Ν.Ε. ΓΛΩΣΣΑ Α' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΛΟΓΟΣ

(σχεδιάγραμμα)

Ο Ε. Παπανούτσος, προσπαθώντας να εντοπίσει την ουσία του διαλόγου, υποστηρίζει: «Διάλογος είναι να παραδεχτείς ότι η αλήθεια είναι πολλαπλή^. Ότι είναι ανέφικτη η πλήρης αλήθεια. Και πρέπει να φωτιστεί από πολλές πλευρές για να τη συλλάβει κανείς. Επομένως, έχει ανάγκη από τον έλεγχο του άλλου, από τη δοκιμασία του άλλου, και τον χρειάζεται τον άλλο η αλήθεια».

α) Λαμβάνοντας υπόψη σας τα παραπάνω αποσπάσματα, να διευκρινίσετε την έννοια του διαλόγου και να αναφέρετε τις προϋποθέσεις που απαιτούνται, ώστε να είναι εποικοδομητικός.

β) Ποια είναι η αποτελεσματικότητα του διαλόγου για το άτομο και την κοινωνία ευρύτερα;

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ:

Η λειτουργικότητα μιας κοινωνίας εξυπηρετείται από τη συνειδητοποίηση κάθε μέλους της των υποχρεώσεών του και  των δικαιωμάτων του με προοπτική την επιδίωξη της εναρμόνισης του ατομικού συμφέροντος με το κοινωνικό. Η διαλεκτική σχέση του με τους συνανθρώπους του αποτελεί καθοριστικό παράγοντα κοινωνικής αρμονίας και ένας από τους ομαλότερους τρόπους με τους οποίους αυτή συντελείται είναι ο διάλογος.

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ:

ΕΝΝΟΙΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ:

1. Διάλογος είναι μορφή επικοινωνίας και πραγματώνεται με:

α) Την αντιπαράθεση των απόψεων^. Βασικό συστατικό στοιχείο του διαλόγου είναι η διαφωνία, που τον διακρίνει από την απλή συνομιλία.

β) Την εναλλαγή των απόψεων^. Τα διαλεγόμενα μέρη αναλαμβάνουν το ρόλο πομπού και δέκτη, που αντικαθιστούν αμοιβαία ο ένας τον άλλον κατά τη συζήτηση.

2. Από τα παραπάνω συνεπάγονται αντίστοιχα τα εξής:

α) Στόχος της αντίθεσης που εκφράζεται με το διάλογο είναι η εξέταση της ορθότητας των πραγμάτων, η διαμόρφωση μιας άποψης που θα στηρίζεται στη σύζευξη των αντιπαρατιθέμενων γνωμών, η αναζήτηση της αλήθειας («την αλήθεια που την έδειξαν οι θεοί απ’ την αρχή στον άνθρωπο, αλλά με το πέρασμα του χρόνου να την αναζητούν και να τη βρίσκουν όρισαν») – (Ξενοφάνης).

β) Επιβάλλεται πάντα η ύπαρξη κανόνων και προϋποθέσεων, που πρέπει να ακολουθούν οι διαλεγόμενοι, ώστε να αποφεύγεται ο κίνδυνος του μονολόγου ή της λογομαχίας.

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΠΟΙΚΟΔΟΜΗΤΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ:

1. Η σαφής γνώση του αντικειμένου της συζήτησης, αλλά και η ευρύτερη πνευματική καλλιέργεια εξασφαλίζουν την αλληλουχία των απόψεων και τη δυνατότητα πειθούς.

2. Η ετοιμότητα και η ευστροφία είναι χαρακτηριστικά που δυναμώνουν πάντα τη θέση του ομιλητή και του επιτρέπουν να προβάλλει εύστοχη επιχειρηματολογία.

3. Αναγκαίος όρος για μια γόνιμη συζήτηση είναι η ελευθερία της έκφρασης^. Είναι επιβαλλόμενο οι διαλεγόμενοι να αντιμετωπίζονται ισότιμα και να εκφράζουν αδέσμευτα όσα πρεσβεύουν.

4. Απαιτείται ωριμότητα από την πλευρά του ατόμου, ώστε να γίνονται αποδεκτά τα λάθη του και μην εκλαμβάνεται η ορθότητα της άλλης όψης ως αμφισβήτηση της αξιοπρέπειάς του.

5. Από τα δύο παραπάνω στοιχεία συνεπάγεται ότι η κατάρριψη του εγωισμού είναι απαραίτητη προϋπόθεση, που εξασφαλίζει την αυτοσυγκράτηση και δε μετατρέπει το διάλογο σε προσωπική αναμέτρηση.

6. Στόχος του διαλόγου είναι η αναζήτηση της αλήθειας και όχι η εξυπηρέτηση επιμέρους σκοπιμοτήτων ή η επίδειξη των ικανοτήτων του ατόμου.

7. Οι αποφάσεις του διαλόγου πρέπει να μετουσιώνονται σε πράξη, διαφορετικά επιτυγχάνεται μόνο η θεωρητική ικανοποίηση των ανησυχιών.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ:

Α. ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ:

1. Ο διάλογος βοηθά το άτομο να εμπεδώσει τις γνώσεις που έχει ήδη αποκτήσει, ενώ παράλληλα συντελεί στη διεύρυνση των γνωστικών του οριζόντων. Εκτός απ’ αυτό συμβάλλει στον απεγκλωβισμό από λανθασμένες αντιλήψεις ή αυθαίρετα συμπεράσματα.

2. Ταυτόχρονα επιτρέπει την καλλιέργεια της κριτικής ικανότητας, αφού το άτομο είναι υποχρεωμένο να αναπτύξει τις οποιεσδήποτε απόψεις του στηριζόμενος σε λογικά επιχειρήματα ή να προβάλλει αντίθετες απόψεις, βοηθάει το άτομο στο να αντιμετωπίζει πολύπλευρα την πραγματικότητα και να αποκτήσει μια διευρυμένη και σφαιρική αντίληψη γύρω από τα πράγματα και τα φαινόμενα. Το άτομο γίνεται αντικειμενικό.

3. Το άτομο μαθαίνει να ελέγχει τα συναισθήματά του, να κυριαρχεί σ’ αυτά με την ορθή σκέψη και τη δύναμη του λόγου^. Άλλοτε πάλι, εκφράζει συναισθήματα, εξωτερικεύεται, αποβάλλει την εσωστρέφεια, υποτάσσει τον εγωισμό του.

4. Καλλιεργούνται τα ηθικά στοιχεία της προσωπικότητας^. Τονίζεται ο σεβασμός, εκδηλώνεται η φιλία, η άμιλλα, γίνεται αντιληπτή η αξία της ομαδικότητας και η ανάγκη της συνεργασίας.

5. Ο διάλογος αποτελεί ερέθισμα για αυτοκριτική, όταν το άτομο ανακαλύπτει μέσα απ’ αυτόν τις αδυναμίες του χαρακτήρα του και την ένδεια του πνεύματός του.

6. Συμπερασματικά, γίνεται κατανοητό ότι ο διάλογος καλλιεργεί και αναπτύσσει την προσωπικότητα του ατόμου, συμβάλλοντας θετικά προς την κατεύθυνση της ηθικοπνευματικής του ολοκλήρωσης.

Β. ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ:

1. Οι αποφάσεις που απορρέουν από το διάλογο – αποφάσεις κοινής αποδοχής και λογικά επεξεργασμένες – χαρακτηρίζονται από την ορθότητα και προάγουν την ασφαλέστερη αντιμετώπιση των προβλημάτων.

2. Η αντίθεση – ουσιαστικό στοιχείο του διαλόγου – αμφισβητεί κάθε κατεστημένη τάξη πραγμάτων, καταρρίπτει οτιδήποτε προβάλλει ως απόλυτο, με αποτέλεσμα τη δυναμική και δημιουργική εξέλιξη της κοινωνίας.

3. Ο διάλογος θεμελιώνει τη δημοκρατία, αφού επιλύει ομαλά τις αντιθέσεις και επιτρέπει τον κριτικό έλεγχο των αποφάσεων που λαμβάνονται στον πολιτικό χώρο.

4. Τίθενται σωστά πρότυπα κοινωνικής συμβίωσης, παραμερίζονται οι αψιμαχίες, η βία και οι αντιδικίες που καλλιεργούνται από το φανατισμό.

5. Συναφές με το παραπάνω είναι και το εξής: η αμοιβαία υποχώρηση των αντιπαρατιθέμενων που προϋποθέτει ο διάλογος εξασφαλίζει την ειρηνική διευθέτηση των διαφορών και σε παγκόσμιο επίπεδο.

6. Ο διάλογος δίνει εναύσματα για ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ των ατόμων, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό σήμερα που οι συγκρούσεις και ο ανταγωνισμός κλονίζουν τις ανθρώπινες σχέσεις και αποξενώνουν.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ:

Ο διάλογος, τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό και σε διεθνές επίπεδο αποτελεί το βασικότερο παράγοντα της αρμονικής συνύπαρξης ατόμων και λαών και τον αποτελεσματικότερο κοινωνικό καταλύτη που συναιρεί τις δυνάμεις των ανθρώπων σε μια κοινή συνισταμένη για την κοινή τους πρόοδο.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ Σ’ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΖΩΗΣ:

1. ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΗ:

Ο διάλογος εξυπηρετεί όλους τους τομείς της. Με την ανταλλαγή απόψεων στον παραγωγικό τομέα βελτιώνονται οι διαδικασίες της οικονομικής δράσης και αυξάνεται η παραγωγικότητα. Σ’ αυτό συντελεί και ο διάλογος εργαζομένων και εργοδοτών για το συντονισμό των προσπαθειών τους στον κοινό σκοπό. Οι εμπορικές συναλλαγές προωθούνται και βελτιώνονται με το διάλογο.

2. ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ:

Ο διάλογος διδασκόντων και διδασκομένων και των μαθητών μεταξύ τους βοηθά στη σφαιρική εξέταση όλων των ζητημάτων της παιδείας, στη δημιουργική αφομοίωση των γνώσεων, καλλιεργεί την κριτική ικανότητα του μαθητή και οδηγεί στη διαμόρφωση δημοκρατικών συνειδήσεων.

3. ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ:

Ο διάλογος μεταξύ των επιστημόνων οδηγεί στην επιστημονική πρόοδο, γιατί μ’ αυτόν γίνεται διασταύρωση των γνώσεων και προσέγγιση στην όσο γίνεται αντικειμενικότερη αλήθεια. Παράλληλα, αποφεύγεται η πνευματική μονομέρεια εξαιτίας της μεγάλης επιστημονικής εξειδίκευσης και συνειδητοποιεί κάθε επιστήμονας την κοινωνική του ευθύνη.

4. ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ:

Ο διάλογος βοηθά στη σωστή διαπαιδαγώγηση των νέων και στην ομαλή κοινωνικοποίησή τους. Παράλληλα, ενισχύει το θεσμό της οικογένειας, αφού εξασφαλίζει την ομαλή, αλλά και γόνιμη συμβίωση των μελών της μέσα σ’ αυτήν. Τέλος, λειτουργεί ως παράγοντας άρσης του χάσματος των γενεών, αφού καλλιεργεί κλίμα αλληλοσεβασμού, συνεργασίας για την επίλυση των κοινών προβλημάτων και αλληλοκατανόησης.

5. ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ:

Στις καθημερινές συναναστροφές ο διάλογος συμβάλλει αποφασιστικά στη στενότερη επαφή και επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, στην καταπολέμηση της μοναξιάς που αισθάνεται ο σύγχρονος άνθρωπος, με αποτέλεσμα να ενισχύεται η έννοια της φιλίας.

6. ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ:

α) Ο διάλογος μεταξύ των πολιτικών ανδρών και κομμάτων είναι αποφασιστικός παράγοντας για την ομαλή λειτουργία του πολιτεύματος και γενικότερα για την εγκαθίδρυση της ελευθερίας και της δημοκρατίας, κοινωνικοπολιτικών αξιών που δεν μπορούν να πραγματωθούν χωρίς το διάλογο.

β) Ο διάλογος πολίτη – κράτους βοηθά στη δημιουργία κλίματος πολιτικής σταθερότητας, στη σωστή λειτουργία του κρατικού – διοικητικού μηχανισμού, ώστε να εξυπηρετεί τις ανάγκες των πολιτών και ταυτόχρονα συμβάλλει στην ομαλή κοινωνικοποίηση των νέων.

γ) Σε διεθνές επίπεδο, ο διάλογος μεταξύ των λαών συντελεί στην ανάπτυξη της διεθνούς συνεργασίας και εξομαλύνει τις διεθνείς διαφορές. Έτσι, βοηθά στην ειρηνική επίλυση των προβλημάτων που απασχολούν τη διεθνή κοινότητα, συντελώντας στη διαφύλαξη της διεθνούς τάξης και στην παγίωση της παγκόσμιας ειρήνης.

Ν.Ε. ΓΛΩΣΣΑ Α' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΛΟΓΟΣ

(κριτήρια αξιολόγησης)

Κείμενο: Διάλογος και νεοέλληνες

(1) Ο Νεοέλληνας είναι συζητητικός. Έχει την τάση να εκφράζεται, να παρατηρεί και να σχολιάζει, να ρωτά και να ερευνά τα κάθε μορφής και λογής γεγονότα και συμβαίνοντα. Η τάση του αυτή δεν είναι καθόλου κακή. Τουναντίον, δείχνει την κοινωνικότητά του, τα ενδιαφέροντά του για ζητήματα και προβλήματα της ατομικής και συνολικής προκοπής. Ωστόσο, παρά τις τάσεις του αυτές, σκοντάφτει στη συζήτηση, στο διάλογο. Αποδείχνεται πως δεν ξέρει να συζητεί. Και τούτο γιατί δεν τηρεί ή αγνοεί τις προϋποθέσεις του σωστού και καρποφόρου διαλόγου. Όταν απλώς τις γνωρίζει ή τις υιοθετεί, υποκύπτει στις αδυναμίες του και στα ελαττώματά του και δεν καταλήγει σε συμπέρασμα, δε συζητεί, δε διαλέγεται, παρά νομίζει πως συζητεί ή πως διαλέγεται, ενώ ουσιαστικά μονολογεί.

(2) Για να γίνεται όμως καρποφόρος ο διάλογος, πρέπει να τηρούνται κατά την εξέλιξή του και την πορεία του από τους συζητούντες ορισμένες προϋποθέσεις, που χωρίς την τήρησή τους δεν μπορούμε να φτάσουμε σε καρποφόρο αποτέλεσμα. Ας δούμε μερικές απ’ αυτές.

(3) Μια βασική προϋπόθεση για την καλή πορεία και την πετυχημένη έκβαση μιας συζήτησης, ενός διαλόγου, είναι η αυτοπειθαρχία των συζητούντων, κάτι για το οποίο δεν μπορούμε να υπερηφανευόμαστε. Την έλλειψη αυτοπειθαρχίας μας την αποδίδουμε, συνήθως, δικαιολογώντας τον εαυτό μας στο μεσογειακό μας κλίμα. Ωστόσο, δε φταίει το ήρεμο, ήπιο, γλυκό και θαλπερό κλίμα μας, παρά φταίει η ελλιπής διαπαιδαγώγησή μας. Αφηνόμαστε στις στιγμιαίες αψιθυμικές καταστάσεις, χαρακτηριστικό γνώρισμα του ότι μας λείπει ο αυτοέλεγχος.

(4) Η υπομονή επίσης είναι μια σπουδαία αρετή. Δυστυχώς, δεν μας διακρίνει αυτή η σπουδαία κοινωνική αρετή, που μπορεί να προωθήσει και να εξελίξει το διάλογο προς καρποφόρο και παραγωγικό αποτέλεσμα. Ο Νεοέλληνας, κατά κανόνα σχεδόν, μπαίνει μέσα στη συζήτηση προτού ολοκληρώσει εκείνος που μιλά τον κύκλο των σκέψεών του. Επίσης, θέλουμε συχνά να αποδώσουμε στο συνομιλητή μας έννοιες και απόψεις που αυτός ο ίδιος δε διατύπωσε.

(5) Μια άλλη προϋπόθεση της πετυχημένης συζήτησης είναι να κρατά στάση αξιοπρεπή απέναντι στη γνώμη ή στις γνώμες των άλλων. Να προσέχει τα λεγόμενα του συνομιλητή του, να σέβεται τις απόψεις των άλλων και ακόμα περισσότερο να τις ανέχεται. Πράγμα που δυστυχώς δε το συναντούμε συχνά στο νεοελληνικό διάλογο. Κι αυτή η στάση κατά τη συζήτηση προϋποθέτει αυτοέλεγχο και αυτοπειθαρχία, που δεν είναι ανάγκη να κοπιάσει κανείς και πολύ για να διαπιστώσει το πόσο αυτή η αρετή μας λείπει.

(6) Δε συζητούμε σωστά, γιατί δε μάθαμε ποτέ να ακούει ο ένας τον άλλον με προσοχή και υπομονή. Σπάνια κρατούμε τη συζήτηση σε επίπεδο σοβαρότητας και ευπρέπειας. Συνήθως η συζήτηση εκφυλίζεται σε λογομαχία κακού και θλιβερού είδους. Η διαλεκτική όμως δεν είναι όπλο φιλονικίας και έριδας αλλά μέθοδος, τρόπος, δρόμος να βρεθεί το σωστό με την ανταλλαγή απόψεων.

Θέματα

Α.1. Να αναπτύξετε σε μία παράγραφο 60-80 λέξεων ποιοι είναι οι παράγοντες για έναν υγιή διάλογο και κατά πόσο τηρούνται από τους σύγχρονους Έλληνες, σύμφωνα με το κείμενο. Να απαντήσετε με δικά σας λόγια.

Μονάδες 10

2. Να σχολιάστε σε παράγραφο 50-70 λέξεων την περίοδο Η διαλεκτική όμως δεν είναι όπλο φιλονικίας και έριδας αλλά μέθοδος, τρόπος, δρόμος να βρεθεί το σωστό με την ανταλλαγή απόψεων.

Μονάδες 10

Β. 1. Να δηλώσετε ποια νοηματική σχέση δηλώνουν οι διαρθρωτικές λέξεις:

όταν, ή, επίσης, γιατί, όμως

Μονάδες 5

2. Να εντοπίσετε τον τρόπο ανάπτυξης της πρώτης παραγράφου.

Μονάδες 5

3. α) Συνώνυμα των: ορισμένες ,καρποφόρο, βασική, διατύπωσε, σωστό

Μονάδες 5

β) Αντώνυμα των: ατομικής, υποκύπτει, πετυχημένη, υπομονή, ευπρέπειας

Μονάδες 5

Γ. Ομιλία 300-400 λέξεων καθηγητή προς μαθητές: Παράγοντες που εκφυλίζουν τον διάλογο και αξία του διαλόγου.

Μονάδες 60

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α.1. Ένας παράγοντας για επιτυχή διάλογο είναι οι συνομιλητές να διαθέτουν αυτοπειθαρχία. Αυτό όμως δεν χαρακτηρίζει έντονα τους Έλληνες, διότι δεν έχουν την κατάλληλη παιδεία. Έτσι, συχνά εκνευρίζονται όταν συζητούν. Επίσης, παράγοντας είναι η υπομονή. Οι Έλληνες όμως δεν τον σέβονται ούτε αυτόν τον παράγοντα, αφού συχνά διακόπτουν τον συνομιλητή τους αλλά και του αποδίδουν απόψεις που δεν εξέφρασε. Επιπλέον, παράγοντας είναι η αξιοπρέπεια, δηλαδή η εξέταση, ο σεβασμός και η ανοχή στις διαφορετικές απόψεις, αλλά και αυτόν οι νεοέλληνες δεν τον τηρούν, αφού δεν έχουν αυτοπειθαρχία.

2. Ορθά υποστηρίζεται στο κείμενο ότι ο διάλογος δεν προκαλεί διαμάχες, αλλά είναι τρόπος για να καταλήξουν οι άνθρωποι σε ορθά συμπεράσματα. Ο διάλογος, εφόσον πραγματοποιείται με σεβασμό και υπομονή, είναι ωφέλιμος για τους ανθρώπους. Πιο συγκεκριμένα, ανταλλάσσονται απόψεις και οι άνθρωποι τις κρίνουν με αντικειμενικότητα. Έτσι, επιλέγουν αυτές που είναι πιο σωστές και αποκαλύπτουν την αλήθεια.

Β.1. όταν: χρόνος

ή: διάζευξη

επίσης: προσθήκη

γιατί: αιτιολόγηση

όμως: αντίθεση

2. Η παράγραφος αναπτύσσεται με:

α) Σύγκριση-Αντίθεση (Ο Νεοέλληνας είναι συζητητικός. Έχει την τάση να εκφράζεται, να παρατηρεί και να σχολιάζει, να ρωτά και να ερευνά τα κάθε μορφής και λογής γεγονότα και συμβαίνοντα. Ωστόσο, παρά τις τάσεις του αυτές, σκοντάφτει στη συζήτηση, στο διάλογο. Αποδείχνεται πως δεν ξέρει να συζητεί.)

β) Αιτιολόγηση: (Και τούτο γιατί δεν τηρεί ή αγνοεί τις προϋποθέσεις του σωστού και καρποφόρου

διαλόγου)

3. α) Συνώνυμα των: ορισμένες: συγκεκριμένες / καρποφόρο: γόνιμο, θετικό, εποικοδομητικό,

επιτυχές, επιτυχημένο, παραγωγικό / βασική: κύρια / διατύπωσε: εξέφρασε, ανέφερε, είπε /

σωστό: ορθό

β) Αντώνυμα των: ατομικής: συλλογικής / υποκύπτει: αντιστέκεται / πετυχημένη: ανεπιτυχής,

αποτυχημένη, ατελέσφορη, αναποτελεσματική, άγονη / υπομονή: ανυπομονησία / ευπρέπειας:

απρέπειας

Γ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Αγαπητά μου παιδιά,

(1) Όπως όλοι γνωρίζουμε, ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον στον πλανήτη το οποίο διαθέτει την ικανότητα του λόγου. Επομένως, ο άνθρωπος μπορεί να πραγματοποιεί διάλογο με τους συνανθρώπους του. Ωστόσο, αν και ο διάλογος χρησιμοποιείται σε πολύ μεγάλο βαθμό, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που τον υποβαθμίζουν.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ- Α΄ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ: (2) Ένας από αυτούς τους παράγοντες είναι η έλλειψη παιδείας. Είναι αλήθεια ότι οι άνθρωποι από νεαρή ηλικία δεν έχουν διδαχτεί ότι ο διάλογος είναι σημαντικός για να αντιμετωπίζονται διάφορα ζητήματα.

(3) Ακόμα, ο διάλογος υποβαθμίζεται και από τον εγωκεντρισμό. Πιο συγκεκριμένα, πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι μόνο η δική τους άποψη είναι η ορθή και οι υπόλοιπες είναι λανθασμένες.

ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ: (4) Παρόλα αυτά, αγαπητά μου παιδιά, ο διάλογος έχει αξία που

αφορά σε πολλά επίπεδα.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ- Β΄ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ (6) Ένα από αυτά τα επίπεδα σχετίζεται με την εκπαίδευση. Με τον διάλογο, αυτοί που διδάσκουν και αυτοί που διδάσκονται, ανταλλάσσουν απόψεις για ζητήματα τα οποία αφορούν στην μόρφωση. Βελτίωση της κριτικής ικανότητας των μαθητών.

(7) Επιπροσθέτως, με την ομαλή συζήτηση, ακόμα και αν υπάρχει διαφωνία, οι συνομιλητές έρχονται

σε γόνιμη επαφή μεταξύ τους. Έτσι, βασίζουν οι άνθρωποι τις σχέσεις τους στην αγάπη και τον αλληλοσεβασμό.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ: (8) Κλείνοντας, αγαπητά μου παιδιά, ο διάλογος εκφυλίζεται/αλλοιώνεται από πολλούς

παράγοντες, αλλά η σημασία του διαλόγου είναι πολύ σημαντική σε πολλά επίπεδα της ζωής του ανθρώπου, όπως ανέφερα προηγουμένως. Επομένως, είναι απαραίτητο να γίνονται προσπάθειες για την βελτίωσή του ,διότι έτσι ο πολιτισμός μας θα προοδεύσει.

Σας ευχαριστώ που με ακούσατε.

«... Πλαστήκαμε για να μην είμαστε μονάχοι. Για τούτο η καρδιά μας ασταμάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεών μας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερημωμένη ,αδικαιολόγητη. Ζούμε και πλησιάζουμε τους άλλους χρησιμοποιώντας αυτό το μέγιστο δώρημα που αποθέωσαν οι αρχαίοι Έλληνες: το διάλογο. Αν δεν είχαμε φωνή, αν δεν ξέραμε να μιλάμε, και μάλιστα την ίδια γλώσσα, αν δεν χρησιμοποιούσαμε τις λέξεις με την ίδια έννοια, τότε δεν θα μπορούσαμε τελικά να κερδίσουμε τους άλλους και ν’ αναπτύξουμε δεσμούς φιλίας και αγάπης.

Ο άλλος λοιπόν μας είναι απαραίτητος ,γιατί ολοκληρώνει τον εαυτό μας, ολοκληρώνει το βίο μας και κάνει να βλαστήσει στον κόσμο μας ο διάλογος. Ο διάλογος δεν είναι μονάχα ανταλλαγή σκέψεων. Είναι και η ανταλλαγή καρδιών. Αυτό είναι το μεγάλο μυστικό της ανθρώπινης ζωής.

Μας χρειάζεται ο άλλος προκειμένου ν’ αναπτυχθεί στη ζωή μας ο διάλογος. Αλλά μας χρειάζεται ελεύθερος, αδέσμευτος, άνθρωπος αυτεξούσιος και ακέραιος, που θα’ ρθει να συναντήσει εμάς, αν είμαστε αληθινά αυτεξούσιοι και ακέραιοι στην ανθρωπιά μας. Διάλογος ανάμεσα σε σκλάβους δεν είναι δυνατό ν’ αναπτυχθεί ,παρά μονάχα για να θρέψει τον καημό της ελευθερίας.

Ο διάλογος ο αληθινός είναι έργο της ελευθερίας, έργο γενναίο, ειλικρινέστατο και μέσα από αυτό το θαυμαστό ηθικό κλίμα ξεπήδησε στον ευλογημένο αυτόν τόπο που ζούμε ένα παράδοξο , σπανιότατο γλωσσικό φαινόμενο: ο δυϊκός αριθμός έχει και βαθιά ηθική αξία : φανερώνει το ελεύθερο και αρμονικό συνταίριασμα δύο ανθρώπινων υπάρξεων : τη λαχτάρα τους ν’ αλληλογνωριστούν, ν’ αλληλοφωτιστούν,να γεμίσουν τη μοναξιά τους ,να ευρύνουν την καρδιά και τη ζωή τους ολόκληρη, να δημιουργήσουν πολιτισμό.

Ο πολιτισμός αρχίζει από τη βεβαίωση του Εγώ και του Συ, από τη συνειδητοποίηση ότι υπάρχουμε εμείς ,αλλά υπάρχει και ο άλλος , ο πλαϊνός μας. Χωρίς αυτόν τον άλλο ,και η ζωή μας και η πλάση ολόκληρη θα ήταν μια τρομερή ερημιά.»

Α. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ :

1.Να ενημερώσεις την τάξη σου για το περιεχόμενο του κειμένου με γραπτή περίληψή του

2.Στις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου να δοθούν τα συνώνυμα και τα αντώνυμά τους.

3.Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις της στήλης Α με τις συνώνυμές τους της στήλης Β
Α                                 Β
1.διαβουκόληση        εγωκεντρισμός
2.ατομικισμός           αναλυτής
3.συμβολή                ανηθικότητα
4.ανατόμος               χειραγώγηση
5.αμοραλισμός         πλεονεξία
6.κερδομανία            συνεισφορά
7.επινόηση               εξακρίβωση
8.διάγνωση              εφεύρεση

4.Να συμπληρώσετε το κάθε κενό με την κατάλληλη από τις φράσεις που ακολουθούν:

τα πολλά λόγια είναι φτώχεια-(εμένα ) δε μου πέφτει λόγος –θα δώσεις λόγο-ό,τι είχαμε το λόγο σου-ο λόγος του είναι συμβόλαιο- πες κανένα λόγο –έδωσα λόγο.

-Τα παράπονα σου στον πατέρα σου, όχι σε μένα ......................... ...................... γιατί δεν έχω καμιά σχέση με ό,τι έγινε.
-Είναι αξιόπιστος άνδρας σ’ ό,τι λέει. .................................... .Γι’ αυτό και τον εμπιστεύομαι απεριόριστα
-Νομίζεις πως για ό,τι έκανες θα μείνεις χωρίς συνέπειες; Κάποια μέρα ……………….. , γιατί δεν μένει τίποτα ατιμώρητο.
-Επειδή ………………….. ,ας αφήσουμε τις ατέλειωτες συζητήσεις και ας δούμε τι θα κάνουμε
-Τώρα που θα δεις το διευθυντή μου, ………………….. ………………….. και για μένα .Για να μ’έχει υπόψη του στις προαγωγές.
-Μη μου ζητάς να φανώ ασυνεπής …………….. ……………….και θα τον κρατήσω
-Καλώς τον ! ………………………… .

Β. ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ
Διάλογος ανάμεσα σε σκλάβους δεν είναι δυνατό ν’ αναπτυχθεί , παρά μονάχα για να θρέψει τον καημό της ελευθερίας .
α. Ποιες είναι οι ωφέλειες ενός γόνιμου διαλόγου ;
β. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για τη διεξαγωγή του ;