4.1.11

Θ Ο Υ Κ Υ Δ Ι Δ Ο Υ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Ι
Β Ι Β Λ Ι Ο 1ο


ΚΕΦΑΛΑΙΟ 24
13. Που πιστεύεται ότι οφείλεται η άρνηση των Κερκυραίων να βοηθήσουν τους
Επιδαμνίους; Ποια εντύπωση δημιούργησε αυτή τους η ενέργεια στον ελληνικό
κόσμο;
Οι Κερκυραίοι, αν και είχαν ηθική υποχρέωση να βοηθήσουν τους Επιδαμνίους λόγω
της σχέσεώς τους (η Κέρκυρα ήταν η μητρόπολη της Επιδάμνου), αρνήθηκαν την παροχή
βοήθειας προς αυτούς και οι λόγοι ήταν κυρίως πολιτικοί.
Όπως σε κάθε ελληνική πόλη-κράτος, οι δύο πολιτικές παρατάξεις των ολιγαρχικών
και των δημοκρατικών βρίσκονταν σε διαρκή σύγκρουση προσπαθώντας η καθεμιά να
κυριαρχήσει στην πολιτική αρένα. Στην Επίδαμνο, λοιπόν, τα τελευταία χρόνια πριν τον
Πελοποννησιακό πόλεμο εκείνοι που κατείχαν την εξουσία ήταν οι δημοκρατικοί, οι οποίοι
μάλιστα έδιωξαν τους ολιγαρχικούς. Από την άλλη, στην Κέρκυρα τη χρονική περίοδο κατά
την οποία ζήτησαν τη βοήθειά τους οι δημοκρατικοί Επιδάμνιοι, για να αντιμετωπίσουν τις
ληστρικές επιθέσεις των εξόριστων ολιγαρχικών και των βαρβάρων, την εξουσία είχαν οι
ολιγαρχικοί. Έτσι, το μίσος και η έχθρα μεταξύ των δύο πολιτικών παρατάξεων καθόρισε τη
στάση της μητρόπολης προς την αποικία της. Αν και ικέτες «καθεζομένοι ἐς τὸ Ἥραιον» οι
πρέσβεις των Επιδαμνίων, αποπέμφθηκαν από τους Κερκυραίους, ενέργεια που
δημιούργησε στον ελληνικό κόσμο την εντύπωση όχι μόνο ηθικού ελλείμματος των
τελευταίων, αλλά και ασέβειας προς τους θεούς.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25
14. Ποιος πιστεύετε πως ήταν ο λόγος για τον οποίο οι Επιδάμνιοι ζήτησαν από το
μαντείο των Δελφών να χρησμοδοτήσει πριν καταφύγουν στην Κόρινθο;
Μετά την άρνηση των Κερκυραίων να βοηθήσουν τους Επιδαμνίους, οι τελευταίοι,
λόγω της δεινής θέσης στην οποία είχαν περιέλθει, είχαν μόνο μία επιλογή: να αποταθούν
στους Κορινθίους μιας και στην ίδρυση της πόλεώς τους είχαν πάρει μέρος και Κορίνθιοι,
μάλιστα ιδρυτής της αποικίας ήταν ο Φαλίος ο Κορίνθιος. Η προσφυγή τους, λοιπόν, στο
μαντείο των Δελφών και το ερώτημα που επέβαλαν φανερώνει τις αμφιβολίες τους για το αν
έπρεπε να παραδώσουν την πόλης στους Κορινθίους. Συνεπώς, κατανοούμε ότι με την
ενέργειά τους αυτή επιδίωκαν να απαλλαγούν από τις αμφιβολίες αυτές και ενδεχομένως από
τις ενοχές σε περίπτωση που αποδεικνυόταν λαθεμένη η απόφασή τους. Επιπλέον, η
αποστολή πρεσβείας στην Κόρινθο ως επιταγή του θεού, αποτελούσε μια πολύ διπλωματική
αντιμετώπιση της δύσκολης αυτής επιλογής.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 26
15. Ποια, κατά τη γνώμη σας, οφέλη θα είχε η Κόρινθος βοηθώντας την Επίδαμνο;
(Στην απάντησή σας να λάβετε υπόψη και τη σχέση Κορίνθου - Κέρκυρας).
Τα οφέλη που θα αποκόμιζε η Κόρινθος βοηθώντας την Επίδαμνο θα ήταν πολλά.
Λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη και την ανταγωνιστική της σχέση με την Κέρκυρα,
καταλαβαίνουμε ότι θα επωφελούνταν σε πολλούς τομείς. Συγκεκριμένα, λόγω της
στρατηγικής θέσεως της πόλης θα μπορούσε να επεκτείνει την επιρροή της στην είσοδο της
Αδριατικής θάλασσας. Με αυτό τον τρόπο θα κατάφερνε να ταπεινώσει την Κέρκυρα η οποία
έλεγχε σε μεγάλο βαθμό την περιοχή και παράλληλα καυχιόταν για τη ναυτική της δύναμη.
Επομένως, με αυτή την κίνηση η Κόρινθος θα είχε πολιτικά, στρατιωτικά και οικονομικά
οφέλη, αφού η Επίδαμνος θα αποτελούσε ως βάση της για τη διεύρυνση των εμπορικών της
συναλλαγών και στον δυτικό κόσμο, συρρικνώνοντας με αυτό τον τρόπο τις δραστηριότητες
της Κέρκυρας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 28
16. Ποιες ήταν οι κινήσεις των Κερκυραίων όταν πληροφορήθηκαν την εκστρατεία
των Κορινθίων στην Επίδαμνο; Τι ήθελαν να πετύχουν και γιατί; Ποια μέσα
χρησιμοποίησαν;
 Η μεγάλη προετοιμασία και εκστρατεία της Κορίνθου στην Επίδαμνο προκάλεσε
σοβαρές ανησυχίες στους Κερκυραίους και αυτό όχι γιατί τους ενδιέφερε πραγματικά η
συγκεκριμένη πόλη, αλλά επειδή αισθάνονταν να θίγεται το γόητρό αλλά και τα συμφέροντά
της στη ευρύτερη περιοχή. Έτσι, υπό το βάρος της απειλής αυτής, έστειλαν αντιπροσώπους
στην Κόρινθο, για να διευθετήσουν την επικείμενη απειλή. Ο αντικειμενικός τους σκοπός ήταν
η απόσυρση των Κορινθιακών φρουρών και αποίκων αφενός και αφετέρου η αποφυγή
πολέμου. Δηλαδή, αυτό που επιδίωκαν ήταν η επιστροφή στο status quo (σ’ αυτό που ίσχυε
πριν την εμφάνιση του προβλήματος της Επιδάμνου) και μάλιστα αλώβητη από τα λάθη της.
Χαρακτηριστική ήταν η ένταξη στην αποστολή τους πρέσβεων από τη Σπάρτη και
Συκιώνη, από τις οποίες η μεν ήταν ηγέτιδα πόλη της πελοποννησιακής συμμαχίας και κοινή
φίλη, ενώ η δε φίλη και σύμμαχος της Κορίνθου. Η έξυπνη αυτή κίνησή τους αυτή απέβλεπε
στην επιρροή που θα μπορούσαν να ασκήσουν οι άνδρες των πόλεων αυτών στους
Κορινθίους, ώστε να αποφευχθεί ο πόλεμος, και η γενίκευση του προβλήματος.
Βλέπουμε, λοιπόν ότι οι Κερκυραίοι αρχικά προσπαθούν να διευθετήσουν το
πρόβλημα δια της διπλωματικής οδού και με ειρηνικά μέσα· πρότειναν επίσης και την
προσφυγή σε διαιτησία και την ανάθεση της υπόθεση στο μαντείο των Δελφών, σε
περίπτωση που οι Κορίνθιοι δεν παραιτούνταν των αξιώσεών τους από την Επίδαμνο.
Τέλος, θέλοντας να ασκήσουν ακόμη μεγαλύτερη πίεση στους Κορινθίους, πρόβαλαν
εμμέσως πλην σαφώς το ενδεχόμενο της προσχώρησης της Κέρκυρας στην αθηναϊκή
ομοσπονδία, γεγονός που θα αποτελούσε σοβαρότατο πλήγμα για την πελοποννησιακή
συμμαχία, αφού θα έχανε σε περίοδο έντονης αντιπαλότητας μια μεγάλη ναυτική δύναμη.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 28
17. Που αποσκοπούσε η ευσχήμως διατυπωμένη απειλή των Κερκυραίων της
αναγκαστικής σύναψης σχέσεων με «ἑτέρους φίλους»; Πιστεύετε πως
μπορούσε να πετύχει τους στόχους της;
Οι Κερκυραίοι στην προσπάθειά τους να πετύχουν την απομάκρυνση των
Κορινθιακών φρουρών και αποίκων από την Επίδαμνο, αλλά και την αποσόβηση των
εχθροπραξιών, ισχυρίστηκαν παρουσία Σπαρτιατών και άλλων Πελοποννησίων ότι υπό την
πίεση της κλιμακούμενης έντασης θα αναγκάζονταν να προσχωρήσουν στο στρατόπεδο την
αθηναϊκής συμμαχίας. Φυσικά, η απειλή αυτή απευθυνόταν έμμεσα σε όλες τις πόλεις του
πελοποννησιακού συνασπισμού και κυρίως στην Σπάρτη, η οποία σε περίπτωση αποτυχίας
ειρηνικής διευθέτησης του θέματος της Επιδάμνου θα ένα ισχυρό στρατιωτικό και οικονομικό
παράγοντα με στρατηγική θέση για το εμπόριο της Συμμαχίας στη δύση. Κατανοούμε λοιπόν
ότι η απειλή των Κερκυραίων αποσκοπούσε στην άσκηση πίεσης στην Κόρινθο και από τους
δικούς της συμμάχους, αφού η κατάσταση που θα διαμορφωνόταν θα έθιγε και τα δικά τους
οικονομικά συμφέροντα.
Ως διπλωματική ενέργεια η απειλή των Κερκυραίων είχε πιθανότητες να πετύχει το
στόχο της. Όμως δεν είχαν λάβει υπόψη τους τη συντηρητική πολιτική της Σπάρτης, η οποία
προτίμησε τη συμμαχία με την Κόρινθο, που ήταν εξίσου δυνατή και σχεδόν όμορή της από
τη μακρινή, άγνωστη και πολιτικά ασταθή Κέρκυρα.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 29
18. Χρησιμοποιώντας φράσεις και προτάσεις του κειμένου να γράψετε: α) την
πρώτη ενέργεια των Κορινθίων, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων με
την Κέρκυρα, β) τις ενέργειες των Κερκυραίων.
α) Η πρώτη ενέργεια των Κορινθίων μετά την απόρριψη των προτάσεων των
Κερκυραίων είναι:
«Προπέμψαντες κήρυκα πρότερον προεροῦντα Κερκυραίοις, ἔπλεον ἐπὶ τὴν
Ἐπίδαμνο Κερκυραίοις ἐναντία πολεμήσοντες»
β) Οι ενέργειες των Κερκυραίων ήταν οι ακόλουθες:
«Κήρυκά τε προύπεμψαν Κορινθίους ἀπεροῦντα μὴ πλεῖν ἐπὶ σφᾶς καὶ τὰ ναῦς ἅμα
ἐπλήρουν».
«Ἔζευξάν τε τὰς παλαιὰς ναῦς ὥστε πλωίμους εἶναι καὶ τὰς ἄλλας ἐπεσκεύασαν».
«Ἐπεὶ γε ἀντανηγάγοντο καὶ παρετάξαντο, ἐναυμάχησαν»
«Ἐκίκησαν παρὰ πολὺ καὶ πέντε καὶ δέκα ναῦς τῶν Κορινθίων διέφθειραν».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 31
19. Ποιοι ήταν οι λόγοι για τους οποίους στάλθηκαν ταυτόχρονα στην Αθήνα
πρέσβεις από την Κέρκυρα και την Κόρινθο;
Ο πολεμικός πυρετός της Κορίνθου που επιθυμούσε διακαώς εκδίκηση για την
ταπείνωση που υπέστη από την Κέρκυρα αφενός και αφετέρου τη διασφάλιση του κύρους της
ως ναυτικής δύναμης, ώθησε τους Κερκυραίους να βγουν από την ουδετερότητά τους και, αν
και Δωριείς, να ζητήσουν τη συμβολή των Αθηναίων – που ήταν Ίωνες – και να πάρουν την
απόφαση να προσχωρήσουν στην αθηναϊκή συμμαχία. Έτσι, έχουμε την αποστολή
πρεσβείας στην Αθήνα για την επίτευξη όσων προαναφέρθηκαν. Η κίνησή τους αυτή είχε ως
αποτέλεσμα την αποστολή αντιπροσωπείας και από τους Κορινθίους, όμως για λόγους εκ
διαμέτρου αντίθετους από αυτούς της αποικίας τους. Δηλαδή, σκοπός των τελευταίων ήταν
να συμβάλουν, ώστε να ματαιωθεί η σύναψη συμμαχίας μεταξύ Κερκυραίων και Αθηναίων,
για να μπορέσουν να διευθετήσουν τον πόλεμο όπως αυτοί επιθυμούσαν.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 44
20. Να γράψετε τους λόγους για τους οποίους οι Αθηναίοι σύναψαν με τους
Κερκυραίους επιμαχία και όχι συμμαχία.
Όπως γνωρίζουμε η Αθήνα είχε συνάψει με τη Σπάρτη και γενικά τους συμμάχους
της τριακονταετή συνθήκη ειρήνης το 445 π.Χ. πράγμα που όριζε πως μεταξύ Αθηναίων και
Κορινθίων υπήρχαν θεσμοί φιλίας, η καταπάτηση των οποίων θα σήμαινε ασέβεια προς τους
θεούς και μεγάλο αδίκημα προς τους ανθρώπους. Επομένως, η Αθήνα ήταν υποχρεωμένη να
ελιχθεί με τέτοιο τρόπο ώστε και να μη παραβιάσει τις τριακονταετείς σπονδές αλλά και να
εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της. Το βέβαιο ήταν ότι επιθυμούσε την Κέρκυρα πλάι της λόγω
την αξιόλογης ναυτικής δύναμης που διέθετε και της γεωγραφικής της θέσης. Όμως, η
συμμαχία μαζί της θα αποτελούσε παράβαση της συνθήκης του 445 π.Χ. μιας και θα έπρεπε
να κινηθούν εναντίων των Κορινθίων, κάτι που δεν ήθελαν άλλωστε, τουλάχιστον τη
δεδομένη χρονική περίοδο.
Υπενθυμίζουμε ότι η συμμαχία προϋποθέτει τη δέσμευση του καθενός από τα δύο
συμβαλλόμενα μέρη για παροχή βοήθειας και σε περίπτωση που ένα από αυτά διενεργεί
επίθεση εναντίων κάποιου άλλου και σε περίπτωση που δέχεται επίθεση. Ενώ, αντίθετα, η
επιμαχία είναι η συμμαχία αμυντικού χαρακτήρα που δεσμεύει τους συμβαλλόμενους να
βοηθήσουν ο ένας τον άλλο μόνο στην περίπτωση που θα δεχτούν επίθεση και όχι αν οι ίδιοι
επιτεθούν σε άλλον.
Έτσι, για όλους τους παραπάνω λόγους και με την ελπίδα ότι οι εχθροπραξίες μεταξύ
Κέρκυρας και Κορίνθου θα εξασθενήσει τους δυο μεγάλους ανταγωνιστές σε ναυτική δύναμη,
αλλά και γενικά ότι θα αποδυναμώσει στρατιωτικά η σύγκρουση αυτή τους Πελοποννησίους,
συνάπτουν επιμαχία με τους Κερκυραίους.



Θ Ο Υ Κ Υ Δ Ι Δ Ο Υ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Ι
Β Ι Β Λ Ι Ο 3ο
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 70

21. Η αντίθεση λόγῳ - ἔργῳ αποτελεί θεμελιακή αντίθεση στο έργο του Θουκυδίδη.
Ποια σκοπιμότητα εξυπηρετεί η χρήση της εδώ;
Μετά τη ναυμαχία στα Σύβοτα, οι Κερκυραίοι, παρά τη βοήθεια που τους παρείχε
μοίρα αθηναϊκού στόλου, είχαν σημαντικές απώλειες. Οι Κορίνθιοι συνέλαβαν 1050
Κερκυραίους, από τους οποίους οι 800 πουλήθηκαν ως δούλοι, ενώ οι υπόλοιποι 250, που
ήταν επιφανείς πολίτες, κρατήθηκαν επί πέντε ολόκληρα χρόνια με πολλές περιποιήσεις στην
Κόρινθο, για να ασκήσουν, όποτε οι συγκυρίες θα το απαιτούσαν, την πολιτική τους επιρροή
υπέρ της Κορίνθου.
Στο κείμενο διαβάζουμε ότι για τη απελευθέρωση των αιχμαλώτων ζητήθηκε ως
εγγύηση το υπέρογκο ποσό των 800 ταλάντων, το οποίο βέβαια δημιουργεί εύλογα
ερωτήματα για το αν η συμφωνία ήταν πραγματική και όχι εικονική. Για το λόγο αυτό ο
Θουκυδίδης, θέλοντας να δώσει την «τὴν ἀληθεστάτην πρόφασιν», δηλαδή τον πραγματικό
λόγο της απελευθέρωσής τους (ἔργῳ) και όχι «τὰς εἰς τὸ φανερὸν λεγομένας αἰτίας»
(λόγῳ), χρησιμοποιεί αυτή τη θεμελιακή αντίθεση, αποκαλύπτοντας έτσι ότι ο λόγος της
απελευθέρωσης των Κερκυραίων αιχμαλώτων από τους Κορινθίους ήταν η προσάρτηση της
Κέρκυρας στην Κόρινθο.
22. Σε αποσκοπούσε η αποστολή Αθηναίων και Κορινθίων πρέσβεων στην
Κέρκυρα;
Η αποστολή πρέσβεων από την Αθήνα και την Κόρινθο στην Κέρκυρα αποσκοπούσε
στην προστασία των συμφερόντων των πόλεων αυτών στη ζωτική αυτή περιοχή. Τα
συμφέροντα ήταν πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά. Θα μπορούσαν να ελέγχουν την
περιοχή, να επεκτείνουν της εμπορικές τους συναλλαγές προς τη δύση αλλά και να έχουν
έναν σύμμαχο με ισχυρή ναυτική δύναμη.
23. Ποια ήταν τα αίτια του πραξικοπήματος των ολιγαρχικών Κερκυραίων;
Κατά τον ιστορικό τα αίτια που οδήγησαν τους ολιγαρχικούς στο πραξικόπημα ήταν:
α) η επιτυχία του Πειθία να πείσει τους συμπατριώτες του Κερκυραίους να
εφαρμόσουν το γράμμα του νόμου τιμωρώντας τη διάπραξη της ιεροσυλίας·
β) το αδιέξοδο στο οποίο βρέθηκαν οι ολιγαρχικοί μετά την αποτυχία τους να
υπερκεράσουν το νόμο·
γ) ο κίνδυνος προσχώρησης της Κέρκυρας στην αθηναϊκή ηγεμονία, και μάλιστα με
τη σύμφωνη γνώμη του κερκυραϊκού λαού.
Πράγματι οι ολιγαρχικοί έβλεπαν να συντελούνται με την επίδραση των Αθηναίων
αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό του νησιού τους. Η άνοδος νέων κοινωνικών στρωμάτων,
όπως των εμπόρων και των βιοτεχνών, καθώς και ο έλεγχος της βουλής και της εκκλησίας
του δήμου από τους δημοκρατικούς πλέον Κερκυραίους με αρχηγό τον Πειθία συνέβαλε στον
εκδημοκρατισμό της πολιτικής κατάστασης στην Κέρκυρα. Όλη αυτή η κατάσταση σε
συνδυασμό με την καταδίκη τους, τους δημιούργησε αδιέξοδο και τους ώθησε σ’ αυτήν την
εγκληματική ενέργεια, που απώτερο στόχο είχε την αποδιοργάνωση και τον εκφοβισμό του
πλήθους, αλλά και την επάνοδο τους στην εξουσία.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 71
24. Να καταγράψετε τις ενέργειες των ολιγαρχικών μετά τη δολοφονία των αρχηγών
των δημοκρατικών και να τις αιτιολογήσετε, εντάσσοντάς τες σε ένα γενικότερο
πολιτικό σχέδιο δράσης.
Οι ενέργειες των ολιγαρχικών μετά τη δολοφονία των δημοκρατικών και το
πραξικόπημα ήταν οι ακόλουθες:
α) συγκάλεσαν την Εκκλησία του Δήμου του νησιού, για να δικαιολογήσουν τις
ενέργειές τους και να επιβάλουν στους πολίτες να τις επικυρώσουν·
β) οι ενέργειές τους είχαν ως αυτονόητο επακόλουθο την ακύρωση της «επιμαχίας»
που είχαν συνάψει με τους Αθηναίους
γ) αποφάσισαν την πολιτική ουδετερότητα του νησιού, δηλαδή δεν έπαιρναν το μέρος
ούτε της δημοκρατικής Αθήνας ούτε της ολιγαρχικής Σπάρτης·
δ) έστειλαν πρεσβεία στην Αθήνα.
Όλες αυτές η ενέργειες των ολιγαρχικών έγινα βάσει ενός καλά οργανωμένου σχεδίου
για να μπορέσουν να επανέλθουν στην εξουσία και να επαναφέροντας το ολιγαρχικό
πολίτευμα. Επίσης επεδίωκαν με κάθε τρόπο την απομάκρυνση από την άμεση επιρροή της
Αθήνας και η προσχώρησή τους στην Πελοποννησιακή Συμμαχία. Επειδή όμως οι
ολιγαρχικοί Κερκυραίοι δεν ήθελαν να φανερώσουν τους απώτερους στόχους τους, απέφυγαν
να συγκρουστούν ανοιχτά με τους δημοκρατικούς και διατήρησαν ορισμένους δημοκρατικούς
θεσμούς, όπως η σύγκληση της Εκκλησίας του Δήμου.
25. Ποιοι πιστεύετε ότι ήταν οι λόγοι για τους οποίους οι ολιγαρχικοί έστειλαν
πρεσβεία και στη Σπάρτη;
Τη στιγμή εκείνη κανένας λόγος δε καθιστούσε απαραίτητη την αποστολή πρεσβείας
στη Σπάρτη, αφού τα συμφέροντά της κάθε άλλο παρά θίγονταν από τη τροπή που πήραν τα
πράγματα στην Κέρκυρα. Συγκεκριμένα, οι ολιγαρχικοί κατάργησαν την εκλεγμένη
δημοκρατική Βουλή, αφαίρεσαν την εξουσία από τη λαϊκή συνέλευση – αλία – δολοφόνησαν
τον αρχηγό των δημοκρατικών – Πειθία – κατάργησαν την αμυντική επιμαχία (αμυντική
συμφωνία) μεταξύ Κέρκυρας και Αθήνας και άλλαξαν γενικά την εξωτική πολιτική της
Κέρκυρας. Άλλωστε, η Σπάρτη ως τη στιγμή εκείνη τουλάχιστον δεν είχε αναμειχθεί ενεργά
στα εσωτερικά του νησιού.
26. Για ποιο λόγο στάλθηκε πρεσβεία στην Αθήνα και πώς κρίνετε τις προθέσεις
τους;
Η πρεσβεία που στάλθηκε στην Αθήνα ήταν επιφορτισμένη με διπλό σκοπό: αφενώς
να πείσει τους Αθηναίους ότι οι εξελίξεις στην Κέρκυρα ήταν συμφέρουσες και γι’ αυτούς,
αφετέρου να διεγείρει τη φιλοπατρία των δημοκρατικών Κερκυραίων που είχαν καταφύγει
στην Αθήνα, ώστε να μη προσπαθήσουν να ανατρέψουν τη νέα πολιτική κατάσταση που
δημιουργήθηκε στο νησί.
Αυτό που επιδίωκαν οι ολιγαρχικοί είναι να αποτραπεί οποιαδήποτε αντίδραση στη
νέα πολιτική κατάσταση που το πραξικόπημά τους δημιούργησε. Από όλα αυτά
καταλαβαίνουμε ότι δεν ήταν μόνο δολοφόνοι, αλλά και αναίσχυντοι δολοπλόκοι, και αυτό
προσπάθησαν να διεγείρουν τα αισθήματα φιλοπατρίας εκείνων, τους οποίους ήθελαν πριν
να φονεύσουν.
27. Ποια ήταν η αντίδραση των Αθηναίων στις ενέργειες των πρέσβεων της
Κέρκυρας;
Η αντίδραση των Αθηναίων ήταν άμεση. Συνέλαβαν τους πρέσβεις, καθώς και όσους
από τους Κερκυραίους συντάχθηκαν τώρα μαζί τους και τους συγκέντρωσαν στην Αίγινα. Η
σύλληψη των πρέσβεων, που θεωρούνταν πρόσωπα ιερά και απαραβίαστα, είναι αντίθετη με
τους κανόνες του διεθνούς δικαίου της εποχής. Ωστόσο η ενέργεια των Αθηναίων
δικαιολογείται στην παρούσα περίπτωση, επειδή πρώτον αυτοί δεν αντιπροσώπευαν τη
νόμιμη κυβέρνηση της Κέρκυρας αλλά εκείνους που είχαν κάνει το πραξικόπημα και δεύτερον
γιατί με την προπαγάνδα τους προς τους συμπατριώτες που είχαν καταφύγει στην Αθήνα,
είχαν παραβιάσει αυτοί πρώτοι τους άγραφους νόμους της φιλοξενίας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 74
28. Ποιοι ήταν οι παράγοντες που συνέβαλαν στη νίκη των δημοκρατικών;
Οι παράγοντες που συνέβαλαν στο να αντιστρέψουν οι δημοκρατικοί το κλίμα και να
είναι αυτοί τελικά οι νικητές της εμφύλιας διαμάχης που ξέσπασε στην Κέρκυρα, είχαν να κάνουν: α. με την αριθμητική τους υπεροχή, μετά την προσχώρηση σ’ αυτούς του
μεγαλύτερου αριθμού των δούλων, β. με τις θέσεις στις οποίες είχαν αποτραβηχτεί μετά την
πρώτη νίκη των ολιγαρχικών και γ. με την βοήθεια των γυναικών, οι οποίες, όπως
χαρακτηριστικά αναφέρει ο Θουκυδίδης, παρά τη γυναικεία φύση τους υπέμεναν το θόρυβο
της μάχης και βοηθούσαν τους δικούς ανθρώπους ρίχνοντας κεραμίδια κατά των εχθρών από
τα σπίτια τους.
29. Πως κρίνετε την πράξη της εγκατάλειψης των ολιγαρχικών από τους πολιτικούς
και στρατιωτικούς υποστηρικτές και προστάτες τους;
Άνανδρη και προδοτική ήταν η ενέργεια των Κορινθίων απεσταλμένων και μισθοφόρων να
αποχωρήσουν από το νησί και μάλιστα με αυτό τον τρόπο, εγκαταλείποντας τους ομοϊδεάτες
τους στη μοίρα τους. Πήγαν στην Κέρκυρα ως «προστάτες» των ολιγαρχικών, αλλά μόλις
είδαν ότι η σύγκρουση εξελίσσεται υπέρ των δημοκρατικών, έφυγαν κρυφά από το φόβο
μήπως συλληφθούν και αυτοί αιχμάλωτοι. Από την αντίδρασή τους αυτή γίνεται κατανοητό ότι
ως μόνο στόχο είχαν την προώθηση των δικών τους συμφερόντων και την ουσιαστική
βοήθεια των Κερκυραίων ομοϊδεατών τους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 75
30. Να αξιολογήσετε τις ενέργειες του Νικόστρατου από διπλωματική και
στρατιωτική άποψη.
(Από διπλωματική άποψη)
Ο Νικόστρατος προσπάθησε να ακολουθήσει συμβιβαστική πολιτική. Από την πρώτη
στιγμή επιδίωξε με διαπραγματεύσεις να συμφιλιώσει τις δύο πολιτικές παρατάξεις της
Κέρκυρας και το πέτυχε. Παρέπεμψε σε δίκη μόνο τους πρωταίτιους των αναταραχών και
κατάφερε να υπογραφεί συμφωνία τόσο μεταξύ των δυο πολιτικών παρατάξεων όσο και με
τους Αθηναίους με τον όρο να έχουν τους ίδιους εχθρούς και φίλους. Η επιτυχία του αυτή
δείχνει τη μεγάλη του διπλωματική ευστροφία, γιατί με τη μετριοπάθεια και τη συμβιβαστική
πολιτική πέτυχε εκείνο που προσπαθούσε να επιβάλει με την αδιαλλαξία και το μίσος ο
Πειθίας.
(Από στρατιωτική άποψη)
Αξιοπρόσεκτο είναι το γεγονός ότι ο Νικόστρατος δεν χρησιμοποίησε βία στις
ενέργειές του, γιατί ως έμπειρος στρατηγός γνώριζε ότι με τη βία δεν αμβλύνονται οι διαφορές
αλλά διογκώνονται. Επίσης, γνώριζε ότι η συνέχιση του πολέμου δεν θα εξυπηρετούσε τα
συμφέροντα ούτε της Κέρκυρας αλλά ούτε και της πατρίδας του. Γενικά, θα λέγαμε ότι οι
ενέργειές του διακρίνονται από το πνεύμα του αντιμιλιταρισμού.
31. Να σκιαγραφήσετε το χαρακτήρα του Νικόστρατου με βάση τις ενέργειες του.
Ο Νικόστρατος ήταν ένας στρατιωτικός πολύ έμπειρος που γνώρισε καλά πως έπρεπε
να χειριστεί μια κατάσταση, ώστε να πετύχει τον επιδιωκόμενο στόχο. Θα μπορούσαμε να τον
χαρακτηρίσουμε ρεαλιστή, διαλλακτικό, συμβιβαστικό, μετριοπαθή, αντιμιλιταριστή και
φιλόπατρη.
32. Για ποιους λόγους πιστεύετε ότι οι ολιγαρχικοί αρνήθηκαν αν επιβιβαστούν στα
πλοία των Αθηναίων;
Η άρνηση των ολιγαρχικών που είχαν καταφύγει ως ικέτες στο ιερό των Διόσκουρων
να επιβιβαστούν στα πλοία των Αθηναίων ήταν απόλυτα δικαιολογημένη, αφού τα γεγονότα
που προηγήθηκαν δημιούργησαν ένα κλίμα φόβου και αμοιβαίας καχυποψίας και στις δύο
πολιτικές παρατάξεις στο νησί. Πίστευαν ότι θα σταλούν στην Αθήνα και θα φυλακιστούν ή θα
εκτελεστούν και δυστυχώς γι’ αυτούς οι δημοκρατικοί ερμήνευσαν την ενέργειά τους αυτή ως
αντιδραστική και εχθρική.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 77
33. Που πιστεύετε ότι οφείλονται τα λάθη που σημείωσαν οι Κερκυραίοι – μολονότι
υπερείχαν σε αριθμό πλοίων και εμπειρία – στη ναυμαχία εναντίον των
Πελοποννησίων;
Οι Κερκυραίοι διέθεταν ισχυρό στόλο και σημαντική εμπειρία, ωστόσο σημείωσαν
πολλά λάθη τακτικής στη ναυμαχία εναντίον των Πελοποννησίων. Τα λάθη αυτά αποδίδονται
κυρίως στην σύγχυση και στον πανικό που προξένησε η αιφνιδιαστική εμφάνιση του
πολυαρίθμου σπαρτιατικού στόλου. Το γεγονός εξάλλου ότι τα πλοία τους είχαν επανδρωθεί
ανάμεικτα, δηλαδή με πληρώματα και από τις δύο αντίπαλες πολιτικές παρατάξεις συνέτεινε
ακόμη περισσότερο στην αναστάτωσή τους.
34. Τι γνωρίζετε για τα δύο Αθηναϊκά πλοία για τα οποία γίνεται αναφορά στο
κείμενο;
Η Σαλαμίνα και η Πάραλος ήταν δύο από τα γρηγορότερα αθηναϊκά πλοία, που
χρησιμοποιούνταν για την αποστολή θεωριών και για άλλες θρησκευτικές ανάγκες της πόλης.
Πέρα όμως από αυτή τη χρησιμότητά τους, εξαιτίας της μεγάλης ταχύτητας που ανέπτυσσαν
χρησιμοποιήθηκαν, λόγω των αναγκών που προέκυψαν, και ως ανιχνευτικά.
35. Ποια είναι η πολιτική κατάσταση που επικρατεί στην Κέρκυρα την περίοδο
εκείνη; Γιατί το νησί προσελκύει το ενδιαφέρον των δυο μεγάλων δυνάμεων;
Πριν πούμε οτιδήποτε άλλο πρέπει να σημειώσουμε ότι οι Κερκυραίοι, αν και
επιθυμούσαν να διατηρήσουν ουδέτερη στάση κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού
πολέμου, στο τέλος αναγκάστηκαν να εμπλακούν κι αυτοί σ’ αυτόν.
Την εποχή εκείνη, λοιπόν, στην Κέρκυρα υπήρχαν μεγάλες κοινωνικές αντιθέσεις, οι
οποίες δίχαζαν τους κατοίκους της. Το καλοκαίρι του 427 π.Χ. ξέσπασε ανάμεσα στους
δημοκρατικούς και ολιγαρχικούς σκληρός εμφύλιος πόλεμος, στον οποίο επικράτησαν οι
δημοκρατικοί με τη βοήθεια των Αθηναίων και έτσι η Κέρκυρα αναγκάστηκε να συνάψει
αμυντική συμμαχία – επιμαχία – το 433 π.Χ., αφού ήταν ανίκανη να αντιμετωπίσει τους
Κορινθίους στο θέμα της Επιδάμνου. Όπως ήταν φυσικό, οι Κορίνθιοι δεν είδαν με καθόλου
καλό μάτι την παρέμβαση αυτή των Αθηναίων, αφού οι δύο μεγάλες δυνάμεις, αθηναϊκή και
σπαρτιατική συμμαχία, βρίσκονταν σε πόλεμο. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, πως ήταν απόλυτα
λογικό να θέλει η καθεμιά την Κέρκυρα με το μέρος της λόγω της μεγάλης ναυτικής δύναμης
που διέθετε και της στρατηγικής της θέσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 78
36. Ποια ήταν τα λάθη τακτικής που σημείωσαν οι Κερκυραίοι στη ναυτική
αναμέτρησή τους με τους Λακεδαιμονίους και που, κατά τη γνώμη σας,
οφείλονται;
Τα λάθη τακτικής των Κερκυραίων στην ναυτική αναμέτρησή τους με τους
Λακεδαιμονίους οφείλονται στη βιασύνη, στη σύγχυση και τον πανικό που προκάλεσε η
εμφάνιση του στόλο των Λακεδαιμονίων και είναι τα εξής:
α) απέρριψαν την πρόταση των Αθηναίων να προηγηθούν οι ίδιοι και μετά να
ακολουθήσουν οι Κερκυραίοι με όλη τη δύναμή τους·
β) έστειλαν εναντίον των Λακεδαιμονίων εξήντα πολεμικά πλοία κατά τμήματα και
χωρίς καμία τάξη·
γ) επάνδρωσαν ορισμένα πλοία με πληρώματα ανάμεικτα από δημοκρατικούς και
ολιγαρχικούς, που είχε ως συνέπεια τη συμπλοκή μεταξύ τους και τη διασάλευση της τάξης.
37. Που πιστεύετε ότι οφειλόταν η διστακτικότητα των Πελοποννησίων αν
επιτεθούν εναντίον της πόλης της Κέρκυρας;
Παρόλο που οι Πελοποννήσιοι είχαν νικήσει στη ναυμαχία προκαλώντας μεγάλο
πανικό και σύγχυση στους Κερκυραίους, δεν τόλμησαν να επιτεθούν στην πόλη της
Κέρκυρας. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο Βρασίδας, ο οποίος είχε σταλεί ως σύμβουλος
του Αλκίδα, προέτρεπε τον δεύτερο σ’ αυτή την ενέργεια, όμως ο Αλκίδας προτίμησε απλώς
να επιτηρεί την περιοχή και να κάνει επιθέσεις στην λεηλατώντας την ύπαιθρο με σκοπό των
ανεφοδιασμό των ανδρών του και την καταστροφή των πόρων των αντιπάλων. Η αντίδρασή
του αυτή κατά πάσα πιθανότητα οφειλόταν στο ότι ήθελε να αποφύγει να καταπονηθούν οι
ήδη κατάκοποι άνδρες του, στον κίνδυνο αποστολής και άλλων πλοίων από τους Αθηναίους,
αλλά ίσως και στο φόβο για συμφιλίωση του κερκυραϊκού λαού μπροστά στον κοινό κίνδυνο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 80
38. Πως ερμηνεύετε την έκκληση των δημοκρατικών για συμφιλίωση προς τους
αντιπάλους τους ολιγαρχικούς;
Οι δημοκρατικοί μπροστά στον κίνδυνο να δεχτούν επίθεση από τα εχθρικά πλοία
αναγκάζονται να τηρήσουν συμβιβαστική στάση και ακολουθήσουν πολιτική συνδιαλλαγής με
τους αντιπάλους τους ολιγαρχικούς. Ωστόσο είναι αμφίβολο κατά πόσο εμπνέονταν οι ίδιοι
από ειλικρινείς και ανιδιοτελείς προθέσεις. Ίσως αν οι περιστάσεις ήταν διαφορετικές, αν δεν
υπήρχε κανένας κίνδυνος για τους ίδιους και για την πόλη γενικότερα, θα μπορούσαμε να την
χαρακτηρίσουμε αξιέπαινη και ειλικρινή και να μην αμφισβητήσουμε τις προθέσεις τους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 81
39. Πώς αντέδρασαν οι Κερκυραίοι μετά την αποχώρηση των Πελοποννησίων και
την άφιξη του αθηναϊκού στόλου;
Η άφιξη του αθηναϊκού στόλου στην Κέρκυρα αναπτέρωσε το ηθικό τους και τους
οδήγησε στις παρακάτω ενέργειες:
α) οδήγησαν τους Μεσσηνίους, που αποτελούσαν τα πληρώματα των του
Νικόστρατου, μέσα στην πόλη, για να αντιμετωπίσουν τυχόν κινήσεις από την στεριά·
β) διέταξαν τα πλοία που είχαν επανδρώσει με ολιγαρχικούς να κάνουν τον περίπλου
και να αράξουν στο Υλλαϊκο λιμάνι, το οποίο εξαρχής είχαν υπό τον έλεγχό τους. Με την
ενέργεια αυτή ήθελαν ίσως να απομακρύνουν τα ολιγαρχικά πληρώματα από την αγορά, το
Ήραιο και το άλλο λιμάνι, όπου βρίσκονταν οι υπόλοιποι ολιγαρχικοί, και να τα εξοντώσουν
χωρίς καμία αντίδραση, πράγμα που έκαναν, μόλις έφρασαν στο Υλλαϊκό λιμάνι,
επιδεικνύοντας έτσι μια σκληρή και απάνθρωπη συμπεριφορά προς τους ανθρώπους του
προθυμοποιήθηκαν να τους βοηθήσουν στρεφόμενοι μάλιστα ενάντια στους ομοϊδεάτες τους.
γ) οδήγησαν σε δίκη πενήντα ολιγαρχικούς ικέτες στο Ήραιο και τους θανάτωσαν·
δ) οδήγησαν σε απόγνωση τους ολιγαρχικούς, οι οποίοι έφρασαν στο σημείο να
αφαιρέσουν τη ζωή ο ένας του άλλου με όποιο τρόπο μπορούσαν.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου