσιάζει επιθυμητές ομοιότητες. (10)
6. Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β που σχετίζονται νοηματικά, ώστε να δημιουργηθούν ζεύγη: (5)
Α Β
α. νέος 1. αυθορμητισμός
β. εφηβεία 2. ενδοστρέφεια
γ. ενήλικος 3. μεταλλαγή
δ. φιλία 4. ταχύτητα
ε. ευθύνη 5. φιλοπονία
στ. απογοήτευση 6. ορθολογισμός
7. Προσπαθήστε να αναλύσετε τα παρακάτω ερωτήματα. (100 λέξεις περίπου το καθένα)
α) Τι είναι για σας εφηβεία; (25)
β) Ποια θεωρείτε τα σημαντικότερα προβλήματα της εφηβείας, ιδιαίτερα στις μέρες μας; (25)
Α. Διαβάστε προσεκτικά το παρακάτω κείμενο:
Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας
Ο εκσυγχρονισμός, δηλαδή η παρακολούθηση και προσαρμογή προς τις εκάστοτε διεθνείς οικονομικές κυρίως συνθήκες, ώστε να διασφαλίζεται η σταθερότητα και η συνεχής πρόοδος και να προλαμβάνονται οι οπισθοδρομήσεις και τα αδιέξοδα, δε νοείται χωρίς να λαμβάνει υπόψη δύο κυρίως παράγοντες: α) την τάση παγκοσμιοποίησης της οικονομίας, που είναι κυρίως αναπόφευκτο αποτέλεσμα της απελευθέρωσης του διεθνούς εμπορίου, και β) την ανάπτυξη της τεχνολογίας κυρίως στον τομέα της επικοινωνίας χάριν της πληροφορικής, η οποία αποφασιστικά επιβάλλει και καθοδηγεί την παγκοσμιοποίηση.
Αυτά σημαίνουν ότι, βαθμιαία, ολόκληρος ο πλανήτης γίνεται ένας ενιαίος χώρος. Ό,τι κάνει κάθε άνθρωπος, όπου γης, μπορεί να επηρεάσει τη ζωή και το μέλλον των άλλων ανθρώπων στον υπόλοιπο πλανήτη. Λ.χ. η άφρων ληστρική εκμετάλλευση των δασών της Ινδονησίας και του Αμαζονίου στη Βραζιλία προκαλεί τεράστιες και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, που επηρεάζουν τις κλιματολογικές συνθήκες σ' ολόκληρη τη γη. Ή το ύψος των επιτοκίων στις Η.Π.Α ή τη Γερμανία
έχει άμεσο αντίκτυπο στις υπόλοιπες οικονομίες, όπου γης, και συνεπώς και στην Ελλάδα, όπως άλλωστε η άνοδος ή η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου, από το οποίο είναι πλήρης η ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας. Όπως η κρίση στο χρηματιστήριο του Χονγκ- Κονγκ προκάλεσε αναστάτωση σ' όλο τον κόσμο και στο Χρηματιστήριο Αθηνών, έτσι προκαλεί ρίγη στην κυβέρνηση η άνοδος των επιτοκίων.
Τα οικονομικά σύνορα ισοπεδώνονται από την κατάργηση προστατευτικών δασμών, ποσοστώσεων και απαγορεύσεων εισαγωγής, ενώ τα εθνικά σύνορα δεν μπορούν να παρεμποδίσουν την επικοινωνία, την πληροφόρηση, τον επηρεασμό μιας χώρας, ενός λαού από τους άλλους. Οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι υπήρξαν η κύρια αιτία της κατάρρευσης του υπαρκτού σοσιαλισμού, αφού τα ψέματα πάνω στα οποία στηριζόταν η προπαγάνδα του δεν- άντεξαν στη δορυφορική απομυθοποίησή τους.
Η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ξεκίνησε για να σταματήσουν οι πόλεμοι διά της οικονομικής συνεργασίας, αλλά, τα τελευταία χρόνια, προχωρεί με την οικονομική και νομισματική ενοποίηση, για να μπορέσουν οι χώρες-μέλη με το ενιαίο .νόμισμα και τη μεγιστοποίηση των οικονομικών χώρων να επιβιώσουν σε συνθήκες συχνά ανελέητου διεθνούς ανταγωνισμού.
Σήμερα τον έλεγχο της παγκόσμιας οικονομίας έχουν κυρίως η Βόρεια Αμερική, η Ιαπωνία και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όμως, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Τράπεζας, μετά 20 έτη νέες οικονομικές δυνάμεις θα αμφισβητήσουν αυτή την οικονομική κυριαρχία. Πρόκειται για τις πυκνότερες σε πληθυσμό χώρες του κόσμου, που με τους αναπτυξιακούς ρυθμούς τους καλπάζουν προς εντυπωσιακές οικονομικές κατακτήσεις. Τα ονόματά τους: Κίνα, Ινδία, Ινδονησία, Βραζιλία και Ρωσία (αν η τελευταία ξεπεράσει τους κλυδωνισμούς κατά τη μετάβασή της από κεντρικά διευθυνόμενη σε ελεύθερη οικονομία).
Η απάντηση στο εύλογο ερώτημα «κι εμείς οι Έλληνες τι πρέπει να κάνουμε;» είναι απλή, αλλά κι εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθεί. Θα πρέπει να γίνουμε ανταγωνιστικοί σε όλα τα επίπεδα. Αυτό σημαίνει: α) να παράγουμε προϊόντα που ζητά η διεθνής, αλλά. και η ελληνική αγορά, β) να παράγουμε σε κόστος που επιτρέπει τιμές ανάλογες προς τις διεθνείς και, ει δυνατόν, χαμηλότερες, γ) τα προϊόντα μας να έχουν ποιότητα και ποικιλίες, που προτιμά η διεθνής κατανάλωση, δ) να συναλλασσόμαστε με προοπτική χρόνου, και όχι με τη λογική του ό,τι αρπάξουμε μια κι έξω. Δηλαδή με συνέπεια προς τις συμβατικές δεσμεύσεις μας, καλόπιστα και με σεβασμό στον πελάτη.
Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να συνεχίσουμε και να αυξήσουμε τις εξαγωγές μας και θα μπορούν τα ελληνικά προϊόντα να αντιμετωπίσουν επιτυχώς τα ξένα και μέσα στην ελληνική αγορά.
Η πρόκληση αυτή είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Ζήτημα ζωής και θανάτου στα πλαίσια του διεθνούς ανταγωνισμού είναι και ο εκσυγχρονισμός του εκπαιδευτικού μας συστήματος και γενικότερα της σε συνεχή υποχώρηση παιδείας μας, αφού η ανταγωνιστικότητα προϋποθέτει ανθρώπους με γνώσεις και δεξιότητες και άσκηση στο σκέπτεσθαι και όχι απλώς πτυχιούχους.
Από το περιοδικό ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ
B. Ασκήσεις:
1. Να χωρίσετε το κείμενο σε ενότητες και να δώσετε έναν πλαγιότιτλο για κάθε παράγραφο. (5)
2. α. Να αντικαταστήσεις την κάθε υπογραμμισμένη λέξη με άλλη, χωρίς να αλλοιώνεται η σημασία του κειμένου: εκσυγχρονισμός, ρίγη, κατάρρευση, ανελέητος, ανταγωνιστικότητα. (5)
β. Να σχηματίσεις από μία πρόταση με τις παρακάτω λέξεις: ισοπεδώνω, εκμετάλλευση, προσαρμογή, χρηματιστήριο, επιτόκιο. (5)
3. Να γράψεις την περίληψη του κειμένου σε 80 – 100 λέξεις. (25)
4. Να κατατάξετε σε ζεύγη συνωνύμων τις παρακάτω λέξεις: (2)
απέρχομαι, μύηση, προσιτός, αποχωρώ, εφορμώ, ιταμότητα, προσηλυτισμός, διάβαση, σύνοδος, επέρχομαι, θρασύτητα, βατός, διέλευση, συνέλευση.
5. Να σχηματίσετε φράσεις με τις παρακάτω λέξεις: (2)
αμαξιτός, ανεξίτηλος, εθνοσυνέλευση, εισιτήριος, ισθμός, κατιούσα, παρέλευση, προσέλευση.
6. Να σχηματίσετε ουδέτερα ουσιαστικά με β΄συνθετικό το –στάσι/
-στάσιο (<στάσις). Π.χ. εικονοστάσι/εικονοστάσιο. (2)
7. Να αντιστοιχίσετε σε ομάδες συνωνύμων τις παρακάτω λέξεις: (2)
ευσταθής ευμετάβολος
το υποστατικό αντικατάσταση
περίσταση απροσδιόριστος/ανεξακρίβωτος
αστάθμητος εποπτεία/επίβλεψη
επιστασία τυχαίο συμβάν
το περιστατικό αστήρικτος/ανακριβής
άστατος εναντίωση/αντίρρηση
ένσταση αγρόκτημα
ασύστατος στέρεος/ακλόνητος
υποκατάσταση συγκυρία
εγκατάσταση πολίτευμα
καθεστώς τοποθέτηση
8. Να προσδιορίσετε τις σημασίες της λέξης «σύσταση» στις παρακάτω προτάσεις: (2)
α) Η σύσταση του εδάφους παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη των φυτών.
β) Ο πρόεδρος της εταιρείας έκανε στους υπαλλήλους συστάσεις σχετικές με τη συμπεριφορά τους.
γ) Στη δεξίωση του εφοπλιστή τις συστάσεις των προσκεκλημένων είχε αναλάβει η οικοδέσποινα.
δ) Γραμματέας με καλές συστάσεις ζητά εργασία.
Σημείωση: για κάθε υπογραμμισμένη λέξη δώστε μονολεκτικά ή περιφραστικά τη σημασία της.
9. α) Να δώσετε τον ορισμό του παραγωγικού και του επαγωγικού συλλογισμού. (5)
β)Να χαρακτηρίσετε τους παρακάτω συλλογισμούς (παραγωγικός ή επαγωγικός): (5)
• Η Γη, ο Άρης και η Αφροδίτη γυρίζουν γύρω από τον Ήλιο. Η Γη, ο Άρης και η Αφροδίτη είναι πλανήτες. Άρα, οι πλανήτες γυρίζουν γύρω από τον Ήλιο.
• Τα φυτά είναι οργανισμοί. Η μηλιά είναι φυτό. Άρα, η μηλιά είναι οργανισμός.
10. Πιστεύετε ότι η ένταξη της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ωφέλησε ή έβλαψε τη χώρα μας; Να δικαιολογήσετε την άποψή σας. (Να απαντήσετε σε 400 – 500 λέξεις) (40)
Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας
Ο εκσυγχρονισμός, δηλαδή η παρακολούθηση και προσαρμογή προς τις εκάστοτε διεθνείς οικονομικές κυρίως συνθήκες, ώστε να διασφαλίζεται η σταθερότητα και η συνεχής πρόοδος και να προλαμβάνονται οι οπισθοδρομήσεις και τα αδιέξοδα, δε νοείται χωρίς να λαμβάνει υπόψη δύο κυρίως παράγοντες: α) την τάση παγκοσμιοποίησης της οικονομίας, που είναι κυρίως αναπόφευκτο αποτέλεσμα της απελευθέρωσης του διεθνούς εμπορίου, και β) την ανάπτυξη της τεχνολογίας κυρίως στον τομέα της επικοινωνίας χάριν της πληροφορικής, η οποία αποφασιστικά επιβάλλει και καθοδηγεί την παγκοσμιοποίηση.
Αυτά σημαίνουν ότι, βαθμιαία, ολόκληρος ο πλανήτης γίνεται ένας ενιαίος χώρος. Ό,τι κάνει κάθε άνθρωπος, όπου γης, μπορεί να επηρεάσει τη ζωή και το μέλλον των άλλων ανθρώπων στον υπόλοιπο πλανήτη. Λ.χ. η άφρων ληστρική εκμετάλλευση των δασών της Ινδονησίας και του Αμαζονίου στη Βραζιλία προκαλεί τεράστιες και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, που επηρεάζουν τις κλιματολογικές συνθήκες σ' ολόκληρη τη γη. Ή το ύψος των επιτοκίων στις Η.Π.Α ή τη Γερμανία
έχει άμεσο αντίκτυπο στις υπόλοιπες οικονομίες, όπου γης, και συνεπώς και στην Ελλάδα, όπως άλλωστε η άνοδος ή η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου, από το οποίο είναι πλήρης η ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας. Όπως η κρίση στο χρηματιστήριο του Χονγκ- Κονγκ προκάλεσε αναστάτωση σ' όλο τον κόσμο και στο Χρηματιστήριο Αθηνών, έτσι προκαλεί ρίγη στην κυβέρνηση η άνοδος των επιτοκίων.
Τα οικονομικά σύνορα ισοπεδώνονται από την κατάργηση προστατευτικών δασμών, ποσοστώσεων και απαγορεύσεων εισαγωγής, ενώ τα εθνικά σύνορα δεν μπορούν να παρεμποδίσουν την επικοινωνία, την πληροφόρηση, τον επηρεασμό μιας χώρας, ενός λαού από τους άλλους. Οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι υπήρξαν η κύρια αιτία της κατάρρευσης του υπαρκτού σοσιαλισμού, αφού τα ψέματα πάνω στα οποία στηριζόταν η προπαγάνδα του δεν- άντεξαν στη δορυφορική απομυθοποίησή τους.
Η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ξεκίνησε για να σταματήσουν οι πόλεμοι διά της οικονομικής συνεργασίας, αλλά, τα τελευταία χρόνια, προχωρεί με την οικονομική και νομισματική ενοποίηση, για να μπορέσουν οι χώρες-μέλη με το ενιαίο .νόμισμα και τη μεγιστοποίηση των οικονομικών χώρων να επιβιώσουν σε συνθήκες συχνά ανελέητου διεθνούς ανταγωνισμού.
Σήμερα τον έλεγχο της παγκόσμιας οικονομίας έχουν κυρίως η Βόρεια Αμερική, η Ιαπωνία και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όμως, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Τράπεζας, μετά 20 έτη νέες οικονομικές δυνάμεις θα αμφισβητήσουν αυτή την οικονομική κυριαρχία. Πρόκειται για τις πυκνότερες σε πληθυσμό χώρες του κόσμου, που με τους αναπτυξιακούς ρυθμούς τους καλπάζουν προς εντυπωσιακές οικονομικές κατακτήσεις. Τα ονόματά τους: Κίνα, Ινδία, Ινδονησία, Βραζιλία και Ρωσία (αν η τελευταία ξεπεράσει τους κλυδωνισμούς κατά τη μετάβασή της από κεντρικά διευθυνόμενη σε ελεύθερη οικονομία).
Η απάντηση στο εύλογο ερώτημα «κι εμείς οι Έλληνες τι πρέπει να κάνουμε;» είναι απλή, αλλά κι εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθεί. Θα πρέπει να γίνουμε ανταγωνιστικοί σε όλα τα επίπεδα. Αυτό σημαίνει: α) να παράγουμε προϊόντα που ζητά η διεθνής, αλλά. και η ελληνική αγορά, β) να παράγουμε σε κόστος που επιτρέπει τιμές ανάλογες προς τις διεθνείς και, ει δυνατόν, χαμηλότερες, γ) τα προϊόντα μας να έχουν ποιότητα και ποικιλίες, που προτιμά η διεθνής κατανάλωση, δ) να συναλλασσόμαστε με προοπτική χρόνου, και όχι με τη λογική του ό,τι αρπάξουμε μια κι έξω. Δηλαδή με συνέπεια προς τις συμβατικές δεσμεύσεις μας, καλόπιστα και με σεβασμό στον πελάτη.
Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να συνεχίσουμε και να αυξήσουμε τις εξαγωγές μας και θα μπορούν τα ελληνικά προϊόντα να αντιμετωπίσουν επιτυχώς τα ξένα και μέσα στην ελληνική αγορά.
Η πρόκληση αυτή είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Ζήτημα ζωής και θανάτου στα πλαίσια του διεθνούς ανταγωνισμού είναι και ο εκσυγχρονισμός του εκπαιδευτικού μας συστήματος και γενικότερα της σε συνεχή υποχώρηση παιδείας μας, αφού η ανταγωνιστικότητα προϋποθέτει ανθρώπους με γνώσεις και δεξιότητες και άσκηση στο σκέπτεσθαι και όχι απλώς πτυχιούχους.
Από το περιοδικό ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ
B. Ασκήσεις:
1. Να χωρίσετε το κείμενο σε ενότητες και να δώσετε έναν πλαγιότιτλο για κάθε παράγραφο. (5)
2. α. Να αντικαταστήσεις την κάθε υπογραμμισμένη λέξη με άλλη, χωρίς να αλλοιώνεται η σημασία του κειμένου: εκσυγχρονισμός, ρίγη, κατάρρευση, ανελέητος, ανταγωνιστικότητα. (5)
β. Να σχηματίσεις από μία πρόταση με τις παρακάτω λέξεις: ισοπεδώνω, εκμετάλλευση, προσαρμογή, χρηματιστήριο, επιτόκιο. (5)
3. Να γράψεις την περίληψη του κειμένου σε 80 – 100 λέξεις. (25)
4. Να κατατάξετε σε ζεύγη συνωνύμων τις παρακάτω λέξεις: (2)
απέρχομαι, μύηση, προσιτός, αποχωρώ, εφορμώ, ιταμότητα, προσηλυτισμός, διάβαση, σύνοδος, επέρχομαι, θρασύτητα, βατός, διέλευση, συνέλευση.
5. Να σχηματίσετε φράσεις με τις παρακάτω λέξεις: (2)
αμαξιτός, ανεξίτηλος, εθνοσυνέλευση, εισιτήριος, ισθμός, κατιούσα, παρέλευση, προσέλευση.
6. Να σχηματίσετε ουδέτερα ουσιαστικά με β΄συνθετικό το –στάσι/
-στάσιο (<στάσις). Π.χ. εικονοστάσι/εικονοστάσιο. (2)
7. Να αντιστοιχίσετε σε ομάδες συνωνύμων τις παρακάτω λέξεις: (2)
ευσταθής ευμετάβολος
το υποστατικό αντικατάσταση
περίσταση απροσδιόριστος/ανεξακρίβωτος
αστάθμητος εποπτεία/επίβλεψη
επιστασία τυχαίο συμβάν
το περιστατικό αστήρικτος/ανακριβής
άστατος εναντίωση/αντίρρηση
ένσταση αγρόκτημα
ασύστατος στέρεος/ακλόνητος
υποκατάσταση συγκυρία
εγκατάσταση πολίτευμα
καθεστώς τοποθέτηση
8. Να προσδιορίσετε τις σημασίες της λέξης «σύσταση» στις παρακάτω προτάσεις: (2)
α) Η σύσταση του εδάφους παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη των φυτών.
β) Ο πρόεδρος της εταιρείας έκανε στους υπαλλήλους συστάσεις σχετικές με τη συμπεριφορά τους.
γ) Στη δεξίωση του εφοπλιστή τις συστάσεις των προσκεκλημένων είχε αναλάβει η οικοδέσποινα.
δ) Γραμματέας με καλές συστάσεις ζητά εργασία.
Σημείωση: για κάθε υπογραμμισμένη λέξη δώστε μονολεκτικά ή περιφραστικά τη σημασία της.
9. α) Να δώσετε τον ορισμό του παραγωγικού και του επαγωγικού συλλογισμού. (5)
β)Να χαρακτηρίσετε τους παρακάτω συλλογισμούς (παραγωγικός ή επαγωγικός): (5)
• Η Γη, ο Άρης και η Αφροδίτη γυρίζουν γύρω από τον Ήλιο. Η Γη, ο Άρης και η Αφροδίτη είναι πλανήτες. Άρα, οι πλανήτες γυρίζουν γύρω από τον Ήλιο.
• Τα φυτά είναι οργανισμοί. Η μηλιά είναι φυτό. Άρα, η μηλιά είναι οργανισμός.
10. Πιστεύετε ότι η ένταξη της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ωφέλησε ή έβλαψε τη χώρα μας; Να δικαιολογήσετε την άποψή σας. (Να απαντήσετε σε 400 – 500 λέξεις) (40)
ΠΟΛΕΜΟΣ-ΕΙΡΗΝΗ
Σε καιρό ειρήνης δημιουργεί ο άνθρωπος έργα πολιτισμού. Σε περιόδους πολέμου τα καταστρέφει. Τούτη η επαναλαμβανόμενη πράξη δημιουργίας και καταστροφής, γέννησης και θανάτου συνθέτει την ανθρώπινη ιστορία. Σε όλη την ιστορική διαδρομή η ειρήνη αποτέλεσε το μοχλό της προόδου κα ι ο πόλεμος την τροχοπέδη της.
Η ειρήνη καταφάσκει και προάγει την ανθρώπινη ύπαρ¬ξη. Δημιουργεί συνθήκες κατάλληλες για την ατομική πρόο¬δο, σε πνευματικό και υλικό επίπεδο, Αυτές έχουν να κά¬νουν με τα αισθήματα ασφάλειας, σιγουριάς και αισιοδο¬ξίας που φυτρώνουν στην ψυχή κα ι από τα οποία αναβλύ¬ζουν οι δυνάμεις της δημιουργίας. Όταν γνωρίζει ο άνθρω¬πος πως οι κόποι του θα αποδώσουν καρπούς, τότε επιδίδεται σε μεγαλόπνοα έργα, που ωφελούν κα ι τον ίδιο κα ι το σύνο¬λο. Όταν όμως νιώθει το φόβο της καταστροφής, τότε τίποτε καλό και σημαντικό δεν μπορεί να δημιουργήσει.
Ακόμη, σε καιρό ειρήνης αναπτύσσονται τα γράμματα και οι τέχνες, Η ανθρώπινη πνευματικότητα δεν μπορεί να ανθίσει στα πεδία των μαχών, και αν σε λαμπρές στιγμές το κατάφερε, ήταν για να καταγγείλει - όχι να δικαιώσει- το αιματοκύλισμα. Ο πόλεμος μετατρέπει τον άνθρωπο σε μη¬χανή ολέθρου, ενώ η ειρήνη επαναβεβαιώνει την πνευματική του ουσία, καλλιεργώντας την σε χώρους πολιτισμού, στα θέατρα, στις βιβλιοθήκες και τα πανεπιστήμια.
Τέλος, μόνο σε συνθήκες ειρήνης αναπτύσσονται οι κοι¬νωνίες. Και τούτο γιατί η τάξη τους δε διασαλεύεται από τις συμφορές του πολέμου και η λειτουργία τους δεν απορυθμί¬ζεται από τις καταστροφές του. Εξάλλου, σε καιρό ειρήνης είναι διασφαλισμένη η ανεξαρτησία και προστατευμένη ελευθερία του λαού, οπότε αυτός απερίσπαστος μπορεί να εργάζεται για την προκοπή του.
Ωστόσο, τίποτα από αυτά δε συμβαίνει, όταν δεν υπάρχει ειρήνη. Ο πόλεμος είναι δύναμη καταστρoφής, ολέθρου και δυστυχίας. Έργο του είναι η ισοπέδωση και αποτέλεσμά του η εκβαρβάρωση. Σε ανθρώπινο επίπεδο αποδεκατίζει τους λαούς, Αφήνει πίσω του νεκρούς, σακατεμένους και αρρώστους. Ό,τι βλέ¬πουν γύρω τους οι ζωντανοί είναι αρκετό, για να κουβαλάνε μέσα τους τον πόνο και τη δυστυχία. Γιατί ο πόλεμος δε σα¬κατεύει μόνο τα κορμιά, ρημάζει και τις ψυχές, ανοίγοντας βαθιές πληγές απόγνωσης και απελπισίας,
Σε ηθικό επίπεδο, ο πόλεμος φέρνει την απόλυτη εξαχρείωση. Καταπατά αναφαίρετα ανθρώπινα δικαιώματα και παραβιάζει κάθε έννοια ηθικής και δικαίου. Στη θέση τους τοποθετεί το νόμο του ισχυρού, τη δύναμη των όπλων. Στον πόλεμο η ανθρώπινη ζωή δεν ορίζεται από τους άγραφους και γραπτούς νόμους, το ηθικό αποθησαύρισμα αιώνων. Ορίζεται από τις σφαίρες. Μια σφαίρα, ένα μικρό μεταλλικό δημιούργημα κακίας και παραφροσύνης, στερεί τη ζωή από μια ανθρώπινη οντότητα. Και τούτο αποτελεί τη συντριβή του ανθρωπισμού, την πνευματική ακύρωση του πολιτισμού.
Τέλος, στο επίπεδο της κοινωνικής οργάνωσης, δεν αφήνει τίποτε όρθιο μόνο στάχτες και συντρίμμια. Αρκούν μερικές μόνο βόμβες, για να σβήσουν ό,τι με μόχθο πάλεψαν για δεκαετίες να δημιουργήσουν οι άνθρωποι. Τα σπίτια, οι δρόμοι και οι γέφυρες καταστρέφονται, τα σχολεία κλείνουν, η οικονομική δραστηριότητα μαραίνεται και ο κρατικός μηχανισμός αποσαθρώνεται.
Ο πόλεμος λοιπόν αποτελεί το απόλυτο κακό. Και αν μερικοί προσπαθούν να τον δικαιώσουν λέγοντας πως καλλιεργεί τη φιλοπατρία, αφυπνίζει τους ανθρώπους, αναπτύσσει την τεχνική και δίνει ώθηση στις κοινωνικές και πολιτειακές αλλαγές, δεν μπορούν να μας μεταπείσουν. Ό,τι γεννιέται σε συνθήκες σκοτωμού και καταστροφής είναι δηλητηριασμένο με μίσος και θάνατο, καταδικασμένο να γεννήσει πάλι το σκοτωμό και την καταστρoφή.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. Να γίνει η περίληψη του κειμένου σε 80 – 100 λέξεις.
2. Να προσδιορίσετε τον τρόπο ανάπτυξης της δεύτερης και τελευταίας παραγράφου του κειμένου.
3. Ποια γενικά τα τεκμήρια που παραθέτει ο συγγραφέας στο κείμενό του;
4. δημιουργεί, επαναβεβαιώνει, παραφροσύνη, εξαχρείωση, απόλυτη: να δοθούν τα αντίθετα των λέξεων.
5. λαμπρές, βαθιές, μικρό: να δοθούν τα παραθετικά των επιθέτων, στους τρεις βαθμούς.
6. Υποστηρίζεται από πολλούς ότι ο πόλεμος έχει τις ρίζες του στην ανθρώπινη φύση και γι’ αυτό δεν πρόκειται ποτέ να εκλείψει από τον κόσμο. Να σχολιάσετε την άποψή τους, αναπτύσσοντας τον αντίλογο, πως η ορθή παιδεία μπορεί να αποτελέσει την πρόληψη για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Σε καιρό ειρήνης δημιουργεί ο άνθρωπος έργα πολιτισμού. Σε περιόδους πολέμου τα καταστρέφει. Τούτη η επαναλαμβανόμενη πράξη δημιουργίας και καταστροφής, γέννησης και θανάτου συνθέτει την ανθρώπινη ιστορία. Σε όλη την ιστορική διαδρομή η ειρήνη αποτέλεσε το μοχλό της προόδου κα ι ο πόλεμος την τροχοπέδη της.
Η ειρήνη καταφάσκει και προάγει την ανθρώπινη ύπαρ¬ξη. Δημιουργεί συνθήκες κατάλληλες για την ατομική πρόο¬δο, σε πνευματικό και υλικό επίπεδο, Αυτές έχουν να κά¬νουν με τα αισθήματα ασφάλειας, σιγουριάς και αισιοδο¬ξίας που φυτρώνουν στην ψυχή κα ι από τα οποία αναβλύ¬ζουν οι δυνάμεις της δημιουργίας. Όταν γνωρίζει ο άνθρω¬πος πως οι κόποι του θα αποδώσουν καρπούς, τότε επιδίδεται σε μεγαλόπνοα έργα, που ωφελούν κα ι τον ίδιο κα ι το σύνο¬λο. Όταν όμως νιώθει το φόβο της καταστροφής, τότε τίποτε καλό και σημαντικό δεν μπορεί να δημιουργήσει.
Ακόμη, σε καιρό ειρήνης αναπτύσσονται τα γράμματα και οι τέχνες, Η ανθρώπινη πνευματικότητα δεν μπορεί να ανθίσει στα πεδία των μαχών, και αν σε λαμπρές στιγμές το κατάφερε, ήταν για να καταγγείλει - όχι να δικαιώσει- το αιματοκύλισμα. Ο πόλεμος μετατρέπει τον άνθρωπο σε μη¬χανή ολέθρου, ενώ η ειρήνη επαναβεβαιώνει την πνευματική του ουσία, καλλιεργώντας την σε χώρους πολιτισμού, στα θέατρα, στις βιβλιοθήκες και τα πανεπιστήμια.
Τέλος, μόνο σε συνθήκες ειρήνης αναπτύσσονται οι κοι¬νωνίες. Και τούτο γιατί η τάξη τους δε διασαλεύεται από τις συμφορές του πολέμου και η λειτουργία τους δεν απορυθμί¬ζεται από τις καταστροφές του. Εξάλλου, σε καιρό ειρήνης είναι διασφαλισμένη η ανεξαρτησία και προστατευμένη ελευθερία του λαού, οπότε αυτός απερίσπαστος μπορεί να εργάζεται για την προκοπή του.
Ωστόσο, τίποτα από αυτά δε συμβαίνει, όταν δεν υπάρχει ειρήνη. Ο πόλεμος είναι δύναμη καταστρoφής, ολέθρου και δυστυχίας. Έργο του είναι η ισοπέδωση και αποτέλεσμά του η εκβαρβάρωση. Σε ανθρώπινο επίπεδο αποδεκατίζει τους λαούς, Αφήνει πίσω του νεκρούς, σακατεμένους και αρρώστους. Ό,τι βλέ¬πουν γύρω τους οι ζωντανοί είναι αρκετό, για να κουβαλάνε μέσα τους τον πόνο και τη δυστυχία. Γιατί ο πόλεμος δε σα¬κατεύει μόνο τα κορμιά, ρημάζει και τις ψυχές, ανοίγοντας βαθιές πληγές απόγνωσης και απελπισίας,
Σε ηθικό επίπεδο, ο πόλεμος φέρνει την απόλυτη εξαχρείωση. Καταπατά αναφαίρετα ανθρώπινα δικαιώματα και παραβιάζει κάθε έννοια ηθικής και δικαίου. Στη θέση τους τοποθετεί το νόμο του ισχυρού, τη δύναμη των όπλων. Στον πόλεμο η ανθρώπινη ζωή δεν ορίζεται από τους άγραφους και γραπτούς νόμους, το ηθικό αποθησαύρισμα αιώνων. Ορίζεται από τις σφαίρες. Μια σφαίρα, ένα μικρό μεταλλικό δημιούργημα κακίας και παραφροσύνης, στερεί τη ζωή από μια ανθρώπινη οντότητα. Και τούτο αποτελεί τη συντριβή του ανθρωπισμού, την πνευματική ακύρωση του πολιτισμού.
Τέλος, στο επίπεδο της κοινωνικής οργάνωσης, δεν αφήνει τίποτε όρθιο μόνο στάχτες και συντρίμμια. Αρκούν μερικές μόνο βόμβες, για να σβήσουν ό,τι με μόχθο πάλεψαν για δεκαετίες να δημιουργήσουν οι άνθρωποι. Τα σπίτια, οι δρόμοι και οι γέφυρες καταστρέφονται, τα σχολεία κλείνουν, η οικονομική δραστηριότητα μαραίνεται και ο κρατικός μηχανισμός αποσαθρώνεται.
Ο πόλεμος λοιπόν αποτελεί το απόλυτο κακό. Και αν μερικοί προσπαθούν να τον δικαιώσουν λέγοντας πως καλλιεργεί τη φιλοπατρία, αφυπνίζει τους ανθρώπους, αναπτύσσει την τεχνική και δίνει ώθηση στις κοινωνικές και πολιτειακές αλλαγές, δεν μπορούν να μας μεταπείσουν. Ό,τι γεννιέται σε συνθήκες σκοτωμού και καταστροφής είναι δηλητηριασμένο με μίσος και θάνατο, καταδικασμένο να γεννήσει πάλι το σκοτωμό και την καταστρoφή.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. Να γίνει η περίληψη του κειμένου σε 80 – 100 λέξεις.
2. Να προσδιορίσετε τον τρόπο ανάπτυξης της δεύτερης και τελευταίας παραγράφου του κειμένου.
3. Ποια γενικά τα τεκμήρια που παραθέτει ο συγγραφέας στο κείμενό του;
4. δημιουργεί, επαναβεβαιώνει, παραφροσύνη, εξαχρείωση, απόλυτη: να δοθούν τα αντίθετα των λέξεων.
5. λαμπρές, βαθιές, μικρό: να δοθούν τα παραθετικά των επιθέτων, στους τρεις βαθμούς.
6. Υποστηρίζεται από πολλούς ότι ο πόλεμος έχει τις ρίζες του στην ανθρώπινη φύση και γι’ αυτό δεν πρόκειται ποτέ να εκλείψει από τον κόσμο. Να σχολιάσετε την άποψή τους, αναπτύσσοντας τον αντίλογο, πως η ορθή παιδεία μπορεί να αποτελέσει την πρόληψη για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Τέχνη
Κύριο γνώρισμα κάθε κοινωνίας, ανεξάρτητα από το επί¬πεδο και το βαθμό της ανάπτυξής της, είναι η προσπάθεια αναζήτησης και επίτευξης του ωραίου. Η προσπάθεια αυτή, που πηγάζει από την πνευματική υπόσταση του ανθρώπου και καθοδηγείται από τις αισθητικές αρχές κάθε εποχής και τόπου, υλοποιείται με τη βοήθεια της τέχνης.
Tέχνη ονομάζεται το αποτέλεσμα της καλλιτεχνικής δη¬μιουργίας μέσα στο οποίο αποκρυσταλλώνεται η αξία του ωραίου. Ως φαινόμενο εκδηλώνεται πανανθρώπινα και δια¬χρονικά, γιατί έμφυτες είναι οι πηγές της ανάγκης της και αναβλύζουν από το συναίσθημα και τη φαντασία, από την επιθυμία του ανθρώπου να ξεπεράσει τους περιορισμούς της ύλης και με τα αισθητικά αγαθά να κατακτήσει υψηλότε¬ρους αναβαθμούς ολοκλήρωσης. Γιατί είναι γεγονός πως τα αγαθά αυτά προσφέρουν ανεκτίμητα οφέλη στο πνεύμα και την ψυχή.
Πρωταρχικά, η τέχνη αποτελεί ένα προνομιακό μέσο έκ¬φρασης. Κανένα άλλο δημιούργημα δεν εκφράζει με τόσο πηγαίο και αυθεντικό τρόπο τον άνθρωπο όσο το καλλιτε¬χνικό. Και τούτο γιατί το έργο τέχνης είναι η ζωντανή απο¬τύπωση της ψυχής, η συνομιλία της με τη ζωή και τον έρωτα και η αναμέτρησή της με το θάνατο και το χρόνο. Είναι με άλλα λόγια η απάντηση του συναισθήματος και της φαντα¬σίας σε ό,τι το λογικό δυσκολεύεται να κατανοήσει και να εκφράσει.
Έπειτα, είναι επικοινωνία, και μάλιστα γνήσια και βα¬θιά. Αποτελεί την παγκόσμια και διαχρονική γλώσσα του ωραίου, που απελευθερώνει τον άνθρωπο από τη συμβατικό¬τητα των σχέσεων, από τους περιορισμούς του λόγου, για να δώσει αυθεντικό περιεχόμενο στην επαφή με το συνάνθρωπο.Όταν ο λόγος χωρίζει τους ανθρώπους, η τέχνη τους ενώνει, γιατί πλημμυρίζει τις ψυχές τους με κοινά αισθήματα και ευαισθησίες. Γι' αυτό άλλωστε η τέχνη αίρει τη μοναξιά, όπως έλεγε ο Ν. Εγγονόπουλος.
Ακόμη, η καλλιτεχνική δημιουργία εκλεπτύνει τον άν¬θρωπο. Με τα ευγενικά αισθήματα που γεννάει ημερεύει την ψυχή, γαληνεύει τα πάθη, αποκαθαίρει; όπως οι αρχαίοι δί¬δασκαν, τα μίση, τις μικρότητες και τις κακίες. Η τέχνη λει¬αίνει τον ψυχικό κόσμο, τον γονιμοποιεί με την αξία του ω¬ραίου, του μέτρου και της αρμονίας και κάνει το τραχύ και άγονο ψυχικό έδαφος εύφορο να δεχτεί το σπόρο του καλού.
Τέλος, πλουτίζει και το πνεύμα. Διαπλέκει μια άλλη, πα¬νοραμική και βιωματική σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και την πραγματικότητα. Μέσω της τέχνης το άτομο ξαναπλη¬σιάζει τον κόσμο και τη φύση με τις αγνές και αμόλυντες δυνάμεις του συναισθήματος και της φαντασίας. Και τούτη η συνάντηση ζεσταίνει τον ψυχρό ορθολογισμό, συμπληρώ¬νει και βαθαίνει τη μονοδιάστατη λογική θεώρηση των πραγμάτων.
Συμπερασματικά, η τέχνη προάγει τον άνθρωπο ψυχικά, ηθικά και πνευματικά. Το κυριότερο είναι πως τον μαθαίνει να επιζητά την ομορφιά και την καλαισθησία στη ζωή του. Εξάλλου ανώτερος σκοπός και δικαίωση της είναι να κατα¬στήσει το ωραίο στόχο και τρόπο ζωής, ώστε συνειδητά να αποφεύγει ο άνθρωπος την ασχήμια και την ακαλαισθησία που εξωτερικά τον περιβάλλουν.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Να γίνει η περιληπτική απόδοση του κειμένου σε 80 – 100 λέξεις.
Β α) Να δοθεί ο τρόπος συλλογισμού της 1ης παραγράφου.
β) Με ποιο τρόπο αναπτύσσονται η 2η, 3η και 6η παράγραφος;
γ) Ποιον τρόπο πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας για να αναπτύξει το κείμενό του και γιατί;
δ) Να γράψετε τους πλαγιότιτλους των τριών πρώτων παραγράφων του κειμένου.
Γ α) επίτευξη, εκδηλώνεται, αυθεντικό, αίρει: να δοθούν τα συνώνυμα των λέξεων.
β) ημερεύει, μονοδιάστατη, αποφεύγει, παγκόσμια: να δοθούν τα αντώνυμα των λέξεων.
γ) ωραίου, γνήσια, καλού, ψυχρό, αρχαίοι: να δοθούν τα παραθετικά των επιθέτων στους τρεις βαθμούς.
Δ. «Όποιος έχει πολιτογραφηθεί στων «ιδεών την πόλιν» (κατά την ωραία εικόνα του Καβάφη) έχει βαριές απέναντι στους συνανθρώπους του ευθύνες» (Ε.Π. Παπανούτσος).
Ο καλλιτέχνης που ανήκει «στων ιδεών την πόλιν» με τι είδους ευθύνες βαρύνεται;
(γύρω στις 350 – 400 λέξεις ).
Κύριο γνώρισμα κάθε κοινωνίας, ανεξάρτητα από το επί¬πεδο και το βαθμό της ανάπτυξής της, είναι η προσπάθεια αναζήτησης και επίτευξης του ωραίου. Η προσπάθεια αυτή, που πηγάζει από την πνευματική υπόσταση του ανθρώπου και καθοδηγείται από τις αισθητικές αρχές κάθε εποχής και τόπου, υλοποιείται με τη βοήθεια της τέχνης.
Tέχνη ονομάζεται το αποτέλεσμα της καλλιτεχνικής δη¬μιουργίας μέσα στο οποίο αποκρυσταλλώνεται η αξία του ωραίου. Ως φαινόμενο εκδηλώνεται πανανθρώπινα και δια¬χρονικά, γιατί έμφυτες είναι οι πηγές της ανάγκης της και αναβλύζουν από το συναίσθημα και τη φαντασία, από την επιθυμία του ανθρώπου να ξεπεράσει τους περιορισμούς της ύλης και με τα αισθητικά αγαθά να κατακτήσει υψηλότε¬ρους αναβαθμούς ολοκλήρωσης. Γιατί είναι γεγονός πως τα αγαθά αυτά προσφέρουν ανεκτίμητα οφέλη στο πνεύμα και την ψυχή.
Πρωταρχικά, η τέχνη αποτελεί ένα προνομιακό μέσο έκ¬φρασης. Κανένα άλλο δημιούργημα δεν εκφράζει με τόσο πηγαίο και αυθεντικό τρόπο τον άνθρωπο όσο το καλλιτε¬χνικό. Και τούτο γιατί το έργο τέχνης είναι η ζωντανή απο¬τύπωση της ψυχής, η συνομιλία της με τη ζωή και τον έρωτα και η αναμέτρησή της με το θάνατο και το χρόνο. Είναι με άλλα λόγια η απάντηση του συναισθήματος και της φαντα¬σίας σε ό,τι το λογικό δυσκολεύεται να κατανοήσει και να εκφράσει.
Έπειτα, είναι επικοινωνία, και μάλιστα γνήσια και βα¬θιά. Αποτελεί την παγκόσμια και διαχρονική γλώσσα του ωραίου, που απελευθερώνει τον άνθρωπο από τη συμβατικό¬τητα των σχέσεων, από τους περιορισμούς του λόγου, για να δώσει αυθεντικό περιεχόμενο στην επαφή με το συνάνθρωπο.Όταν ο λόγος χωρίζει τους ανθρώπους, η τέχνη τους ενώνει, γιατί πλημμυρίζει τις ψυχές τους με κοινά αισθήματα και ευαισθησίες. Γι' αυτό άλλωστε η τέχνη αίρει τη μοναξιά, όπως έλεγε ο Ν. Εγγονόπουλος.
Ακόμη, η καλλιτεχνική δημιουργία εκλεπτύνει τον άν¬θρωπο. Με τα ευγενικά αισθήματα που γεννάει ημερεύει την ψυχή, γαληνεύει τα πάθη, αποκαθαίρει; όπως οι αρχαίοι δί¬δασκαν, τα μίση, τις μικρότητες και τις κακίες. Η τέχνη λει¬αίνει τον ψυχικό κόσμο, τον γονιμοποιεί με την αξία του ω¬ραίου, του μέτρου και της αρμονίας και κάνει το τραχύ και άγονο ψυχικό έδαφος εύφορο να δεχτεί το σπόρο του καλού.
Τέλος, πλουτίζει και το πνεύμα. Διαπλέκει μια άλλη, πα¬νοραμική και βιωματική σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και την πραγματικότητα. Μέσω της τέχνης το άτομο ξαναπλη¬σιάζει τον κόσμο και τη φύση με τις αγνές και αμόλυντες δυνάμεις του συναισθήματος και της φαντασίας. Και τούτη η συνάντηση ζεσταίνει τον ψυχρό ορθολογισμό, συμπληρώ¬νει και βαθαίνει τη μονοδιάστατη λογική θεώρηση των πραγμάτων.
Συμπερασματικά, η τέχνη προάγει τον άνθρωπο ψυχικά, ηθικά και πνευματικά. Το κυριότερο είναι πως τον μαθαίνει να επιζητά την ομορφιά και την καλαισθησία στη ζωή του. Εξάλλου ανώτερος σκοπός και δικαίωση της είναι να κατα¬στήσει το ωραίο στόχο και τρόπο ζωής, ώστε συνειδητά να αποφεύγει ο άνθρωπος την ασχήμια και την ακαλαισθησία που εξωτερικά τον περιβάλλουν.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Να γίνει η περιληπτική απόδοση του κειμένου σε 80 – 100 λέξεις.
Β α) Να δοθεί ο τρόπος συλλογισμού της 1ης παραγράφου.
β) Με ποιο τρόπο αναπτύσσονται η 2η, 3η και 6η παράγραφος;
γ) Ποιον τρόπο πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας για να αναπτύξει το κείμενό του και γιατί;
δ) Να γράψετε τους πλαγιότιτλους των τριών πρώτων παραγράφων του κειμένου.
Γ α) επίτευξη, εκδηλώνεται, αυθεντικό, αίρει: να δοθούν τα συνώνυμα των λέξεων.
β) ημερεύει, μονοδιάστατη, αποφεύγει, παγκόσμια: να δοθούν τα αντώνυμα των λέξεων.
γ) ωραίου, γνήσια, καλού, ψυχρό, αρχαίοι: να δοθούν τα παραθετικά των επιθέτων στους τρεις βαθμούς.
Δ. «Όποιος έχει πολιτογραφηθεί στων «ιδεών την πόλιν» (κατά την ωραία εικόνα του Καβάφη) έχει βαριές απέναντι στους συνανθρώπους του ευθύνες» (Ε.Π. Παπανούτσος).
Ο καλλιτέχνης που ανήκει «στων ιδεών την πόλιν» με τι είδους ευθύνες βαρύνεται;
(γύρω στις 350 – 400 λέξεις ).
Το πρόβλημα του υπερπληθυσμού και αδυναμία διατροφής της ανθρωπότητας
Ο άνθρωπος όταν εκπλήρωσε τη βιβλική εντολή του «κατακυριεύσατε την γην» ένιωσε αρκετά ευτυχής. Όταν όμως προχώρησε στο επόμενο στάδιο της εντολής, στο «πληθύνεσθε ώς ή αμμος της θαλάσσης», άρχισε ν' ανη¬συχεί και να προβληματίζεται για το μέλλον του. Ο αγώνας του γι' αύξηση και πρόοδο έγινε αγωνία. Καταπολέμησε θανατηφόρες αρρώστιες, περιόρισε την παιδική θνησιμότητα, ανέβασε το μέσο όρο ζωής, αλλά τελικά είδε όλες αυτές τις θαυμαστές επιτυχίες του να στρέφονται εναντίον του. Η αναπαραγωγή του από ευλογία τείνει να μεταβληθεί σε δυστυχία. Ο πλανήτης μας αρχίζει ν" ασφυκτιά από τις ανθρώπινες μάζες που αυξάνονται συνεχώς.
Πράγματι η ανθρωπότητα στην εποχή μας παρουσιάζει μια υπέρμετρη δημογραφική ανάπτυξη. Ο 20ος αιώνας βρήκε τη γη με 1.600 εκ. ψυχές και υπολογίζεται ότι θα την αφήσει με 6 δισεκατομμύρια. Πού θα ζήσει, πώς θα ζήσει και πώς θα τραφεί αυτός ο πληθυσμός, αν η αύξηση συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, τη στιγμή μάλιστα που εξαντλούνται συνεχώς τα φυσικά αποθέματα της γης;
Τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή διόγκωση παρουσιάζουν οι καθυστερη¬μένες χώρες, που, κι αν έχουν τη δυνατότητα, δεν έχουν όμως την ικανότητα διατροφής. Στις χώρες αυτές ο υπερπληθυσμός θεωρείται υπεύθυνος για πολλά δεινά, όπως η ανεργία, η φτώχεια, τα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας, κακή διατροφή, οι λοιμοί, οι λιμοί και ο αναλφαβητισμός. Στις αναπτυγμένες χώρες ο υπερπληθυσμός (όπου υπάρχει) θεωρείται κύρια αιτία για την εντεινόμενη καταστροφή του περιβάλλοντος και την εξάντληση των φυσικών πόρων της γης και την παρακμή των αστικών κέντρων.
Μερικοί οικονομολόγοι, βλέποντας ότι ο όγκος των παραγόμενων προϊόντων είναι πολύ μικρότερος από τις ανάγκες του διαρκώς αυξανόμενου πληθυσμού, αρχίζουν δειλά - δειλά να προβάλλουν το κήρυγμα μιας νέας θρησκείας. Αλλά μια μείωση του πληθυσμού με βιαία μέσα, και κυρίως με τον πόλεμο, δεν έδωσε ποτέ οριστική λύση στα οικονομικά προβλήματα και πολύ περισσότερο δεν θα δώσει σήμερα, που πολλές χώρες έχουν στα χέρια τους όπλα μαζικής καταστροφής. Εξάλλου θα ήταν παράλογο να υποστηρίξουμε ότι ο υπερπληθυσμός είναι ο μόνος που ευθύνεται για τις κοινωνικές αρρώστιες. Αυτές είναι αποτέλεσμα ενός οικονομικού συστήματος που αποσκοπεί μόνο στο κέρδος, παραβλέποντας έτσι τις πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες και στο παρόν και στο μέλλον. Είναι αποτέλεσμα μιας άνισης κατανομής των μέσων παραγωγής και ειδών διατροφής ανάμεσα στους πληθυσμούς της γης. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι οι αναπτυγμένες χώρες, που κατοικούνται από το ¼ του γήινου πληθυσμού, απορροφούν το ¾ της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων, ενώ ο υπόλοιπος πληθυσμός υποσιτίζεται μόνιμα ή πεθαίνει από την πείνα.
Το πρόβλημα της διατροφής, που προέκυψε από την απότομη αύξηση του πληθυσμού της γης, υποχρέωσε όλους τους διεθνείς οργανισμούς σε μια συστηματική μελέτη για την αντιμετώπιση του. Πρόσφατα μάλιστα ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ονόμασε το 1974 «Παγκόσμιο Έτος πληθυσμού» με σκοπό να μεθοδεύσει λύσεις για τα προβλήματα που δημιουργεί η ανησυχητική αύξηση του πληθυσμού. Οι προτεινόμενες λύσεις για την καταπολέμηση της παγκόσμιας πείνας είναι πολλές. Η κυριότερη αφορά στη δικαιότερη κατανομή των αγαθών της γης. Είναι φοβερό οι αναπτυγμένες χώρες να πάσχουν από υπερκαταναλωτισμό και οι καθυστερημένες από υποκαταναλωτισμό. Μόνο μ' αυτά που ξοδεύει η πολιτισμένη ανθρωπότητα για τροφή των σκύλων, μπορούσαν να τραφούν εκατομμύρια παιδάκια, που πεθαίνουν από την πείνα.
Αλλ' οι φτωχές χώρες δεν πρέπει να στηρίζονται στην ελεημοσύνη των πλούσιων, που πολλές φορές εξαργυρώνεται με τίμημα την εθνική τους αυτοτέλεια. Πρέπει να τους δοθεί τεχνικοοικονομική ενίσχυση τέτοια, ώστε να μπορέσουν ν' αξιοποιήσουν μόνες τις φυσικές τους πηγές πλούτου και να δημιουργήσουν έτσι δυνατότητες για τη συντήρηση του πληθυσμού τους. Παράλληλα πρέπει σ' όλες τις χώρες της γης ν' αυξηθούν οι καλλιεργημένες εκτάσεις και να επεκταθούν οι καλλιέργειες. Η λεγόμενη «Πράσινη Επανάσταση» άνοιξε ένα σωστό δρόμο. Χάρη στα σύγχρονα μέσα μπορούν ν' αποξηρανθούν έλη και λίμνες και να δοθούν στην καλλιέργεια, να κατασκευαστούν γιγαντιαία φράγματα που θα μετατρέψουν ερήμους και χέρσες εκτάσεις σ' εύφορους αγρούς. Μπορεί ακόμη χάρη στα σύγχρονα μέσα ν' αυξηθεί η στρεμματική απόδοση ενός αγρού, η κτηνοτροφική και αλιευτική παραγωγή.
Κυρίως όμως πρέπει να καταπολεμηθούν η αμάθεια και η πρόληψη. Συγκεκριμένα στην Ινδία, που οι άνθρωποι λιμοκτονούν, οι αγελάδες δεν τρώγονται, γιατί θεωρούνται ιερά ζώα. Στην αμάθεια προσκρούει και το σοβαρότερο από τα προτεινόμενα μέτρα, ο περιορισμός των γεννήσεων. Στις αναπτυγμένες χώρες ο περιορισμός αυτός ήλθε μόνος του, χωρίς κανένα από την πολιτεία περιοριστικό μέτρο. Στις καθυστερημένες δυστυχώς προτεινόμενα μέτρα για τον περιορισμό σκοντάβουν σ' ένα τείχος προλή¬ψεων, άγνοιας ή θρησκευτικής προ κατάληψης.
Μόνο λοιπόν, όταν λείψει η κερδομανία, η απληστία και η αδηφαγία των πλούσιων και καταπολεμηθεί η αδυναμία και η αμάθεια των φτωχών χωρών και όταν ακόμη όλη η ικμάδα της ανθρωπότητας δεν απορροφιέται από τους πολεμικούς εξοπλισμούς, τότε μόνο θα μπορέσουμε να πούμε ότι η γέννηση κάθε νέου ανθρώπου δεν φέρνει αναγκαία τη δυστυχία.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. Να γίνει η περίληψη του κειμένου, γύρω στις 80-100 λέξεις.
2. Να προσδιοριστεί ο τρόπος ανάπτυξης της τρίτης και πέμπτης παραγράφου.
3. Ποιους τρόπους πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στη δεύτερη, πέμπτη και τελευταία παράγραφο του κειμένου;
4. φυσικά, κύρια, μικρότερος, ιερά: να δοθούν τα παραθετικά των επιθέτων , στους τρεις βαθμούς.
5. ευτυχής, προχώρησε, παρουσιάζουν, παρακμή, αμάθεια, περιορισμός: να δοθούν τα αντίθετα των λέξεων. Να παρουσιαστεί το νόημα των τριών τελευταίων λέξεων, μέσα από φράσεις.
6. Ποια τα προβλήματα από των υποσιτισμό και τη φτώχεια πολλών ανθρώπων στον πλανήτη και τι τρόπους αντιμετώπισης του προβλήματος προτείνετε οι ίδιοι;
Ο άνθρωπος όταν εκπλήρωσε τη βιβλική εντολή του «κατακυριεύσατε την γην» ένιωσε αρκετά ευτυχής. Όταν όμως προχώρησε στο επόμενο στάδιο της εντολής, στο «πληθύνεσθε ώς ή αμμος της θαλάσσης», άρχισε ν' ανη¬συχεί και να προβληματίζεται για το μέλλον του. Ο αγώνας του γι' αύξηση και πρόοδο έγινε αγωνία. Καταπολέμησε θανατηφόρες αρρώστιες, περιόρισε την παιδική θνησιμότητα, ανέβασε το μέσο όρο ζωής, αλλά τελικά είδε όλες αυτές τις θαυμαστές επιτυχίες του να στρέφονται εναντίον του. Η αναπαραγωγή του από ευλογία τείνει να μεταβληθεί σε δυστυχία. Ο πλανήτης μας αρχίζει ν" ασφυκτιά από τις ανθρώπινες μάζες που αυξάνονται συνεχώς.
Πράγματι η ανθρωπότητα στην εποχή μας παρουσιάζει μια υπέρμετρη δημογραφική ανάπτυξη. Ο 20ος αιώνας βρήκε τη γη με 1.600 εκ. ψυχές και υπολογίζεται ότι θα την αφήσει με 6 δισεκατομμύρια. Πού θα ζήσει, πώς θα ζήσει και πώς θα τραφεί αυτός ο πληθυσμός, αν η αύξηση συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, τη στιγμή μάλιστα που εξαντλούνται συνεχώς τα φυσικά αποθέματα της γης;
Τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή διόγκωση παρουσιάζουν οι καθυστερη¬μένες χώρες, που, κι αν έχουν τη δυνατότητα, δεν έχουν όμως την ικανότητα διατροφής. Στις χώρες αυτές ο υπερπληθυσμός θεωρείται υπεύθυνος για πολλά δεινά, όπως η ανεργία, η φτώχεια, τα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας, κακή διατροφή, οι λοιμοί, οι λιμοί και ο αναλφαβητισμός. Στις αναπτυγμένες χώρες ο υπερπληθυσμός (όπου υπάρχει) θεωρείται κύρια αιτία για την εντεινόμενη καταστροφή του περιβάλλοντος και την εξάντληση των φυσικών πόρων της γης και την παρακμή των αστικών κέντρων.
Μερικοί οικονομολόγοι, βλέποντας ότι ο όγκος των παραγόμενων προϊόντων είναι πολύ μικρότερος από τις ανάγκες του διαρκώς αυξανόμενου πληθυσμού, αρχίζουν δειλά - δειλά να προβάλλουν το κήρυγμα μιας νέας θρησκείας. Αλλά μια μείωση του πληθυσμού με βιαία μέσα, και κυρίως με τον πόλεμο, δεν έδωσε ποτέ οριστική λύση στα οικονομικά προβλήματα και πολύ περισσότερο δεν θα δώσει σήμερα, που πολλές χώρες έχουν στα χέρια τους όπλα μαζικής καταστροφής. Εξάλλου θα ήταν παράλογο να υποστηρίξουμε ότι ο υπερπληθυσμός είναι ο μόνος που ευθύνεται για τις κοινωνικές αρρώστιες. Αυτές είναι αποτέλεσμα ενός οικονομικού συστήματος που αποσκοπεί μόνο στο κέρδος, παραβλέποντας έτσι τις πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες και στο παρόν και στο μέλλον. Είναι αποτέλεσμα μιας άνισης κατανομής των μέσων παραγωγής και ειδών διατροφής ανάμεσα στους πληθυσμούς της γης. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι οι αναπτυγμένες χώρες, που κατοικούνται από το ¼ του γήινου πληθυσμού, απορροφούν το ¾ της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων, ενώ ο υπόλοιπος πληθυσμός υποσιτίζεται μόνιμα ή πεθαίνει από την πείνα.
Το πρόβλημα της διατροφής, που προέκυψε από την απότομη αύξηση του πληθυσμού της γης, υποχρέωσε όλους τους διεθνείς οργανισμούς σε μια συστηματική μελέτη για την αντιμετώπιση του. Πρόσφατα μάλιστα ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ονόμασε το 1974 «Παγκόσμιο Έτος πληθυσμού» με σκοπό να μεθοδεύσει λύσεις για τα προβλήματα που δημιουργεί η ανησυχητική αύξηση του πληθυσμού. Οι προτεινόμενες λύσεις για την καταπολέμηση της παγκόσμιας πείνας είναι πολλές. Η κυριότερη αφορά στη δικαιότερη κατανομή των αγαθών της γης. Είναι φοβερό οι αναπτυγμένες χώρες να πάσχουν από υπερκαταναλωτισμό και οι καθυστερημένες από υποκαταναλωτισμό. Μόνο μ' αυτά που ξοδεύει η πολιτισμένη ανθρωπότητα για τροφή των σκύλων, μπορούσαν να τραφούν εκατομμύρια παιδάκια, που πεθαίνουν από την πείνα.
Αλλ' οι φτωχές χώρες δεν πρέπει να στηρίζονται στην ελεημοσύνη των πλούσιων, που πολλές φορές εξαργυρώνεται με τίμημα την εθνική τους αυτοτέλεια. Πρέπει να τους δοθεί τεχνικοοικονομική ενίσχυση τέτοια, ώστε να μπορέσουν ν' αξιοποιήσουν μόνες τις φυσικές τους πηγές πλούτου και να δημιουργήσουν έτσι δυνατότητες για τη συντήρηση του πληθυσμού τους. Παράλληλα πρέπει σ' όλες τις χώρες της γης ν' αυξηθούν οι καλλιεργημένες εκτάσεις και να επεκταθούν οι καλλιέργειες. Η λεγόμενη «Πράσινη Επανάσταση» άνοιξε ένα σωστό δρόμο. Χάρη στα σύγχρονα μέσα μπορούν ν' αποξηρανθούν έλη και λίμνες και να δοθούν στην καλλιέργεια, να κατασκευαστούν γιγαντιαία φράγματα που θα μετατρέψουν ερήμους και χέρσες εκτάσεις σ' εύφορους αγρούς. Μπορεί ακόμη χάρη στα σύγχρονα μέσα ν' αυξηθεί η στρεμματική απόδοση ενός αγρού, η κτηνοτροφική και αλιευτική παραγωγή.
Κυρίως όμως πρέπει να καταπολεμηθούν η αμάθεια και η πρόληψη. Συγκεκριμένα στην Ινδία, που οι άνθρωποι λιμοκτονούν, οι αγελάδες δεν τρώγονται, γιατί θεωρούνται ιερά ζώα. Στην αμάθεια προσκρούει και το σοβαρότερο από τα προτεινόμενα μέτρα, ο περιορισμός των γεννήσεων. Στις αναπτυγμένες χώρες ο περιορισμός αυτός ήλθε μόνος του, χωρίς κανένα από την πολιτεία περιοριστικό μέτρο. Στις καθυστερημένες δυστυχώς προτεινόμενα μέτρα για τον περιορισμό σκοντάβουν σ' ένα τείχος προλή¬ψεων, άγνοιας ή θρησκευτικής προ κατάληψης.
Μόνο λοιπόν, όταν λείψει η κερδομανία, η απληστία και η αδηφαγία των πλούσιων και καταπολεμηθεί η αδυναμία και η αμάθεια των φτωχών χωρών και όταν ακόμη όλη η ικμάδα της ανθρωπότητας δεν απορροφιέται από τους πολεμικούς εξοπλισμούς, τότε μόνο θα μπορέσουμε να πούμε ότι η γέννηση κάθε νέου ανθρώπου δεν φέρνει αναγκαία τη δυστυχία.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. Να γίνει η περίληψη του κειμένου, γύρω στις 80-100 λέξεις.
2. Να προσδιοριστεί ο τρόπος ανάπτυξης της τρίτης και πέμπτης παραγράφου.
3. Ποιους τρόπους πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στη δεύτερη, πέμπτη και τελευταία παράγραφο του κειμένου;
4. φυσικά, κύρια, μικρότερος, ιερά: να δοθούν τα παραθετικά των επιθέτων , στους τρεις βαθμούς.
5. ευτυχής, προχώρησε, παρουσιάζουν, παρακμή, αμάθεια, περιορισμός: να δοθούν τα αντίθετα των λέξεων. Να παρουσιαστεί το νόημα των τριών τελευταίων λέξεων, μέσα από φράσεις.
6. Ποια τα προβλήματα από των υποσιτισμό και τη φτώχεια πολλών ανθρώπων στον πλανήτη και τι τρόπους αντιμετώπισης του προβλήματος προτείνετε οι ίδιοι;
ΘΕΜΑΤΑ
1. Να ενημερώσετε περιληπτικά για το περιεχόμενο του παρακάτω κειμένου, τους συμμαθητές σας. (40)
Κείμενο:
ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ
Το σχολείο που θέλει να αναπτύξει τη δημιουργικότητα των μαθητών του δεν θα περιοριστεί στη δημιουργία του κατάλληλου κλίματος και των ευνοϊκών συνθηκών. Προγράμματα, βιβλία, μέθοδοι διδασκαλίας, διδάσκοντες και διδασκόμενοι θα πρέπει να προσαρμοστούν και να στραφούν σε αυτήν την κατεύθυνση. Η μηχανική μάθηση, η τυποποίηση της διδασκαλίας ή της εργασίας, η παθητική επανάληψη, η παιδαγωγική του «κάνε αυτό που σου λέω» και του «κάντο όπως σου το λέω» θα αποκλειστούν και θα αντικατασταθούν με μεθόδους όσο γίνεται περισσότερο ενεργητικές, επεκτεινόμενες και σε θέματα που ίσως δεν προβλέπονται από το πρόγραμμα, αλλά που η πραγμάτευσή τους ενδιαφέρει έναν μαθητή ή μια ομάδα μαθητών. Το ερώτημα δηλαδή «τι θα ήθελες να κάνεις» και «πώς σκέπτεσαι να εργαστείς» βρίσκεται στη βάση μιας δημιουργικής παιδευτικής διαδικασίας που σέβεται την ατομικότητα και πιστεύει στις δημιουργικές δυνατότητές της. Από τις ενεργητικές μεθόδους θα αναφέρουμε κυρίως την διερευνητική, κατά την οποία η οργάνωση της ύλης και η σύνδεση των γνωστικών τμημάτων επαφίεται στον ίδιο τον μαθητή, ώστε η μάθηση να παίρνει μια δημιουργικά εξατομικευμένη μορφή σχετιζόμενη άμεσα με την εργασία, να είναι δηλαδή μάθηση πραγματική.
Ο διδάσκων εξάλλου θα πρέπει να είναι σε θέση να ανατοποθετήσεις τον παραδοσιακό του ρόλο, αναθεωρώντας κριτικά και παραμερίζοντας το εγχαραγμένο μοντέλο του παραδοσιακού δασκάλου: θα πρέπει να μένει ανοιχτός και ευέλικτος, να οργανώνει, να εμψυχώνει, να ενθαρρύνει, να δίνει τις πληροφορίες που χρειάζεται ο μαθητής για την δουλειά του ή να τον κατευθύνει σωστά στην αναζήτηση και την ανεύρεσή τους, να καθοδηγεί τον εργαζόμενο διακριτικά και στο βαθμό που θα το κρίνει αναγκαίο. Με άλλα λόγια, θα πρέπει και ο ίδιος να είναι ένα δημιουργικό άτομο ή να ενεργοποιήσει την λανθάνουσα δημιουργικότητά του. Διαφορετικά, η ζωή του σε ένα δημιουργικό σχολείο θα ήταν δύσκολη για πολλούς και ευνόητους λόγους.
Πιο συγκεκριμένα, η σχολική ζωή στο δημιουργικό σχολείο θα μπορούσε να οργανωθεί με τρόπους που να ευνοούν τις πρωτοβουλίες, τις επιλογές, τις εργασίες των μαθητών σε θέματα που τους ενδιαφέρουν. Να ανατίθεται π.χ. στους μαθητές η οργάνωση και παρουσίαση ορισμένων μαθημάτων, διάφορες εκθέσεις, έκδοση περιοδικού ή εφημερίδας, θεατρικές παραστάσεις, μουσικές παρουσίες, ομιλίες – συζητήσεις για θέματα της επικαιρότητας, κοινωνικά ή πολιτικά, επιστημονικά, καλλιτεχνικά κτλ. Σε μια τέτοια οργάνωση καθοριστικό ρόλο θα παίξουν οι ομάδες των ενδιαφερόντων των μαθητών και με την προϋπόθεση ότι διδάσκοντες και διδασκόμενοι θα απαλλαγούν από την πίεση των ποικίλων εξετάσεων και από το αδιάκοπο κυνήγι της ύλης και του χρόνου.
Στο δημιουργικό σχολείο θα τονιστεί ιδιαίτερα η συμμετοχή των μαθητών στο διάλογο, ώστε να είναι όσο το δυνατό ενεργητικότερη με όλο τον κίνδυνο της «εκτροπής» από την «διδασκαλία» που έχει σχεδιάσει ο διδάσκων. Ο καλός δάσκαλος ποτέ δεν ξέρει πού θα βγάλει τελικά το μάθημα και σ’αυτό ακριβώς έγκειται η γοητεία του έργου του. Πάντως, ένα μάθημα που οδηγεί εκεί ακριβώς που αυτός έχει σχεδιάσει δεν είναι πάντα το καλύτερο μάθημα.
Στο δημιουργικό σχολείο θα προσεχτεί ιδιαίτερα ο τρόπος υποβολής των ερωτήσεων. Θα μπορούσαμε να διακρίνουμε και τις ερωτήσεις σε συγκλίνουσες και σε αποκλίνουσες ή σε κλειστές και ανοιχτές. Συγκλίνουσες ή κλειστές είναι αυτές που ο διδάσκων «ξέρει» την απάντηση και την περιμένει. Ακούει αδιάφορα ή δεν ακούει καθόλου τις άλλες απαντήσεις, ώσπου να ακούσει την αναμενόμενη, οπότε και ενθουσιάζεται. Ο ίδιος ο μαθητής δεν απορεί, δε ρωτάει, δεν ενθαρρύνεται στην απορία ή στην ερώτηση, δε βλέπει να λαμβάνεται υπ’ όψη η προσπάθειά του και, κατά συνέπεια, δε διακινδυνεύει μια απάντηση λανθασμένη.
Ο δημιουργικός μαθητής δυσφορεί σε τέτοιες συνθήκες μαθήματος και αντιδρά συχνά με απρέπεια ή με ειρωνεία. «Να κάνετε ερωτήσεις που να μην ξέρετε τις απαντήσεις», αυτό είναι το αίτημα της δημιουργικότητας. Η στενή όμως αντίληψη για την αγωγή, που περιορίζει το ρόλο της στο γνωστικό αποκλειστικά υλικό, δεν αφήνει τον διδάσκοντα να κινηθεί σ’ αυτό τον ευρύτερο χώρο της συλλογικής προσπάθειας και της γόνιμης ανταλλαγής ιδεών με τις δημιουργικές προοπτικές που δίνουν οι ανοιχτές ερωτήσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Έκθεση. Ο φιλόλογος ζητάει από τους μαθητές να γράψουν μια έκθεση πάνω σ’ ένα θέμα με σχεδόν δεδομένη την απάντηση. Γιατί δεν ζητάει τη γνώμη τους πάνω σε ένα πραγματικό ερώτημα; Γιατί δεν ασκεί τους μαθητές σε ελεύθερες ανακοινώσεις – εισηγήσεις οι οποίες και να συζητηθούν στην συνέχεια; Γιατί δεν τους ζητάει προτάσεις για την επίλυση ενός πραγματικού προβλήματος, γιατί δεν τους ασκεί σε επιχειρηματολογία υπέρ και κατά ενός θέματος; Γιατί δεν τους ασκεί στην συγγραφή ενός συλλογικού κειμένου ή στην κατάστρωση ενός σχεδίου για τη αντιμετώπιση μιας πιθανής κατάσταση; Αλλά και γενικά το σχολείο γιατί δεν βοηθάει τους μαθητές να χρησιμοποιούν τα χέρια τους, να κατασκευάζουν, αν κάνουν πειράματα, αν ερευνούν, να αναζητούν, να αποκτούν εμπειρίες και γνώσεις – όχι βιβλιακές – να δημιουργούν κάτι δικό τους, να ποιούν; Προς αυτή όμως κατεύθυνση οφείλει να κινείται το δημιουργικό σχολείο.
Κώστας Μπαλάσκας
2. Να επισημάνετε τις διαφορές, κατά τον συγγραφέα, του παραδοσιακού σχολείου από το δημιουργικό. Ποια τα θετικά στοιχεία του «νέου» σχολείου;(15)
3. εκκεντρικός, αρμονικά, αδρανής και φαινομενικά:
να δοθούν οι ερμηνείες τους και να γράψετε προτάσεις που να περιέχουν τις παραπάνω λέξεις. (15)
4. Στις μέρες μας ο φανατισμός κυριαρχεί σε όλο και περισσότερες κοινωνικές εκδηλώσεις με πολύ σοβαρές επιπτώσεις τόσο στο άτομο όσο και στο σύνολο. Να αναπτύξετε τις απόψεις σας σε ένα κείμενο 400 λέξεων αναφορικά με τις αιτίες του φαινομένου, τις συνέπειές του και τους πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης. (30)
1. Να ενημερώσετε περιληπτικά για το περιεχόμενο του παρακάτω κειμένου, τους συμμαθητές σας. (40)
Κείμενο:
ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ
Το σχολείο που θέλει να αναπτύξει τη δημιουργικότητα των μαθητών του δεν θα περιοριστεί στη δημιουργία του κατάλληλου κλίματος και των ευνοϊκών συνθηκών. Προγράμματα, βιβλία, μέθοδοι διδασκαλίας, διδάσκοντες και διδασκόμενοι θα πρέπει να προσαρμοστούν και να στραφούν σε αυτήν την κατεύθυνση. Η μηχανική μάθηση, η τυποποίηση της διδασκαλίας ή της εργασίας, η παθητική επανάληψη, η παιδαγωγική του «κάνε αυτό που σου λέω» και του «κάντο όπως σου το λέω» θα αποκλειστούν και θα αντικατασταθούν με μεθόδους όσο γίνεται περισσότερο ενεργητικές, επεκτεινόμενες και σε θέματα που ίσως δεν προβλέπονται από το πρόγραμμα, αλλά που η πραγμάτευσή τους ενδιαφέρει έναν μαθητή ή μια ομάδα μαθητών. Το ερώτημα δηλαδή «τι θα ήθελες να κάνεις» και «πώς σκέπτεσαι να εργαστείς» βρίσκεται στη βάση μιας δημιουργικής παιδευτικής διαδικασίας που σέβεται την ατομικότητα και πιστεύει στις δημιουργικές δυνατότητές της. Από τις ενεργητικές μεθόδους θα αναφέρουμε κυρίως την διερευνητική, κατά την οποία η οργάνωση της ύλης και η σύνδεση των γνωστικών τμημάτων επαφίεται στον ίδιο τον μαθητή, ώστε η μάθηση να παίρνει μια δημιουργικά εξατομικευμένη μορφή σχετιζόμενη άμεσα με την εργασία, να είναι δηλαδή μάθηση πραγματική.
Ο διδάσκων εξάλλου θα πρέπει να είναι σε θέση να ανατοποθετήσεις τον παραδοσιακό του ρόλο, αναθεωρώντας κριτικά και παραμερίζοντας το εγχαραγμένο μοντέλο του παραδοσιακού δασκάλου: θα πρέπει να μένει ανοιχτός και ευέλικτος, να οργανώνει, να εμψυχώνει, να ενθαρρύνει, να δίνει τις πληροφορίες που χρειάζεται ο μαθητής για την δουλειά του ή να τον κατευθύνει σωστά στην αναζήτηση και την ανεύρεσή τους, να καθοδηγεί τον εργαζόμενο διακριτικά και στο βαθμό που θα το κρίνει αναγκαίο. Με άλλα λόγια, θα πρέπει και ο ίδιος να είναι ένα δημιουργικό άτομο ή να ενεργοποιήσει την λανθάνουσα δημιουργικότητά του. Διαφορετικά, η ζωή του σε ένα δημιουργικό σχολείο θα ήταν δύσκολη για πολλούς και ευνόητους λόγους.
Πιο συγκεκριμένα, η σχολική ζωή στο δημιουργικό σχολείο θα μπορούσε να οργανωθεί με τρόπους που να ευνοούν τις πρωτοβουλίες, τις επιλογές, τις εργασίες των μαθητών σε θέματα που τους ενδιαφέρουν. Να ανατίθεται π.χ. στους μαθητές η οργάνωση και παρουσίαση ορισμένων μαθημάτων, διάφορες εκθέσεις, έκδοση περιοδικού ή εφημερίδας, θεατρικές παραστάσεις, μουσικές παρουσίες, ομιλίες – συζητήσεις για θέματα της επικαιρότητας, κοινωνικά ή πολιτικά, επιστημονικά, καλλιτεχνικά κτλ. Σε μια τέτοια οργάνωση καθοριστικό ρόλο θα παίξουν οι ομάδες των ενδιαφερόντων των μαθητών και με την προϋπόθεση ότι διδάσκοντες και διδασκόμενοι θα απαλλαγούν από την πίεση των ποικίλων εξετάσεων και από το αδιάκοπο κυνήγι της ύλης και του χρόνου.
Στο δημιουργικό σχολείο θα τονιστεί ιδιαίτερα η συμμετοχή των μαθητών στο διάλογο, ώστε να είναι όσο το δυνατό ενεργητικότερη με όλο τον κίνδυνο της «εκτροπής» από την «διδασκαλία» που έχει σχεδιάσει ο διδάσκων. Ο καλός δάσκαλος ποτέ δεν ξέρει πού θα βγάλει τελικά το μάθημα και σ’αυτό ακριβώς έγκειται η γοητεία του έργου του. Πάντως, ένα μάθημα που οδηγεί εκεί ακριβώς που αυτός έχει σχεδιάσει δεν είναι πάντα το καλύτερο μάθημα.
Στο δημιουργικό σχολείο θα προσεχτεί ιδιαίτερα ο τρόπος υποβολής των ερωτήσεων. Θα μπορούσαμε να διακρίνουμε και τις ερωτήσεις σε συγκλίνουσες και σε αποκλίνουσες ή σε κλειστές και ανοιχτές. Συγκλίνουσες ή κλειστές είναι αυτές που ο διδάσκων «ξέρει» την απάντηση και την περιμένει. Ακούει αδιάφορα ή δεν ακούει καθόλου τις άλλες απαντήσεις, ώσπου να ακούσει την αναμενόμενη, οπότε και ενθουσιάζεται. Ο ίδιος ο μαθητής δεν απορεί, δε ρωτάει, δεν ενθαρρύνεται στην απορία ή στην ερώτηση, δε βλέπει να λαμβάνεται υπ’ όψη η προσπάθειά του και, κατά συνέπεια, δε διακινδυνεύει μια απάντηση λανθασμένη.
Ο δημιουργικός μαθητής δυσφορεί σε τέτοιες συνθήκες μαθήματος και αντιδρά συχνά με απρέπεια ή με ειρωνεία. «Να κάνετε ερωτήσεις που να μην ξέρετε τις απαντήσεις», αυτό είναι το αίτημα της δημιουργικότητας. Η στενή όμως αντίληψη για την αγωγή, που περιορίζει το ρόλο της στο γνωστικό αποκλειστικά υλικό, δεν αφήνει τον διδάσκοντα να κινηθεί σ’ αυτό τον ευρύτερο χώρο της συλλογικής προσπάθειας και της γόνιμης ανταλλαγής ιδεών με τις δημιουργικές προοπτικές που δίνουν οι ανοιχτές ερωτήσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Έκθεση. Ο φιλόλογος ζητάει από τους μαθητές να γράψουν μια έκθεση πάνω σ’ ένα θέμα με σχεδόν δεδομένη την απάντηση. Γιατί δεν ζητάει τη γνώμη τους πάνω σε ένα πραγματικό ερώτημα; Γιατί δεν ασκεί τους μαθητές σε ελεύθερες ανακοινώσεις – εισηγήσεις οι οποίες και να συζητηθούν στην συνέχεια; Γιατί δεν τους ζητάει προτάσεις για την επίλυση ενός πραγματικού προβλήματος, γιατί δεν τους ασκεί σε επιχειρηματολογία υπέρ και κατά ενός θέματος; Γιατί δεν τους ασκεί στην συγγραφή ενός συλλογικού κειμένου ή στην κατάστρωση ενός σχεδίου για τη αντιμετώπιση μιας πιθανής κατάσταση; Αλλά και γενικά το σχολείο γιατί δεν βοηθάει τους μαθητές να χρησιμοποιούν τα χέρια τους, να κατασκευάζουν, αν κάνουν πειράματα, αν ερευνούν, να αναζητούν, να αποκτούν εμπειρίες και γνώσεις – όχι βιβλιακές – να δημιουργούν κάτι δικό τους, να ποιούν; Προς αυτή όμως κατεύθυνση οφείλει να κινείται το δημιουργικό σχολείο.
Κώστας Μπαλάσκας
2. Να επισημάνετε τις διαφορές, κατά τον συγγραφέα, του παραδοσιακού σχολείου από το δημιουργικό. Ποια τα θετικά στοιχεία του «νέου» σχολείου;(15)
3. εκκεντρικός, αρμονικά, αδρανής και φαινομενικά:
να δοθούν οι ερμηνείες τους και να γράψετε προτάσεις που να περιέχουν τις παραπάνω λέξεις. (15)
4. Στις μέρες μας ο φανατισμός κυριαρχεί σε όλο και περισσότερες κοινωνικές εκδηλώσεις με πολύ σοβαρές επιπτώσεις τόσο στο άτομο όσο και στο σύνολο. Να αναπτύξετε τις απόψεις σας σε ένα κείμενο 400 λέξεων αναφορικά με τις αιτίες του φαινομένου, τις συνέπειές του και τους πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης. (30)
Κείμενο:
Η διατροφή του πλανήτη
Πριν από ένα τέταρτο του αιώνα, ο Αμερικανός Paul Ehrlich, από τους πρωτοπόρους της παγκόσμιας κινητοποίησης για το περιβάλλον, προειδοποιούσε ότι ο πλανήτης μας ήταν στα πρόθυρα «απίστευτα μεγάλης πείνας». Ο πληθυσμός αριθμούσε τότε 3,5 δισεκατομμύρια, αριθμός οριακός κατά τον Ehrlich. Είναι πρακτικά αδύνατο να χορτάσουν 6 δισεκατομμύρια άνθρωποι», έγραφε το 1976.
Υπολογίζεται ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός θα φτάσει τα έξι δισεκατομμύρια τον επόμενο χρόνο. Ωστόσο οι άνθρωποι σε γενικές γραμμές τρέφονται καλύτερα παρά ποτέ. Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, πριν από τριάντα περίπου χρόνια η παραγωγή τροφίμων στον κόσμο αντιστοιχούσε σε 2.360 θερμίδες κατά κεφαλήν ημερησίως, ενώ σήμερα αντιπροσωπεύει 2.740 θερμίδες. Οι ημερήσιες θερμίδες θα συνεχίσουν να αυξάνονται ταχύτερα από τον πληθυσμό τουλάχιστον ως το 2010, σύμφωνα με τις αισιόδοξες προβλέψεις του Ο.Η.Ε.
Η αλματώδης αύξηση του πληθυσμού το δεύτερο μισό του αιώνα μας, ώθησε στα ύψη τη συνολική ζήτηση τροφίμων. Παρ’ όλα αυτά η προσφορά αυξήθηκε ακόμα περισσότερο, ενώ η τιμή του σιταριού, σε σταθερά δολάρια, έπεσε κατά 61 τοις εκατό και η τιμή του καλαμποκιού κατά 58 τοις εκατό.
Η ικανότητα να παράγουμε ολοένα και περισσότερη τροφή κάθε χρόνο οφείλετε σε ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα στην ιστορία του ανθρώπου: την ανακάλυψη της γεωργίας.
Τα πρώτα εκατό χιλιάδες χρόνια από την εμφάνιση του νεότερου ανθρώπου, οι πρόγονοί μας έτρωγαν καρπούς που συνέλεγαν στην φύση και ζώα που κατάφερναν να σκοτώσουν. Όμως γύρω στο 800 π.Χ. ο νεολιθικός άνθρωπος και σύμφωνα με κάποιους ειδικούς, η νεολιθική γυναίκα, άρχισε να καλλιεργεί τη γη. Οι γυναίκες ανακάλυψαν ότι, αν σκόρπιζαν σπόρους στο χώμα, μετά από μερικούς μήνες αυτοί φύτρωναν.
Η γεωργική επανάσταση επέφερε μια βασική αλλαγή: ο δείκτης γεννητικότητας του ανθρώπου έφτασε και ξεπέρασε το δείκτη θνησιμότητας, και ο πληθυσμός του πλανήτη άρχισε να αυξάνετε σταθερά. Η γεωργία έγινε η κυρίαρχη ανθρώπινη απασχόληση – ακόμα και σήμερα σχεδόν απασχολεί πενήντα τοις εκατό του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού.
Η βιομηχανική επανάσταση επέτρεψε σε κάθε γεωργό να καλλιεργεί περισσότερη γη. Αυτό όμως είχε ως ανεπιθύμητο αποτέλεσμα την όλο και μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας και την επιδείνωση της ατμοσφαιρικής μόλυνσης. Κατά την διάρκεια της δεκαετίας ‘ 60, η χημική γεωργία καθώς και τα υβρίδια αύξησαν πολύ την παραγωγή ανά στρέμμα, αλλά και τα τοξικά κατάλοιπα αυξήθηκαν κατακόρυφα. Παρά τις καινοτομίες, και πολύ συχνά εξαιτίας τους, η υποβάθμιση του εδάφους και η μόλυνση των υδάτων απειλούν τη γεωργική παραγωγή σε πλανητική κλίμακα.
Ταυτόχρονα, η εφαρμογή νέων μεθόδων στη γεωργία διατήρησε την παραγωγή τροφίμων σε αρκετά υψηλά επίπεδα, ώστε να ανταποκρίνεται στην αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση. Η δύναμη της καινοτομίας υπερκέρασε αυτό που ο Malthus είχε αποκαλέσει «πληθυσμιακή πίεση». Σήμερα η Γη παράγει αρκετά τρόφιμα για όλους. Και όμως, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι δεν μπορούν να εξασφαλίσουν το ζωτικό ελάχιστο των 2.200 θερμίδων ημερησίως. Περίπου είκοσι τοις εκατό του πληθυσμού στις υπό ανάπτυξη χώρες υποφέρει από χρόνιο υποσιτισμό. Πριν από τριάντα χρόνια το ποσοστό αυτό ήταν διπλάσιο. Με άλλα λόγια προοδεύουμε. Γιατί όμως να μένει έστω και ένας άνθρωπος πεινασμένος στον πλανήτη;
Το πρόβλημα δεν έγκειται τόσο στην παραγωγή όσο στην διανομή. Σήμερα η διατροφή είναι ανεξάρτητη από την τοπική παραγωγή τροφίμων. Μερικοί από τους καλύτερα τρεφόμενους λαούς στον κόσμο έχουν την τύχη να ζουν σε χώρες όπως η Ιαπωνία όπου δεν χρειάζεται να παράγουν οι ίδιοι την τροφή τους. Άλλοι λαοί πεινούν, αν και ζουν σε καταπράσινα εδάφη με συχνές βροχωπτώσεις. Ο κύριος λόγος για αυτή τη διαφορά είναι η πολιτική. Οι περισσότερες χώρες διαθέτουν πολιτική βούληση να εξασφαλίσουν στον λαό τους αξιοπρεπή διατροφή, άλλες όμως όχι.
(από το περιοδικό National Geographic)
ΘΕΜΑΤΑ:
1. Να γράψετε μια σύντομη περίληψη του κειμένου (100 λέξεις)
30 μονάδες
2. Ποια είναι η κύρια αιτία, στην οποία οφείλεται η αύξηση της προσφοράς σε προϊόντα παρά την ραγδαία αύξηση του πληθυσμού της Γης; Να αιτιολογήσετε την άποψή σας.
5 μονάδες
3. Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το κεντρικό μήνυμα του κειμένου;
10 μονάδες
4. Να δοθούν τα αντώνυμα των παρακάτω λέξεων και να δηλωθεί η σημασία των αντωνύμων μέσα από φράσεις: προσφορά, ικανότητα, σκόρπιζαν, κατανάλωση, υποβάθμιση, ταυτόχρονα, υπερκέρασε και αξιοπρεπή.
10 μονάδες
5. Να εντοπιστούν τα επίθετα και τα επιρρήματα της δεύτερης παραγράφου και να γραφούν τα παραθετικά τους σε όλους τους βαθμούς, όπου υπάρχουν.
5 μονάδες
6. Σε ένα κείμενο 400 λέξεων, χρησιμοποιώντας λογικά επιχειρήματα να αναλύσεις τους λόγους για τους οποίους πολλές χώρες υποσιτίζονται και να προτείνεις τρόπους επίλυσης του προβλήματος.
40 μονάδες
ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!!!
Η διατροφή του πλανήτη
Πριν από ένα τέταρτο του αιώνα, ο Αμερικανός Paul Ehrlich, από τους πρωτοπόρους της παγκόσμιας κινητοποίησης για το περιβάλλον, προειδοποιούσε ότι ο πλανήτης μας ήταν στα πρόθυρα «απίστευτα μεγάλης πείνας». Ο πληθυσμός αριθμούσε τότε 3,5 δισεκατομμύρια, αριθμός οριακός κατά τον Ehrlich. Είναι πρακτικά αδύνατο να χορτάσουν 6 δισεκατομμύρια άνθρωποι», έγραφε το 1976.
Υπολογίζεται ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός θα φτάσει τα έξι δισεκατομμύρια τον επόμενο χρόνο. Ωστόσο οι άνθρωποι σε γενικές γραμμές τρέφονται καλύτερα παρά ποτέ. Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, πριν από τριάντα περίπου χρόνια η παραγωγή τροφίμων στον κόσμο αντιστοιχούσε σε 2.360 θερμίδες κατά κεφαλήν ημερησίως, ενώ σήμερα αντιπροσωπεύει 2.740 θερμίδες. Οι ημερήσιες θερμίδες θα συνεχίσουν να αυξάνονται ταχύτερα από τον πληθυσμό τουλάχιστον ως το 2010, σύμφωνα με τις αισιόδοξες προβλέψεις του Ο.Η.Ε.
Η αλματώδης αύξηση του πληθυσμού το δεύτερο μισό του αιώνα μας, ώθησε στα ύψη τη συνολική ζήτηση τροφίμων. Παρ’ όλα αυτά η προσφορά αυξήθηκε ακόμα περισσότερο, ενώ η τιμή του σιταριού, σε σταθερά δολάρια, έπεσε κατά 61 τοις εκατό και η τιμή του καλαμποκιού κατά 58 τοις εκατό.
Η ικανότητα να παράγουμε ολοένα και περισσότερη τροφή κάθε χρόνο οφείλετε σε ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα στην ιστορία του ανθρώπου: την ανακάλυψη της γεωργίας.
Τα πρώτα εκατό χιλιάδες χρόνια από την εμφάνιση του νεότερου ανθρώπου, οι πρόγονοί μας έτρωγαν καρπούς που συνέλεγαν στην φύση και ζώα που κατάφερναν να σκοτώσουν. Όμως γύρω στο 800 π.Χ. ο νεολιθικός άνθρωπος και σύμφωνα με κάποιους ειδικούς, η νεολιθική γυναίκα, άρχισε να καλλιεργεί τη γη. Οι γυναίκες ανακάλυψαν ότι, αν σκόρπιζαν σπόρους στο χώμα, μετά από μερικούς μήνες αυτοί φύτρωναν.
Η γεωργική επανάσταση επέφερε μια βασική αλλαγή: ο δείκτης γεννητικότητας του ανθρώπου έφτασε και ξεπέρασε το δείκτη θνησιμότητας, και ο πληθυσμός του πλανήτη άρχισε να αυξάνετε σταθερά. Η γεωργία έγινε η κυρίαρχη ανθρώπινη απασχόληση – ακόμα και σήμερα σχεδόν απασχολεί πενήντα τοις εκατό του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού.
Η βιομηχανική επανάσταση επέτρεψε σε κάθε γεωργό να καλλιεργεί περισσότερη γη. Αυτό όμως είχε ως ανεπιθύμητο αποτέλεσμα την όλο και μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας και την επιδείνωση της ατμοσφαιρικής μόλυνσης. Κατά την διάρκεια της δεκαετίας ‘ 60, η χημική γεωργία καθώς και τα υβρίδια αύξησαν πολύ την παραγωγή ανά στρέμμα, αλλά και τα τοξικά κατάλοιπα αυξήθηκαν κατακόρυφα. Παρά τις καινοτομίες, και πολύ συχνά εξαιτίας τους, η υποβάθμιση του εδάφους και η μόλυνση των υδάτων απειλούν τη γεωργική παραγωγή σε πλανητική κλίμακα.
Ταυτόχρονα, η εφαρμογή νέων μεθόδων στη γεωργία διατήρησε την παραγωγή τροφίμων σε αρκετά υψηλά επίπεδα, ώστε να ανταποκρίνεται στην αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση. Η δύναμη της καινοτομίας υπερκέρασε αυτό που ο Malthus είχε αποκαλέσει «πληθυσμιακή πίεση». Σήμερα η Γη παράγει αρκετά τρόφιμα για όλους. Και όμως, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι δεν μπορούν να εξασφαλίσουν το ζωτικό ελάχιστο των 2.200 θερμίδων ημερησίως. Περίπου είκοσι τοις εκατό του πληθυσμού στις υπό ανάπτυξη χώρες υποφέρει από χρόνιο υποσιτισμό. Πριν από τριάντα χρόνια το ποσοστό αυτό ήταν διπλάσιο. Με άλλα λόγια προοδεύουμε. Γιατί όμως να μένει έστω και ένας άνθρωπος πεινασμένος στον πλανήτη;
Το πρόβλημα δεν έγκειται τόσο στην παραγωγή όσο στην διανομή. Σήμερα η διατροφή είναι ανεξάρτητη από την τοπική παραγωγή τροφίμων. Μερικοί από τους καλύτερα τρεφόμενους λαούς στον κόσμο έχουν την τύχη να ζουν σε χώρες όπως η Ιαπωνία όπου δεν χρειάζεται να παράγουν οι ίδιοι την τροφή τους. Άλλοι λαοί πεινούν, αν και ζουν σε καταπράσινα εδάφη με συχνές βροχωπτώσεις. Ο κύριος λόγος για αυτή τη διαφορά είναι η πολιτική. Οι περισσότερες χώρες διαθέτουν πολιτική βούληση να εξασφαλίσουν στον λαό τους αξιοπρεπή διατροφή, άλλες όμως όχι.
(από το περιοδικό National Geographic)
ΘΕΜΑΤΑ:
1. Να γράψετε μια σύντομη περίληψη του κειμένου (100 λέξεις)
30 μονάδες
2. Ποια είναι η κύρια αιτία, στην οποία οφείλεται η αύξηση της προσφοράς σε προϊόντα παρά την ραγδαία αύξηση του πληθυσμού της Γης; Να αιτιολογήσετε την άποψή σας.
5 μονάδες
3. Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το κεντρικό μήνυμα του κειμένου;
10 μονάδες
4. Να δοθούν τα αντώνυμα των παρακάτω λέξεων και να δηλωθεί η σημασία των αντωνύμων μέσα από φράσεις: προσφορά, ικανότητα, σκόρπιζαν, κατανάλωση, υποβάθμιση, ταυτόχρονα, υπερκέρασε και αξιοπρεπή.
10 μονάδες
5. Να εντοπιστούν τα επίθετα και τα επιρρήματα της δεύτερης παραγράφου και να γραφούν τα παραθετικά τους σε όλους τους βαθμούς, όπου υπάρχουν.
5 μονάδες
6. Σε ένα κείμενο 400 λέξεων, χρησιμοποιώντας λογικά επιχειρήματα να αναλύσεις τους λόγους για τους οποίους πολλές χώρες υποσιτίζονται και να προτείνεις τρόπους επίλυσης του προβλήματος.
40 μονάδες
ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!!!
ΕΚΘΕΣΗ Γ΄ ΕΠΑΛ
ΝΕΟΙ ΚΑΙ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ
«Κότερα - τεκέδες, είναι η τελευταία λέξη της «μόδας», της τοξικομανίας στην Αθήνα. Αυτό αποκαλύφθηκε προχθές στην αίθουσα ενός δικαστηρίου μας, όπου δικάστηκαν παιδιά εφοπλιστών που κλείνονταν στο γιοτ «του μπαμπά» και «φουμάριζαν» ανενόχλητα «το μαύρο».
Και το ερώτημα, που ξεπετάχτηκε απ' όσα αποκαλύφθηκαν κατά τη δίκη τούτη θα ήτανε απλό αν η οικογενειακή κατάσταση των νέων αυτών δεν το έκανε τόσο αινιγματικό: Τι λείπει από τα «παιδιά» αυτά, για να τα κάνει τόσο «δυστυχισμένα», ώστε να αναζητούν στα ναρκωτικά τους «τεχνητούς παράδεισους» του χασίς, της ηρωίνης και της κοκαΐνης.
Τα έχουν όλα! Βίλες, πολυτελέστατες επαύλεις, λιμουζίνες, άφθονο χρήμα για ταξίδια πολυδάπανα και κρουαζιέρες σε μυθικές εξωτικές χώρες. Ελευθερία κινήσεων, μέχρι ασυδοσίας, ερωτική, ηδονή εύκoλη, χωρίς συνέπειες και τις «φοβίες», που έβαζαν τροχοπέδη στην ικανoπoίηση τέτοιων επιθυμιών στους νέους των προηγουμένων γενιών. Και γενικά «ανοιχτές» όλες σχεδόν «οι πόρτες» για κάθε είδους απολαύσεις, που προσφέρει πλουσιοπάροχα η εκτραχηλισμένη κοινωνία του καιρού μας. Φθάνει να διαθέτεις χρήμα και να μπορείς να το σκορπάς αφειδώλευτα - όπως το έχουν και το ξοδεύουν τα πλουσιόπαιδα της εποχής μας.
Και όμως, να, που τα «παιδιά» αυτά, τα τόσο πρoνoμιoύχα, νιώθουν τόσο δυστυχισμένα, ώστε να καταφεύγoυν στη «λησμονιά» των ναρκωτικών. Τι θέλoυν «να ξεχάσουν», άραγε; Ποια είναι η απελπιστική εικόνα, που βλέπουν γύρω τους, και πασχίζουν, με χασίς και τα παρόμοια, να πάψουν να τη βλέπουν;
Η απλούστερη - αλλά, νομίζουμε, και η ουσιαστικότερη - απάντηση, είναι νομίζουμε η έλλειψη κάποιων «ιδανικών ζωής». Κάποιων ηθικών κανόνων, θα μπορούσαμε να πούμε, αν η τρέχουσα «ηθική» δεν παρουσίαζε την παρδαλή εικόνα που παρουσιάζει στον καιρό μας. Από πού να πάρουνε τα λεγόμενα «διδάγματα.. οι νέοι αυτοί, που φθάσανε να μεταβάλουν σε χασισοποτεία ακόμα και τα σπίτια τους, ακόμα και τα κότερά τους; Από τους γονείς τους; Αυτοί οι <<χρυσοκάνθαροι» γονείς, οι περισσότεροι τουλάχιστον, έχουν ρίξει, από καιρό, όλα τα «φράγματα της ηθικής», που άλλοτε έβαζαν κάποιo, επιτέλους, φρένο στον κατήφορο της όποιας ακoλασίας. Η απιστία, η μοιχεία, ακόμα και η διαστροφή κατάντησαν, τώρα τελευταία, μόνιμη κατάσταση στους λεγόμενους ανώτερους κοινωνικούς κύκλους, ή έστω σε ορισμένους από αυτούς τους πιο ασύστολους.
Ο παραδοσιακός «πάτερ φαμίλιας», που έδινε άλλοτε το κλασικό «παράδειγμα προς μίμησιν», τώρα δίνει, κατά κανόνα, παραδείγματα... προς αποφυγήν. Mε τη διαφορά ότι αυτά ακριβώς τα ολέθρια παραδείγματα είναι που σπεύδουν να μιμηθούνε τα παιδιά τους. Όσο για τις «μάτερ φαμίλιας.., ας μη γίνεται λόγoς. Αυτές είναι που δίνουν, ίσως, τα χειρότερα παραδείγματα, με το σπάταλο βίο τους, με την εξωσυζυγική τους δραστηριότητα, με τα ερωτόπαθα ή ερωτομανή καμώματά τους.
Αλλά αν φύγουμε από το στενό oικoγενειακό κύκλο και περάσουμε στον ευρύτερο κοινωνικό κύκλο της απoκαλoύμενης «απάνω» τάξης, που αποτελεί και την λεγόμενη «ηγέτιδα τάξη» του τόπου, θα βρούμε άφθονες περιπτώσεις από κρούσματα που έχουν καταργήσει τους περισσότερους από τους ονομαζόμενους πατροπαράδοτους ηθικούς κανόνες. Αλλά και στον ηγετικό κύκλο της πολιτείας δεν λείπουν τα φαινόμενα φθοράς ηθών, που αργά ή γρήγορα, μπορούν να φθάσουν στα όρια της σαπίλας. Και έτσι, σε τελική ανάλυση, οι υπαίτιοι της κατρακύλας που παρατηρείται τα τελευταία τούτα χρόνια στην Αθήνα - και κλιμακωτά στα μεγάλα επαρχιακά μας κέντρα- πρέπει να αναζητηθούν στη σφαίρα της κοινωνικής μας ηγεσίας. Από εκεί παίρνουν έμμεσα, αν θέλετε, αλλά διαλυτικά τα παραδείγματα για έναν έκλυτο βίο, οι νέοι που ξεστρατίζουν σε δρόμους αυτοκαταστροφής και εξαθλίωσης. Και μάλιστα οι νέοι πλουσίων οικογενειών – που μας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα, αφού αυτοί θα κληρονομήσουν αύριο και περιουσίες τρανταχτές και μεγάλη δύναμη, οικονομική, πολιτική, κοινωνική και θα συγκροτήσουν αναπόφευκτα – και αλίμονο – την «ηγέτιδα τάξη» της ταλαίπωρης και της τραγικά παραπαίουσας πια νεοελληνικής κοινωνίας μας».
Γεώργιος Ρούσσος.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. Να γίνει η περίληψη του κειμένου σε 70 – 90 λέξεις.
2. Ποια τα αίτια κατά τη γνώμη του συγγραφέα οδηγούν τα παιδιά των πλούσιων οικογενειών στα ναρκωτικά;
3. Να αναφέρετε τα τεκμήρια που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην πρώτη και τρίτη παράγραφο του κειμένου.
4. Να αναφέρετε τη συλλογιστική πορεία που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην πέμπτη και έβδομη παράγραφο του κειμένου.
5. αποκαλύφθηκε, τροχοπέδη, πατροπαράδοτους, συγκροτήσουν: να δοθούν τα συνώνυμα των λέξεων.
6. απλό, πλουσίων, εύκολη: να δοθούν τα παραθετικά των λέξεων.
7. Ποια πνευματικά και ηθικά εφόδια πιστεύετε ότι θα πρέπει να διαθέτουν οι νέοι της εποχής μας, ώστε να αντισταθούν στο φαινόμενο των ναρκωτικών; Ποια κατά τη γνώμη σας η συμβολή του σχολείου για την αντιμετώπιση του προβλήματος;
(400 – 500 λέξεις)
ΝΕΟΙ ΚΑΙ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ
«Κότερα - τεκέδες, είναι η τελευταία λέξη της «μόδας», της τοξικομανίας στην Αθήνα. Αυτό αποκαλύφθηκε προχθές στην αίθουσα ενός δικαστηρίου μας, όπου δικάστηκαν παιδιά εφοπλιστών που κλείνονταν στο γιοτ «του μπαμπά» και «φουμάριζαν» ανενόχλητα «το μαύρο».
Και το ερώτημα, που ξεπετάχτηκε απ' όσα αποκαλύφθηκαν κατά τη δίκη τούτη θα ήτανε απλό αν η οικογενειακή κατάσταση των νέων αυτών δεν το έκανε τόσο αινιγματικό: Τι λείπει από τα «παιδιά» αυτά, για να τα κάνει τόσο «δυστυχισμένα», ώστε να αναζητούν στα ναρκωτικά τους «τεχνητούς παράδεισους» του χασίς, της ηρωίνης και της κοκαΐνης.
Τα έχουν όλα! Βίλες, πολυτελέστατες επαύλεις, λιμουζίνες, άφθονο χρήμα για ταξίδια πολυδάπανα και κρουαζιέρες σε μυθικές εξωτικές χώρες. Ελευθερία κινήσεων, μέχρι ασυδοσίας, ερωτική, ηδονή εύκoλη, χωρίς συνέπειες και τις «φοβίες», που έβαζαν τροχοπέδη στην ικανoπoίηση τέτοιων επιθυμιών στους νέους των προηγουμένων γενιών. Και γενικά «ανοιχτές» όλες σχεδόν «οι πόρτες» για κάθε είδους απολαύσεις, που προσφέρει πλουσιοπάροχα η εκτραχηλισμένη κοινωνία του καιρού μας. Φθάνει να διαθέτεις χρήμα και να μπορείς να το σκορπάς αφειδώλευτα - όπως το έχουν και το ξοδεύουν τα πλουσιόπαιδα της εποχής μας.
Και όμως, να, που τα «παιδιά» αυτά, τα τόσο πρoνoμιoύχα, νιώθουν τόσο δυστυχισμένα, ώστε να καταφεύγoυν στη «λησμονιά» των ναρκωτικών. Τι θέλoυν «να ξεχάσουν», άραγε; Ποια είναι η απελπιστική εικόνα, που βλέπουν γύρω τους, και πασχίζουν, με χασίς και τα παρόμοια, να πάψουν να τη βλέπουν;
Η απλούστερη - αλλά, νομίζουμε, και η ουσιαστικότερη - απάντηση, είναι νομίζουμε η έλλειψη κάποιων «ιδανικών ζωής». Κάποιων ηθικών κανόνων, θα μπορούσαμε να πούμε, αν η τρέχουσα «ηθική» δεν παρουσίαζε την παρδαλή εικόνα που παρουσιάζει στον καιρό μας. Από πού να πάρουνε τα λεγόμενα «διδάγματα.. οι νέοι αυτοί, που φθάσανε να μεταβάλουν σε χασισοποτεία ακόμα και τα σπίτια τους, ακόμα και τα κότερά τους; Από τους γονείς τους; Αυτοί οι <<χρυσοκάνθαροι» γονείς, οι περισσότεροι τουλάχιστον, έχουν ρίξει, από καιρό, όλα τα «φράγματα της ηθικής», που άλλοτε έβαζαν κάποιo, επιτέλους, φρένο στον κατήφορο της όποιας ακoλασίας. Η απιστία, η μοιχεία, ακόμα και η διαστροφή κατάντησαν, τώρα τελευταία, μόνιμη κατάσταση στους λεγόμενους ανώτερους κοινωνικούς κύκλους, ή έστω σε ορισμένους από αυτούς τους πιο ασύστολους.
Ο παραδοσιακός «πάτερ φαμίλιας», που έδινε άλλοτε το κλασικό «παράδειγμα προς μίμησιν», τώρα δίνει, κατά κανόνα, παραδείγματα... προς αποφυγήν. Mε τη διαφορά ότι αυτά ακριβώς τα ολέθρια παραδείγματα είναι που σπεύδουν να μιμηθούνε τα παιδιά τους. Όσο για τις «μάτερ φαμίλιας.., ας μη γίνεται λόγoς. Αυτές είναι που δίνουν, ίσως, τα χειρότερα παραδείγματα, με το σπάταλο βίο τους, με την εξωσυζυγική τους δραστηριότητα, με τα ερωτόπαθα ή ερωτομανή καμώματά τους.
Αλλά αν φύγουμε από το στενό oικoγενειακό κύκλο και περάσουμε στον ευρύτερο κοινωνικό κύκλο της απoκαλoύμενης «απάνω» τάξης, που αποτελεί και την λεγόμενη «ηγέτιδα τάξη» του τόπου, θα βρούμε άφθονες περιπτώσεις από κρούσματα που έχουν καταργήσει τους περισσότερους από τους ονομαζόμενους πατροπαράδοτους ηθικούς κανόνες. Αλλά και στον ηγετικό κύκλο της πολιτείας δεν λείπουν τα φαινόμενα φθοράς ηθών, που αργά ή γρήγορα, μπορούν να φθάσουν στα όρια της σαπίλας. Και έτσι, σε τελική ανάλυση, οι υπαίτιοι της κατρακύλας που παρατηρείται τα τελευταία τούτα χρόνια στην Αθήνα - και κλιμακωτά στα μεγάλα επαρχιακά μας κέντρα- πρέπει να αναζητηθούν στη σφαίρα της κοινωνικής μας ηγεσίας. Από εκεί παίρνουν έμμεσα, αν θέλετε, αλλά διαλυτικά τα παραδείγματα για έναν έκλυτο βίο, οι νέοι που ξεστρατίζουν σε δρόμους αυτοκαταστροφής και εξαθλίωσης. Και μάλιστα οι νέοι πλουσίων οικογενειών – που μας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα, αφού αυτοί θα κληρονομήσουν αύριο και περιουσίες τρανταχτές και μεγάλη δύναμη, οικονομική, πολιτική, κοινωνική και θα συγκροτήσουν αναπόφευκτα – και αλίμονο – την «ηγέτιδα τάξη» της ταλαίπωρης και της τραγικά παραπαίουσας πια νεοελληνικής κοινωνίας μας».
Γεώργιος Ρούσσος.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. Να γίνει η περίληψη του κειμένου σε 70 – 90 λέξεις.
2. Ποια τα αίτια κατά τη γνώμη του συγγραφέα οδηγούν τα παιδιά των πλούσιων οικογενειών στα ναρκωτικά;
3. Να αναφέρετε τα τεκμήρια που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην πρώτη και τρίτη παράγραφο του κειμένου.
4. Να αναφέρετε τη συλλογιστική πορεία που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην πέμπτη και έβδομη παράγραφο του κειμένου.
5. αποκαλύφθηκε, τροχοπέδη, πατροπαράδοτους, συγκροτήσουν: να δοθούν τα συνώνυμα των λέξεων.
6. απλό, πλουσίων, εύκολη: να δοθούν τα παραθετικά των λέξεων.
7. Ποια πνευματικά και ηθικά εφόδια πιστεύετε ότι θα πρέπει να διαθέτουν οι νέοι της εποχής μας, ώστε να αντισταθούν στο φαινόμενο των ναρκωτικών; Ποια κατά τη γνώμη σας η συμβολή του σχολείου για την αντιμετώπιση του προβλήματος;
(400 – 500 λέξεις)
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)