1.4.10


Ορισμός:
Σταθερές ταξινομημένες αντιλήψεις που συνήθως οφείλονται σε ελλιπή πληροφόρηση σχετικά με τα χαρακτηριστικά τα οποία αποδίδονται σε μέλη μιας ομάδας (π.χ. έθνους, επαγγελματικής τάξης, κατοίκους πόλης-χωριού κ.λπ.). Πρόκειται για εσφαλμένες παγιωμένες αντιλήψεις, αυθαίρετες, που εκφράζουν αρνητικές απόψεις και αναχρονιστικές ιδέες για κάποια σύνολα ανθρώπων με παρεμφερή χαρακτηριστικά. Επομένως τα στερεότυπα συνδέονται άμεσα με το φαινόμενο του ρατσισμού και ιδιαίτερα του κοινωνικού ρατσισμού.

Αίτια επικράτησης στερεοτύπων:

Άτομο:
·         χαμηλό πνευματικό επίπεδο και έλλειψη καλλιέργειας > άκριτη υιοθέτηση παρόμοιων αντιλήψεων.
·         ψυχολογικά προβλήματα.
·         εσωτερική ανεπάρκεια > υποτίμηση άλλων ανθρώπων.
·         φανατισμός.
·         «πλύση εγκεφάλου» από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.
·         επιρροή από το ευρύτερο περιβάλλον του (νοοτροπία ενός λαού, ιδιοσυγκρασία π.χ. η ελληνική κοινωνία είναι συντηρητική ως προς τη θέση της γυναίκας).

Οικογένεια:
·         δυσαρμονία.
·         γονείς με χαμηλό πνευματικό επίπεδο.
·         γονείς: αρνητικά πρότυπα για τα παιδιά.
·         έλλειψη διαλόγου.
·         διακρίσεις στα παιδιά ή στο ρόλο των συζύγων μέσα στο σπίτι.
·         απουσία ευρύτερης παιδείας και καθοδήγησης.

Σχολείο:
·         «στείρες» γνώσεις.
·         αναχρονιστικές αντιλήψεις.
·         διαιώνιση στερεοτύπων.
·         φαινόμενα επικράτησης στερεοτύπων και μέσα στη σχολική τάξη.
·         απουσία διαπολιτισμικής εκπαίδευσης.
·         βαθμοθηρία και τυποποίηση εκπαιδευτικής διαδικασίας.

ΜΜΕ
·         προβολή προτύπων κακής ποιότητας.
·         έχουν μεταβληθεί σε κερδοσκοπικές επιχειρήσεις.
·         προβολή καταναλωτικού προτύπου ζωής.
·         υποβάθμιση πνευματικών και ηθικών αξιών.

Κοινωνία:
·         κρίση αξιών.
·         απουσία ευρύτερης πνευματικής καλλιέργειας.
·         καταναλωτισμός.
·         φανατισμός – ρατσισμός.
·         ανεργία.
·         φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας.
·         βία – εγκληματικότητα.
·         προέχει το ατομικό συμφέρον.
·         αδρανοποίηση πνευματικών ανθρώπων.

Συνέπειες – Κίνδυνοι:

Κοινωνικός Τομέας:
·         απουσία πνεύματος αλληλεγγύης και συνεργασίας > κοινωνικός ρατσισμός >διάσπαση συνοχής της κοινωνίας.
·         φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας.
·         στασιμότητα και οπισθοδρόμηση.
·         σκοταδισμός και παρακμή ηθικών και πνευματικών αξιών.

Ηθικός – Ψυχολογικός Τομέας:
·         ανασφάλειες.
·         ψυχολογικά προβλήματα.
·         φόβος και καχυποψία.
·         βία και εγκληματικότητα.
·         ενίσχυση άγχους και συμπλέγματα ανωτερότητας / κατωτερότητας.

Πνευματικός Τομέας:
·         άνισες ευκαιρίες μόρφωσης και καλλιέργειας.
·         οπισθοδρόμηση και στασιμότητα.
·         απουσία παιδείας.
·         «στενεύουν» οι πνευματικοί ορίζοντες του ατόμου.

Οικονομικός τομέας:
·         διάκριση επαγγελμάτων (χειρωνακτικά – πνευματικά – τεχνικά).
·         ανεργία.
·         υπερεντατικοποίηση εργασίας.
·         «υποδούλωση» στη μηχανή.
·         μη αξιοποίηση παραγωγικού δυναμικού της κοινωνίας.

Πολιτικός Τομέας:
·         κρίση δημοκρατίας.
·         κρίση στις σχέσεις μεταξύ λαών και χωρών.
·         καταπάτηση ατομικών δικαιωμάτων.
·         απουσία διαλόγου και συνεργασίας.
·         προβολή ατομικού συμφέροντος.

Προτάσεις:

·         παιδεία.
·         διάλογος και συνεργασία.
·         στροφή στις ηθικές και πνευματικές αξίες.
·         σεβασμός δικαιωμάτων των ατόμων.
·         δραστηριοποίηση πνευματικών ανθρώπων
·         επικράτηση ανθρωπισμού.
·         στήριξη και ενίσχυση δημοκρατίας και ίσων ευκαιριών για όλους.







Ποια είναι τα στερεότυπα των εφήβων για το «άλλο» φύλο  Εργασία στα πλαίσια του προγράμματος "Εμείς και οι άλλοι" 


Στο Γ1 την Τρίτη 13/1/2004 έγινε συζήτηση / έρευνα ανάμεσα στους μαθητές για τα στερεότυπα, που έχει το ένα φύλο για το άλλο στη σημερινή εποχή. Τα αποτελέσματα, ιεραρχημένα ανάλογα με τις προτιμήσεις των μαθητών / μαθητριών, είναι τα εξής:
Τα τέλεια πρότυπα, με υψηλότερα τοποθετημένα τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά τους και στις χαμηλότερες θέσεις τα μικρότερης σημασίας είναι τα εξής:

Ο ΕΦΗΒΟΣ (όπως τον προτιμούν τα κορίτσια) έχει:
Η ΕΦΗΒΗ (όπως την προτιμούν τα αγόρια) έχει:
Καλή εξωτερική εμφάνιση
 Καλή εξωτερική εμφάνιση
Κοινωνικότητα 
Sex appeal
Εξυπνάδα
Εξυπνάδα
Χιούμορ
Κοινωνικότητα
Ωριμότητα
Ευγένεια
Καλή ανατροφή
Χιούμορ

Παρατηρούμε λοιπόν ότι:
 Και στα δυο φύλα η καλή εξωτερική εμφάνιση (ομορφιά) έρχεται πρώτη, επομένως παίζει τον σπουδαιότερο ρόλο.
Η κοινωνικότητα στα αγόρια έρχεται αμέσως μετά, δηλαδή δεύτερη, ενώ στα κορίτσια έρχεται τέταρτη. Στα αγόρια έχει μεγαλύτερη σημασία πώς δείχνουν προς τα έξω, στον κοινωνικό τους περίγυρο. Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν τους άντρες σαν κοινωνικά όντα, ενώ οι άντρες μάλλον βλέπουν τις γυναίκες σαν μελλοντικό κτήμα τους και δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα να τις αναγνωρίσουν σε κοινωνικό επίπεδο.


Η εξυπνάδα έρχεται και στα δυο φύλα τρίτη (μάλλον δεν μετράει πολύ, ενώ ίσως θα έπρεπε.... Παραμερίζεται από την ομορφιά. "Ίσως οι σημερινοί έφηβοι δεν ενδιαφέροντα ιδιαίτερα για την νοημοσύνη, την κρίση και τις απόψεις του αντίθετου φύλου.
Το χιούμορ έρχεται τέταρτο στους άντρες και έκτο (τελευταίο!) στις γυναίκες. Οι γυναίκες είναι λίγο πιο απαιτητικές θέλοντας το άτομα του άλλου φύλου να είναι πνευματώδη. Μέσα απ" το χιούμορ κάποιου, μπορείς να γνωρίσεις ενδιαφέρουσες πτυχές του χαρακτήρα του και της προσωπικότητάς του.


Ενώ στους άντρες έρχεται πέμπτη η ωριμότητα, στις γυναίκες έρχεται πέμπτη η ευγένεια, έννοιες που αποτελούν μια συνάρτηση. Όποιος είναι ώριμος, συνήθως, είναι και ευγενικός ή τουλάχιστον έχει την ωριμότητα να ξέρει πότε πρέπει να φερθεί ευγενικά και το αντίθετο. Επειδή οι κοπέλες, κατά κανόνα, ωριμάζουν γρηγορότερα και νωρίτερα απ" τα αγόρια, ίσως θεωρούν την ωριμότητα αυτονόητο ή βασικό προτέρημα. Εξάλλου ακόμη ισχύει η αντίληψη ότι το ανδρικό φύλο είναι ισχυρότερο και ικανότερο... Γενικά, οι γυναίκες θέλουν απ" το αντίθετο φύλο ωριμότητα, για να αισθάνονται ασφαλείς. Οι άντρες θέλουν τις γυναίκες ευγενικές, γιατί ίσως φοβούνται ότι, αν εκείνες τους προσβάλλουν ή τους θίξουν, δεν θα μπορέσουν να τις αντικρούσουν (με τον λόγο). Επίσης, όταν μια γυναίκα είναι ευγενική, δύσκολα θα φέρει κάποια αντίρρηση ή θα διαφωνήσει και μάλλον δεν θα επιμείνει φανατικά στην άποψή της. "Έτσι, η ευγένεια μιας κοπέλας κάνει τους άντρες να αισθάνονται ότι έχουν πάντα δίκιο, ότι είναι δυνατοί και ότι τελικά οι γυναίκες τους υπακούουν.

Αξιοπρόσεχτο είναι ότι δεύτερο στις γυναίκες έρχεται το sex appeal, το οποίο εκείνες δεν το ζητούν καθόλου απ" τους άντρες(!).

Στα αγόρια έρχεται έκτη (τελευταία) η καλή ανατροφή. Παλιότερα, την εποχή των συνοικεσίων και των προξενιών, αυτό οι άντρες το θεωρούσαν απαραίτητο προτέρημα των γυναικών. Τώρα, μάλλον έχουν αντιστραφεί τα πράγματα.
Από τα προηγούμενα προκύπτει ότι σήμερα οι έφηβοι ενδιαφέρονται:

Πρωταρχικά, για την ομορφιά, την εξωτερική εμφάνιση, το sex appeal του άλλου φύλου(στοιχεία εξωτερικά).


Κατά δεύτερο λόγο, για τα στοιχεία της συμπεριφοράς και το χαρακτήρα του άλλου φύλου.
Και ελάχιστα, για το πνεύμα, την κρίση, τη νοημοσύνη, τον εσωτερικό κόσμο/ πλούτο, την ψυχή του



Τα στερεότυπα και η επιρροή τους στην συμπεριφορά
Τα στερεότυπα παίζουν σίγουρα έναν μεγάλο ρόλο στην ζωή μας, μιας και επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο και τους συνανθρώπους μας. Μέσα από αυτό το post θα προσπαθήσω να δείξω τα αρνητικά αποτελέσματα που έχει η στερεοτυπική συμπεριφορά απέναντι στις μειονότητες, αλλά και να εξηγήσω τον τρόπο με τον οποίο τα στερεότυπα τείνουν να επιβεβαιώνονται από την ομάδα που βρίσκεται υπό “στερεοτυπική απειλή”.
Ας ξεκινήσουμε όμως πρώτα με δύο βασικούς ορισμούς:
  • Η λέξη στερεότυπα αναφέρεται στις αντιλήψεις που έχουμε ως αποτέλεσμα προκαταλήψεων απέναντι σε άτομα, ομάδες και ιδέες.
  • Ο όρος στερεοτυπική απειλή αναφέρεται στην ύπαρξη αρνητικού στερεότυπου για μία ομάδα.
Η ύπαρξη στερεοτύπων σημαίνει πως οτιδήποτε κάνει κάποιος ή οποιαδήποτε από τα χαρακτηριστικά κάποιου φαίνεται πως ταιριάζουν με τη στερεοτυπική αντίληψη που έχει μία κοινωνία στο σύνολό της για την ομάδα του ατόμου αυτού, κάνει το στερεότυπο πιο αληθοφανή ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας του ατόμου τόσο στα μάτια των άλλων, όσο και στα δικά του μάτια. Με άλλα λόγια, όταν κάποιος που ανήκει σε μια στερεοτυπικά απειλούμενη ομάδα (π.χ. Αλβανοί μετανάστες) κάνει κάτι που επιβεβαιώνει το στερεότυπο (π.χ. κλοπή), τότε τείνουμε να ενισχύουμε το στερεότυπο τόσο εμείς, όσο και τα άτομα που βρίσκονται στην απειλούμενη ομάδα. Αντίθετα βέβαια, όταν κάτι δεν ταιριάζει με το στερεότυπο, τείνουμε να το αγνοούμε και να το αποδίδουμε σε τρίτα χαρακτηριστικά. Η στερεοτυπική απειλή βιώνεται από τα άτομα που βρίσκονται μέσα στην στερεοτυπική ομάδα ως απειλή της αυτοεκτίμησής τους.
Η διάδοση στερεότυπων ομάδων όπως: μετανάστες, μαύροι, εβραίοι, χίπις κτλ αυξάνει την πιθανότητα για συγκεκριμένα άτομα των ομάδων αυτών να πάρουν ως de facto πως αυτά τα στερεότυπα είναι πραγματικά για την ομάδα τους και κατά συνέπεια ότι και οι υπόλοιποι θα τους βλέπουν έτσι. Όταν οι ισχυρισμοί των στερεότυπων είναι πολύ αρνητικοί, αυτή η δυσάρεστη θέση μπορεί να είναι αρκετά απειλητική για την ομάδα, ώστε να έχει επιπτώσεις από μόνη της. Είναι δηλαδή σαν μία αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Εφόσον για παράδειγμα θεωρούμε πως μία ομάδα έχει χαμηλό IQ, είναι επόμενο να της φερόμαστε λες και πραγματικά είχαν χαμηλό IQ. Εάν αυτή η στερεοτυπική αντίληψη γίνει πολύ δυνατή, αυτό από μόνο του αρκεί για να επιβεβαιωθεί η αντίληψή μας για την άλλη ομάδα.
Ένας ερευνητής ονόματι Steele παρουσίασε πρώτος τον όρο της φυλετικής ευπάθειας (racial vulnerability). Υποστήριξε πως αφού ένα άτομο εκτίθεται σε όλη του τη ζωή στις αρνητικές εικόνες που έχουν οι άλλοι για τις ικανότητές του, όπως στην περίπτωση των αφροαμερικανών, εκδηλώνει το λεγόμενο υποδεέστερο άγχος (inferiority anxiety) – μία κατάσταση κατά την οποία το άτομο διεγείρεται από τα διάφορα φυλοκεντρικά στοιχεία του περιβάλλοντός του. Δηλαδή γίνεται πιο ευαίσθητος σε αυτά τα στοιχεία που τον κάνουν να νοιώθει κατώτερος και συνεχώς ψάχνει αυτά τα στοιχεία στο περιβάλλον του για να επιβεβαιώσει για άλλη μια φορά ότι ισχύει η ρατσιστική διάθεση των άλλων. Αυτό το άγχος του το οδηγεί να κατηγορεί τους άλλους για τα προβλήματά του (π.χ. οι ρατσιστές οι λευκοί φταίνε!), κάτι που οδηγεί στην συνέχεια στην επιβεβαίωση ότι αποτελεί το θύμα. Έπειτα αυτή η εντύπωση γενικεύεται και μεταφράζεται σε αποτυχίες στην ζωή.
Στις ΗΠΑ έχουν επιβεβαιωθεί αρκετές φορές διαφορές στην απόδοση μεταξύ των λευκών και των έγχρωμων μαθητών από το νηπιαγωγείο, έως και το πανεπιστήμιο. Στα πανεπιστήμια το 70% των αφροαμερικανών τελειώνουν τις σπουδές τους καθυστερημένα, εκτός του προβλεπόμενου χρόνου αποπεράτωσης των σπουδών, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό τους λευκούς φοιτητές είναι 42%. Ακόμη και στο βαθμό του πτυχίου υπάρχουν σημαντικές διαφορές.
Διάφορες έρευνες κατά τις δεκαετίες του 60 και του 70 έδειξαν πως οι αφροαμερικανοί τα πήγαιναν καλύτερα στα IQ τεστ όταν τους λέγανε ότι κάνανε άσχετα τεστ που δεν είχαν σχέση με τις νοητικές τους ικανότητες, αλλά και όταν πίστευαν ότι τα αποτελέσματά τους θα συγκριθούν με πληθυσμό αφροαμερικανών, παρά όταν νόμιζαν ότι θα συγκριθούν με λευκούς!
Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι όσο συνεχίζουμε να ανακυκλώνουμε τα στερεότυπα απέναντι σε οποιαδήποτε κοινωνική ομάδα, αυτόματα “αναγκάζουμε” την ομάδα αυτή να δεχτεί τις στερεοτυπικές αντιλήψεις ως πραγματικές, με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται ο στιγματισμός της. Είναι ένας αέναος κύκλος. Εκτός και αν καταφέρουμε να σταματήσουμε να ανατροφοδοτούμε αυτόν τον περιορισμένο τρόπο κατηγοριοποίησης των ανθρώπων σε “Άλλες” ομάδες


Αγοράκια VS Κοριτσάκια: Υπάρχει ισότητα στην αναπαράσταση του φύλου;
Μέσα από διάφορες έρευνες της τελευταίας εικοσαετίας κάποιος μπορεί να φτάσει στο συμπέρασμα πως αν και οι γυναίκες αποτελούν το 51% του πληθυσμού, αναπαρίστανται στατιστικά πολύ λιγότερο στα παιδικά βιβλία. Και είναι αυτά τα κοινωνικά φυλετικά στερεότυπα στα παιδικά βιβλία που έχουν σημαντική επίδραση στις αντιλήψεις των παιδιών για τους γυναικείους ρόλους στην κοινωνία. Αν και η αναπαράσταση γυναικών έχει αυξηθεί από την δεκαετία του 70 έως και σήμερα, τα στερεότυπα είναι ακόμη μέρος της παιδικής λογοτεχνίας.
Ο ρόλος των παιδικών βιβλίων είναι πάρα πολύ σημαντικός ήδη από το 1500 από όταν άρχισαν να δημιουργούνται γιατί αποτελούν ένα εργαλείο μεταλαμπάδευσης των κοινωνικών αξιών από τη μια γενιά στην επόμενη. Ανέκαθεν οι ανδρικοί ρόλοι εμφανίζονταν πιο συχνά γενικότερα στην λογοτεχνία σε σχέση με τους γυναικείους, οι οποίοι εμφανίζονταν συνεχώς μέσα από ένα φακό προκατάληψης για πάρα πολλά χρόνια.
Τα κοινωνικά φυλετικά στερεότυπα επηρεάζουν το πώς τα παιδιά βλέπουν ακόμη και τον ίδιο τους τον εαυτό, αλλά και τις σχέσεις τους με τους συνομηλίκους τους και το περιβάλλον τους γενικότερα. Αυτό μας οδηγεί στην σκέψη ότι όταν ένα παιδί έρχεται αντιμέτωπο μέσω της λογοτεχνίας με αρνητικές αντιλήψεις για το φύλο του, αυτό αυτόματα θα επηρεάσει και την αυτοεκτίμησή τους με έναν αρνητικό τρόπο.
Η γλώσσα επίσης πολλές φορές χρησιμοποιείται ως μέσο για να διατηρηθούν τα σεξιστικά στερεότυπα μέσα σε μια κοινωνία. Με την συχνή χρήση στερεότυπων εκφράσεων ή λέξεων για τα δύο φύλα είναι αναπόφευκτο να μην κληροδοτηθούν οι ανισότητες, οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα από την μια γενιά στην άλλη. Αυτή η σημαντικότητα της γλώσσας όμως μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με τέτοιο τρόπο ώστε σιγά – σιγά να εξαλειφθούν τα στερεότυπα αυτά.
Κοινωνικοί ρόλοι και σεξουαλικό φύλο
Κοινωνικοί φυλετικοί (υπό την έννοια του φύλου, όχι της φυλής) ρόλοι είναι οι συμπεριφορές που αναμένει μια κοινωνία από τους άνδρες και τις γυναίκες μέσα σε αυτήν. Οι γνώσεις ενός παιδιού για το φύλο του αλλά και τις προεκτάσεις που αυτή η έννοια έχει είναι γνωστό ως ταυτότητα του φύλου. Η ίδια η ανάπτυξη της έννοιας του φύλου είναι μία από τα πιο σημαντικά σημεία της ανθρώπινης ανάπτυξης καθώς το αν είμαστε άνδρες ή γυναίκες είναι σημαντικότατο στοιχείο του χαρακτήρα μας σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας.
Καθώς τα παιδιά αποκτούν αυτές τις ταυτότητες του φύλου, αποκτούν ταυτόχρονα και στερεοτυπικές ιδέες για το τι σημαίνει να είσαι αγόρι και τι κορίτσι. Είναι σημαντικό να τονιστεί πως οι πράξεις των γονιών, των δασκάλων ή των αδερφιών συχνά επηρεάζουν τις αντιλήψεις των μικρών παιδιών για τους φυλετικούς ρόλους.
Πριν ακόμη τα παιδιά εισέλθουν στην επίσημη εκπαίδευση εκτίθενται σε σεξιστικά μοντέλα μέσω της τηλεόρασης, τις ταινίες, τα παιχνίδια και τις στάσεις των άλλων απέναντί τους. Περίπου στην ηλικία των 5 ετών τα παιδιά σταματούν να μιμούνται τα μοντέλα των γονιών τους και αρχίζουν να δημιουργούν τις προσωπικές τους ταυτότητες.
Μια έρευνα της Albert το 1996 έδειξε ότι οι ιστορίες που διδάσκονται τα παιδιά στις ΗΠΑ, ήδη από τα πρώτα χρόνια που εισέρχονται στο σχολείο, αφορούν άνδρες και μάλιστα λευκούς. Επίσης η ίδια έρευνα έδειξε ότι δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου αναφορές σε μειονότητες και γυναίκες. Για να καταλάβουμε την σημαντικότητα του θέματος είναι άξιο να αναφερθεί πως στις αρχές του 70, οι φεμινίστριες άσκησαν κριτική στα παραμύθια γιατί τα μικρά κοριτσάκια παρουσιάζονται ως παθητικά, οι μητριές ως στρίγκλες και μόνο τα όμορφα κορίτσια παρουσιάζονται ως ένδειξη τελειότητας (κάτι που ωθεί τις γυναίκες να ενστερνιστούν την ομορφιά ως το κύριο μέσο για την επιτυχία).
Σε παρόμοιες έρευνες φάνηκε ότι γενικότερα στην λογοτεχνία οι γυναίκες παρουσιάζονται ως πιο παθητικές σε σχέση με τους άνδρες, οι οποίοι επιπλέον έχουν και ρόλους όπως του αρχηγού, του ανεξάρτητου και του δραστήριου, ενώ ταυτόχρονα έχουν πάντα καλύτερα επαγγέλματα από τις γυναίκες και γενικότερα και εμφανίζονται περίπου 11 φορές περισσότερο ως κεντρικοί ήρωες σε σχέση με τις γυναίκες.
Υπάρχει βελτίωση στις αναπαραστάσεις των στερεοτύπων;
Σε έρευνες από το 1972 και έπειτα είχαν όμως και κάποια πιο ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Έρευνες έχουν δείξει πως οι φυλετικές διαφορές έχουν μειωθεί αρκετά και πως τείνουμε προς μια κατάσταση ισότητας όπου οι γυναικείες αναπαραστάσεις ως κεντρικοί χαρακτήρες έχει αυξηθεί περισσότερο σε σχέση με τους άνδρες, πάντα μιλώντας στατιστικά, γεγονός που δείχνει ότι οι συγγραφείς είχαν κατανοήσει την ανάγκη για πιο θετικές εικόνες τόσο για τα αγόρια, όσο και για τα κορίτσια.
Αν και τα φυλετικά στερεότυπα έχουν μειωθεί με τον καιρό, ωστόσο τόσο οι γονείς, όσο και οι παιδαγωγοί θα πρέπει να έχουν πάντα στο βάθος του μυαλού τους ότι ο σεξισμός υπάρχει ακόμη.
Η έρευνα των Gooden&Gooden, στην οποία στηρίχθηκε το σύνολο των πληροφοριών που παρουσιάζονται στο post, έχει δείξει πως υπάρχει μια μείωση στα αρνητικά γυναικεία στερεότυπα, αλλά παρόλα αυτά, αυτά τα στερεότυπα δεν παύουν να υπάρχουν ακόμη στα παιδικά βιβλία. Σιγά – σιγά επέρχεται μια σχετική εξισορρόπηση στην αναπαράσταση γυναικείων και ανδρικών φιγούρων στα παιδικά βιβλία, αλλά και μια σημαντική αύξηση των γυναικείων χαρακτήρων.
Φυσικά όλοι οι ερευνητές τέτοιων ψυχοκοινωνικών θεμάτων τονίζουν πως είναι τουλάχιστον αφελές αν βιαστούμε να βγάλουμε συμπεράσματα σχετικά με την ισότητα των δύο φύλων μόνο από την εμφάνισή τους στην παιδική βιβλιογραφία. Για να υπάρξει πραγματική ισότητα απαιτούνται μια πλειάδα άλλων κοινωνικών ζυμώσεων, ενώ για να μπορέσουμε να μιλήσουμε για την κατάσταση σε σχέση με την ισότητα των δύο φύλων, αλλά και την διαιώνιση στερεοτύπων θα πρέπει να λάβουμε υπόψη έρευνες από ένα ευρύ φάσμα επιστημών, από την Ψυχολογία, έως την Κοινωνιολογία, αλλά και τις… Πολιτικές Επιστήμες!
Κυρίως Πηγή:








Προκαταλήψεις: Όταν το μυαλό στήνει παγίδες

Όλοι γνωρίζουμε περιστατικά επιθέσεων σε μετανάστες από μέλη ρατσιστικών ομάδων. Αλλά ας μην πάμε τόσο μακριά: σίγουρα θα έχετε βρεθεί σε συζήτηση όπου έχει ακουστεί η φράση «δε θέλω να συνεργαστώ με Αλβανό, δεν τους έχω εμπιστοσύνη», «αυτή η περιοχή είναι γεμάτη ξένους, πρόσεξε μη σε κλέψουν» ή «δε θα ήθελα ποτέ η κόρη μου να μπλέξει με μαύρο». Παράλληλα, πληθαίνουν οι θεωρίες περί «ανωτερότητας» των Ελλήνων, οι οποίες διαδίδονται μέσω τηλεοπτικών εκπομπών και βιβλίων για να βρουν ουκ ολίγους οπαδούς.

Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια χώρα που τις τελευταίες δεκαετίες έχει δεχτεί ένα μεγάλο μεταναστευτικό ρεύμα. Τα στατιστικά στοιχεία παρουσιάζουν τους μετανάστες να συνιστούν πλέον το 10% του συνολικού πληθυσμού.  Ωστόσο, η περίπτωση της Ελλάδας δεν αποτελεί εξαίρεση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κρούει τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με τη διάδοση του ρατσισμού, την ξενοφοβία, τον αντισημιτισμό, την περιθωριοποίηση των τσιγγάνων, την ισλαμοφοβία στη Γηραιά Ήπειρο. Δεδομένου ότι στον κόσμο όπου ζούμε διαρκώς πολλαπλασιάζονται οι μετακινήσεις πληθυσμών από το ένα κράτος στο άλλο, οι προκαταλήψεις που έχουν να κάνουν με την εθνικότητα και το χρώμα του δέρματος έρχονται πλέον στην ημερήσια διάταξη. Τι σημαίνει όμως προκατάληψη;

Το 1954 ο διάσημος Αμερικανός ψυχολόγος Γκόρντον Όλπορτ αντιμετώπιζε τη δημιουργία στερεότυπων ως χαρακτηριστικό του ανθρώπινου είδους. Υποστήριζε ότι, δεδομένου ότι η ζωή μας είναι τόσο σύντομη και ότι έχουμε τόσο έντονη την ανάγκη της προσαρμογής, πρέπει να οργανώνουμε και να κατηγοριοποιούμε τα αντικείμενα και τα υποκείμενα του κόσμου σε μεγάλες κατηγορίες, προκειμένου να εξελισσόμαστε μέρα με τη μέρα. Πεποιθήσεις όπως «οι άντρες είναι καλύτεροι στα μαθηματικά», «οι Αλβανοί είναι κλέφτες», «οι Εβραίοι είναι φιλάργυροι» ή «οι γυναίκες δεν έχουν ηγετικές ικανότητες» αναπαράγονται στο συλλογικό ασυνείδητο, ακόμη κι αν είναι λανθασμένες.
  
Η Μπανατζί, συμπέρανε ότι οι ενστικτώδεις προκαταλήψεις μας αφορούν κυρίως ανθρώπους διαφορετικής φυλής, τις γυναίκες, τους ομοφυλόφιλους και τους ηλικιωμένους. Προς μεγάλη της έκπληξη, οι διακρίσεις που σχετίζονται με την ηλικία είναι οι συχνότερα εμφανιζόμενες ανάμεσα στα 8 και στα 68 χρόνια μας. «Η έννοια “γέρος” είναι σχετική και σημαίνει “πιο ηλικιωμένος από εμένα”», λέει η ερευνήτρια. Η γήρανση έχει συνδεθεί στο μυαλό μας με αρνητικά χαρακτηριστικά, όπως τη φθορά του δέρματος, τη μείωση της δύναμης και της ευλυγισίας, την εξασθένηση των νοητικών ικανοτήτων. Το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα της έρευνας της; Οι περισσότεροι άνθρωποι δε νιώθουν άσχημα για προκαταλήψεις τέτοιου τύπου, όπως νιώθουν για τα ρατσιστικά στερεότυπά τους. Όσον αφορά τις προκαταλήψεις σχετικά με το φύλο, το 80% των ερωτηθέντων συνδέει τους άντρες με την έννοια «δουλειά», ενώ τις γυναίκες με την έννοια «οικογένεια».

Παρ’ όλο που οι περισσότερες προκαταλήψεις είναι υποσυνείδητες, μπορεί να μας επηρεάσουν στη λήψη αποφάσεων. Επιπλέον, πρόσφατες έρευνες αποκαλύπτουν ότι τα στερεότυπά μας μπορούν να διαστρεβλώσουν την αντίληψή μας για τα γεγονότα και να αλλοιώσουν τις αναμνήσεις μας. Μπορούν, επίσης, να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε διφορούμενες πράξεις, ανάλογα με τη φυλή, το φύλο και την ηλικία εκείνου που τις έκανε.

Το γεγονός ότι οι προκαταλήψεις έχουν τις ρίζες τους στο μακρινό παρελθόν φαίνεται να μην επιδέχεται αμφισβήτηση. Μια ομάδα πρέπει να συνεργαστεί για να διαφυλάξει την ιδιοκτησία της, οπότε οι άλλοι μετατρέπονται αυτομάτως σε ανταγωνιστές ή εχθρούς. Έτσι, γεννώνται συναισθήματα όπως ο θυμός ή η απόρριψη, από τη στιγμή που ερχόμαστε σε επαφή με άτομα ξένα προς την ομάδα. «Όταν υφίσταται η απειλή μιας διαμάχης, το διαφορετικό είναι συνώνυμο με το κακό», λέει ο Ντεστένο.
  
Η εξέλιξη μας προδιαθέτει να έχουμε προκαταλήψεις. Όμως, το περιβάλλον όπου ζούμε «είναι τελικά εκείνο που καθορίζει τις ομάδες των ανθρώπων προς τους οποίους θα είμαστε προκατειλημμένοι και τη συμπεριφορά μας απέναντί τους», προσθέτει ο Νιούμπεργκ. Τελικά όπως έλεγε και ο Έντουαρντ Μάροου, μια από τις σπουδαίες προσωπικότητες της δημοσιογραφίας κατά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, διάσημος για την εντιμότητα και την ακεραιότητά του: «Κανένας δεν μπορεί να απελευθερωθεί εντελώς από τις προκαταλήψεις του, ωστόσο μπορούμε να τις αναγνωρίσουμε».
Περιοδικό Focus

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να γίνει περίληψη του κειμένου σε 80 με 100 λέξεις.

2. Πού βασίζονται τα στερεότυπα και πώς επηρεάζουν τη συμπεριφορά του ατόμου, σύμφωνα με το κείμενο;

3. «Κανένας δεν μπορεί να απελευθερωθεί εντελώς από τις προκαταλήψεις του, ωστόσο μπορούμε να τις αναγνωρίσουμε»: να αναλυθεί η πρόταση σε μια παράγραφο με τη μέθοδο του αιτίου – αποτελέσματος.

4. Αφού εντοπίσετε το συλλογισμό με τον οποίο αναπτύσσεται το παραπάνω κείμενο, να τον αναλύσετε.

5. Να αντικατασταθούν οι επιτονισμένες λέξεις του κειμένου με άλλες συνώνυμες.

6. υποσυνείδητες, διαφυλάξει, καθορίζει: να βρεθούν τα συνθετικά των λέξεων και να δοθούν νέες σύνθετες λέξεις με το πρώτο συνθετικό.

7. Σε ένα άρθρο στη σχολική εφημερίδα να επισημάνετε τις αρνητικές συνέπειες των στερεοτύπων στη σημερινή κοινωνία. Πώς μπορεί η εκπαίδευση να συμβάλλει στον περιορισμό του φαινομένου και στην αρμονική συνύπαρξη των ατόμων;



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου