7.8.10

ΙΣΟΤΙΜΙΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ


Φεμινισμός ονομάστηκε η φιλοσοφική και κοινωνιολογική θεωρία που παραδεχόταν την ισότητα των δύο φύλων κι υποστήριζε τη χειραφέτηση της γυναίκας και την εξίσωσή της με τον άνδρα στο κοινωνικό, οικονομικό, αστικό και πολιτικό πεδίο, για λόγους ηθικής τάξης και γενικότερης κοινωνικής προόδου. Παράλληλα, «φεμινισμός» ονομάστηκε κι η σχετική κίνηση (κίνημα) για την επίτευξη των παραπάνω στόχων (ο όρος προέρχεται απ' τη λατινική λέξη £θΐηίηα= γυναίκα).
Όταν λέμε «ισότητα δύο φύλων» εννοούμε την αναγνώριση απ' την πολιτεία ίσων δικαιωμάτων και την κατοχύρωση ισοδύναμων ευκαιριών και δυνατοτήτων σε γυναίκες κι άνδρες. Βέβαια, ο όρος δεν είναι σωστός, γιατί ισότητα των δύο φύλων δε μπορεί ακριβώς να υπάρξει, τη στιγμή που το καθένα έχει την ιδιαιτερότητά του. Η «ισότητα», λοιπόν, πρέπει κανονικά ν' αντικατασταθεί απ' την «ισοτιμία».
Η ισοτιμία πρέπει να είναι αυτονόητη και να μη χρειάζεται επιχειρήματα. Επιστημονικά μάλιστα είναι αποδεδειγμένο ότι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι, μ' ανάλογες δυνατότητες, απλά διαφοροποιούνται κατόπιν, στους κόλπους της κοινωνίας. Η ανισότητα είναι κάτι τεχνητό κι επίπλαστο, γι' αυτό επιβάλλεται όλοι μας να δείξουμε αλληλοκατανόηση και σεβασμό, ώστε η ισοτιμία να μην είναι τυπική και να μην προσκρούει σε κατάλοιπα ή προκαταλήψεις του παρελθόντος. Βαθιά, συνεπώς, πρέπει να είναι η πεποίθησή μας ότι η κοινωνία, για να είναι δημοκρατική και πραγματικά ανεπτυγμένη, έχει ανάγκη απ' τις γυναίκες και τους άνδρες σε ρόλους ουσιαστικούς και σοβαρούς, με τις ελευθερίες τους κατοχυρωμένες.


Σχέσεις των δύο ωύλων
Όπως είναι αναμενόμενο, αρκετές απ' τις προσπάθειες των σύγχρονων γυναικών για χειραφέτηση, για δημιουργική δράση ή σταδιοδρομία συγκρούονται μ' αναχρονιστικές αντιλήψεις. Τις επιπτώσεις όμως των αντιλήψεων αυτών δεν τις υφίσταται μόνο η γυναίκα. Αντίθετα, η νοοτροπία που υποτιμά τις γυναικείες ικανότητες δυσκολεύει τις σχέσεις των δύο φύλων, επηρεάζει τις κοινωνικές δομές αρνητικά κι επιβαρύνει την ψυχοσύνθεση των ανδρών, καθώς τα δύο φύλα βρίσκονται σε διαρκή αλληλεπίδραση.


Επιπτώσεις στη ζωή των σύγχρονων γυναικών β Δυσχέρειες στην οικονομική και κοινωνική αποκατάσταση, β παρεμπόδιση της δημιουργικότητας και της προσωπικής
επιβεβαίωσης,
β καθημερινή προσβολή της γυναικείας αξιοπρέπειας, περιφρόνηση της ψυχικής και διανοητικής υπόστασης των γυναικών, διαμόρφωση χαμηλής αυτοεκτίμησης, έλλειψη αυτοπεποίθησης, απουσία αυτοσεβασμού, συμπλέγματα κατωτερότητας, ψυχολογικές διαταραχές κτλ.
Τα στοιχεία αυτά χαρακτηρίζουν την εικόνα που είχαν επί αιώνες οι γυναίκες για τον εαυτό τους. Η απουσία αυτοεκτίμησης δικαιολογεί την παθητικότητα που επέδειξαν κάποιες ή επιδεικνύουν ακόμη και σήμερα, πιστεύοντας πως δεν αξίζουν κάτι καλύτερο.


Επιπτώσεις στο ανδρικό φύλο β Στα πλαίσια της άδικης κι άνισης διάκρισης των φύλων, αυτοί που έχουν το ρόλο του «ισχυρού» αναγκάζονται ν' αναλάβουν ευθύνες κι υποχρεώσεις συχνά δυσβάσταχτες, τόσο απέναντι στον εαυτό τους όσο κι απέναντι στους άλλους. Έτσι, νιώθουν υποχρεωμένοι ν' αποδεικνύουν διαρκώς ότι είναι ισχυρότεροι ή πιο επιτυχημένοι σ' όλους τους τομείς, καταβάλλουν αγχώδεις προσπάθειες για να πετύχουν, μ' αποτέλεσμα να φθείρονται ψυχικά και σωματικά.


Ευρύτερες κοινωνικές επιπτώσεις
Ο μύθος για την κατωτερότητα της γυναίκας, που εκφράζεται μέσα από ποικίλες στάσεις και συμπεριφορές, γίνεται αιτία πρόκλησης αρκετών και σοβαρών προβλημάτων:
β υποβαθμίζονται οι ανθρώπινες σχέσεις, καθώς χαρακτηρίζονται από ανταγωνισμό, τάσεις επιβολής, επιθετικότητα ή αμυντική διάθεση αντιστοίχως, αμοιβαία εκμετάλλευση κτλ. Κοντά σ όλα αυτά αναπτύσσονται η καχυποψία, η προκατάληψη, ο φανατισμός, η βία, η υποκρισία, η εχθρότητα κ.α,
β στο εσωτερικό των σύγχρονων κοινωνιών προωθείται ο αυταρχισμός και συντηρούνται κοινωνικές αδικίες, εφόσον το μισό τμήμα της ανθρωπότητας στερείται φανερά ή ύπουλα τις προσωπικές του ελευθερίες και δεν απολαμβάνει ισότιμες ευκαιρίες ανάδειξης κι ανέλιξης,
β αξιοποιούνται ελλιπώς οι γυναικείες δυνατότητες, με συνέπεια να στερούνται ορισμένοι παραγωγικοί τομείς την προσφορά των γυναικών, οι οποίες θα μπορούσαν ν' αποτελέσουν πολύτιμο εργασιακό δυναμικό,
β φανερώνεται η υποκρισία του σύγχρονου ανδροκρατούμενου κόσμου, αφού διαστρεβλώνεται στην ουσία κάθε έννοια προόδου, εκπολιτισμού ή εκδημοκρατισμού κι αποκαλύπτονται η ανωριμότητα κι η αντιφατικότητα της κοινωνίας μας, που, όσο κι αν προόδευσε τεχνολογικά κι υλικά, παρέμεινε πνευματικά στην «παιδική της ηλικία»,
β δοκιμάζεται ανεπανόρθωτα η οικογενειακή συνοχή, γεγονός που παρεμποδίζει την ομαλή ανατροφή και διάπλαση της προσωπικότητας των παιδιών.


Παράγοντες που ευνοούν την ισότητα
β Η ένταξη των γυναικών στη βιομηχανική παραγωγή κι η αποκόλλησή τους απ' την οικογενειακή ή οικιακή οικονομία συνέβαλαν στην ανεξαρτητοποίησή τους,
β η τεχνολογία κι ο αυτοματισμός, που αποτελούν πια τα μέσα της σύγχρονης παραγωγικής διαδικασίας, δεν απαιτούν μυϊκή δύναμη αλλά πνευματικές ικανότητες, ως προς τις οποίες οι γυναίκες δεν υστερούν,
β η άνοδος του πνευματικού επιπέδου γενικότερα και πιο συγκεκριμένα η εξύψωση του μορφωτικού επιπέδου των γυναικών επέτρεψαν την αφύπνιση και την πνευματική τους ωρίμανση. Όλα αυτά οδήγησαν στην κοινωνική αναρρίχησή τους και στην κατάρριψη των μύθων της ανδρικής παντοδυναμίας,

β το φεμινιστικό κίνημα κι οι αγώνες για την άρση των αδικιών σε βάρος των γυναικών είχαν ως αποτέλεσμα την ανύψωσή τους στις Δυτικές κοινωνίες,
β η επανάσταση στον τομέα των πληροφοριών ευνόησαν την άμεση και γρήγορη μεταβίβαση ιδεών, προσώπων ή αξιών. Μεταγγίστηκαν, λοιπόν, απ' τις αναπτυγμένες χώρες, κυρίως μέσω των ΜΜΕ, προοδευτικές αντιλήψεις για τις γυναίκες κι έτσι ατόνησαν καθυστερημένες ιδέες και προκαταλήψεις,
β τα δημοκρατικά πολιτεύματα επικράτησαν στις περισσότερες χώρες, τ' ανθρώπινα δικαιώματα κατοχυρώθηκαν συνταγματικά, ο σεβασμός κι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια άρχισαν ν' αναγνωρίζονται ως αξίες για όλους και σιγά - σιγά για τις γυναίκες,
β η μετακίνηση του πληθυσμού απ' τα χωριά στις πόλεις κι η οικονομική ή πολιτιστική δραστηριότητα των σύγχρονων αστικών κέντρων δημιούργησαν ένα πιο φιλελεύθερο, ανεκτικό και λιγότερο ελεγκτικό κοινωνικό πλαίσιο, μ' αποτέλεσμα τα στερεότυπα να εξασθενούν.


Βάσεις στις οποίες θα πρέπει να στηρίζονται οι σχέσεις των δύο φύλων
Τα προβλήματα που ανακύπτουν για το γυναικείο φύλο και για την κοινωνία ως σύνολο, εξαιτίας των αντιλήψεων περί ανισότητας, μπορούν ν' αντιμετωπιστούν, μόνο αν ανασκευαστεί ολόκληρη η κυρίαρχη νοοτροπία που είναι ριζωμένη όχι μόνο στη σκέψη των ανδρών αλλά και πολλών γυναικών. Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί με την αγωνιστικότητα απ' την πλευρά όσων πιστεύουν στην ισοτιμία των δύο φύλων, αλλά και με ήρεμες ή ειρηνικές διευθετήσεις, ώστε ν' αποφεύγονται ακραίες κι αναποτελεσματικές ενέργειες. Εξάλλου είναι απαραίτητο να γίνει αποδεκτό ότι οι οργανικές ή ψυχολογικές διαφορές που χαρακτηρίζουν τα δύο φύλα δε συνεπάγονται κανενός είδους κατωτερότητα ή ανωτερότητα. Οι σχέσεις τους, λοιπόν, προκειμένου να επιτευχθεί μια πολιτισμένη συμβίωση, ας στηρίζονται σ' ορισμένες θεμελιώδεις αρχές: β είναι ανάγκη να γίνει αποδεκτό ότι δεν υπάρχουν καθαρά ανδρικοί ή γυναικείοι ρόλοι ούτε αρμοδιότητες που να καθορίζονται αποκλειστικά απ' τη διαφορετική φύση των δύο φύλων. Συνεπώς, επιβάλλεται η ισότιμη και δίκαιη κατανομή δικαιωμάτων κι υποχρεώσεων για μια αρμονική συνύπαρξη στο πλαίσιο της οικογένειας, της κοινωνίας κτλ., β η διαδικασία της αλληλοσυμπλήρωσης περιλαμβάνει, εκτός των άλλων, μια ελαφρά διαφοροποίηση των ρόλων που αναλαμβάνουν οι εκπρόσωποι των δύο φύλων, με κριτήριο τις διαφορετικές φυσικές τους λειτουργίες. Προϋπόθεση, βέβαια, είναι η αμοιβαία αποδοχή της ισοτιμίας των ξεχωριστών ρόλων, η διάθεση γι' αλληλοβοήθεια κι η από κοινού παροχή υπηρεσιών. Η αλληλοσυμπλήρωση, φυσικά, έχει νόημα στα πλαίσια της συνεργασίας και της συνεισφοράς σ' οποιονδήποτε τομέα,
β οι όποιες απόπειρες για συνεννόηση και συνεργασία των φύλων είναι καταδικασμένες, αν δεν εκδηλωθεί αλληλοκατανόηση και προθυμία για την πραγματοποίηση αμοιβαίων κι απαραίτητων υποχωρήσεων. Σ' αυτήν τη διαδικασία αναγκαιότητα αποτελεί ο διάλογος,
β ο αλληλοσεβασμός προϋποθέτει την αποδοχή της αξίας κάθε πλευράς, την αναγνώριση της διαφορετικότητας και της ιδιαιτερότητας, τον αυτοσεβασμό και κυρίως την απαλλαγή από προσωπικά συμπλέγματα κατωτερότητας ή ανωτερότητας,
β ενεργητική και διεκδικητική πρέπει να είναι η στάση των γυναικών σ' όλα τα επίπεδα (π.χ συμμετοχή σε συλλογικές δραστηριότητες: κινήματα, πολιτική ζωή, κέντρα λήψης αποφάσεων κτλ.),
β απαραίτητη κρίνεται η ορθή διαπαιδαγώγηση των νέων απ' την οικογένεια, χωρίς αναπαραγωγή ανδροκρατικών αντιλήψεων,
β η παροχή ανθρωπιστικής παιδείας θ' απαλλάξει τις συνειδήσεις από προκαταλήψεις και στερεότυπα σχετικά με τα δύο φύλα,
β η πολιτεία ας εκσυγχρονίσει το οικογενειακό κι εργατικό δίκαιο, ας προστατεύσει τη μητρότητα κι ας αναγνωρίσει την οικιακή απασχόληση.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου