25.11.10


Λαϊκισμός

Τι σημαίνει λοιπόν λαϊκισμός; χρησιμοποιούμε τη λέξη συχνά, τη διαβάζουμε στις εφημερίδες, την ακούμε από πολιτικούς, δημοσιογράφους, ηθοποιούς κ.α. Λαϊκισμός λοιπόν, είναι η πολιτική ρητορική η οποία αρθρώνεται με κύριο άξονα το σημαίνον “λαός”. Για να δώσουμε έναν πιο “λαϊκό”(sic) ορισμό, λαϊκισμός είναι κάθε πολιτική ιδεολογία που αναφέρεται και υποτίθεται ότι εκφράζει τον “λαό”. Η λέξη λαός έχει γίνει «καραμέλα» στα χείλη ανθρώπων που τη χρησιμοποιούν προκειμένου να εξασφαλίσουν νομιμοποίηση για τις πράξεις, παραλείψεις και κενές περιεχομένου ρητορείες τους.

Ο λαϊκιστής, αντί να αναφέρεται σε κοινωνικές ομάδες, σε ανθρώπους, σε πολίτες, σε ψηφοφόρους, σε καταναλωτές, σε αριστερούς, σε δεξιούς, σε γυναίκες, σε άντρες, σε οποιαδήποτε κοινωνική κατηγορία δηλαδή, αναφέρεται στην αόριστη έννοια του λαού, και νομιμοποιείται να λέει ό,τι θέλει, καθώς, αφού λαός δεν υπάρχει, δεν μπορεί να του πει, «τι είναι αυτά που λές».

Το χειρότερο δε είναι, ότι ο λαϊκιστής θεωρεί ότι υπερασπίζεται τα συμφέροντα του λαού. Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι υπάρχει λαός, πώς ξέρουμε ποια είναι τα συμφέροντα του; μήπως ο λαϊκιστής έχει θεία φώτιση; δεν νομίζω. Μήπως ο λαός τον έχει κάνει πληρεξούσιο αντιπρόσωπό του; ούτε πάλι. Μήπως ο λαός τον έχει ψηφίσει; σπανίως.
 
Ας πάμε τώρα σε κάποια δευτερεύοντα χαρακτηριστικά που συνήθως διακρίνουν τους λαϊκιστές. Το πιο σημαντικό απ’ αυτά είναι αναμφισβήτητα ότι στη λαϊκιστική ρητορική υπάρχουν πάντα δύο αντίπαλα στρατόπεδα: ο λαός και οι “άλλοι”. Ο λαός και οι διανοούμενοι, ο λαός και οι πλούσιοι, ο λαός και το ΝΑΤΟ, ο λαός και οι δυνάστες του, οι καλοί και οι κακοί.

Ο λαϊκιστής χρησιμοποιεί αυτό που οι γλωσσολόγοι ονομάζουν λογική της ομοιότητας (ή κάτι τέτοιο τελοσπάντων: logic of equivalence). Υπονομεύει τη σημασία των εκάστοτε κοινωνικών διαφορών, μας βάζει όλους στο ίδιο τσουβάλι, και λέει ο λαός εναντίον του τάδε, ο λαός εναντίον του δείνα, κλπ. Ο λαός είναι πάντα το θύμα, είναι ανυπεράσπιστος. Και ποιος θα τον σώσει; ο σωτήρας του λαού είναι πάντα ο λαϊκιστής. Μόνο αυτός ξέρει ποια είναι τα καταχθόνια σχέδια αυτών που κρύβονται μέσα σε σκοτεινά δωμάτια και επιβουλεύονται τον λαό. Μόνο ο λαϊκιστης μπορεί να μας σώσει, κανένας άλλος. Ούτε τα νόμιμα δικαστήρια, ούτε η ψήφος μας, ούτε το διεθνές και εθνικό δίκαιο, ούτε η αστυνομία, ούτε τα σωματεία, ούτε οι οργανώσεις μας, ούτε οι θεσμοί της κοινωνίας μας.

Ο λαϊκισμός εκφράζει την παρακμή του λαϊκού πνεύματος το οποίο αποπροσωποποιεί , για να του προσδώσει στη συνέχεια άκρατα, άκαιρα και ανήκουστα διεκδικητικά προνόμια. Πρώτο του γνώρισμα επομένως είναι η κολακεία. Ο Πλάτων γνώριζε αρκετά τη φαλκιδεύουσα και φαλκιδευμένη συνείδηση όταν αποκαλούσε τη «δημοκρατία», τέχνη της κολακείας. Είναι έτσι φανερό πως ο λαϊκισμός προέρχεται κυρίως από δημαγωγούς πολιτικούς, οι οποίοι οικειοποιούνται κατά βάθος την προσφορά της κολακείας τους προς τον λαό. Ο τελευταίος τους εμπιστεύεται το διεκδικητικό του μένος, τους προσδίδει στη συνέχεια μεσσιανική αποστολή, ταυτίζεται υποσυνείδητα μαζί τους και επιτρέπει στους δημαγωγούς να εκτρέπονται, να καθυβρίζουν τους αντιπάλους τους και να τους θέσουν συχνά εκτός μάχης, με τη μέθοδο της συκοφαντίας και της απάτης. Ακολουθεί το άνοιγμα των ασκών του πάθους, ο περιορισμός των δημοκρατικών θεσμών, με απώτερο στόχο τον μονοκομματισμό. Βέβαια, πρώτο θύμα είναι ο ίδιος ο λαός, ο οποίος αλυσοδένεται απ’ τα ίδια του τα πάθη, τα οποία ήδη έχει προσφέρει στους δημαγωγούς εκπροσώπους του....


ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

  1. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου περίπου σε 80 λέξεις.

  1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του λαϊκισμού σύμφωνα με το συγγραφέα;

  1. «Βέβαια, πρώτο θύμα είναι ο ίδιος ο λαός, ο οποίος αλυσοδένεται απ’ τα ίδια του τα πάθη, τα οποία ήδη έχει προσφέρει στους δημαγωγούς εκπροσώπους του....» : να αναλυθεί το περιεχόμενο της φράσης σε 60-70 λέξεις.

  1. «Το πιο σημαντικό απ’ αυτά είναι αναμφισβήτητα ότι στη λαϊκιστική ρητορική υπάρχουν πάντα δύο αντίπαλα στρατόπεδα: ο λαός και οι “άλλοι”»: να αναπτυχθεί το περιεχόμενο της φράσης σε μια παράγραφο με τη μέθοδο της αιτιολόγησης.

  1. δημοσιογράφους, υποσυνείδητα, αόριστη, αναμφισβήτητα: να αναλύσετε τις λέξεις στα συνθετικά τους.

  1. Να δοθούν οι αντίθετες των υπογραμμισμένων λέξεων του κειμένου.

  1. Σε άρθρο στην τοπική εφημερίδα αναλύετε τις αιτίες του λαϊκισμού και προτείνετε τρόπους αντιμετώπισης του φαινομένου (500-600 λέξεις).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου