2.9.11

Υπουργείο Παιδείας: Οδηγίες για τη διδασκαλία όλων των Μαθημάτων όλων των τάξεων του Γενικού Λυκείου

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθημάτων του Γενικού Λυκείου
Μετά από σχετική εισήγηση του Τμήματος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (πράξη 09/2011) σας αποστέλλουμε τις παρακάτω οδηγίες για τη διδακτέα ύλη των Μαθημάτων και των τριών τάξεων του Γενικού Λυκείου. Συγκεκριμένα:
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χω-ρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές να κατανοήσουν τη σχέση που συνδέει μεταξύ τους τα ιστορικά γεγονότα ούτε το πλέγμα των συνθηκών υπό τις οποίες αυτά συντελέστηκαν. Για τον λόγο αυτό πρέπει να καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για ολοκλήρωση της ύλης μέσα στο διδακτικό έτος. Επειδή όμως σε πολλές περιπτώσεις η συστηματική διδασκαλία όλου του βιβλίου καθίσταται αδύνατη λόγω αντικειμενικών προβλημάτων προτείνεται ως απολύτως αναγκαία η διδασκαλία των κατωτέρω ενοτήτων. Όσον αφορά τις ενότητες που δεν έχουν συμπεριληφθεί στη διδακτέα ύλη, θεωρείται αυτονόητο ότι ο/η εκπαιδευτικός θα μεριμνήσει ώστε, μέσα από μια ευσύνοπτη προσέγγιση των βασικών στοιχείων τους, να διασφαλισθεί η συνέχεια και η συνοχή της ιστορικής αφήγησης.
Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για όλες τις τάξεις ότι οι ιστορικές πηγές που περιέχονται στα σχολικά βιβλία ιστορίας δεν αποτελούν προέκταση της αφήγησης του βιβλίου και επομένως δεν πρέπει να διδάσκονται ως επιπλέον γνωστικά στοιχεία, των οποίων ζητείται κατά τις εξετάσεις η εκμάθηση, αλλά αποτελούν μεθοδολογικά εργαλεία για την άσκηση της κριτικής σκέψης των μαθητών.

Α΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ (Από τους προϊστορικούς πολιτισμούς της Ανατολής έως την εποχή του Ιουστινιανού)
Ι. ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΓΓΥΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ
2. Η Αίγυπτος (σελ.20-30)
ΙΙ. ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
Από τους προϊστορικούς χρόνους έως και το Μ. Αλέξανδρο
1. Ελληνική προϊστορία
1.2. O Mυκηναϊκός πολιτισμός: (σελ. 65-75)
2. Η αρχαία Ελλάδα (από το 1100 ως το 323 π.Χ.)
2.1. Ομηρική εποχή (1100-750 π.Χ.), (σελ. 76 – αρχή 77), Ο πρώτος ελληνικός αποικισμός (σελ.78-80), Οικονομική, κοινωνική και πολιτική οργάνωση (σελ.80-82), Ο πολιτισμός (σελ.82-83)
2.2. Αρχαϊκή εποχή (750-480 π.Χ), (σελ.84-98)
2.3. Κλασική εποχή (480-323 π.Χ.), (σελ.98-107 και 109-114): το εισαγωγικό τμήμα και η υποενότητα: η συμμαχία της Δήλου- Αθηναϊκή ηγεμονία (σελ.98-100), Η εποχή του Πε-ρικλή (σελ.100-102), ο Πελοποννησιακός πόλεμος (431-404 π.Χ.) (σελ.102-103), Η κρίση της πόλης-κράτους (σελ.103-105), Η πανελλήνια ιδέα (σελ.105), Ο Φίλιππος Β΄ και η ένωση των Ελλήνων (σελ.105-107), Το έργο του Μ. Αλεξάνδρου (σελ. 109-111), Ο πολιτισμός (σελ. 111-114)
ΙΙΙ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ (σελ.124-151)
ΙV. Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΚΑΙ ΡΩΜΗ
1. Ο Ελληνισμός της Δύσης
1.4. Ο πολιτισμός των Ελλήνων της Δύσης (σελ.161-164)
3. Οι λαοί της ιταλικής χερσονήσου και ο σχηματισμός του Ρωμαϊκού κράτους
(8ος - 3ος αι. π.Χ.)
3.1. Η χώρα (σελ.168-169)
3.3 Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της (σελ.170-172)
3.4. Η συγκρότηση της Ρωμαϊκής πολιτείας-Res publica (σελ. 172-ως αρχή 175)
V. OI MEΓΑΛΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ
1. Η ολοκλήρωση της ρωμαϊκής επέκτασης ( 200-31 π.Χ.)
1.3. Η διοίκηση των κατακτημένων περιοχών (σελ.188-189)
2. Οι συνέπειες των κατακτήσεων
2.2 Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες (σελ.194-196)
2.4 Οι εμφύλιοι πόλεμοι: το εισαγωγικό τμήμα (σελ.197-198), Πομπήιος και Καίσαρας (σελ. 199-201), Αντώνιος και Οκταβιανός (201-203)
VI. Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ (1ος αι. π.Χ. – 3ος αι. μ.Χ.)
Η περίοδος της ακμής (27 π.Χ. – 193 μ.Χ.)
1.1 Η εποχή του Αυγούστου (27 π.Χ.-14 μ.Χ.): Η ισχυροποίηση της κεντρικής εξουσίας (σελ.206-208), Το πολίτευμα και οι στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις (σελ. 208-209).
1.2 Οι διάδοχοι του Αυγούστου (14 – 193 μ.Χ.): το εισαγωγικό τμήμα (σελ.211-212), Η διοίκηση και το δίκαιο (σελ.212-214)
VII. H ΥΣΤΕΡΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (4ος - 6ος αι. μ.Χ.)
1. Η μετεξέλιξη του Ρωμαϊκού κράτους (4ος -5ος αι. μ.Χ.)
1.1. Ο Διοκλητιανός και η αναδιοργάνωση της αυτοκρατορίας (σελ. 234-236)
1.2. Μ. Κωνσταντίνος: Εκχριστιανισμός και ισχυροποίηση της ρωμαϊκής Ανατολής (σελ.236-239)
1.4. Ο εξελληνισμός του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους (σελ.245-247)
1.5. Η μεγάλη μετανάστευση των λαών. Το τέλος του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους: το εισαγωγικό τμήμα (σελ.247), Το τέλος του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους (σελ.251)
2. Η εποχή του Ιουστινιανού (6ος αι. μ.Χ.)
2.2 Η ελληνοχριστιανική οικουμένη (σελ. 256-258).
3. Τα γράμματα και οι τέχνες
3.2. Η καλλιτεχνική ανάπτυξη: το εισαγωγικό τμήμα (σελ.261), Η παλαιοχριστιανική τέχνη (σελ. 262-267).
Β΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
(ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ)
ΚΑΙ Β΄ ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ
ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
565 – 1815
Ι. Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων και τη συνθήκη του Βερντέν (565-843) (σελ.11-31)
ΙΙ. Η εποχή της ακμής: από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο εκ-κλησιών (843-1054)
1. Προοίμιο της ακμής του Βυζαντινού Κράτους (843-867), (σελ.34-35)
3. Κοινωνία (σελ.38-39)
5. Η διεθνής ακτινοβολία του Βυζαντίου (σελ.42-48)
7.Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη. Το σύστημα της Φεουδαρχίας (σελ.50-51).
ΙΙΙ. Από το Σχίσμα των δύο εκκλησιών ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1054-1204)
1. Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081), (σελ.53-55)
2. Η εσωτερική πολιτική των Κομνηνών (1081-1185), (σελ.55-56)
5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη (σελ.61-63)
7. Οι Σταυροφορίες: α. Οι αιτίες (σελ.67-αρχή της 69), δ. Η Τέταρτη Σταυροφορία (σελ.69-70), ε. Η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (σελ.70-71).
IV. Η Λατινοκρατία και η Παλαιολόγεια εποχή (1204-1453). Ο Ύστερος Μεσαίωνας στη Δύση
1. Τα Λατινικά κράτη και η αντίσταση των Ελλήνων (σελ.73-75)
2. Τα Ελληνικά κράτη: Τραπεζούς, Ήπειρος, Νίκαια (σελ.76-77)
6. Οι Οθωμανοί και η ραγδαία προέλασή τους (σελ.85-87)
7. Η άλωση της Κωνσταντινούπολης (σελ. 87-89)
V. O Μεσαιωνικός πολιτισμός. Γράμματα, επιστήμες, τεχνολογία, τέχνη (σελ.93-113)
VI. Από την άλωση της Κωνσταντινούπολης και τις Ανακαλύψεις των Νέων Χωρών ως τη συνθήκη της Βεστφαλίας (1453-1648)
2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός (σελ.117-121)
3. Ανακαλύψεις (σελ.122-129)
4. Θρησκευτική μεταρρύθμιση (1517-1555), (σελ.129-134)
7. Ο ανταγωνισμός των Ευρωπαϊκών δυνάμεων και ο Τριακονταετής Πόλεμος (1618-1648), (σελ.148-150)
8. Ο πολιτισμός της Αναγέννησης (σελ.151-159)
VII. Από τη συνθήκη της Βεστφαλίας (1648) έως το συνέδριο της Βιέννης (1815), (σελ.161-201)
Β΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
(ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ)
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
Κεφάλαιο πρώτο:
Η κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Ελλάδα
1. Η πορεία της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας (σελ. 7-9)
3. Η κοινωνία της πόλης-κράτους στην αρχαϊκή εποχή (σελ.18-27)
4. Η κοινωνία κατά την κλασική εποχή (σελ. 29-41)
6. Κοινωνικοί θεσμοί:
Ο θεσμός της οικογένειας και η θέση της γυναίκας (σελ.59-72)
Η εκπαίδευση (σελ.73-86)
Ο στρατός (σελ.87-98)
7.Η καθημερινή ζωή:
Εργασία και επαγγέλματα (σελ.119-126)
Ψυχαγωγία (σελ. 127-134)
Κεφάλαιο δεύτερο:
Η πολιτική οργάνωση στην αρχαία Ελλάδα
Η δημοκρατική πόλη (σελ. 162-176)
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ
Θα διδαχθεί το βιβλίο “Ιστορία των Κοινωνικών Επιστημών” των Μ. Γκίβαλου, Β. Γρηγοροπούλου, Δ. Κοτρογιάννου Δ., Γ. Μανιάτη
Η διδακτέα ύλη του μαθήματος παραμένει ως έχει και για το σχολικό έτος 2011-2012:
Εισαγωγή
Κεφάλαιο 2. Δημιουργία και διαμόρφωση των Κοινωνικών Επιστημών
Κεφάλαιο 3. Θεμελιωτές των Κοινωνικών Επιστημών
Κεφάλαιο 5. Σύγχρονη κοινωνική οργάνωση και συμπεριφορές
ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Κεφάλαιο Ι. :
Μακεδονικό Ζήτημα:
Β. Το Μακεδονικό κατά τους δύο τελευταίους αιώνες (σελ. 41-67)
Κεφάλαιο ΙΙ. :
Βορειοηπειρωτικό και ελληνοαλβανικές σχέσεις (σελ.73-89)
Κεφάλαιο ΙΙΙ. :
Ελληνοτουρκικές σχέσεις (σελ.97-127)
Κεφάλαιο ΙV. :
Το Κυπριακό Ζήτημα:
2. Καταβολές του Κυπριακού Ζητήματος (σελ.137-141)
3. Το Κυπριακό διεθνές ζήτημα (σελ. 141-142)
4. Ο απελευθερωτικός αγώνας 1955-1959 (σελ.142-146)
5. Η Κυπριακή Δημοκρατία, 1960-1974 ( σελ. 147-151)
6. Η Κυπριακή Τραγωδία: 1974 (σελ. 152-156)
Κεφάλαιο V. :
Η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση: (σελ.159-172)
Κεφάλαιο VΙ. :
Η Νεοελληνική Διασπορά και ο Απόδημος Ελληνισμός
Σημασία της Νεοελληνικής Διασποράς (σελ. 173)
Γεωγραφικοί και ιστορικοί προσδιορισμοί (σελ. 173-175)
Αλύτρωτος και Απόδημος Ελληνισμός (σελ. 175-176)
Περίοδοι και τομές στην ιστορία της Νεοελληνικής Διασποράς (σελ. 176)
Νέες τάσεις στην ελληνική μετανάστευση (σελ. 200-202)
Η σύγχρονη παλιννόστηση (σελ. 203-204)
Προβλήματα παλιννόστησης και σύνδεσης Εθνικού Κέντρου και Αποδήμων (σελ. 205-208)
Η δυναμικότητα των Αποδήμων (σελ. 208-210)
Η οργάνωση της Ομογένειας (σελ. 210-212)
Ο Απόδημος Ελληνισμός και τα Εθνικά Θέματα (σελ. 212-215)
ΤΑΞΕΙΣ Β΄ και Γ΄ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
Τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας ως μάθημα Γενικής Παιδείας στις τάξεις του Λυκείου διδάσκονται δύο (2) ώρες την εβδομάδα με ελεύθερη επιλογή από το διδάσκοντα. Το δίωρο αυτό, εφόσον το επιθυμεί ο διδάσκων, είναι συνεχόμενο.
Β΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
• Η επιλογή της διδακτέας ύλης από τους διδάσκοντες πρέπει να είναι ίδια για όλα τα τμήματα της τάξης του ίδιου σχολείου προκειμένου να τηρηθεί η ενότητα της διδασκαλίας και της αξιολόγησης.
• Θα πρέπει να διδαχθούν κείμενα από όλες τις περιόδους (περίπου 16 κείμενα ή περίπου 13 για τα εσπερινά).
• Θα πρέπει να διδαχθεί τουλάχιστον ένα ή δύο κείμενα και από την ξένη λογοτεχνία ως α-ντιπροσωπευτικά των μεγάλων κλασικών έργων.
• Στη Β΄ τάξη μπορεί να διδαχτεί τουλάχιστον ένα δοκίμιο, εάν επαρκεί ο χρόνος, ή να γίνει ανάγνωση κάποιων δοκιμίων κατά την κρίση του διδάσκοντος.
• Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, εφόσον είναι εφικτό, οι μαθητές θα μπορούσαν να μελετήσουν (2) το πολύ λογοτεχνικά βιβλία, στο πλαίσιο καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας. Επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα αποτελεί μεν κριτήριο αξιολόγησης των μαθητών, ωστόσο τα λογοτεχνικά βιβλία δεν συμπεριλαμβάνονται στην ύλη των εξετάσεων της περιόδου Μαΐου-Ιουνίου.

Γ΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
• Η επιλογή της διδακτέας ύλης από τους διδάσκοντες πρέπει να είναι ίδια για όλα τα τμήματα της τάξης του ίδιου σχολείου προκειμένου να τηρηθεί η ενότητα της διδασκαλίας και της αξιολόγησης.
• Θα πρέπει να διδαχθούν εξίσου κείμενα από την Ποίηση και την Πεζογραφία (περίπου 16 κείμενα, ή 13 για τα εσπερινά).
• Θα πρέπει να διδαχθεί τουλάχιστον ένα ή δύο κείμενα από τη ξένη λογοτεχνία ως αντιπροσωπευτικά της μοντέρνας ξένης λογοτεχνίας.

Β΄ ΤΑΞΗ, ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
Ο διδάσκων επιλέγει (από κοινού με τους μαθητές, εφόσον το επιθυμεί) και διδάσκει 5 τουλά-χιστον από τα κεφάλαια του εγχειριδίου, φροντίζοντας να ενσωματώνει στην ύλη του ενότητες από άλλα κεφάλαια που τυχόν προϋποτίθενται για τη μελέτη των επιλεγμένων προς διδασκαλία κεφαλαίων.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ, ΕΠΙΛΟΓΗΣ
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
Ο διδάσκων οργανώνει (από κοινού με τους μαθητές) την ύλη που θα διδάξει. Η ύλη που θα επιλεγεί, όχι λιγότερη από 100 σελίδες, θα πρέπει να περιέχει θέματα και από τις 3 ενότητες του βιβλίου.
Β΄ ΤΑΞΗ
Α. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Ι. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

• Στα Ημερήσια Λύκεια, στο μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας θα διδαχθούν από Σεπτέμβριο έως Μάιο επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα οι τραγωδίες του Σοφοκλή:
α. Αντιγόνη (σχολ. βιβλίο Σοφοκλέους Τραγωδία Αντιγόνη-Φιλοκτήτης): στ. 1-987 αναλυτικά (εκ των οποίων οι στίχοι 1-99, 280-331, 441-581, 635-780 θα διδαχθούν από το πρωτότυπο, ενώ οι υπόλοιποι από μετάφραση) και στ. 988-1353 περιληπτικά, με επισήμανση των βασικών σημείων.
Από την Εισαγωγή του σχολικού βιβλίου θα διδαχθούν οι σελίδες 9-23 και 26-31 (Σοφοκλής-Ο μύθος των Λαβδακιδών).
β. Αίας (σχολ. βιβλίο Οιδίπους τύραννος-Αίας): θα διατεθούν συνολικά 6 διδακτικές ώρες τον Μάιο (επισήμανση βασικών σημείων).
• Στα Εσπερινά Λύκεια
α. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: Θα συνεχιστεί, επί μία (1) ώρα την εβδομάδα, από Σεπτέμβριο έως Μάιο, η διδασκαλία του Εγχειριδίου Γλωσσικής Διδασκαλίας της Α΄ Λυκείου.
β. Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Θα διδαχθεί από Σεπτέμβριο έως Μάιο, επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα, από το βιβλίο της Α΄ Λυκείου Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι ο Θουκυδίδης.
Στα Εσπερινά Λύκεια οι τραγωδίες του Σοφοκλέους Αντιγόνη και Αίας διδάσκονται στη Γ΄ Τάξη (Πρόγραμμα Γενικής Παιδείας) όπως προβλέπεται από την υπ΄ αριθ. Γ2/3912/18-10-2000 Υ-πουργική Απόφαση.
ΙΙ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
• Το πρόγραμμα της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Β΄ τάξης των Ημερησίων Λυκείων εφαρμόζεται και στη Θεωρητική Κατεύθυνση της Γ΄ τάξης των Εσπερινών Λυκείων.
1. ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (Θεματογραφία)
Για τη διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Θεματογραφία) οι διδάσκοντες επιλέ-γουν θέματα (αποσπάσματα αδίδακτου πεζού αττικού κειμένου) ανάλογα με το επίπεδο γλωσσι-κής κατάρτισης των μαθητών. Ως βιβλία αναφοράς για τη διδασκαλία της Θεματογραφίας χρησιμοποιούνται η Γραμματική και το Συντακτικό.
2. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
• Στα Ημερήσια Λύκεια, στο μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας θα διδαχθούν:
α. Ρητορικά Κείμενα (από Σεπτέμβριο έως και Φεβρουάριο) επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα:
i. Από την Εισαγωγή του βιβλίου θα διδαχθούν αναλυτικά οι σελ. 9-13 και 15-20 (κεφ: Α΄, Β΄, Γ΄, Ε΄, ΣΤ΄). Από το κεφάλαιο Δ΄ θα διδαχθούν οι ρήτορες του κανόνος. Τα κεφάλαια Ζ΄, Η΄, Θ΄ θα διδαχθούν συνοπτικά.
ii. Λυσίας, Υπέρ Μαντιθέου: Εισαγωγή: σ. 79-80. Κείμενο: §§ 1-13, 18-21 (αναλυτικά) και §§ 14-17 (περιληπτικά).
iii. Δημοσθένης, Υπέρ της Ροδίων ελευθερίας: Εισαγωγή: σ. 123-126. Κείμενο: §§ 1-20 αναλυτικά (εκ των οποίων οι §§ 1-4, 17-20 από το πρωτότυπο, ενώ οι §§ 5-16 από μετάφρα-ση) και §§ 21-35 περιληπτικά.
iv. Ισοκράτης, Περί ειρήνης: Εισαγωγή: σ. 269-272. Κείμενο: §§ 1-2, 14-27 αναλυτικά (εκ των οποίων οι §§ 1-2, 14-16 από το πρωτότυπο και οι §§ 17-27 από μετάφραση) και §§ 63-145 περιληπτικά.
β. Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση (από Μάρτιο έως και Μάιο) επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα:
i. Από την Εισαγωγή του βιβλίου θα διδαχθούν αναλυτικά: α) Βασικές έννοιες: Οι απαρχές και οι πηγές της Λυρικής Ποίησης, σελ. 9-13 (εκτός από την Ενότητα «Επική αφήγηση και λυρική περιγραφή», σελ. 9-11), β) Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση. Το όνομα και το πράγμα, σελ.13-17 (εκτός από τη διαίρεση της λυρικής ποίησης κατά τα μέτρα σελ. 15), γ) Η Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση, 650-450 π.Χ., σελ. 18-20 (μέχρι: «Η λυρική ποίηση μετά το τέλος της αρχαϊκής εποχής»).
ii. Κείμενα: Αρχίλοχος, (αποσπ. 3, 4, 6, 9), Μίμνερμος, (απόσπ. 11), Σαπφώ (αποσπ. 14, 17), Πίνδαρος, (Έβδομος Πυθιόνικος), Σιμωνίδης (απόσπ. 29).

Β. ΛΑΤΙΝΙΚΑ (Μάθημα Θεωρητικής Κατεύθυνσης)
Η διδασκαλία του μαθήματος γίνεται από το βιβλίο Λατινικά Β΄ Γενικού Λυκείου, Θεωρητι-κής Κατεύθυνσης, των Μ. Πασχάλη-Γ. Σαββαντίδη.
1. Από την Εισαγωγή θα διδαχθούν αναλυτικά σε δύο (2) διδακτικές ώρες οι Ενότητες:
α) Λατινική Γλώσσα και Λογοτεχνία: Η λατινική γλώσσα, Η γένεση της ρωμαϊκής λογοτεχνίας, Εποχές της ρωμαϊκής λογοτεχνίας, Γενικά χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής λογοτεχνίας (σελ. 9-12).
β) Η εξέλιξη της ρωμαϊκής λογοτεχνίας: Κλασική εποχή: α. Οι χρόνοι του Κικέρωνα, β. Αυγού-στειοι χρόνοι (σ. 14-21).
2. Κείμενα: Θα διδαχθούν όλα τα κείμενα (1 - 20) με τα γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα που περιέχουν. Κάθε ενότητα θα διδάσκεται σε 2 διδακτικές ώρες.
Σημείωση:
Το ίδιο πρόγραμμα εφαρμόζεται και στην Γ΄ τάξη των Εσπερινών Λυκείων.
Γ΄ ΤΑΞΗ
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Ι. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

• Στα Ημερήσια Λύκεια, στο μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας θα διδαχθεί από Σε-πτέμβριο έως Μάιο επί μία (1) ώρα την εβδομάδα το βιβλίο του Η. Σπυρόπουλου Θουκυδίδη Περικλέους Επιτάφιος.
α. Από την Εισαγωγή τα κεφ. Α΄ (σελ. 5-8) και Δ΄ (σελ. 22-23) θα διδαχθούν συνοπτικά, ενώ τα κεφ. Β΄, Γ΄ (σελ. 8-21) θα διδαχθούν αναλυτικά.
β. Κείμενο:
Από το πρωτότυπο θα διδαχθούν τα κεφ.: 36, 37, 39, 40 και 41.
Από μετάφραση θα διδαχθούν τα κεφ.: 34, 35, 38, 42, 43, 44, 45, 46 και 47. Για τα κεφάλαια 34, 35, 43, 44, 45 και 46 θα χρησιμοποιηθεί η μετάφραση του Η. Σπυρόπουλου και βοηθητικά, κατά την κρίση του διδάσκοντος, η μετάφραση του Άγγελου Βλάχου, ενώ για τα κεφάλαια 38 και 42 θα χρησιμοποιηθεί η μετάφραση του Άγγελου Βλάχου.
• Στα Εσπερινά Λύκεια, στη Γ΄ τάξη (Πρόγραμμα Γενικής Παιδείας), θα διδαχθούν από Σεπτέμ-βριο έως Μάιο επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα, όπως ανωτέρω αναφέρεται, οι τραγωδίες του Σοφοκλή Αντιγόνη και Αίας (Γ2/3912/18-10-2000 Υ.Α.).
• Το Πρόγραμμα Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Β΄ τάξης Ημερησίων Λυκείων εφαρμόζεται στη Γ΄ τάξη των Εσπερινών Λυκείων.
• Το Πρόγραμμα της Γενικής Παιδείας της Γ΄ τάξης των Ημερησίων Λυκείων εφαρμόζεται και στη Δ΄ τάξη των Εσπερινών Λυκείων.
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

1. ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ

Η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας των Α΄, Β΄, Γ΄ τάξεων Γενικού Η-μερήσιου Λυκείου περιλαμβάνεται στα εγχειρίδια:
• Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Α΄ της Α΄ τάξης Γενικού Λυκείου
• Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Β΄ της Β΄ τάξης Γενικού Λυκείου
• Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Γ΄ της Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου
• Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι των Α΄, Β΄, Γ΄ τάξεων Γενικού Λυκείου
• Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο
Για το σχολ. έτος 2011-2012 η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας Ημε-ρήσιου Γενικού Λυκείου ορίζεται για κάθε τάξη ως εξής:
1. Β΄ Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου
Από το βιβλίο Έκφραση –Έκθεση, Τεύχος Β΄ να διδαχτούν:
Η ΕΙΔΗΣΗ
Ι. Η ΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ
1.Το γεγονός και το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 14-17).
2.Προβολή και διαφοροποίηση της είδησης (σ.σ. 18-19)
3.Παρεμβολή ξένου σχολίου στην είδηση (σ. 20)
4. Διαπλοκή του γεγονότος με το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 21-22)
Λεξιλόγιο (σχετικό με το σχόλιο και την είδηση) (σ.σ. 23-25)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την πληροφόρηση, τη δημοσιογραφία, τον Τύπο) (σ.σ. 26-30)
ΙΙ. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΗΣΗΣ
1.Η οργάνωση της είδησης (σ.σ. 32-35)
2.Η οπτική γωνία του δημοσιογράφου στην είδηση (σ.σ. 36-38)
3.Ο τίτλος της είδησης (σ.σ. 39-42)
4.Συντακτικά στοιχεία στην είδηση
α. Η σειρά των λεκτικών συνόλων στην είδηση (σ.σ. 43-44)
β. Ενεργητική και παθητική σύνταξη στην είδηση (σ. 45)
γ. Η χρήση των ονοματικών προσδιορισμών στην είδηση
Χρήση ονομάτων και επιθέτων (σ. 46)
δ. Ο προσδιορισμός του χρόνου στην είδηση (σ. 47)
5. Το σχόλιο πάνω σε μια είδηση (σ.σ. 48-53)
Λεξιλόγιο (σχετικό με το χρόνο) (σ.σ. 54-55)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τα μέσα μαζικής επικοινωνίας) (σ.σ. 56-63)
Οργάνωση του λόγου. Η χρήση του παραδείγματος στην ανάπτυξη παραγράφου και ευρύτερου κειμένου (σ.σ. 63-68).
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΙΔΗ
Βιογραφικά είδη (σ.σ. 71-72)
1. Βιογραφία, μυθιστορηματική βιογραφία (σ.σ. 73-76)
2. Βιογραφικό σημείωμα
α. Τα γεγονότα και τα σχόλια σε ένα βιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 77-78)
β. Η δομή και το περιεχόμενο ενός βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 78-79)
Λεξιλόγιο βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 82-84)
4. Αυτοβιογραφικό σημείωμα
α. Σύγκριση ενός αυτοβιογραφικού σημειώματος με ένα βιογραφικό σημείωμα (σ. 86)
β. Το έμμεσο σχόλιο στο αυτοβιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 86-87)
δ. Ο πρακτικός σκοπός ενός (αυτο)βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 89-94)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την εργασία και την επιλογή επαγγέλμα-τος) (σ.σ. 95-103)
6. Ημερολόγιο (σ.σ. 108-111)
7. Συστατική επιστολή (σ.σ. 112-118)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με το χαρακτηρισμό ατόμου, τις στερεότυπες αντιλήψεις, το φυλετικό και κοινωνικό ρατσισμό) (σ.σ. 119-126)
Οργάνωση του λόγου:
Ι. Παράγραφος. Ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση (σ.σ. 127-131)
ΙΙ Ο ρόλος της αντίθεσης στη συνοχή του κειμένου.
α. Συνοχή προτάσεων και περιόδων (σ.σ. 132-133)
β. Συνοχή παραγράφων με αντιθετική σύνδεση
Ανάπτυξη δύο εννοιών σε ένα ευρύτερο κείμενο (σ.σ. 133-135)
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ – ΚΡΙΤΙΚΗ
Ι. Παρουσίαση και κριτική ενός βιβλίου
3. Βιβλιοκριτική
α. Λογοτεχνική κριτική (σ.σ.163-169)
β. Κριτική άλλων κειμένων (σ.170-171)
5. Απλή και διαδοχική υπόταξη (σ.175)
6. Οι αναφορικές προτάσεις (σ.σ.176-177)
Λεξιλόγιο (σχετικό με τα θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση που ακολουθούν) (σ. 178)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την τέχνη και την κριτική έργου τέχνης) (σ.σ. 179-189).
ΙΙ. Παρουσίαση και κριτική μιας θεατρικής παράστασης
Λεξιλόγιο (σχετικό με τη θεατρική κριτική) (σ.σ. 203-205)
ΙΙΙ Παρουσίαση και κριτική άλλων μορφών τέχνης
Λεξιλόγιο (σχετικό με την κριτική (σ.σ. 219-220)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την κριτική/αξιολόγηση του ατόμου και την αυτοκριτική) (σ.σ. 221-224)
ΙV. Οργάνωση του λόγου ορισμός και διαίρεση μιας έννοιας
1.Ορισμός (σ.σ. 226-230)
2.Διαίρεση (σ.σ. 231-236)
Σημειώσεις –Περίληψη
Ι. Σημειώσεις (σ. 240)
Α. Σημειώσεις από γραπτό λόγο (σ.σ. 241-242)
1.Κρατώ σημειώσεις κατά παράγραφο (σ.σ. 243-248).
2.Εργάζομαι σε ευρύτερες (από την παράγραφο) νοηματικές ενότητες και κρατώ σημειώσεις (σ.σ.249-252).
3.Από τις σημειώσεις προχωρώ στο διάγραμμα του κειμένου (σ.σ. 253-257).
Β. Σημειώσεις από προφορικό λόγο (σ.σ. 258-259)
ΙΙ. Περίληψη
Α. Περίληψη γραπτού λόγου
1.Πώς οδηγούμαι στην περίληψη (σ. 262)
2.Τι πρέπει να προσέχω σε μια περίληψη (σ. 263)
3.Συγκρίνω δύο περιλήψεις, μία εκτενή και μία συνοπτική του ίδιου κειμένου (σ.σ. 264-265)
4.Εξετάζω τη χρήση της ενεργητικής και της παθητικής σύνταξης σε μία περίληψη (σ.σ. 266-267)
5.Παρατηρώ περιλήψεις από ποικίλα κείμενα (σ.σ. 268-273)
Β. Περίληψη προφορικού λόγου
1.Διαβάζω τη δημοσιογραφική περίληψη μιας συζήτησης (σ.σ. 274-275)
2.Παρουσιάζω σε προφορικό και γραπτό λόγο περίληψη μιας συζήτησης (σ. 276)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τη λακωνική έκφραση και την προσπάθεια για εξοικονόμηση χρόνου στη σύγχρονη καθημερινή ζωή) (σ.σ. 277-286)
ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ:
Για τον ορθό καταμερισμό και την αποδοτικότερη διδασκαλία της διδακτέας ύλης της Νεοελληνικής Γλώσσας του Ημερήσιου Γενικού Λυκείου είναι σκόπιμο να ληφθούν υπόψη:
1.Το Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλωσσική Διδασκαλία στο Λύκειο (σ.79-105) που περιλαμ-βάνεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Α΄/θμιας και Β΄/θμιας Εκπ/σης. Θεωρητικές Επιστήμες (2000).
2.Οι «Οδηγίες για τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γενικό Λύκειο» που περι-λαμβάνουν προτάσεις για τη διδασκαλία των εγχειριδίων Έκφραση-Έκθεση και την αξιοποίηση των βιβλίων Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι Γενικού Λυκείου και Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο.
Επίσης, οι διδάσκοντες/διδάσκουσες, στο πλαίσιο της υλοποίησης των εκάστοτε διδακτι-κών στόχων και του διαθέσιμου διδακτικού χρόνου, μπορούν να χρησιμοποιούν κατά περί-πτωση κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό (κείμενα, δραστηριότητες κ.ά.) και από άλλες πηγές, με σκοπό την περαιτέρω εξοικείωση των μαθητών/μαθητριών με ποικίλα κειμενικά είδη και την καλλιέργεια της ικανότητάς τους να κατανοούν και να παράγουν επιτυχώς προφορικό και γραπτό λόγο.

1. ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ
Η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας των Β΄ και Γ΄ τάξεων Εσπερινού Γενικού Λυκείου περιλαμβάνεται στα εγχειρίδια:
• Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Α΄ της Α΄ τάξης Γενικού Λυκείου
• Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Β΄ της Β΄ τάξης Γενικού Λυκείου
• Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι των Α΄, Β΄, Γ΄ τάξεων Γενικού Λυκείου
• Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο
Για το σχολ. έτος 2011-2012 η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας Εσπε-ρινού Γενικού Λυκείου (βάσει της αντιστοιχίας τάξεων Γενικού Λυκείου με τα Εσπερινά Γενικά Λύκεια) ορίζεται για κάθε τάξη ως εξής:
1. Β΄ Τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου
Από το βιβλίο Έκφραση –Έκθεση, Τεύχος Α΄ να διδαχτούν:
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ (σ. 140)
1. Μεθόδευση της περιγραφής
α. Η επιλογή και η παράθεση/οργάνωση των λεπτομερειών (σ.σ. 142-147).
β. Η ακρίβεια και η σαφήνεια στην περιγραφή (σ.σ. 148-152).
2. Η γλώσσα της περιγραφής
α. Η επιλογή των κατάλληλων λέξεων/φράσεων (σ.σ. 152-153).
β. Κυριολεκτική (δηλωτική) και μεταφορική (συνυποδηλωτική) χρήση της γλώσσας (σ. 153)
3. Το σχόλιο και η οπτική γωνία στην περιγραφή (σ.σ. 154-159).
ΙΙ. ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ / ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ
1.Περιγραφή ενός χώρου / κτιρίου (σ.σ. 160-167)
2.Περιγραφή προσώπου/ατόμου
α. Τα τυπικά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενός προσώπου/ ατόμου (σ.σ. 168-170)
β. Το σχόλιο στην περιγραφή ενός ατόμου (σ.σ. 171-176)
3. Περιγραφή ζωγραφικού πίνακα ή άλλου έργου τέχνης (σ.σ. 176-178)
4. Ειδικά θέματα
β. Περιγραφή της διαδικασίας για την κατασκευή ή τη χρήση ενός αντικειμένου (σ.σ. 182-183)
ΙΙΙ. ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ: θέματα σχετικά με την ενδυμασία και τη μόδα (σ.σ. 184-199)
ΙV. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ
Ανάπτυξη μιας παραγράφου με αναλογία (σ.σ. 200-205).
ΑΦΗΓΗΣΗ
Ι. ΑΦΗΓΗΣΗ
1.Ορισμός της αφήγησης (σ.σ. 210-211).
2.Αφηγηματικό περιεχόμενο και αφηγηματική πράξη (σ.σ. 212-214).
7.Αφηγηματικός χρόνος (σ.σ. 240-250)
Λεξιλόγιο σχετικό με τα θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση που ακολουθούν (σ.σ. 251-252).
Θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση (Γηρατειά και νεότητα. Χθες-Σήμερα-Αύριο. Α-φηγήσεις για το παρελθόν και το μέλλον) (σ.σ. 252-258).
ΙΙ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΣΗ
Λεξιλόγιο (σ.σ. 262-263)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση. Το κωμικό και η σημασία του γέλιου (σ.σ. 264-271).
ΙΙΙ. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ:
Συνοχή κειμένου (σ.σ. 272-274)
Συνοχή σε ένα αφηγηματικό κείμενο (σ.σ. 274-277)
ΤΟ ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ (σ.σ. 280-295)
2. Γ΄ Τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου
Από το βιβλίο Έκφραση –Έκθεση, Τεύχος Β΄ να διδαχτούν:
Η ΕΙΔΗΣΗ
Ι. Η ΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ
1. Το γεγονός και το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 14-17).
2. Προβολή και διαφοροποίηση της είδησης (σ.σ. 18-19)
3. Παρεμβολή ξένου σχολίου στην είδηση (σ. 20)
4. Διαπλοκή του γεγονότος με το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 21-22)
Λεξιλόγιο (σχετικό με το σχόλιο και την είδηση) (σ.σ. 23-25)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την πληροφόρηση, τη δημοσιογραφία, τον Τύπο) (σ.σ. 26-30)
ΙΙ. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΗΣΗΣ
1. Η οργάνωση της είδησης (σ.σ. 32-35)
2. Η οπτική γωνία του δημοσιογράφου στην είδηση (σ.σ. 36-38)
3. Ο τίτλος της είδησης (σ.σ. 39-42)
4. Συντακτικά στοιχεία στην είδηση
α. Η σειρά των λεκτικών συνόλων στην είδηση (σ.σ. 43-44)
β. Ενεργητική και παθητική σύνταξη στην είδηση (σ. 45)
γ. Η χρήση των ονοματικών προσδιορισμών στην είδηση
Χρήση ονομάτων και επιθέτων (σ. 46)
δ. Ο προσδιορισμός του χρόνου στην είδηση (σ. 47)
5. Το σχόλιο πάνω σε μια είδηση (σ.σ. 48-53)
Λεξιλόγιο (σχετικό με το χρόνο) (σ.σ. 54-55)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τα μέσα μαζικής επικοινωνίας) (σ.σ. 56-63)
Οργάνωση του λόγου. Η χρήση του παραδείγματος στην ανάπτυξη παραγράφου και ευρύτερου κειμένου (σ.σ. 63-68).
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΙΔΗ
Βιογραφικά είδη (σ.σ. 71-72)
1. Βιογραφία, μυθιστορηματική βιογραφία (σ.σ. 73-76)
2. Βιογραφικό σημείωμα
α. Τα γεγονότα και τα σχόλια σε ένα βιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 77-78)
β. Η δομή και το περιεχόμενο ενός βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 78-79)
Λεξιλόγιο βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 82-84)
4. Αυτοβιογραφικό σημείωμα
α. Σύγκριση ενός αυτοβιογραφικού σημειώματος με ένα βιογραφικό σημείωμα (σ. 86)
β. Το έμμεσο σχόλιο στο αυτοβιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 86-87)
δ. Ο πρακτικός σκοπός ενός (αυτο)βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 89-94)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την εργασία και την επιλογή επαγγέλμα-τος) (σ.σ. 95-103)
6. Ημερολόγιο (σ.σ. 108-111)
7. Συστατική επιστολή (σ.σ. 112-118)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με το χαρακτηρισμό ατόμου, τις στερεότυπες αντιλήψεις, το φυλετικό και κοινωνικό ρατσισμό) (σ.σ. 119-126)
Οργάνωση του λόγου:
Ι. Παράγραφος. Ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση (σ.σ. 127-131)
ΙΙ Ο ρόλος της αντίθεσης στη συνοχή του κειμένου.
α. Συνοχή προτάσεων και περιόδων (σ.σ. 132-133)
β. Συνοχή παραγράφων με αντιθετική σύνδεση
Ανάπτυξη δύο εννοιών σε ένα ευρύτερο κείμενο (σ.σ. 133-135)
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ – ΚΡΙΤΙΚΗ
Ι. Παρουσίαση και κριτική ενός βιβλίου
3. Βιβλιοκριτική
α. Λογοτεχνική κριτική (σ.σ. 163-169)
β. Κριτική άλλων κειμένων (σ.σ. 170-171)
5. Απλή και διαδοχική υπόταξη (σ.175)
6. Οι αναφορικές προτάσεις (σ.σ. 176-177)
Λεξιλόγιο (σχετικό με τα θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση που ακολουθούν) (σ. 178)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την τέχνη και την κριτική έργου τέχνης) (σ.σ. 179-189).
ΙΙ. Παρουσίαση και κριτική μιας θεατρικής παράστασης
Λεξιλόγιο (σχετικό με τη θεατρική κριτική) (σ.σ. 203-205)
ΙΙΙ Παρουσίαση και κριτική άλλων μορφών τέχνης
Λεξιλόγιο (σχετικό με την κριτική (σ.σ. 219-220)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την κριτική/αξιολόγηση του ατόμου και την αυτοκριτική) (σ.σ. 221-224)
ΙV. Οργάνωση του λόγου · ορισμός και διαίρεση μιας έννοιας
1.Ορισμός (σ.σ. 226-230)
2.Διαίρεση (σ.σ. 231-236)
Σημειώσεις –Περίληψη
Ι. Σημειώσεις (σ. 240)
Α. Σημειώσεις από γραπτό λόγο (σ.σ. 241-242)
1.Κρατώ σημειώσεις κατά παράγραφο (σ.σ. 243-248).
2.Εργάζομαι σε ευρύτερες (από την παράγραφο) νοηματικές ενότητες και κρατώ σημειώσεις (σ.σ.249-252).
3. Από τις σημειώσεις προχωρώ στο διάγραμμα του κειμένου (σ.σ. 253-257).
Β. Σημειώσεις από προφορικό λόγο (σ.σ. 258-259)
ΙΙ. Περίληψη
Α. Περίληψη γραπτού λόγου
1.Πώς οδηγούμαι στην περίληψη (σ. 262)
2. Τι πρέπει να προσέχω σε μια περίληψη (σ. 263)
3. Συγκρίνω δύο περιλήψεις, μία εκτενή και μία συνοπτική του ίδιου κειμένου (σ.σ. 264-265)
4. Εξετάζω τη χρήση της ενεργητικής και της παθητικής σύνταξης σε μία περίληψη (σ.σ. 266-267)
5. Παρατηρώ περιλήψεις από ποικίλα κείμενα (σ.σ. 268-273)
Β. Περίληψη προφορικού λόγου
1. Διαβάζω τη δημοσιογραφική περίληψη μιας συζήτησης (σ.σ. 274-275)
2. Παρουσιάζω σε προφορικό και γραπτό λόγο περίληψη μιας συζήτησης (σ.σ. 276)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τη λακωνική έκφραση και την προσπάθεια για εξοικονόμηση χρόνου στη σύγχρονη καθημερινή ζωή) (σ. 277-286)

ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ:
Για τον ορθό καταμερισμό και την αποδοτικότερη διδασκαλία της διδακτέας ύλης της Νεοελληνικής Γλώσσας του Εσπερινού Γενικού Λυκείου είναι σκόπιμο να ληφθούν υπόψη:
1.Το Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλωσσική Διδασκαλία στο Λύκειο (σ.79-105) που περιλαμ-βάνεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Α΄/θμιας και Β΄/θμιας Εκπ/σης. Θεωρητικές Επιστήμες (2000).
2.Οι «Οδηγίες για τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γενικό Λύκειο» που περι-λαμβάνουν προτάσεις για τη διδασκαλία των εγχειριδίων Έκφραση-Έκθεση και την αξιοποίηση των βιβλίων Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι Γενικού Λυκείου και Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο (να αξιοποιηθούν σύμφωνα με την κατανομή της διδακτέας ύλης στο Εσπερινό Γενικό Λύκειο).
Επίσης, οι διδάσκοντες/διδάσκουσες, στο πλαίσιο της υλοποίησης των εκάστοτε διδακτικών στόχων και του διαθέσιμου διδακτικού χρόνου, μπορούν να χρησιμοποιούν κατά περίπτωση κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό (κείμενα, δραστηριότητες κ.ά.) και από άλλες πηγές, με σκοπό την περαιτέρω εξοικείωση των μαθητών/μαθητριών με ποικίλα κειμενικά είδη και την καλλιέργεια της ικανότητάς τους να κατανοούν και να παράγουν επιτυχώς προφορικό και γραπτό λόγο. 
 
alfavita.gr


Υποψήφιο για το βραβείο «Ευρωπαϊκό Μουσείο της Χρονιάς 2012» είναι το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη στη Μυρτιά Ηρακλείου Κρήτης. Πρόκειται για έναν διαγωνισμό που διοργανώνει κάθε χρόνο το European Museum Forum (EMF) και τελεί υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Το βραβείο καθιερώθηκε το 1977 και έχει εξελιχθεί έκτοτε σε ένα δυναμικό εργαλείο αναγνώρισης της καινοτομίας, της καλής πρακτικής και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών στα μουσεία σήμερα. Επιπλέον, είναι ένα μέσον διεθνούς δικτύωσης των μουσείων και των επαγγελματιών του χώρου.
Στη φετεινή διοργάνωση συμμετέχουν 57 μουσεία από 19 ευρωπαϊκές χώρες, τα οποία θα κριθούν όλα από επιτροπή αξιολόγησης, ενώ η διαδικασία θα ολοκληρωθεί τον Μάιο του 2012 στην πόλη Penafiel της Πορτογαλίας, όπου και θα ανακοινωθεί το βραβευθέν μουσείο. Μέλη της κριτικής επιτροπής επισκέφθηκαν για αξιολόγηση το Μουσείο Καζαντζάκη, στις 31 Αυγούστου.
www.kathimerini.gr

ΕΝΟΤΗΤΑ 7
Α. ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
Α. 1 Αντιστοιχίστε τα αντίθετα:


α. απράγμων
β. ψεύτης
γ. ευημερία
δ. δράση

1. αδράνεια
2. πραγματικός
3. πολυπράγμων
4. δυσπραγία


Α.2. Αντιστοιχίστε τις λέξεις με τη σημασία τους.


1. ὁ πρακτήρ
2. πραγματώδης
3. ἀντιπράττω
4. ἀπρακτῶ
5. εὐπραξία

α. κουραστικός
β. αυτός που πράττει
γ. αδρανώ
δ. εναντιώνομαι
ε. καλή συμπεριφορά





Α.3 Συμπληρώστε με τη λέξη στη παρένθεση:
πραγματοποιώ, είσπραξη, διαπραγματεύομαι, πραμάτεια, πρακτικός, πραγματικός


α. Είναι …………………….. άνθρωπος. Όλο ασχολείται με χειρωνακτικές εργασίες.
β. Ήρθε να …………………… την τιμή του οικοπέδου.
γ. Τελικά το όνειρό του να γίνει δάσκαλος ……………………….. .
δ. Ο έμπορος διαλαλούσε την ………………….. του.
ε. Η ………………………. του ενοικίου θα γίνει τη Δευτέρα.
στ. Ξεπέρασε …………………….. τον εαυτό του



Β. ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ
Β.1. Να σχηματίσετε σύνθετες λέξεις:
α. ὁμοῦ + πατήρ: ……………………..
β. μέσος + γῆ: ………………………...
γ. εὖ + τέλος: ………………………...
δ. ἀ + κτῆμα: …………………………
ε. ἀ + φωνή: …………………………..

Β.2. Να χωρίσετε τις λέξεις στα συνθετικά τους:
α. καλλίφωνος: ……………………. + ……………………..
β. δυσδαίμων: ………………………… + ……………………..
γ. επιζήμιος: ………………………… + ………………………
δ. επικερδής: ……………………….. + ……………………….
ε. μονόφθαλμος: ………………… ...+ …………………………
στ. κακοδαίμων: …………………… + …………………………



ΕΝΟΤΗΤΑ 6
Α. ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
Α. 1. Αντιστοιχίστε τα αντίθετα:


α. εμπιστοσύνη
β. πιθανός
γ. πειθήνιος
δ. αξιόπιστος
ε. εύπιστος

1. ανυπάκουος
2. άπιστος
3. αναξιόπιστος
4. απίθανος
5. δυσπιστία



Α.2 Συμπληρώστε τα κενά με τις λέξεις στην παρένθεση:
 πειστήριο, πειθαρχία, μεταπείθω, πιστός, εμπιστοσύνη

α. Προσπάθησε να τον …………………….. αλλά δεν κατάφερε τίποτα. Η γνώμη του παρέμενε η ίδια.
β. Πρόδωσες την ……………………… μου! Δεν πρόκειται να σου ξαναπώ τίποτα πια!
γ. Ο εισαγγελέας εξέτασε τα ………………………. του εγκλήματος.
δ. Το στράτευμα πρέπει να χαρακτηρίζεται από …………………….. .
ε. Έμεινε ………………….. στον όρκο του και έκανε το καθήκον του.

Α. 3. Αντιστοιχίστε τα συνώνυμα:


α. πειθήνιος
β. πεισμώνω
γ. πιστότης
δ. απειθής
ε. πειθαρχία


1. ακρίβεια, ειλικρίνεια
2. τάξη
3. υπάκουος
4. προσπαθώ
5. απείθαρχος





Β. ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ
Β.1. Να αναλύσετε τις λέξεις στα συνθετικά τους:
ἀείμνηστος: ……………………. + ……………………..
εὐγενής: ………………………… + ……………………..
εἰσάγω: ………………………… + ………………………
ἀνάξιος: ……………………….. + ……………………….

Β.2. Σχηματίστε σύνθετες λέξεις:


ἀνά + τρέφω: η …………………..
παρά + μένω: η ………………….
ἀντί + λέγω: η ……………………
ὑπό + στέγη: το …………………
ἡμί + όροφος: ο …………………
ἀνά + καλύπτω: η ……………...
ἀνά + γράφω: η …………………
παρά + λαμβάνω: ο ………………….



Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
Γ.1. Να γραφεί ότι ζητείται:
α. ὁ ἐπιφανής ἥρως (δοτ. πληθ.): ………………………………………..
β. ὁ ποδήρης χιτών (αιτιατ. πληθ): ………………………………………
γ. ὁ εὐδαίμων ἀνήρ (κλητ. εν.): ………………………………………….
δ. ἡ αὐτάρκης πόλις (δοτ. εν.): …………………………………………..
ε. ὁ ἄφρων ἄνθρωπος (δοτ. πληθ.): ……………………………………
στ. ὁ ἐπιμελής μαθητής (κλητ. εν.): ……………………………………
ζ. ὁ ἀληθής λόγος (ονομαστ. πληθ.): …………………………………


Γ.2. Να γραφεί ότι ζητείται:


α. ………………………… ἀνθρώπους (τίς, ερωτηματική).
β. ………………………… πράγματα (τί, αόριστη).
γ. ………………………… πόλει (τίς, ερωτηματική).
δ. ………………………… γυναικῶν (τίς, ερωτηματική).
ε. ………………………… ὅνομα (τί, ερωτηματική).
στ. ………………………. παῖδες (τίς, αόριστη).



Γ.3. Συμπληρώστε:

                                                             τοῦ _________________________
ὁ συνήθης                                          τῷν __________________________
                                                            τοῖς___________________________
                                                             τῇ_________________________
ἡ αὐθάδης                                         τήν ________________________
                                                            τάς _________________________
                                                             _________________________
το ἀσθενές                                         τῶν ________________________
                                                            τά _________________________