ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ’ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΕΣΤ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ

ΘΕΩΡΙΑ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

1. Σωστό ή Λάθος; (διορθώστε τα λανθασμένα):

α. quod-quia-quoniam: αιτιολογική πρόταση.

β. Οι τελικές προτάσεις εκφέρονται με υποτακτική παρακειμένου.

γ. dum + υποτακτική: χρονικές προτάσεις (εκφράζουν το σύγχρονο).

δ. Όταν οι χρονικές προτάσεις εκφράζουν παράλληλη διάρκεια εισάγονται με ut + οριστική.

ε. Η εκφορά των υποθετικών προτάσεων στο μη πραγματικό στο παρελθόν είναι:

Υ: υποτακτική υπερσυντελίκου – Α: υποτακτική παρατατικού.

στ. Οι εναντιωματικές προτάσεις εισάγονται με etsi, tametsi + υποτακτική.

ζ. Οι υποθετικές παραβολικές προτάσεις εκφράζουν μια πράξη που είναι ή θεωρείται αντικειμενική πραγματικότητα.

η. proinde quasi + υποτακτική εισάγει υποθετική παραβολική πρόταση.

θ. Οι ευθείες ερωτήσεις εισάγονται με το nonne για καταφατική απάντηση.

ι. Οι πλάγιες ερωτήσεις εισάγονται με το none για αρνητική απάντηση.

2. Αντιστοιχίστε (μερικές προτάσεις από τη στήλη Α περισσεύουν):

Α

α. αιτιολογικές προτάσεις

β. τελικές προτάσεις

γ. συμπερασματικές προτάσεις

δ. χρονικές προτάσεις

ε. υποθετικές προτάσεις

στ. εναντιωματικές προτάσεις

ζ. παραβολικές προτάσεις

η. παραχωρητικές προτάσεις

θ. υποθετικές παραβολικές προτάσεις

ι. αναφορικές προτάσεις

ια. ευθείες ερωτηματικές προτάσεις

ιβ. πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις

ιγ. βουλητικές προτάσεις

ιδ. ενδοιαστικές προτάσεις

ιε. προτάσεις του quominus-quin.

 Β                

1. εκφορά με υποτακτική (γιατί το περιεχόμενο τους εκφράζει την πρόθεση   του  υποκειμένου του ρήματος της κύριας πρότασης).

2. εκφράζει μια υποθετική κατάσταση, που κι αν δεχθούμε ότι αληθεύει, δεν αναιρεί το περιεχόμενο της κύριας πρότασης.

3. εκφορά με υποτακτική: υποκειμενική αιτιολογία, η οποία είναι αποτέλεσμα μιας λογικής εσωτερικής διεργασίας..

4. εξαρτώνται από ρήματα που δηλώνουν κίνηση.

5. εκφορά με υποτακτική (γιατί η σύγκριση αφορά μια υποθετική πράξη ή κατάσταση).

6. εκφορά με οριστική = πραγματικό ( η πράξη αφορά δύο πράξεις ή καταστάσεις που είναι ή θεωρούνται αντικειμενική πραγματικότητα).

7. εκφράζει μια συνεχιζόμενη πράξη, στη διάρκεια της οποίας συμβαίνει μια άλλη πράξη.

8. εκφράζει μια υποθετική κατάσταση, παρά την οποία ισχύει το περιεχόμενο της κύριας πρότασης.

9. εισαγωγή με το ne (όταν δε γνωρίζουμε την απάντηση που περιμένουμε).

10. εκφορά με υποτακτική (γιατί το αποτέλεσμα στα λατινικά θεωρείται υποκειμενική κατάσταση)

11. εκφορά με υποτακτική (γιατί το περιεχόμενο τους αφορά κάτι ενδεχόμενο ή πιθανό)

12. εκφορά με υποτακτική, γιατί θεωρείται ότι η εξάρτηση δίνει υποκειμενική χροιά στο περιεχόμενο της πρότασης.

Επιμέλεια: Γκέκα Βάγια

Φιλόλογος

ΜΕΤΟΧH

Η μετοχή στα λατινικά, όπως και στα αρχαία ελληνικά, διακρίνεται σε:

Α. ΕΠΙΘΕΤIΚΗ .
Είναι πάντοτε συνημμένη και αναλύεται σε δευτερεύουσα αναφορική πρόταση.
Π.χ. inter vela praetenta (= quae praetenta erant) fοribus se abdidit. (μάθ. 20)

Β. ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ
Η χρήση της είναι σπάνια στη λατινική γλώσσα. Κυρίως χρησιμοποιείται η μετοχή ενε¬στώτα ως κατηγορηματική. Είναι πάντοτε συνημμένη και δεν αναλύεται. Εξαρτάται από ρήματα αισθητικά ή γνωστικά (audio, video) και από ορισμένα άλλα, όπως adgnosco, facio, praebeo, accipio, relinquo.
Π.χ. Ille se iη scamno assidentem apud focum et ex ligneo catillo cenantem eis spectandum praebuit. (μάθ. 36)
Eum latentem adgnovit. (μάθ. 20)
Γ. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤIΚΗ
1. Χρονική
Π.χ. Exclusus ab.insidiatοribus Caligulae, recesserat iη diaetam. (μάθ. 20)
2. Τροπική
Π.χ. Cum Sulla minitans ei instaret, dixit is Sullae. (μάθ. 40)
3. Αιτιολογική
Π.χ. Quod illic appensum civitati nomen dedit. (μάθ. 21)
4. Υποθετική
Π.χ. Curat et providet ne, intercepta epistula, nostra consilia ab hostibus cognoscantur. (μάθ.45)
5. Εναντιωματική
Π.χ. Tum Camillus absens dictator est factus. (μάθ. 21)
6. Τελική
Π.χ. Nam cum ad eum... attulissent, usurus eo, vultum risu solvit et protinus dixit. (μάθ. 36)

Η επιρρηματική μετοχή διακρίνεται περαιτέρω σε:
Α. ΣΥΝΗΜΜΕΝΗ
Όταν το υποκείμενό της επιτελεί και κάποια άλλη συντακτική λειτουργία μέσα στην πρό¬ταση (υποκείμενο, αντικείμενο, προσδιορισμός).
Π.χ. Extractum imperatorem eum salutavit (μάθ. 20). Το eum είναι υποκείμενο της μετοχής extractum και αντικείμενο του ρήματος salutavit.

Β. ΑΠΟΛΥΤΗ
Όταν το υποκείμενο της μετοχής δεν επιτελεί άλλη συντακτική λειτουργία μέσα στην πρόταση, η μετοχή τίθεται μαζί με το υποκείμενό της σε αφαιρετική πτώση και ονομάζε¬ται αφαιρετική απόλυτη. Διατηρεί την επιρρηματική χροιά της. Τα είδη της αφαιρετικής απόλυτης είναι:

1. Γνήσια αφαιρετική απόλυτη
Τίθεται σε οποιοδήποτε χρόνο και αντιστοιχεί με τη γενική απόλυτη της αρχαίας ελ¬ληνικής.
Π.χ. Occiso Scribοnianο (= ut occisus est Scribοnianus)... (μάθ. 23)
2. Νόθος αφαιρετική απόλυτη
Τίθεται πάντοτε σε παθητικό παρακείμενο (στα αρχαία ελληνικά σε αντίστοιχη περί¬πτωση έχουμε μετοχή αορίστου). Επειδή η λατινική δε διαθέτει ενεργητική μετοχή παρελθόντος, πρέπει η ενεργητική σύνταξη να μετατραπεί σε παθητική, οπότε η μετο¬χή τίθεται σε αφαιρετική πτώση. Το ποιητικό αίτιο παραλείπεται, γιατί συμπίπτει με το υποκείμενο του ρήματος.
Π.χ. Sulla, occupata urbe, senatum coegerat (= Sulla, cum occupaνisset urbem, senatum coegerat) (μάθ. 40)






3. Ιδιόμορφη αφαιρετική απόλυτη
Επειδή η μετοχή ενεστώτα του ρήματος sum (sens) δε χρησιμοποιείται παρά μόνο στα σύνθετα
absens και praesens, στις περιπτώσεις που θα έπρεπε κανονικά να χρησιμοποι¬ηθεί σχηματίζεται η ιδιόμορφη αφαιρετική απόλυτη που αποτελείται από ένα «υποκείμενο» και από ένα ουσιαστικό που δηλώνει ηλικία, αξίωμα, επάγγελμα ή ένα επίθετο ως κατηγορηματικό προσδιορισμό στο «υποκείμενο».
Π.χ. Marco Tullio Cicerone et Gaio Antonio consu1ibus... (μάθ. 20)
Brenno duce... (μάθ. 21)
Patre imperatore... (μάθ. 30)

-->

ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ 21-50

ΚΕΙΜΕΝΟ 21

· Galli everterunt Romam:

· Galli immensam pacuniam acceperunt:

· Camillus absens dictator est factus :

· Praeda Ceientana non aequo iure divisa est :

· Civitas Pisaurum appellatur :

ΚΕΙΜΕΝΟ 23

• Quid ageret puer:
• Arria milites orabat ut simul imponeretur:
• Bene quievit libenter cibum sumpsit: Respondebat

ΚΕΙΜΕΝΟ 24

• Quid postea Nasica fecerit:
• Exclamavit Nasica se domi non esse:
• …sensit illam domini iussu id dixisse et illum intus esse :
• Visne scire quid Nasica responderit ?: Rogavit
• Ego non cognosco vocem tuam ?: Quaesivit ex eo
• Tu mihi ipsi non credis ?: Quaesivit ex eo

ΚΕΙΜΕΝΟ 25

• Interrogo vos quanto hanc ficum decerptam esse pytetis ex arbore:
• Cum omnes recentem esse dixissent :
• Itaque cavete periculum, tutamini patriam. Opibus urbis nolite confidere :Moneo vos

Cato dixit

• Interrogo vos quando hanc ficum decerptam esse putetis ex arbore : Cato inquit
• Atqui ante tertium diem scitote decerptam esse Carthagine : Inquit
• Cato attulit quodam die in curiam ficum praecocem : Scriptor dixit

ΚΕΙΜΕΝΟ 27

• Neque id me sane paenitet: Accius dixit
• Meliora fore spero, quae deinceps scribam: Accius dixit
• Tum Pacuvius dixit Sonora quidem esse ei grandia quae scripsisset:
• Idem esse aiunt in ingeniis :

ΚΕΙΜΕΝΟ 28

• Is Athenis apud Patronem Epicureum paucos menses pro libero fuit: Cicero narrat
• Plato quidam Sardianus hominem comprehendit: Cicero narrat
• Propter servi scelus et audaciam, tanto dolore Aesopus est adfectus: Cicero narrat
• Noli spectare quanti homo sit : Oravit eum
• Tu hominem investigas summaque diligentia vel Romam mitte vei Epheso rediens tecum deduc : Oro te

ΚΕΙΜΕΝΟ 29

• Oleum et operam perdidi: Sutor dicebat
• Sutor, cupidus pecuniae, corvum Caesari attulit: Scriptor narrat
• Domi satis salutationum talium audio: Caesar dixit
• Id exemplum sutirem quondam incitavit, ut corvum doceret parem salutationem:

ΚΕΙΜΕΝΟ 30

• Murenam laudare debemus:

Cicero dixit

• Hic fuit in Asia: Cicero dixit

ΚΕΙΜΕΝΟ 31

• Βello Latino T. Manlius consul nobili genere natus exercitui Romanorum praefuit: Ille narrat
• Consul adulescentem mrte multavit : Ille narrat
• Ut omnes pugna abstinerent :
• …quanto milites Latinus Romano virtute antecellat :
• Congrediamur, ut… cernatur quanto … antecellat : Dux hostium ei persuasit

ΚΕΙΜΕΝΟ 32

• Pleni omnes sunt libri, plenae sapientium voces, plena exemplorum vetustas: Cicero dicebat
• Quas ego semper mihi proponebam : Cicero dicebat

ΚΕΙΜΕΝΟ 34

• Cum se ipsum captum venisse eos exestimasset…:
• … virtutem eius admiratum se venisse:
• … is fores reserari eosque intromitti iussit :

ΚΕΙΜΕΝΟ 36

• Die quodam Samnitium legati ad eum venerunt:

Legati dicuntur

Ille dixit

• Narrate Samnitibus Manium Curium malle locumpletibus imperare quam ipsum fieri locumpletem: Manius Curius ministris dixit

• Mementote me nec asie vinci nec pecunia corrumpi posse:

ΚΕΙΜΕΝΟ 37

• In eum locum res deducta est: Cicero dixit
• Tantus furor omnes invaserat: Cicero dixit
• Ut veni ad urbem, non destiti omnia et sentire et dicere et facere, quae ad concordiam pertinerent: Cicero dixit
• Ego clamabam nihil esse bello civili miserius :

ΚΕΙΜΕΝΟ 38

• Caecilia uxor Metelli, fecit omen: Scriptor narrat
• Ego libenter tibi mea sede cedo: Caecilia puellae dixit
• Caecilia mortua est: Scriptor narrat
• …ut sibi paulisper loco cederet:

ΚΕΙΜΕΝΟ 40

• Licet mihi ostendas… circumsedisti… mortem miniterisnumquam tamen ego hostem iudicabo Marium: Dixit is Sullae

• …simper tamen meminero urbem Romam et Italiam a Mario conservatam esse:

ΚΕΙΜΕΝΟ 41

• Curius et Fabricius, antiquissimi viri, et his antiquiores Horatii plane ac dilucide cum suis locuti sunt: Scriptor narrat

• Sic ergo vive, ut viri antiqui sed sic loquere ut viri aetatis nostrae : Hortatus est eos

• Antiquitatem tibi placere dicis :
• Qui primi coluisse Italiam dicuntur :

ΚΕΙΜΕΝΟ 43

• Ego nihil iam pati posse nec diu miserrima future sum. At contra hos, si pergis, aut immature mors aut longa servitus manet: Mater dixit

• Qui potuisti populari hanc terram, quae te genuit atque aluit ?:Mater rogavit filium
• Num ad hostem veni et captiva in castris tuis sum ? Mater dixit

ΚΕΙΜΕΝΟ 44

• Quis posit deligere eum, quem metuat, aut eum, a quo se metui putet:

• Tum intellexi, quos fidos amicos habuissem, quos infidos, cum iam nautris gratiam referre poteram : Is dixit

ΚΕΙΜΕΝΟ 45

• Quae apud Ciceronem gerantur quantoque in periculo res sit:

• …si adire non posit, epistulam…adliget et intra castra abiciat:

• In litteris scribit se cum legionibus celeriter adfore :
• …persuadet ut ad Ciceronem epistulam deferat:
• …adhortatur ut salutem sperent:

ΚΕΙΜΕΝΟ 47

• Iulia, Augusti filia, mature habere coeperat canos: Scriptor tradit

• Ego, pater, cana esse malo: Iulia dixit
• Non dubito quin calva esse nolis: Pater dicit
• Tum interrogavit filiam utrum post aliquot annos cana esse mallet an calva :

• Quid ergo non times ne istae te calvam faciant ?: Augustus rogavit illam

ΚΕΙΜΕΝΟ 48

• Sertorius omnibus persuasit cervam inventam esse… conloqui secum et docere quae utilia factu essent :

• Cum aliquis Sertorio nuntiavisset cervam inventam esse :
• Praeterea praecepit ut eam postero die repente in eum locum emitteret, in quo ipse cum amicis futurus esse :
• …dixit eis visum in somno sibi esse cervam, quae perisset, ad se reverti :

• …a cerva sese monitum esse praedicabat :

ΚΕΙΜΕΝΟ 49

• Non est temenarium factum meum, sed certissimum indicium amoris mei erg ate tale consilium molientem: Porcia dixit Bruti