ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΘΕΜΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ 2005

http://www.kelafas.gr/themata.html?filename=2005/eniaio/glossa_05.pdf

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

http://www.kelafas.gr/themata.html?filename=2005/eniaio/glossa_05_a.pdf

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ (με απαντήσεις)

• https://www.filologikos-istotopos.gr/2018/05/17/neoelliniki-glossa-g-lykiou-kritirio-axiologisis-athlitismos-ke-pedia/
• https://e-didaskalia.blogspot.com/2017/02/blog-post_277.html

Κείμενο: 

Η ειδωλοποίηση του ποδοσφαίρου 

και ο κλασικός αθλητισμός

Σε μας ουσιαστικά είναι άγνωστη η παιδευτική αξία της άμιλλας. Δηλαδή άγνωστη στη χώρα που γεννήθηκε και κυριαρχούσε το νόημά της και η αξία της ως κοινωνικής αρετής εξαιρετικής σημασίας και δύναμης, προόδου και πολιτιστικής ποιότητας. Δυστυχώς, σήμερα, δεν την χρησιμοποιούμε πουθενά ως μέσο αγωγής, ώστε να αναπτύσσουμε τον ψυχικό κόσμο των παιδιών, δηλαδή των πολιτών, και την πολιτική αρετή.

Ο στίβος σωματικών και πνευματικών αγώνων στην αρχαία εποχή, με βάση την άμιλλα των αγωνιζομένων, εξευγένιζε και ηθικοποιούσε. Σήμερα αντίθετα, δυστυχώς αποθηριώνει, φθείρει. Η ατμόσφαιρα που επικρατεί όχι μόνο στα αθλήματα, αλλά γενικότερα σε όλα τα πεδία της κοινωνικής ζωής, πιστοποιεί την έλλειψη αγωγής και την απουσία ήθους. Ενώ ο αρχαίος ελληνικός κόσμος συνέδεε την άθληση με την έννοια της αρμονίας, μάθησης, γνώσης και αληθινής ουσίας του ανθρώπου, σήμερα σχετίζεται με την ματαιόδοξη επιδεικτικότητα, τις διαφημιστικές μεθόδους, που μοιραία συνάπτονται με οικονομικά συμφέροντα συναλλαγής. Κάτι το οποίο αποτελεί βεβήλωση του γνήσιου αγωνιστικού πνεύματος.

Έχουμε λησμονήσει το πνεύμα των αγώνων με το υψηλό νόημα και τη σπουδαία παιδαγωγική τους σημασία. Επικράτησε το κατώτερο ένστικτο της μάζας, η αγελοποίηση, ένα πνεύμα που προκαλεί την κατακόρυφη πτώση του ήθους σε όλα τα πεδία της ζωής μας. Πνεύμα που ωθεί τους ανθρώπους προς μια κατώτερη σκέψη, συναισθήματα και αξίες. Σκοτώνει την πνευματικότητα και ευνοεί το ακαταλόγιστο και το ασύδοτο. Θάβει την αυτόνομη σκέψη, κρίση και αντικειμενικότητα, μαζοποιεί. Αυτό το μαζικό πνεύμα, αυτός ο βάναυσος φανατισμός, όπου μέσα στα γήπεδά μας και στις κερκίδες τους αλλάζει η υπνωτισμένη μάζα, η οποία φτάνει ως την παραφροσύνη, την αγριότητα, την αποθηρίωση, είναι ένας σοβαρός κοινωνικός κίνδυνος.

Γενικότερα, ο σύγχρονος αθλητισμός καταπνίγεται από έναν έντονο πολιτικό ή εθνικό ανταγωνισμό. Οι αθλητικοί αγώνες μαραίνονται και πλήττονται από εξωαθλητική εκμετάλλευση. Δεν μπορούσε φυσικά να είναι και διαφορετικά μέσα στις βιομηχανικές κοινωνίες μας, κοινωνίες της κατανάλωσης και του συμφέροντος. Μέσα σε αυτό το είδος της κοινωνίας που κινούμεθα και ζούμε, δεν μπορούσε ο αθλητισμός να μη γίνει αντικείμενο εμπορικής εκμετάλλευσης και βάναυσης συναλλαγής. Για αυτό και στα ποδοσφαιρικά μας γήπεδα έχει εκμηδενιστεί η ευγένεια του αθλητισμού, το ήθος.

Έτσι μπορεί κανείς να διερωτηθεί, κατά εύλογο τρόπο, μήπως το θέαμα αυτό, που τόσο αέναα το παρακολουθεί ο σημερινός άνθρωπος με φανατισμό ως την υστερία, προσπαθεί να καλύψει και να γεμίσει το κενό που του δημιουργήθηκε από την έλλειψη αρχών και ιδανικών. Κάτω από αυτή την κατάσταση της έξαλλης ατμόσφαιρας, που κυριαρχεί στα ποδοσφαιρικά μας γήπεδα, δεν μπορεί κανένας πια να μιλά για Ολυμπιακό πνεύμα.

Η ανθρώπινη ύπαρξη έπαψε να είναι πνευματική αξία, εκτοπίστηκε από άλλες αξίες που δεν είναι ανώτερες παρά κατώτερές της. Η ζωή μας υποτάχθηκε ολοκληρωτικά στην οικονομία, τα συμφέροντα της οποίας έγιναν κυριαρχικά και δεσποτικά σε όλον τον κόσμο. Οι μάζες ζουν ουσιαστικά με οικονομικά συμφέροντα και, μέσα σε μια τέτοια κατάσταση, ο πνευματικός πολιτισμός πάσχει θανάσιμα, αφού μεταβάλλεται σε περιττή πολυτέλεια. Η ζωή μας σήμερα απανθρωπίζεται και μεταβάλλει τον άνθρωπο σε πράγμα.

Σε κατάληξη, μπορεί κανείς να πει, χωρίς καθόλου να αστοχήσει, πως το πνεύμα και η ατμόσφαιρα που κυριαρχούν στα γήπεδά μας δεν είναι τίποτα άλλο, παρά ένας γνήσιος αντικατοπτρισμός του είναι μας, αυτού που είμαστε και τίποτα άλλο.

Ξηροτύρη Ι.Ν. : Προβλήματα του καιρού μας, Θεσσαλονίκη 1977

[διασκευασμένο κείμενο]

Θέματα

Α. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου σε (100-120 λέξεις).

Μονάδες 25

Β1. Να αναπτύξετε το νόημα του συγκεκριμένου αποσπάσματος σε μία παράγραφο 100 - 110 λέξεων: «Η ζωή μας σήμερα απανθρωπίζεται και μεταβάλλει τον άνθρωπο σε πράγμα.»

Μονάδες 12

Β2. Ποιον τρόπο και μέσα πειθούς αξιοποιεί ο συγγραφέας στην 4η παράγραφο του κειμένου;

(Γενικότερα, ο σύγχρονος αθλητισμός… η ευγένεια του αθλητισμού, το ήθος.)

Μονάδες 4

Β3. α. Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της 2ης παραγράφου του κειμένου; «Ο στίβος σωματικών… αγωνιστικού πνεύματος.»

Μονάδες 3

β. Ποια είναι τα δομικά στοιχεία της 3ης παραγράφου του κειμένου; «Έχουμε λησμονήσει..κοινωνικός κίνδυνος.»

Μονάδες 3

γ. Να εντοπίσετε στο κείμενο τρία σημεία μεταφορικής λειτουργίας της γλώσσας.

Μονάδες 3

Β4. α. Να μεταφερθούν στην αντίθετη σύνταξη οι παρακάτω προτάσεις, όπου είναι εφικτό:

- Ο αρχαίος ελληνικός κόσμος συνέδεε την άθληση με την έννοια της αρμονίας, μάθησης, γνώσης και αληθινής ουσίας του ανθρώπου.

- Ο σύγχρονος αθλητισμός καταπνίγεται από έναν έντονο πολιτικό ή εθνικό ανταγωνισμό. - Η ανθρώπινη ύπαρξη έπαψε να είναι πνευματική αξία, εκτοπίστηκε από άλλες αξίες που δεν είναι ανώτερες παρά κατώτερές της.

Μονάδες 6

β. Οι παρακάτω λέξεις του κειμένου συνιστούν επίσημο ύφος λόγου. Να τις αντικαταστήσετε με λέξεις πιο ανεπίσημες και οικείες: άμιλλας, λησμονήσει, συνάπτονται, αέναα.

Μονάδες 4

Γ. Εφημερίδα της περιοχής σας δημοσίευσε ένα άρθρο με θέμα τα κρούσματα βίας και διαφθοράς που πλήττουν τον αθλητισμό σήμερα. Εσείς ως εκπρόσωπος του σχολείου σας αποφασίζετε να στείλετε ανοιχτή επιστολή στην εφημερίδα με σκοπό την ενίσχυση των προβληματισμών του αρθρογράφου. Συγκεκριμένα:

α. Να θίξετε τα φαινόμενα εκείνα που διαβρώνουν το αθλητικό ιδεώδες.

β. Να προτείνετε τρόπους ώστε το αθλητικό πνεύμα να τονωθεί, δίνοντας έμφαση στον ρόλο του σχολείου και των ΜΜΕ (500 - 600 λέξεις).

Μονάδες 40

AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α. Ο συγγραφέας θίγει την κρίση του αθλητικού ιδεώδους, ως απόρροια της αντιπνευματικής εποχής. Αρχικά, επισημαίνει την άγνοια της αξίας της άμιλλας, καθώς δεν αντιμετωπίζεται σήμερα ως μέσο αγωγής. Ενώ στην αρχαιότητα ο αθλητισμός είχε υψηλό νόημα και παιδευτική σημασία, τώρα έχει διαβρωθεί, εφόσον οικονομικές σκοπιμότητες υποβιβάζουν την αθλητική ιδέα. Έτσι προκαλείται η μαζοποίηση και καταστρέφεται η πνευματικότητα, γεγονός επικίνδυνο κοινωνικά. Στα πλαίσια της βιομηχανικής κοινωνίας το αθλητικό ιδεώδες καταστρατηγείται και εμπορευματοποιείται. Προκύπτει έτσι το ερώτημα, αν ο σύγχρονος άνθρωπος επιδιώκει μέσω του φανατισμού να καλύψει την απουσία ηθικών αρχών. Τέλος ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η αντιπνευματικότητα υπερκεράστηκε από τον υλισμό και ο άνθρωπος εξαχρειώθηκε, επομένως η ποδοσφαιρική πραγματικότητα απεικονίζει το ήθος της εποχής.

Β1. Η ζωή σήμερα απανθρωπίζεται και μετατρέπει τον άνθρωπο σε πράγμα. Συγκεκριμένα, χάνονται τα ηθικά και πνευματικά εκείνα γνωρίσματα που συνιστούν την μοναδικότητα της ανθρώπινης φύσης. Κυριαρχεί η μηχανοποίηση, ο αυτοματισμός και η υλιστική νοοτροπία σε βάρος των ηθικών και πνευματικών αναζητήσεων. Η ανθρώπινη ζωή έχει αλλοτριωθεί από την χαρά της δημιουργίας, της φαντασίας, της κοινής προσπάθειας για βελτίωση. Ακόμη και το πνεύμα του αθλητισμού έχει αλλοιωθεί και φθαρεί. Επικράτησε ο υλικός ευδαιμονισμός, που συνέβαλε στην ισοπεδωτική ομοιομορφία και την αποπνευμάτωση. Έτσι, ο άνθρωπος απώλεσε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του, ενσωματώθηκε σε μια απρόσωπη μάζα και μετατράπηκε σε πράγμα.

Β2. Χρησιμοποιεί την επίκληση στη λογική αξιοποιώντας ως μέσο πειθούς το επιχείρημα. Υποστηρίζει ότι ο σύγχρονος αθλητισμός γίνεται αντικείμενο οικονομικής εκμετάλλευσης, κάτι που συνάδει με το κοινωνικό πλαίσιο του καταναλωτισμού. Έτσι εμπορευματοποιείται, με αποτέλεσμα να χάνεται η ευγένεια του αθλητισμού, το ήθος.

Β3. α. Ο τρόπος ανάπτυξης της 2ης παραγράφου είναι η σύγκριση – αντίθεση, με ανάπτυξη ένα προς ένα, καθώς ο συγγραφέας συγκρίνει το πνεύμα του αθλητισμού στην αρχαιότητα και σήμερα. Επισημαίνει αρχικά ότι ο αθλητισμός στην αρχαιότητα εξευγένιζε και ηθικοποιούσε, ενώ σήμερα αποθηριώνει και φθείρει. Συνεχίζει αναφέροντας ότι στην αρχαιότητα ο αθλητισμός συνδεόταν με πνευματικές και ηθικές αξίες, ενώ σήμερα σχετίζεται με την διαφήμιση και τα οικονομικά συμφέροντα. Χρησιμοποιούνται επίσης οι διαρθρωτικές λέξεις που δηλώνουν αντίθεση: αντίθετα, ενώ.

β) Θεματική περίοδος: Έχουμε λησμονήσει ..σημασία

Σχόλια/Λεπτομέρειες: Επικράτησε το κατώτερο…κοινωνικός κίνδυνος.

Κατακλείδα πρόταση: δεν υπάρχει

γ) Παραδείγματα μεταφορικής λειτουργίας της γλώσσας: στη χώρα που γεννήθηκε η άμιλλα, η υπνωτισμένη μάζα, αθλητισμός καταπνίγεται (Θάβει την αυτόνομη σκέψη, Σκοτώνει την πνευματικότητα, οι αθλητικοί αγώνες μαραίνονται, ο πνευματικός πολιτισμός πάσχει θανάσιμα)

Β4. α. – η άθληση συνδεόταν από τον αρχαίο ελληνικό κόσμο με την έννοια της αρμονίας, μάθησης, γνώσης και αληθινής ουσίας του ανθρώπου

- ένας έντονος πολιτικός ή εθνικός ανταγωνισμός καταπνίγει τον σύγχρονο αθλητισμό

- Η ανθρώπινη ύπαρξη έπαψε να είναι πνευματική αξία , άλλες αξίες που δεν είναι ανώτερες παρά κατώτερες της, την εκτόπισαν

β. άμιλλας = συναγωνισμού, λησμονήσει= ξεχάσει,

συνάπτονται = συνδέονται/συσχετίζονται,

αέναα = ασταμάτητα/αδιάκοπα/παντοτινά

Γ. Επικοινωνιακό πλαίσιο: ανοιχτή επιστολή

[απευθύνεται σε πρόσωπο ή σε σύνολο προσώπων, που εκπροσωπούν κάποιον φορέα ή θεσμικό όργανο. Στόχος της είναι να δημοσιευτεί σε κάποιο έντυπο μέσο. Περιέχει συνήθως κριτική, διαμαρτυρία, επιδοκιμασία κλπ. Έχει δημόσιο χαρακτήρα και όχι εμπιστευτικό]

Προσφώνηση: Αξιότιμε κ. Αρχισυντάκτα,

Πρόλογος

Με αφορμή το πρόσφατο άρθρο που δημοσιεύσατε με θέμα την αύξηση των κρουσμάτων βίας και διαφθοράς στον αθλητισμό, αποφασίσαμε στο σχολείο μου να σας αποστείλουμε αυτή την επιστολή, με σκοπό να ενισχύσουμε τους προβληματισμούς σας, ευελπιστώντας παράλληλα να ανοίξει ένας δημόσιος διάλογος. Είναι γνωστό ότι η αθλητική φιλοσοφική αντίληψη αποβλέπει στην καθολική διαπαιδαγώγηση του ατόμου, καθώς προσφέρει πνευματικά και ηθικά ερείσματα στα οποία θεμελιώνεται η ανάπτυξη της προσωπικότητας. Έτσι συμβάλλει στην αρμονική ένταξη του ατόμου στις πολιτικές και κοινωνικές λειτουργίες. Ωστόσο, όπως αναδείξατε και στο άρθρο σας, το αθλητικό ιδεώδες εκφυλίζεται και διαβρώνεται.

Κύριο μέρος: – 1ο ερώτημα :τα φαινόμενα που διαβρώνουν το αθλητικό ιδεώδες

Κρούσματα βίας - χουλιγκανισμός:

 η απόλυτη ταύτιση με την ομάδα, ο φανατισμός σε συνδυασμό με την βίαιη εκτόνωση, οδηγούν στην καταστροφή δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας

 συμπλοκές με οπαδούς της αντίπαλης ομάδας και με αστυνομικούς

 συγκεκριμένα το ποδόσφαιρο προκαλεί έντονο φανατισμό, χαρακτηρίζεται η ομάδα ως «θρησκεία». Απαιτεί προσήλωση που οδηγεί στην μισαλλοδοξία και τον δογματισμό

 κυριαρχεί η επιθετικότητα, οξύνονται οι αντιθέσεις και εκδηλώνονται συμπεριφορές που δεν συνάδουν με την ευγενή άμιλλα, την προσπάθεια για βελτίωση – ενισχύεται ο εγωκεντρισμός.

 διασπάται η κοινωνική συνοχή και καλλιεργείται ο ρατσισμός

Έτσι διαβρώνεται το αθλητικό ιδεώδες

Εμπορευματοποίηση του αθλητισμού:

 η εμπορική εκμετάλλευση του αθλητισμού (διαφημίσεις και χορηγίες) τον μετατρέπει σε επικερδή επιχείρηση. Προωθείται ο οικονομικός ανταγωνισμός και οι αθλητές μετατρέπονται σε ανταλλάξιμες αξίες

 πολλές ομάδες αναμειγνύονται σε οικονομικά σκάνδαλα (υπεξαιρέσεις, ξέπλυμα μαύρου χρήματος, απάτες κλπ)

 ύποπτες διαιτησίες, παράνομος τζόγος, εκβιασμοί και «στημένα» παιχνίδια αμαυρώνουν την εικόνα του αθλητισμού σήμερα

 επικρατεί η πολυτέλεια και η χλιδή, οι αθλητές συχνά παρουσιάζονται ως είδωλα που θυμίζουν κινηματογραφικούς αστέρες, απέχοντας από το μέτρο και την απλότητα

 σε αρκετές αθλητικές εκδηλώσεις κυριαρχεί ο υλισμός, με τις πομπώδεις διαφημίσεις, τις εντυπωσιοθηρικές τελετές, τηλεοπτικοί σταθμοί διεκδικούν τα δικαιώματα προβολής, ενώ συγχρόνως γνωστοποιούνται υπέρογκα ποσά ως αμοιβές των αθλητών που προκαλούν το κοινό αίσθημα.

Πρωταθλητισμός:

 η συμμετοχή και η ευχαρίστηση αντικαθίστανται από την υπέρμετρη αγωνία για εντυπωσιακές επιδόσεις και ρεκόρ

 επιδιώκεται η νίκη με αθέμιτα μέσα (χρήση αναβολικών ουσιών). Ο αθλητής αντιμετωπίζεται ως μηχανή, δέχεται πιέσεις για να πετύχει την πρωτιά, αλλοιώνεται ο χαρακτήρας του και μετατρέπεται σε άθυρμα των επιτήδειων που τον κατευθύνουν.

Πολιτική εκμετάλλευση του αθλητισμού:

 Συχνά κάποιες κομματικές παρατάξεις ή και ολοκληρωτικά καθεστώτα έχουν εκμεταλλευτεί τους αθλητές και τις επιδόσεις τους. Έτσι με στόχο την ψηφοθηρία διάσημοι αθλητές επιστρατεύονται σε προεκλογικούς αγώνες

 Το αθλητικό θαύμα της Γερμανίας: η προετοιμασία της γερμανικής αθλητικής ομάδας από το Γ΄ Ράιχ με σκοπό την ανάδειξη της γερμανικής φυλής και την ισχυροποίηση της θέσης ότι αυτή είναι ανώτερη από τις άλλες (1936 Ολυμπιακοί αγώνες στο Βερολίνο).

 Η καλλιέργεια τοπικιστικού πνεύματος, με συνέπεια να αναπτύσσονται εχθρικές διαθέσεις (στην Ελλάδα χαρακτηριστική είναι η «σύγκρουση» ομάδων του Βορρά και του Νότου, που οξύνεται και συντηρείται συχνά από δημοσιογράφους)

– 2ο ερώτημα : τρόπους ώστε το αθλητικό πνεύμα να τονωθεί, δίνοντας έμφαση στον ρόλο του σχολείου και των ΜΜΕ

Σχολείο- Εκπαίδευση:

 έμφαση στις αξίες και τα ιδεώδη του αθλητισμού και του Ολυμπισμού : το «Ευ Αγωνίζεσθαι » και την «Ευγενή Άμιλλα ». Να αναβαθμιστεί το μάθημα της γυμναστικής μέσω του οποίου θα εμπνέονται οι αξίες της εντιμότητας, του σεβασμού των κανόνων διεξαγωγής των αγώνων, της ισότητας, της δικαιοσύνης, του σεβασμού των συναθλητών και της ισοτιμίας. Επίσης οι αξίες της αριστείας, του ευγενικού συναγωνισμού ανάμεσα σε άτομα και λαούς, της τάσης για διάκριση και υπεροχή μακριά από κάθε αντιπαλότητα. Ως θεμελιώδη αρχή του Ολυμπιακού Καταστατικού Χάρτη διαβάζουμε:

«Ο Ολυμπισμός είναι φιλοσοφία ζωής πού προωθεί και συνδυάζει σε αρμονικό σύνολο τις αρετές του σώματος και της ψυχής. Συνδέοντας τον αθλητισμό με τον πολιτισμό και την παιδεία, ο Ολυμπισμός προσπαθεί να δημιουργήσει ένα τρόπο ζωής που στηρίζεται στη χαρά της προσπάθειας, την εκπαιδευτική αξία του καλού παραδείγματος και το σεβασμό για οικουμενικές αξίες »

« Ο σκοπός του Ολυμπισμού είναι να θέσει παντού τον Αθλητισμό στην υπηρεσία της αρμονικής ανάπτυξης του ανθρώπου, ενθαρρύνοντας την δημιουργία μιας ειρηνικής κοινωνίας, η οποία ενδιαφέρεται για την διατήρηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας»

 βελτίωση της απαιτούμενης υλικοτεχνικής υποδομής, ώστε οι μαθητές να απολαμβάνουν τη συμμετοχή σε αθλήματα, να διοργανώνονται αθλητικές εκδηλώσεις, να δημιουργηθούν περισσότερα και πιο οργανωμένα αθλητικά σχολεία

 να δοθεί έμφαση στις αρχές της ανθρωπιστικής εκπαίδευσης ώστε να αποτρέπονται φαινόμενα βίας και χειραγώγησης

ΜΜΕ:

 οφείλουν να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους, ειδικά τα έντυπα μέσα επιβάλλεται να αποδοκιμάζουν τον φανατισμό και όχι να τον συντηρούν

 να προβάλλουν και να επιδοκιμάζουν αθλητές που ξεχωρίζουν όχι μόνο λόγω των επιδόσεών τους, αλλά και λόγω του ήθους που παρουσιάζουν

 να μην εξυπηρετούν οικονομικά συμφέροντα κερδοσκοπώντας σε βάρος του αθλητισμού (υπερβολικός όγκος διαφημίσεων)

 ο ρόλος τους είναι καταλυτικός στην εμπορευματοποίηση του αθλητισμού, οπότε είναι ανάγκη να επιτελέσουν το χρέος τους ως φορείς κοινωνικοπολιτικής αγωγής, εστιάζοντας στην ανάδειξη του αθλητικού ιδεώδους και όχι στο κέρδος.

 να καταδικάζουν αντιαθλητικές συμπεριφορές, να καυτηριάζουν τον οπαδισμό

 να προβάλλουν τις αρχές της αθλητικής παιδείας (εκπομπές, άρθρα ανάλογου περιεχομένου)

Επίσης η πολιτεία αλλά και οι ίδιοι οι αθλητικοί παράγοντες καθίστανται υπεύθυνοι να πατάξουν τα φαινόμενα που αμαυρώνουν τον αθλητισμό, είτε με την θέσπιση και εφαρμογή κυρώσεων, είτε με την απομάκρυνση όσων λυμαίνονται τον αθλητικό χώρο.

Επίλογος

Η προσφορά του αθλητισμού, ειδικά σήμερα, φαντάζει πιο πολύτιμη από ποτέ. Αξίζει ο αθλητισμός να αποτελέσει ένα μέσο που θα συντείνει στην αναγνώριση αξιών και ιδανικών που εκλείπουν από τον κοινωνικό βίο. Η εντιμότητα, η ισότητα και η άμιλλα αναμφίβολα έχουν την δύναμη να αντιμετωπίσουν την όποια ηθική σήψη ταλανίζει τις σύγχρονες κοινωνικές δομές. Εσείς έχετε, και την δυνατότητα και όπως διαπιστώνουμε και την διάθεση, να καταδείξετε την αξία του αθλητισμού. Θα μας βρείτε αρωγούς σε όποια προσπάθεια κάνετε.

Με εκτίμηση,

Επιμέλεια: Κάλτσου Στέλλα

Φιλόλογος

ΟΡΟΣΗΜΟ Χαλανδρίου

ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ και ΠΑΙΔΕΙΑ

Θα μου επιτραπεί να δηλώσω αμέσως πως η μακρόχρονη θητεία μου στην εκπαίδευση, η πείρα της ζωής και η αναστροφή μου με τον κόσμο του πνεύματος και με την ιστορία με έχουν πείσει πως η παιδεία, όχι μονάχα στη σχολική της φάση και έκταση, αλλά στη συνολική της σκόπευση, πάσχει από μια βασική και επικίνδυνη διαστροφή, που οφείλεται στην υπερτροφική ανάπτυξη των νοητικών και γνωστικών δυνάμεων της ανθρώπινης προσωπικότητας.

Από τη νηπιακή ηλικία ως την ώριμη εφηβική ή τη νεανική περίοδο, ο νέος άνθρωπος μαθαίνει αναρίθμητα πράγματα. Και οι νεότερες παιδαγωγικές προσπάθειες τείνουν, όσο ξέρω, στο πώς θα αποχτήσει όλες αυτές τις γνώσεις πιο άκοπα και πιο γρήγορα. Η νοητική μας παιδεία συγκέντρωσε την προσοχή της σ’ αυτή την πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης αντλώντας και από την παράδοση όσα στοιχεία συντελούν στο σκοπό της. Το τελικό αποτέλεσμα αυτής της μακρόχρονης, δαπανηρής και εξαντλητικής προσπάθειας είναι στην καλύτερη περίπτωση η δημιουργία ανθρώπων ικανών να «πετύχουν» στη ζωή, αλλά «άμουσων», όπως θα τους ονόμαζαν οι αρχαίοι Έλληνες.

Ειδικότερα η ελληνική παιδεία, τονίζοντας μάλιστα τον «ελληνοχριστιανικό» χαρακτήρα της, αγνόησε σκόπιμα ή στάθηκε ανίκανη να συλλάβει τα βαθύτερα και ουσιαστικότερα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού και της κλασσικής ελληνικής παιδείας. Σ’ αυτήν εκείνο που έχει πρωταρχική σημασία είναι η συνολική αγωγή του ανθρώπου, αυτό θα πει η σύγχρονη και αρμονισμένη άσκηση των φυσικών και πνευματικών του (όχι νοητικών) δυνάμεων, χωρίς καμιάν άμεση χρησιμοθηρική επιδίωξη. Με άλλα λόγια ο στόχος της αρχαίας ελληνικής, ειδικότερα της αθηναϊκής παιδείας, ήταν η δημιουργία ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών, ικανών στο κορμί, στον νου και στην ψυχή για να στοχάζονται ορθά, να βουλεύονται υπεύθυνα και να ενεργούν αποφασιστικά.

Μια τέτοια συνολική αγωγή που γυμνάζει το κορμί του νέου και την ψυχή του, που του μαθαίνει τι  απαραίτητες γνώσεις, αλλά προπάντων ασκεί τις ψυχικές του δυνάμεις και καλλιεργεί την ευαισθησία του, είναι ίσως ένα ιδανικό ανέφικτο για τον δικό μας κόσμο. Ωστόσο δεν παύει να είναι ένα ιδανικό αξιοθαύμαστο. Αν η παιδεία σημαίνει ελευθερία και αν ελευθερία και παιδεία αποτελούν αυτοσκοπούς και όχι μέσα ή μεταπρατικές αξίες για εξαργύρωση· αν η ομορφιά τελειώνεται μέσα στο ρυθμό και αν ο ρυθμός του ανθρώπου και του κόσμου όλου μπορεί να εκφραστεί σε μια κορυφαία στιγμή της ανθρώπινης ζωής· αν η ώρα αυτή του ανθρώπου δεν είναι άλλη από εκείνη που το ανθρώπινο κορμί και η ανθρώπινη ψυχή ανθοφορούν για να καρπίσουν αργ ότερα και μυστικά, τότε αυτά όλα μπορούν να βρίσκονται μονάχα μέσα στον νέο άνθρωπο, τότε που έχει πια γεμίσει την εφηβεία και προτού ακόμα φτάσει να γίνει ώριμος άντρας ή γυναίκα. Τότε που είναι στην ώρα του, αυτό που οι Έλληνες ονόμαζαν «ωραίος ή καλός».

Αυτήν την ώρα θα δείξει την ανθρώπινη δύναμη και ομορφιά και θα συναγωνιστεί για τη νίκη με τους όμοιούς του. Και μια τέτοια νίκη που του δίνει το στεφάνι και μαζί μ’ αυτό το θαυμασμό των συνανθρώπων του δεν έχει ανάγκη από τίποτε άλλο. Όποιος δεν νιώθει ρίγος φέρνοντας στο νου του τον Διαγόρα πάνω στους ώμους των γιων του μέσα στις ιαχές των πανελλήνιων: Κάτθανε Διαγόρα, οὐκ ἐς Ὄλυμπον ἀναβήσει, μπορεί να ζήσει μακάρια και μυαλωμένα και να καζαντίσει τα αγαθά του κόσμου, όμως θα περάσει από τον κόσμο αυτόν χωρίς να δοκιμάσει το ένα αγαθό, αυτό που λέμε ομορφιά ή έκσταση ή πλήρωση.

Μανόλης Ανδρόνικος (κείμενο ελαφρά διασκευασμένο)

Ε Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Σ

Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις). 

Μονάδες 25

Β. 1. Να αναπτύξετε σε 70-80 λέξεις το περιεχόμενο του ακόλουθου αποσπάσματος: «Η ελληνική παιδεία αγνόησε σκόπιμα ή στάθηκε ανίκανη να συλλάβει τα βαθύτερα και ουσιαστικότερα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού και της κλασσικής ελληνικής παιδείας». 

Μονάδες 12

2. Το δοθέν κείμενο αποτελεί αποδεικτικό δοκίμιο. Να εντοπίσετε τρία χαρακτηριστικά που αποδεικνύουν την ένταξή του σ’ αυτό το γραμματειακό είδος. 

Μονάδες 6

3. Να βρείτε τη δομή και τον τρόπο ανάπτυξης της δεύτερης παραγράφου του κειμένου. 

Μονάδες 6

4. Να χαρακτηρίσετε τις νοηματικές σχέσεις που εκφράζει η χρήση καθεμιάς από τις παρακάτω διαρθρωτικές λέξεις της τρίτης παραγράφου του κειμένου: μάλιστα, ή, με άλλα λόγια, ειδικότερα. 

Μονάδες 4

5. α) Να γράψετε από ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: συνολική, τείνουν, άκοπα, συντελούν, τονίζοντας.

Μονάδες 5

β) Δημιουργία, πρωταρχική: να σχηματίσετε τέσσερις νέες σύνθετες λέξεις χρησιμοποιώντας για καθεμιά από ένα (διαφορετικό κάθε φορά) συνθετικό των παραπάνω λέξεων. 

Μονάδες 2

Γ. Σε ένα αθλητικό περιοδικό καλείστε να γράψετε ένα δοκίμιο (500-600 λέξεις) στο οποίο θα παρουσιάζετε την αξία του αθλητισμού για τους νέους στην εποχή μας και θα προτείνετε συγκεκριμένους τρόπους μέσα από τους οποίους θα επιτευχθεί η καλλιέργεια υγιούς αθλητικού πνεύματος, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στο χώρο του σχολείου. 

Μονάδες 40

Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ

Α. Στο κείμενό του ο Μ. Ανδρόνικος αναφέρεται στην αδυναμία της ελληνικής παιδείας να παρέχει ολοκληρωμένη αγωγή. Αρχικά, βασιζόμενος στην εκπαιδευτική του εμπειρία, υποστηρίζει πως η παιδεία, έχοντας ελλιπή προσανατολισμό, δίνει κατά κύριο λόγο έμφαση στον τομέα της μετάδοσης γνώσεων. Επιτυγχάνει, έτσι, την απόκτηση γνωστικών εφοδίων, παραμερίζοντας ωστόσο έναν εξίσου ουσιώδη τομέα, αυτόν της ψυχικής και σωματικής παίδευσης των νέων. Η πολύπλευρη παιδεία με στοιχεία από την αρχαία κλασσική καλλιεργεί, σύμφωνα με το συγγραφέα, στους νέους την ωριμότητα, την αυτονομία και τον ορθολογισμό. Αποτελεί το μέσο για την ηθική και σωματική τους ολοκλήρωση, που θα τους εμφυσήσει και το αγωνιστικό πνεύμα. Τέλος, εκτιμά ότι μέσω αυτής οι νέοι θα επιθυμούν τη συμμετοχή σε αθλητικά δρώμενα και τη νίκη, ώστε να βιώσουν το ύψιστο αθλητικό ιδεώδες.

Β 1. Οι παιδαγωγικές μέθοδοι που υιοθετήθηκαν στην ελληνική παιδεία στόχευσαν κυρίως στη γνωστική εκπαίδευση των νέων, που κατέληξε σε στείρα μετάδοση γνώσεων. Ωστόσο, η ορθά νοούμενη παιδεία βασίζεται στο αρχαίο δίπτυχο «σώμα και ψυχή», δηλαδή στην ψυχική - πνευματική καλλιέργεια των νέων, άρρηκτα συνυφασμένη με τη σωματική - αθλητική τους εκπαίδευση. Γίνεται, λοιπόν, σαφές ότι οι φορείς της σύγχρονης παιδείας – αλλά και εκπαίδευσης -ολιγώρησαν στο θέμα της καλλιέργειας πολυδιάστατων προσωπικοτήτων, με εμφανείς επιπτώσεις τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο (π.χ. απουσία κριτικής σκέψης, εκδήλωση αντικοινωνικών συμπεριφορών κ.λπ.).

2. Το κείμενο αποτελεί αποδεικτικό δοκίμιο, καθώς μέσα από αυτό ο Μ. Ανδρόνικος επιδιώκει να αποδείξει μια θέση (ότι η σύγχρονη παιδεία δεν πραγματώνει καθολικά τους στόχους της, καθώς καλλιεργεί τους νέους σε επίπεδο νοητικό μόνο, αμελώντας την ψυχική και σωματική παίδευσή τους). Επίσης, εκτίθενται σ’ αυτό οι προσωπικές απόψεις του συγγραφέα (χρήση α΄ προσώπου, κατάθεση προσωπικών εμπειριών) που ωστόσο ανάγονται στο μόνιμο και το γενικό, καθώς ο ίδιος προχωρεί σε γενικές θεωρήσεις.

Συγκεκριμένα, στο δοθέν κείμενο εντοπίζονται τα εξής χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν στο αποδεικτικό δοκίμιο:

α) Ο δοκιμιογράφος προσεγγίζει ένα θέμα που τον ενδιαφέρει, εκθέτει, διασαφηνίζει και υποστηρίζει τις ιδέες του και έχει ως στόχο να πείσει τον αναγνώστη. Αυτό το επιτυγχάνει με τη χρήση επιχειρημάτων (π.χ. τέταρτη παράγραφος: «Αν η παιδεία… άντρας ή γυναίκα»).

β) Υπάρχει λογική διάταξη και σαφής δόμηση των ιδεών του συγγραφέα (πρόλογος/εισαγωγή, όπου εκθέτει την προβληματική του: «Θα μου επιτραπεί... ανθρώπινης προσωπικότητας», κύριο μέρος – ανάπτυξη: «Από τη νηπιακή ηλικία... ανάγκη από τίποτε άλλο», επίλογος, όπου παρουσιάζει συμπυκνωμένα τα νοήματα του κυρίου μέρους: «Όποιος δεν νιώθει ρίγος... να κλείσει τον στίχο του»).

γ) Κυριαρχεί η αναφορική/λογική χρήση της γλώσσας (π.χ. «Από τη νηπιακή ηλικία... μαθαίνει αναρίθμητα πράγματα»).

3. Η δομή της δεύτερης παραγράφου έχει ως εξής:

Θεματική περίοδος: «Από τη νηπιακή ηλικία... αναρίθμητα πράγματα».

Λεπτομέρειες-σχόλια: «Και οι νεότερες παιδαγωγικές προσπάθειες... οι αρχαίοι Έλληνες».

Πρόταση-κατακλείδα: δεν υπάρχει.

Η παράγραφος έχει ως τρόπο ανάπτυξης το αίτιο – αποτέλεσμα (αίτιο: «οι νεότερες παιδαγωγικές προσπάθειες... συντελούν στο σκοπό της», αποτέλεσμα: «Το τελικό αποτέλεσμα... αρχαίοι Έλληνες»), καθώς εκτίθενται οι λόγοι που οδήγησαν στη μονόπλευρη παίδευση των νέων («άσκοπα, γρήγορα, νοητική παιδεία») και οι επιπτώσεις/αποτελέσματά της («ικανοί άνθρωποι να πετύχουν, 

αλλά «άμουσοι»).

4. μάλιστα: = δηλώνει έμφαση

ή: = δηλώνει διάζευξη

με άλλα λόγια: = δηλώνει επεξήγηση, διασαφήνιση

ειδικότερα: = δηλώνει επιμερισμό

5. α) συνολική = ολόκληρη

τείνουν = ρέπουν

άκοπα = ξεκούραστα, εύκολα

συντελούν = συμβάλλουν

τονίζοντας = εξαίροντας, αναδεικνύοντας

β) Δημοκρατία, ραδιουργία (από το «δημιουργία»).

Πρωτογενής, αρχομανία (από το «πρωταρχική»).

Γ. Νέοι και αθλητικό ιδεώδες

Η διάθεση του ανθρώπου να αγωνιστεί και να συναγωνιστεί είναι φυσική και πανάρχαια, εφόσον εκφράστηκε καθαρά μέσα από τους αθλητικούς αγώνες κατά την ελληνική αρχαιότητα και ιδιαίτερα τους Ολυμπιακούς. Μέσα από αυτούς εκφράστηκαν οι αξίες του ελληνικού πολιτισμού που αποτέλεσαν τη βάση για την υγιή αγωγή των εφήβων και την προετοιμασία τους για την κοινωνική ζωή. Αξίες και αγαθά που έχουμε ανάγκη και στην εποχή μας –εποχή συμφερόντων- που επιβάλλει την υιοθέτηση τρόπων και συμπεριφορών που απορρέουν από το γνήσιο αθλητικό πνεύμα.

Ειδικότερα η αξία του αθλητισμού σήμερα έγκειται στο γεγονός ότι:

• Συντελεί στην αρμονική ανάπτυξη σώματος και πνεύματος προσφέροντας υγεία και ευεξία. Λειτουργεί έτσι ως αντίβαρο στα φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας (ναρκωτικά, κάπνισμα) που ταλανίζουν τους νέους.
• Αναπτύσσει τις πνευματικές δυνάμεις (κρίση, οξυδέρκεια), θέτοντας τις βάσεις για την κατάκτηση της αυτογνωσίας που αποτελεί επιτακτική ανάγκη σε μια εποχή εφησυχασμού και πνευματικής μονομέρειας
• Συμβάλλει στη διασφάλιση της ψυχικής ισορροπίας αφού αποφορτίζει το νέο από την ένταση και το άγχος. Έτσι συνιστά μια μορφή ουσιαστικής ψυχαγωγίας στον ελεύθερο χρόνο του.
• Εθίζει τους νέους στον έντιμο αγώνα και τους μυεί στην πειθαρχία, στη λιτότητα, στο μέτρο καθώς και στον σεβασμό απέναντι στους άλλους. Συμβάλλει έτσι στη διάπλαση ηθικών και ενάρετων χαρακτήρων σε μια εποχή ωφελιμισμού και χρησιμοθηρίας.
• Προωθεί την άμιλλα, τη συνεργασία, διδάσκοντας στο άτομο να υπηρετεί την ομάδα και όχι το «εγώ». Αλλά και στα ατομικά αθλήματα ο νέος μυείται στο συναγωνισμό, που είναι επιτακτική ανάγκη για το σύγχρονο νέο που ζει σε μια εποχή ανωνυμίας και αποξένωσης.
• Οι αθλητικοί αγώνες ενισχύουν το κοινωνικό φρόνημα ενώ σε επίπεδο εθνικών ομάδων ο νέος μαθαίνει να σέβεται την πατρίδα, το έθνος. Επιπλέον αφυπνίζεται το πατριωτικό του αίσθημα σε μια εποχή που ξένα κράτη απειλούν τον ελληνισμό.
• Ο υγιής αθλητισμός συμβάλλει στην επικοινωνία των ατόμων και λαών με διαφορετική κουλτούρα –οι νέοι απαλλάσσονται από κάθε είδους ρατσισμό και διακρίσεις- διασφαλίζοντας κλίμα ειρήνης σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινότητα.

Έχοντας, λοιπόν, υπόψη τα παραπάνω καθώς και το γεγονός ότι δεν μπορούμε να αγνοήσουμε σήμερα τα φαινόμενα εκφυλισμού που λαμβάνουν χώρα (εμπορευματοποίηση, οπαδοποίηση φιλάθλων, ντοπάρισμα αθλητών) κρίνεται αναγκαία με κάθε τρόπο η επικράτηση υγιούς αθλητικού πνεύματος μέσω των παρακάτω φορέων:

• Οικογένεια: Οφείλει να προβάλλει υγιή πρότυπα. Μάλιστα πρέπει να αποτελούν οι ίδιοι οι γονείς προσωπικό παράδειγμα μέσω της άθλησης. Επιπλέον είναι ανάγκη να αξιοποιεί τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντα των παιδιών για συγκεκριμένα αθλήματα.
• ΜΜΕ: Οφείλουν να προβάλλουν και να επιδοκιμάζουν ενέργειες αθλητών που διακρίνονται για το ήθος τους.
• Παράλληλα με εκπαιδευτικά προγράμματα να ενισχύουν την αθλητική παιδεία της νεολαίας. Πρωταρχικής σημασίας είναι το χρέος τους να μη δραματοποιούν ούτε να τονίζουν πράξεις βίας που ενισχύουν το φανατισμό.
• Οι αθλητές και οι αθλητικοί παράγοντες θα έπρεπε να αποτελούν υγιή πρότυπα για τη νεολαία αποβάλλοντας το στυγνό επαγγελματισμό. Απαραίτητη είναι και η συμβολή των συνδικαλιστικών οργάνων που θα τιμωρούν παραδειγματικά κάθε αντιαθλητική ενέργεια.
• Η πολιτεία θα μπορούσε να συνδράμει στην ενίσχυση και εδραίωση του αθλητισμού με την ανάπτυξη εγκαταστάσεων και την υποστήριξη αθλητικών εκδηλώσεων καθώς και τη θέσπιση αυστηρών κανόνων και ποινών για όποιους προσβάλλουν τις αξίες που αντιπροσωπεύει ο αθλητισμός.

Κυρίως όμως το σχολείο μπορεί να διαμορφώσει υγιές αθλητικό πνεύμα στους νέους με:

 Μια παιδεία ανθρωπιστική που δεν θα αποβλέπει χρησιμοθηρικά αποκλειστικά και μόνο στη γνώση αλλά θα μυεί σε αξίες, ιδεώδη που δίδαξαν οι Αρχαίοι Έλληνες μέσω του αθλητισμού.

 Την προβολή θετικών προτύπων αθλητών, μέσω επιβράβευσής τους ή με δημόσιες ανακοινώσεις του ήθους τους, με σκοπό τη μίμηση αυτών από την πλευρά των νέων.

 Την καλλιέργεια φίλαθλου πνεύματος μέσα από τη διενέργεια περισσότερων αθλητικών εκδηλώσεων και τη δημιουργία καλύτερων υποδομών και σύγχρονων αθλητικών εγκαταστάσεων στα σχολεία.

 Τη μέριμνα ώστε να γίνει ουσιαστικό, και να μη θεωρείται «πάρεργο», το μάθημα της γυμναστικής, παρέχοντας στους νέους ουσιαστικά κίνητρα για να ασχοληθούν με τον αθλητισμό.

 Την παροχή στους μαθητές με σοβαρές αθλητικές επιδόσεις, προνομίων τόσο στο επίπεδο της σχολικής βαθμολογίας όσο και στον εξωσχολικό χώρο καθώς και κινήτρων με πραγματικές ευκαιρίες για ανάδειξη και προβολή.

«Noῦς ὑγιής εν σώματι υγιεῖ»: Με αυτή τη ρήση οι αρχαίοι Έλληνες προσδιόριζαν την πραγματική σωματική και πνευματική δύναμη που παρέχει ο αθλητισμός. Αν οι παραπάνω προτάσεις γίνουν πράξεις τότε μόνο οι νέοι μας θα μπορούν να υπερηφανεύονται για το αθλητικό ιδεώδες, εδώ στη χώρα που γεννήθηκε η ολυμπιακή ιδέα.

Επιμέλεια

Μακρυγιαννάκη Κατερίνα • Χρονάκη Κατερίνα • Κόρκακα Σάνδη

Εκπαιδευτικός Οργανισμός Ορίζοντες

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

Η χώρα μας έχει να προβάλει μια μεγάλη και πλούσια κληρονομιά με βαθιές ιστορικές, πολιτιστικές κι αθλητικές ρίζες. Είναι χορηγός του Ολυμπιακού πνεύματος, που αποτελεί αναμφίβολα ένα απ' τα πολυτιμότερα δεδομένα της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Αθλητισμός (προέρχεται απ' τη λέξη «άθλος») για τους αρχαίους Έλληνες δε σήμαινε μόνο άσκηση των σωμάτων, αλλά κι ανιδιοτελής προσπάθεια για την κατάκτηση του βραβείου, μέσω του οποίου επιβραβευόταν ο συναγωνισμός.

Ο αθλητισμός έχει τις ρίζες του στην άσκηση των θρησκευτικών καθηκόντων και διέθετε ανάλογη ιερότητα. Η καλλιέργεια του σώματος παρέπεμπε στις έννοιες της αρμονίας και της μάθησης. Έτσι προέκυψε η ρήση: «νους υγιής έν σώματι ύγιεΐ». Ήταν, λοιπόν, καθήκον κάθε ελεύθερου ανθρώπου να φροντίζει για την εξέλιξή του αυτή μέσα σε πνεύμα άμιλλας.

Στην αρχαία Ρώμη ο αθλητισμός έπαψε να είναι καθήκον του ελεύθερου πολίτη και μεταλλάχθηκε σ' ένα αιματηρό θέαμα.

Στο μεσαίωνα απ' τη μια υπήρχαν βαρβαρότητες κι απ' την άλλη ιπποτικοί αγώνες, που τιμούσαν τη γενναιότητα και την τόλμη.

ΑΞΙΑ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

Ψυχολογικός τομέας

Στα πλαίσια της σωματικής άσκησης οπλίζεται ο αθλητής μ' αγωνιστικότητα, αυτοκυριαρχία, καλλιεργείται το θάρρος, η θέληση, η αποφασιστικότητα, η τόλμη για την αντιμετώπιση του αθλητικού αγώνα και, κατ' επέκταση, της ζωής. Η άθληση συντελεί στην ωρίμανση του ανθρώπου και στην ανάπτυξη ψυχικών ικανοτήτων, γιατί ωθεί τον άνθρωπο να θέτει ολοένα κι υψηλότερους στόχους και να παλεύει με υπομονή κι επιμονή, χωρίς να εγκαταλείπει την προσπάθεια. Παράλληλα, μέσω αυτού αξιοποιεί τον ελεύθερό του χρόνο μακριά απ' το άγχος και τη ρουτίνα, δηλ. ψυχαγωγείται γνήσια και δε διασκεδάζει ανούσια.

Ηθικός τομέας

Εθίζει τον άνθρωπο στον έντιμο αγώνα, τον κάνει να πειθαρχεί σε κανόνες, στη λιτότητα, στο μέτρο, στην εγκράτεια, να σέβεται τους άλλους, ακόμη και το διαφορετικό. Τον βοηθά ν' ασκήσει αυτοκριτική, προκειμένου να γίνει καλύτερος ηθικά. Έτσι διαμορφώνονται πιο ενάρετοι χαρακτήρες, που πιστεύουν σε ιδανικά, όπως του υγιούς αθλητισμού και των αξιών που απορρέουν απ' αυτόν.

Πνευματικός - Βιολογικός τομέας

Ο αθλητισμός αναπτύσσει αρμονικά το σώμα και το πνεύμα, προσφέρει υγεία στον οργανισμό και σωματική ευρωστία, λειτουργεί ως αντίβαρο στα ναρκωτικά, το κάπνισμα κτλ. Η σωματική κατάσταση επηρεάζει την πνευματική κι αντίστροφα. Ο αθλητικός αγώνας υποχρεώνει το άτομο να προβληματιστεί για το πώς θ' αποδώσει καλύτερα, θέτει νέους υψηλότερους σκοπούς και καλλιεργεί το νου. Όλα τα παραπάνω γίνονται πιο επιτακτικά σε μια εποχή πνευματικής μονομέρειας και προσκόλλησης στην ειδίκευση.

Κοινωνικοπολιτικός τομέας

Σίγουρα ο αθλητισμός ως ιδεώδες κοινωνικοποιεί και συνδέει με δεσμούς φιλίας τους συναγωνιζόμενους, τους συνηθίζει στην αναγνώριση της αξίας των αντιπάλων και στην ανάπτυξη του σεβασμού. Εξάλλου, οι κορυφαίοι αθλητές λειτουργώντας ως πρότυπα μπορούν να επηρεάζουν τους νέους σε κρίσιμα κοινωνικά θέματα, όπως είναι η βία, τα πρότυπα, τα ναρκωτικά κ.ά. Οι ευεργετικές επιδράσεις του αθλητισμού επεκτείνονται και στην καλλιέργεια του ομαδικού πνεύματος, τη συνεργασία, την αλληλεγγύη, τον ευγενή συναγωνισμό ή άλλες αρετές, οι οποίες είναι απαραίτητες για την προαγωγή της κοινωνικής ζωής και συνείδησης. Το άτομο, ιδιαίτερα στα συλλογικά αθλήματα, υπηρετεί την ομάδα κι όχι το «εγώ» του. Ο αθλητισμός στοχεύει στον παραμερισμό των διαφορών και στην καλλιέργεια κοινής συνείδησης. Περνά μηνύματα ειρήνης και σύμπνοιας, φέρνει τους λαούς σ' επαφή και συμβάλλει στην ανταλλαγή πολιτιστικών στοιχείων. Εξάλλου και στην αρχαιότητα κατά τους Ολυμπιακούς αγώνες σταματούσαν οι εχθροπραξίες.

Οικονομικός τομέας

Ο αθλητισμός, επίσης, συμβάλλει στην οικονομική οργάνωση και άνοδο των λαών. Μια νέα αγορά έχει αναπτυχθεί με τις διαφημίσεις και τα καταναλωτικά προϊόντα. Εξάλλου οι μεγάλες αθλητικές συναντήσεις οδηγούν στην αύξηση της τουριστικής κίνησης και στην τόνωση της τοπικής οικονομίας.

Εθνικός τομέας

Οι αθλητικοί αγώνες ενισχύουν το εθνικό φρόνημα, ενώ συχνά γίνονται πρότυπο για τη γενικότερη πρόοδο του έθνους. Η αντιπροσώπευση της πατρίδας μέσα από αθλητικούς αγώνες είναι δείγμα σεβασμού στα σύμβολα, στους συμπατριώτες, στο ίδιο το έθνος. Κι η μάχη αυτή σ' αθλητικό επίπεδο είναι τελικά αγώνας για την επιβίωση του έθνους, αφού αφυπνίζεται το πατριωτικό αίσθημα, ειδικά σήμερα, που πολλά ξένα κράτη μάς απειλούν με τις επεκτατικές τους βλέψεις.

Διεθνής τομέας
Καταργείται ο ρατσισμός, εξαφανίζονται οι όποιες διακρίσεις, προωθείται η συναδέλφωση των λαών κι η ειρήνη.

ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ 

ΤΩΝ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΣΗΜΕΡΑ

• Εμπορευματοποίηση του αθλητισμού (διαφημίσεις - χορηγίες). Σε πρώτη μοίρα έρχεται ο οικονομικός ανταγωνισμός των αθλητών και των ομάδων αργότερα (αθλητές και ομάδες γίνονται ανταλλάξιμο είδος). Η «τιμή» της ομάδας μεταφράζεται σε κέρδος της επιχείρησης και των συλλόγων.
• Είναι εμφανής η έντονη εξάρτηση των παικτών από διάφορους αθλητικούς παράγοντες, γι' αυτό δεν ενδιαφέρει καμιά πίστη στην αξία του αγώνα παρά μόνο στον επαγγελματισμό του αγωνιζόμενου.
• Οι μεγάλοι παράγοντες εξαγοράζουν αγώνες - δωροδοκίες αθλητών, ομάδων και διαιτητών, «στημένα» παιχνίδια-, για να κερδίσουν τίτλους και δόξα.
•  Οι πρόεδροι μεγάλων ομάδων έχουν αναμιχθεί σε απάτες, γεγονός που καταδεικνύει ότι ο αθλητισμός σήμερα γίνεται συχνά χώρος όπου «ξεπλένεται μαύρο χρήμα».
• Σ' αρκετές περιπτώσεις οι Ολυμπιακοί αγώνες ανατίθενται σε χώρες με κριτήρια οικονομικά. Ο αθλητισμός συνοδεύεται από πολυτέλεια και χλιδή. Οι λαμπερές τελετές κι η έμφαση στο «θέαμα» αντικαθιστούν το μέτρο και την απλότητα.
• Στόχος σήμερα για τους περισσότερους αθλητές δεν είναι η συμμετοχή, ο συναγωνισμός κι η ευχαρίστηση, αλλά οι επιδόσεις, το ρεκόρ, η πρωτιά (πρωταθλητισμός), το εντυπωσιακό θέαμα. θ Συχνά χρησιμοποιούνται παράνομα μέσα (αναβολικές ουσίες), για να φτάσει κανείς στη νίκη. Έτσι διεγείρεται ο οργανισμός και μετατρέπονται οι αθλητές σε «τέρατα» μ' απίστευτες επιδόσεις.
• Στο βωμό του «αθλητικού ιδεώδους» σκοτώθηκαν άνθρωποι, γεγονός που συνδέεται με την ανάμειξη της πολιτικής στον αθλητισμό, ο οποίος μετατρέπεται συχνά σε πεδίο πολιτικών αντιπαραθέσεων, χωρίζει αντί να ενώνει τους λαούς.
• Τα ΜΜΕ κι οι εταιρείες «κατασκευάζουν» είδωλα, που παρασύρουν τη νεολαία και την υποβαθμίζουν πνευματικά. Οι αθλητές έχουν γίνει ινδάλματα λαϊκής κατανάλωσης, κινητές αφίσες, μοντέλα, παρουσιαστές προϊόντων κι αντί ν' αποτελούν υγιή πρότυπα για τους νέους τούς οδηγούν στην ανηθικότητα και την ασυνειδησία. Ενδιαφέρονται μόνο για την προσωπική τους διάκριση που θα τους εξασφαλίσει οφέλη (π.χ. υπέρογκους μισθούς, νέα «συμβόλαια» εργασίας κτλ.).
• Οι διάφορες επιχειρήσεις (π.χ αθλητικός τύπος) καλλιεργούν μέσω της χυδαιολογίας το φανατισμό και τη βία. Καθημερινά ανοίγουν πόλεμο δηλώσεων κι η πίστη σε μια ομάδα γίνεται πεδίο ανταλλαγής βωμολοχιών, θίγοντας την έννοια της αξιοπρέπειας του αθλητή και του φιλάθλου - αναγνώστη.
• Το φίλαθλο πνεύμα δίνει τη θέση του στο πάθος και το φανατισμό. Καθημερινές είναι οι ειδήσεις που αναφέρονται σε πράξεις βίας στους αθλητικούς χώρους, η οποία ασκείται από νεαρούς οπαδούς. Ο χουλιγκανισμός μετατρέπει το θεατή σε οπαδό και καταλύει την αθλητική ιδέα, η οποία διδάσκει την άμιλλα, τη συνεργασία, την αναγνώριση του συναγωνιστή. Ο αθλητισμός πλέον αντί να φέρνει κοντά τους λαούς, σκορπίζει παντού αίμα και βία.
• Πολλά απολυταρχικά καθεστώτα χρησιμοποιούν τον αθλητισμό για ν' αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη ή να καλλιεργήσουν το ρατσισμό.
• Το τοπικιστικό πνεύμα βρίσκει κατάλληλο έδαφος στον αθλητισμό και διαιρεί τους πολίτες μιας χώρας. Επίσης, διαμορφώνεται εχθρική και ρατσιστική διάθεση, όταν, στο όνομα μιας ομάδας που θεοποιείται, κάποιοι γίνονται ρατσιστές απέναντι στους οπαδούς άλλων ομάδων.
• Οι χώρες (π.χ. Λατινική Αμερική) με δυσκολίες επιβίωσης εξάγουν ως εθνικό προϊόν αθλητές, ενώ πολλοί απ' αυτούς είναι χρήστες κι έμποροι ναρκωτικών.

ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Τα αίτια του φαινομένου είναι πολλά και μπορούν ν' αναζητηθούν στις γενικές κι ειδικές συνθήκες της σύγχρονης πραγματικότητας.

• Η υπερβολική αξία κι η προβολή της ύλης οδήγησαν στην κρίση των αξιών και των ιδεωδών. Η επιδίωξη κάθε στόχου που δε συνοδεύεται απ' την αξία και την ποιότητα συχνά οδηγεί στην απάτη και την ανηθικότητα. Ο χαρακτήρας της εποχής μας, έτσι όπως καθιερώνεται απ' τα ΜΜΕ, προκάλεσε την ισοπέδωση του πνεύματος του Ολυμπισμού.
• Οι αθλητικοί παράγοντες, με την προπαγάνδα και την εμπορευματοποίηση, συνέβαλαν στον υποβιβασμό του αθλητισμού και στη μετατροπή του σε προϊόν προς πώληση.
•  Ευθύνη έχει κι η ελλιπής αθλητική διαπαιδαγώγηση που παρέχεται σήμερα. Η εκπαίδευση προσλαμβάνοντας τεχνοκρατικό χαρακτήρα παραμέλησε να μυήσει τα νεαρά μέλη σε αξίες όπως ο αθλητισμός.
• Σημαντικό ρόλο έχουν κι οι πολιτικές σκοπιμότητες. Σε πολλά κράτη με έντονα κοινωνικά προβλήματα ο αθλητισμός χρησιμοποιείται ως βασικό μέσο αποπροσανατολισμού κι εκτόνωσης του πολίτη. Συχνά άλλωστε επώνυμοι και καταξιωμένοι αθλητές χρησιμοποιούνται για την υποστήριξη συγκεκριμένων πολιτικών παρατάξεων ή προσώπων στα πλαίσια των προεκλογικών εκστρατειών.

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ 

ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

Άτομο

• Απομάκρυνση του ανθρώπου απ' την ιδέα του χρήματος και της κατανάλωσης.
• Κοινωνική συνείδηση, πνεύμα αλληλοβοήθειας, ικανό ν' απομακρύνει τον ανταγωνισμό και τον ωφελιμισμό. θ Σεβασμός, εντιμότητα, ήθος.
• Αυτοκριτική, υιοθέτηση μέτρου κι απλούστερου τρόπου ζωής. θ Αποχή απ' τα στάδια, για να ευαισθητοποιηθούν οι αρμόδιοι φορείς.

Οικογένεια

• θ Προβολή φίλαθλου πνεύματος κι υγιών προτύπων απ' τους γονείς στα παιδιά. 
• Προσωπικό παράδειγμα γονέων (άθληση). 
• Διάλογος μεταξύ των μελών της οικογένειας για τη μετάδοση κατάλληλων αξιών, όπως το αθλητικό ιδεώδες. Ας μάθουν οι γονείς στους νέους πως αυτό που μετράει είναι η προσπάθεια, ο αγώνας κι όχι μόνο η νίκη. 
• Αξιοποίηση κλίσεων - ενδιαφερόντων των παιδιών για συγκεκριμένα αθλήματα από νωρίς.

Σχολείο

• Η εκπαίδευση θα πρέπει να παραμερίσει τον τεχνοκρατικό της χαρακτήρα και να μυήσει τους νέους σ' αξίες κι αθλητικά ιδεώδη.
• Περισσότερες αθλητικές εκδηλώσεις, καλύτερες και πιο σύγχρονες αθλητικές εγκαταστάσεις στα σχολεία.

ΜΜΕ

• Να μη δραματοποιούν και να μην τονίζουν πράξεις βίας που ενισχύουν το φανατισμό και μετατρέπουν τους φιλάθλους σε τυφλούς οπαδούς.
• Να προβάλλουν και να επιδοκιμάζουν ενέργειες αθλητών που διακρίνονται για το ήθος τους και να καταδικάζουν την όποια αντιαθλητική συμπεριφορά μέσω της επιρροής που ασκούν.
• Να προβάλλουν αθλητικά προγράμματα κι έτσι να ενισχύσουν την αθλητική παιδεία της νεολαίας να δώσουν στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει και να ακολουθήσει το αθλητικό πνεύμα και πρότυπο.

Αθλητές - Αθλητικοί παράγοντες

• Οι αθλητές ας συνειδητοποιήσουν το ρόλο και την αποστολή τους κι ας αποτελέσουν υγιή πρότυπα για τη νεολαία με τη συμπεριφο¬ρά τους μέσα κι έξω απ' τους αθλητικούς χώρους, αφού συνιστούν δημόσια - επώνυμα πρόσωπα. Δεν πρέπει να είναι υποταγμένοι στο κέρδος ή να προκαλούν με τη στάση τους. Είναι ανάγκη ν' αποβάλουν το στυγνό επαγγελματισμό και ν' αγωνίζονται υπεύθυνα κι έντιμα. Με τη στάση τους μπορούν να περάσουν στον κόσμο μηνύματα συναδέλφωσης κι αγάπης. Εξάλλου, ο αθλητής που σέβεται το συναθλητή του, σέβεται αύριο και το συνάνθρωπό του στο μεγάλο παιχνίδι της ζωής.
• Ο αθλητισμός μπορεί να δημιουργήσει προσβάσεις επικοινωνίας, διαλύοντας τα τείχη που έχει υψώσει ο τρόπος ζωής στη μεγαλούπολη (στην αρχαία εποχή γκρέμιζαν τα τείχη της πόλης κατά την επιστροφή του ολυμπιονίκη απ' το στάδιο της νίκης). Έχει δηλ. τη δυνατότητα να ενώσει τους λαούς και να πετύχει εκεί όπου αποτυγχάνουν οι διπλωμάτες: στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων.
• Απαραίτητη είναι η συμβολή των συνδικαλιστικών οργάνων, τα οποία οφείλουν να τιμωρούν παραδειγματικά όσους αθλητές προβαίνουν σ' αντιαθλητικές ενέργειες.
• Πρέπει οι παράγοντες των ομάδων απ' την αδιαφάνεια και το παρασκήνιο να περάσουν στο προσκήνιο. Οι εταιρείες διέπονται από κανόνες, οι οποίοι χρειάζονται να τηρούνται απ' αυτές. Ο υγιής αθλητισμός θα διασωθεί με την προϋπόθεση ότι διοικείται από άξιους κι υπεύθυνους ανθρώπους. Στόχος τους πρέπει να είναι η εξάρθρωση των κυκλωμάτων εκείνων (στη διαιτησία κ.ά.), που καταργούν την ισονομία στο χώρο του αθλητισμού. Ακόμη, επιβάλλεται η επιβράβευση, με υλικά μέσα ή δημόσιες ανακοινώσεις, του ήθους κάποιων αθλητών, για να φυτρώσει ο σπόρος της αθλητικής ιδέας.

Κράτος

• Στην αρχαιότητα οι αθλητικές αναμετρήσεις συνοδεύονταν από μουσικούς, θεατρικούς αγώνες ή άλλες εκδηλώσεις, κάτι που σημαίνει πως ήταν μια γιορτή, αναλόγως σήμερα η ύπαρξη άμιλλας κι η καλλιέργεια του ολυμπισμού μπορεί να παραμερίσει τα όποια συμφέροντα. Αναγκαίος, λοιπόν, κρίνεται ο επαναπροσδιορισμός του αθλητικού ιδεώδους, προκειμένου ν' αποτελέσει ουσιαστική ψυχαγωγία και υγεία.
• Εξυγίανση αθλητισμού (αποδέσμευση από συμφέροντα, υλικές εξαρτήσεις, πολιτικές σκοπιμότητες κι ανταγωνισμούς, όχι αντικείμενο συναλλαγών και κερδοσκοπίας).
• Οι πολιτικοί ηγέτες ας αναλάβουν το πολιτικό κόστος θεσπίζοντας κατάλληλους νόμους κι εφαρμόζοντάς τους αμερόληπτα προς κάθε κατεύθυνση. Πρέπει να τιμωρούνται ο χρηματισμός των αθλητικών παραγόντων, η χρήση αναβολικών, ο αθέμιτος ανταγωνισμός, η έλλειψη σεβασμού στους αθλητικούς χώρους ή στους αθλητές κτλ., για ν' αντιμετωπιστεί έτσι το φαινόμενο του χουλιγκανισμού, του φανατισμού και της βιαιοπραγίας.
• Ανάπτυξη κι υποστήριξη εγκαταστάσεων ή αθλητικών εκδηλώσεων σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση, ώστε να καλλιεργηθεί το πνεύμα του ευγενούς συναγωνισμού και να γίνουν πόλος έλξης των νέων, δίνοντάς τους την αναγκαία διέξοδο, την εκτόνωση του δυναμισμού της ηλικίας τους.

                                                                  ΟΜΑΔΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

Γιατί σήμερα τα ομαδικά παιγνίδια διέρχονται κρίση;

■ Η κρίση γενικότερα των σχέσεων, η ανωνυμία κι η αποξένωση, ιδιαίτερα στις μεγαλουπόλεις, δεν ευνοούν τα ομαδικά παιχνίδια. Χαλαρώνουν οι κοινωνικοί δεσμοί, οι άνθρωποι αδιαφορούν ο ένας τον άλλον, οπότε οποιαδήποτε μορφή συλλογικής έκφρασης δοκιμάζεται.

■ Η εμπορευματοποίηση κι η αλλοίωση της αθλητικής ιδέας απομακρύνουν σήμερα τον άνθρωπο απ' τα σπορ. Στόχος γίνεται το κέρδος, οι αθλητές μετατρέπονται σ' ανταλλάξιμες αξίες, λειτουργούν μέσα από ένα στείρο ανταγωνισμό ή ατομικισμό και τα ομαδικά παιχνίδια, που απαιτούν ενισχυμένη αίσθηση του «εμείς» κι υψηλό ήθος, διέρχονται κρίση.

■ Ο στείρος τεχνοκρατικός τρόπος ζωής κι η επικράτηση των καταναλωτικών προτύπων οδηγούν σε κρίση γενικότερα τον ηθικοπνευματικό πολιτισμό και τις αντίστοιχες αξίες. Σε μια τέτοια κοινωνία, επομένως, είναι πιο εύκολο να διαβρωθεί το γνήσιο αθλητικό ιδεώδες.

Ποια είναι τα οφέλη ομαδικών παιγνιδιών;

■ Με την ενίσχυση της συλλογικότητας και της συνεργασίας προάγονται η αλληλεγγύη κι ο σεβασμός, ενώ παράλληλα διαμορφώνονται καλύτερες διαπροσωπικές σχέσεις.

■ Το ομαδικό παιχνίδι αποτελεί μια μικρογραφία της κοινωνίας. Το άτομο σέβεται τους κανόνες, όπως υποχρεούται να σεβαστεί και τους νόμους της ευρύτερης κοινωνίας.

■ Αθλείται και κοινωνικοποιείται ο άνθρωπος, διοχετεύει γόνιμα το περίσσιο φορτίο της ενεργητικότητάς του κι η όλη αυτή η κα¬τάσταση τον απομακρύνει από αντικοινωνικές εκδηλώσεις και συμπεριφορές.

■ Η ηθικοπνευματική καλλιέργεια συνιστά αποτέλεσμα της συμμετοχής στα συλλογικά αθλήματα και παιχνίδια. Το «νους υγιής έν σώματι ύγιεΐ» ισχύει σαφέστατα κι εδώ, καθώς ο άνθρωπος αναπτύσσει το σώμα, το νου και την οξυδέρκειά του μέσα απ' τα παιχνίδια αυτά. Δεν αποκτά μόνο καλύτερη φυσική κατάσταση αλλά και πνευματική νηφαλιότητα και υγεία.

Τα ομαδικά παιχνίδια δεν αποτελούν μόνο ευχάριστη διέξοδο απ' το άγχος και την πλήξη της καθημερινότητας, αλλά μορφές γνήσιας ψυχαγωγίας, που ανανεώνουν αλλά και καλλιεργούν τον άνθρωπο ψυχικά. Την ίδια στιγμή μάλιστα τον βοηθούν ν' αναπτύξει τις αρετές του θάρρους, της τόλμης και της αποφασιστικότητας.

■ Η άθληση στο πλαίσιο τέτοιων ομαδικών παιχνιδιών ηθικοποιεί το άτομο, γιατί το κάνει υπεύθυνο τόσο για τις δικές του κινήσεις - πράξεις όσο και για τη συνολική έκβαση του παιχνιδιού. Η προσπάθεια για αυτοβελτίωση είναι αποτελέσματα της συμμετοχής σε τέτοια αθλήματα.

■ Η επαφή, μέσω του παιχνιδιού, μ' άλλα άτομα διαφορετικής φυλής, θρησκείας, εθνικότητας κλπ. περιορίζει τις προκαταλήψεις, ή τα στερεότυπα και κάνει τον άνθρωπο περισσότερο ώριμη προσωπικότητα, μ' υψηλό αίσθημα ανθρωπισμού.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι ομαδικών παιγνιδιών;

■ Τα ομαδικά αθλήματα - παιχνίδια εγκυμονούν περισσότερους κινδύνους απ' τα ατομικά κι αυτό γιατί μπορούν να συνδεθούν ευκολότερα με το φανατισμό, τη μαζοποίηση των ατόμων, τη δημιουργία «τυφλών» οπαδών, το χουλιγκανισμό ή άλλα τέτοια φαινόμενα.

■ Η ταύτιση των ατόμων με μια μαχόμενη ομάδα μπορεί να σημαίνει και ταύτιση με μια ιδεολογία, μ' ένα κόμμα, με μια κοινωνική τάξη, που προβάλλει μ' επιθετικό τρόπο την ύπαρξή της ή κάνει ορατή την παρουσία της μ' αντικοινωνικές ενέργειες. Έτσι, η βία δεν είναι τελικά το αποτέλεσμα του πάθους για νίκη της ομάδας, αλλά περισσότερο η επιθυμία των οπαδών ν' αποδείξουν στον εαυτό τους και στους άλλους ότι υπάρχουν.

■ Η σημερινή κοινωνία προσφέρεται για βανδαλιστικά φαινόμενα, γιατί είναι μαζική και παγκόσμια. Η διασκέδαση του ευρύτερου κοινού έχει μαζικό χαρακτήρα κι αυτό συνδέεται με τον απρόσωπο χαρακτήρα των μεγαλουπόλεων. Τα φαινόμενα της βίας και της επιθετικότητας επεκτείνονται άμεσα και ταχύτατα, εφόσον στις σημερινές κοινωνίες ο ένας κάνει ό,τι κάνουν οι πολλοί. Ο χουλιγκανισμός επεκτείνεται και τραυματίζει την αθλητική ιδέα, απειλεί την κοινωνική συνοχή κτλ.

Η αξία του αθλητισμού στη ζωή μας

Η ανθρώπινη ζωή είναι συνυφασμένη με δραστηριότητες και εκδηλώσεις που την προστατεύουν, τη διαμορφώνουν, τη βελτιώνουν και την ομορφαί­νουν. Τέτοια εκδήλωση της ανθρώπινης ζωής είναι και ο αθλητισμός, που έχει άμεση σχέση με την υγεία, την -ψυχαγωγία, την καλαισθησία, την πνευματική και ηθική καλλιέργεια του ανθρώπου.

Αθλητισμός, από τη λέξη «άθλος»: ο αγώνας, ο κόπος, η άμιλλα για βραβείο (άθλον), είναι η σωματική και πνευματική προσπάθεια υπεροχής σε ένα άθλη­μα, αγώνισμα, με ορισμένες απαιτήσεις επίδοσης και κανονισμούς διεξαγωγής του. Αθλήματα στα οποία, ανάλογα με τις ικανότητες του, μπορεί να επιδοθεί κάποιος υπάρχουν πολλά, ατομικά και ομαδικά: άλματα, σε μήκος ή ύψος, αγώνες δρόμου, ταχύτητας ή αντοχής, ρίψεις, πάλη, άρση βαρών, πυγμαχία, ποδόσφαιρο, καλαθόσφαιρα (μπάσκετ), πετόσφαιρα (βόλεϊ), αντισφαίριση (τένις), σκάκι, κολύμβηση είναι τα πιο διαδεδομένα και γνωστά. Όλα συνι­στούν την έννοια του αθλητισμού.

Πρέπει στο σημείο αυτό να παρατηρήσουμε πως ο αθλητισμός διαφέρει από τη γυμναστική, η οποία έχει το νόημα της άσκησης, και δη της σωματικής, για την ανάπτυξη των φυσικών δυνατοτήτων. Μολονότι οι λέξεις «αθλούμαι» και «γυμνάζομαι» χρησιμοποιούνται ως ταυ­τόσημες, δεν έχουν την ίδια ακριβώς σημασία, θα ήταν ελλιπής, όμως, ο ο­ρισμός του αθλητισμού, αν τον περιορίζαμε μόνο στη σωματική άσκηση με μοναδικό σκοπό την αρμονική διάπλαση και την ευεξία του σώματος. Συντελεί και στην καλλιέργεια του πνεύματος, στην ψυχαγωγία, στη διαμόρφωση ήθους και στην ανάπτυξη της συλλογικής συνείδησης του ανθρώπου.

Η αξία του αθλητισμού εκτιμήθηκε πολύ νωρίς και μάλιστα, επειδή συνδέ­εται με τον ίδιο τον άνθρωπο και τη ζωή του, από κοινωνίες και πολιτισμούς που έδωσαν έμπρακτα δείγματα σεβασμού προς την ανθρώπινη ζωή. Και τέτοιος υπήρξε ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός. Για τους αρχαίους Έλληνες ο αθλη­τισμός ήταν μέρος της αγωγής τους και καθιερωμένος θεσμός που σχετιζόταν με ό,τι πιο ιερό είχαν, τη λατρεία των θεών. Οι αθλητικοί αγώνες, που τελούνταν στην αρχαία Ελλάδα σε τακτά χρονικά διαστήματα, είχαν σχέση με μεγάλες θρησκευτικές γιορτές. Η πιο γνωστή ήταν τα Ολύμπια προς τιμήν του Δία, απ’ όπου προήλθε και το Ολυμπιακό (αθλητικό) Ιδεώδες ως έκφραση σεβασμού προς την ανθρώπινη ζωή, το σωματικό κάλλος, την ευγενή άμιλλα και την ει­ρήνη ανάμεσα στις πόλεις-κράτη, αφού είναι γνωστό ότι κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων επικρατούσε «εκεχειρία», διακοπή των εχθροπραξιών. Το αθλητικό ιδεώδες όχι μόνο αναβίωσε στη σύγχρονη εποχή, αλλά είναι και παγκόσμια αποδεκτό. Οι Ολυμπιακοί αγώνες, τα Παγκόσμια πρωταθλή­ματα, οι αγώνες με τη συμμετοχή όλων των χωρών μιας ηπείρου, για παρά­δειγμα οι Πανευρωπαϊκοί αγώνες, αλλά και το ενδιαφέρον με το οποίο παρα­κολουθούν τις διοργανώσεις αυτές εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο είναι αναμφισβήτητη επιβεβαίωση της εκτίμησης αυτής.

Ο αθλητισμός εξακο­λουθεί να έχει πολύτιμη αξία, ιδιαίτερα για τον αθλούμενο. Η αποξένωση του σύγχρονου ανθρώπου από τη φύση, οι νοσηρές συνθήκες διαβίωσης στις με­γαλουπόλεις, η εντατικοποίηση της εργασίας, οι τυποποιημένες κινήσεις, η καθιστική ζωή, το άγχος, η ανάγκη για αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου, για ψυχαγωγία και φυσική ζωή κάνουν τον αθλητισμό όαση στη δύσκολη ζωή του.

ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ

Α. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου σε 80-100 περίπου λέξεις

 (Μονάδες 25)

Β.1.Να γραφεί ένας πλαγιότιτλος για την 3^η κι ένας για την 4^η παράγραφο του κειμένου

 (Μονάδες 10)

Β.2. Να καταγραφούν τα δομικά μέρη (Θεματική περίοδος, Λεπτομέρειες / Σχόλια, Πρόταση-Κατακλείδα) της 2^ης παραγράφου του κειμένου

 (Μονάδες 10)

Β.3. Να γραφεί ένα συνώνυμο για κάθε μια από τις παρακάτω λέξεις : βραβείο- ικανότητες- διαφέρει- σκοπό- εχθροπραξιών        

 (Μονάδες 5)

Β.4. Να απαντήσετε σε μια παράγραφο 80 περίπου λέξεων την ερώτηση : «Γιατί ο σύγχρονος άνθρωπος δε γυμνάζεται όσο θα έπρεπε ;»

 (Μονάδες 10)

Γ. Σε ένα κείμενο 300-400 λέξεων να αναπτύξετε το παρακάτω θέμα : «Ο αθλητισμός πέρα από τις θετικές πλευρές του ,συχνά γίνεται πεδίο βίαιων και αντικοινωνικών εκδηλώσεων. Ποια είναι τα αίτια κατά τη γνώμη σας αυτού του φαινομένου ; Ποιες είναι οι επιπτώσεις σε όσους συμμετέχουν σε τέτοιες εκδηλώσεις βίας ; Πώς θα μπορούσε να περιοριστεί το φαινόμενο αυτό ;»                

                                                (Μονάδες 50 )