24.3.11


ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΉΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ: ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ

ΟΜΑΔΑ Α
Α.1.Να προσδιορίσετε αν το περιεχόμενο των ακόλουθων προτάσεων είναι σωστό ή λάθος, σημειώνοντας την ένδειξη Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).
α. Η θεσμοθέτηση του «Χάτι Χουμαγιούν» είχε δυσμενή επίδραση στον ελληνισμό του Πόντου.
β. Η διάνοιξη της διώρυγας του Σουέζ επηρέασε θετικά την ανάπτυξη του εμπορίου στην περιοχή της Τραπεζούντας.
γ. Στα χρόνια της διακυβέρνησης της Τραπεζούντας από το μητροπολίτη Χρύσανθο σημειώθηκαν σοβαρές τριβές ανάμεσα σε χριστιανούς και μουσουλμάνους.
δ. Η καθυστέρηση της ποντοαρμενικής συνεργασίας είχε δυσμενείς επιπτώσεις για την τύχη του ελληνισμού του Πόντου.
ε. Με τη συνθήκη της Λοζάνης παραχωρήθηκε ειδικό καθεστώς αυτονομίας στους Έλληνες του Πόντου.
Μονάδες 5
Α.2. Να αιτιολογήσετε γιατί:
α. Η συνεργασία Κεμάλ − Μπολσεβίκων λειτούργησε ως ταφόπετρα του Ποντιακού ζητήματος. (ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2008)
β. Στην Ευρώπη πρωτεργάτης του αγώνα ήταν ο Κ. Κωνσταντινίδης.
γ. Την περίοδο της γενοκτονίας αλλά και νωρίτερα, ένας δεύτερος ποντιακός ελληνισμός ζούσε και μεγαλουργούσε στη Ρωσία
Μονάδες 15
Α.3. Πώς διοικήθηκε η Τραπεζούντα κατά την περίοδο 1916-1918; (ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2009)
Μονάδες 15


Α.4. Η στάση του Βενιζέλου στο Ποντιακό Ζήτημα κατά το συνέδριο στο Παρίσι (Δεκέμβριος 1918) και οι προτάσεις του προς τους Πόντιους (Απρίλιος 1919). (ΟΕΦΕ 2009)
Μονάδες 15
ΟΜΑΔΑ Β
Β.1. Συνδυάζοντας τις ιστορικές γνώσεις σας και τις πληροφορίες των παραθεμάτων που σας δίνονται, να παρουσιάσετε την πνευματική δραστηριότητα των Ελλήνων στον Πόντο και να αναλύσετε ποιος ήταν ο ρόλος της ελληνικής αστικής τάξης στην υποκίνηση της δραστηριότητας αυτής και στην εθνική ευαισθητοποίηση των ομογενών του Πόντου.(ΟΕΦΕ 2010)
Μονάδες 25
Κείμενο Α
Τα δύο φροντιστήρια ήταν τα μοναδικά εκπαιδευτικά ιδρύματα του Πόντου που
περιελάμβαναν εκείνη την εποχή εκτός της στοιχειώδους και τη βαθμίδα της μέσης εκπαίδευσης.
Από το έτος της ίδρυσής του από τον Σεβαστό Κυμινήτη, το 1682, έως τα μέσα του 19 αι. το «Φροντιστήριον Τραπεζούντος» πέρασε διάφορες περιπέτειες: ανέστειλε τη λειτουργία του, άλλαξε ονομασία, βρέθηκε σε περιόδους ακμής και παρακμής. Η λειτουργία του Φροντιστηρίου άρχισε να αναβαθμίζεται από τα μέσα του 19 αι.
Κατά τη σχολική χρονιά 1859-1860 φοιτούσαν στο Φροντιστήριο 108 μαθητές το
α΄εξάμηνο και 92 το β΄ εξάμηνο … Όπως φαίνεται από διάφορες μαρτυρίες διαδραμάτισε σημαντικότατο ρόλο τόσο στη μόρφωση των στελεχών της ελληνικής κοινωνίας του Πόντου όσο και γενικότερα στην ανόρθωση του πνευματικού της επιπέδου.
Το «Φροντιστήριον της Αργυρουπόλεως» ιδρύθηκε σαράντα χρόνια μετά την ίδρυση του Φροντιστηρίου της Τραπεζούντος, το 1713, από τον αρχιεπίσκοπο Χαλδίας Ιγνάτιο Σκρίβα Α’, τον Φυτιάνο, και ακολούθησε σε γενικές γραμμές την πορεία του Φροντιστηρίου Τραπεζούντος.
Γιαννακόπουλος Γιώργος Α. (επιμ.), Χαμένες πατρίδες, ο Πόντος των Ελλήνων. Τα Νέα, 2003 (α΄έκδοση), σ. 106.

Κείμενο Β
Οι μη μουσουλμάνοι και κατεξοχήν οι Έλληνες έμποροι απέκτησαν προοδευτικά
κυρίαρχη θέση μέσα στην οικονομική ζωή στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας κατά τρόπο που προκάλεσε μια οικονομική και κοινωνική απώλεια της ισορροπίας ανάμεσα στις δύο κοινότητες….
Οι ελληνικές εμπορικές και επαγγελματικές μεσαίες τάξεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αντιλαμβάνονταν ότι η μόνη δυνατότητα ελέγχου των πολιτικών δυνάμεων θα ήταν δυνατή μόνο με την αντικατάσταση του υπάρχοντος τουρκικού καθεστώτος από ένα ελληνικό. Κάτω από ένα τέτοιο καθεστώς έλπιζαν ότι θα ήταν ικανοί για αποτελεσματική επίδραση όχι μόνο πάνω στις οικονομικές, αλλά και στις πολιτικές υποθέσεις της χώρας. Για να πετύχουν το σκοπό τους, πίεζαν για ομογενή εθνική συγκρότηση και επανελληνοποίηση των διαφόρων ορθόδοξων οθωμανικών ομάδων.
Πλούτος, ταξική συνείδηση και επιγαμίες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην επανελληνοποίηση των Ελλήνων αγροτών της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Καθώς οι Έλληνες του Πόντου άρχισαν να συνιστούν ακμάζουσες και δραστήριες κοινότητες, οι πολυάριθμες εκκλησίες, τα σχολεία, τα πνευματικά κέντρα και ευαγή ιδρύματα που δημιουργούνταν συντηρούνταν από χορηγίες.
Αλέξης Αλεξανδρής, « Η ανάπτυξη του εθνικού πνεύματος των Ελλήνων του Πόντο 1918- 1922:ελληνική εξωτερική πολιτική και τουρκική αντίδραση», Μελετήματα γύρω από το Βενιζέλο και την εποχή του.
Αθήνα, Φιλιππότης, 1980, σ.427,428,429.


Β.2. Το όνειρο της ίδρυσης Ποντιακής Δημοκρατίας

Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις αλλά και τα στοιχεία που θα σταχυολογήσετε από το παρακάτω κείμενο να δείξετε την προσφορά του μητροπολίτη Τραπεζούντας Χρύσανθου στον αγώνα για την ίδρυση Ποντιακού κράτους.
Μονάδες 25
O Χρύσανθος (κατοπινός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, 1938-1949) την περίοδο 1918-1922 ήταν ο δυναμικός εκφραστής του κινήματος για την ίδρυση ποντιακού κράτους. Στο περιθώριο του Συνεδρίου Ειρήνης στο Παρίσι (άρχισε τον Δεκέμβριο του 1918 και τελείωσε έπειτα από δύο χρόνια) ανέπτυξε, μαζί με άλλους Ποντίους της Διασποράς, μια εκπληκτική δραστηριότητα προκειμένου να προωθηθούν τα δίκαια των Ποντίων.
Μέχρι τον Σεπτέμβριο καλλιέργησε ακόμη και προσωπικές σχέσεις με τους ηγέτες των νικητριών του A Παγκοσμίου Πολέμου και τους αντιπροσώπους τους. H κρισιμότερη, όμως, επαφή και συνομιλία που είχε εκεί ήταν με τον Αμερικανό πρόεδρο Oυίλσον στις 16 Μαΐου 1919.
Οι προτάσεις
Σε αυτήν ο Χρύσανθος όχι μόνο έκανε γνωστές με πειστικό τρόπο τις ποντιακές απόψεις, αλλά διατύπωσε και την τολμηρή πρόταση για τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου ποντιακού κράτους με αμερικανική εντολή (mandate). Όταν είδε απρόθυμο τον Αμερικανό πρόεδρο πρόβαλε άλλες εναλλακτικές λύσεις.
H συνομιλία εκείνη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ντοκουμέντα της Ιστορίας για την αυτονομία του Πόντου. Όχι μόνο επειδή ο Αμερικανός πρόεδρος αποδέχτηκε το δίκαιο του αλύτρωτου ποντιακού Ελληνισμού, αλλά κι επειδή τα επιχειρήματα που επικαλέστηκε ο Χρύσανθος αποτυπώνουν την κατάσταση που επικρατούσε τότε, πριν εξαπολυθεί το δεύτερο κύμα ξολοθρεμού των Ποντίων από τους Τούρκους.
H συνομιλία εκείνη δεν είχε πρακτικά αποτελέσματα. Αργότερα μάλιστα ( Ιούλιος 1920) η Γερουσία των HΠA θα απορρίψει την αμερικανική εντολή για την Αρμενία, ενώ ουδέποτε θα γίνει λόγος για τον ανεξάρτητο Πόντο.

Καλή επιτυχία!
Επιμέλεια: Γκέκα Βάγια
Φιλόλογος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου