2.9.11

Υπουργείο Παιδείας: Οδηγίες για τη διδασκαλία όλων των Μαθημάτων όλων των τάξεων του Γενικού Λυκείου

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθημάτων του Γενικού Λυκείου
Μετά από σχετική εισήγηση του Τμήματος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (πράξη 09/2011) σας αποστέλλουμε τις παρακάτω οδηγίες για τη διδακτέα ύλη των Μαθημάτων και των τριών τάξεων του Γενικού Λυκείου. Συγκεκριμένα:
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χω-ρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές να κατανοήσουν τη σχέση που συνδέει μεταξύ τους τα ιστορικά γεγονότα ούτε το πλέγμα των συνθηκών υπό τις οποίες αυτά συντελέστηκαν. Για τον λόγο αυτό πρέπει να καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για ολοκλήρωση της ύλης μέσα στο διδακτικό έτος. Επειδή όμως σε πολλές περιπτώσεις η συστηματική διδασκαλία όλου του βιβλίου καθίσταται αδύνατη λόγω αντικειμενικών προβλημάτων προτείνεται ως απολύτως αναγκαία η διδασκαλία των κατωτέρω ενοτήτων. Όσον αφορά τις ενότητες που δεν έχουν συμπεριληφθεί στη διδακτέα ύλη, θεωρείται αυτονόητο ότι ο/η εκπαιδευτικός θα μεριμνήσει ώστε, μέσα από μια ευσύνοπτη προσέγγιση των βασικών στοιχείων τους, να διασφαλισθεί η συνέχεια και η συνοχή της ιστορικής αφήγησης.
Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για όλες τις τάξεις ότι οι ιστορικές πηγές που περιέχονται στα σχολικά βιβλία ιστορίας δεν αποτελούν προέκταση της αφήγησης του βιβλίου και επομένως δεν πρέπει να διδάσκονται ως επιπλέον γνωστικά στοιχεία, των οποίων ζητείται κατά τις εξετάσεις η εκμάθηση, αλλά αποτελούν μεθοδολογικά εργαλεία για την άσκηση της κριτικής σκέψης των μαθητών.

Α΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ (Από τους προϊστορικούς πολιτισμούς της Ανατολής έως την εποχή του Ιουστινιανού)
Ι. ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΓΓΥΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ
2. Η Αίγυπτος (σελ.20-30)
ΙΙ. ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
Από τους προϊστορικούς χρόνους έως και το Μ. Αλέξανδρο
1. Ελληνική προϊστορία
1.2. O Mυκηναϊκός πολιτισμός: (σελ. 65-75)
2. Η αρχαία Ελλάδα (από το 1100 ως το 323 π.Χ.)
2.1. Ομηρική εποχή (1100-750 π.Χ.), (σελ. 76 – αρχή 77), Ο πρώτος ελληνικός αποικισμός (σελ.78-80), Οικονομική, κοινωνική και πολιτική οργάνωση (σελ.80-82), Ο πολιτισμός (σελ.82-83)
2.2. Αρχαϊκή εποχή (750-480 π.Χ), (σελ.84-98)
2.3. Κλασική εποχή (480-323 π.Χ.), (σελ.98-107 και 109-114): το εισαγωγικό τμήμα και η υποενότητα: η συμμαχία της Δήλου- Αθηναϊκή ηγεμονία (σελ.98-100), Η εποχή του Πε-ρικλή (σελ.100-102), ο Πελοποννησιακός πόλεμος (431-404 π.Χ.) (σελ.102-103), Η κρίση της πόλης-κράτους (σελ.103-105), Η πανελλήνια ιδέα (σελ.105), Ο Φίλιππος Β΄ και η ένωση των Ελλήνων (σελ.105-107), Το έργο του Μ. Αλεξάνδρου (σελ. 109-111), Ο πολιτισμός (σελ. 111-114)
ΙΙΙ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ (σελ.124-151)
ΙV. Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΚΑΙ ΡΩΜΗ
1. Ο Ελληνισμός της Δύσης
1.4. Ο πολιτισμός των Ελλήνων της Δύσης (σελ.161-164)
3. Οι λαοί της ιταλικής χερσονήσου και ο σχηματισμός του Ρωμαϊκού κράτους
(8ος - 3ος αι. π.Χ.)
3.1. Η χώρα (σελ.168-169)
3.3 Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της (σελ.170-172)
3.4. Η συγκρότηση της Ρωμαϊκής πολιτείας-Res publica (σελ. 172-ως αρχή 175)
V. OI MEΓΑΛΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ
1. Η ολοκλήρωση της ρωμαϊκής επέκτασης ( 200-31 π.Χ.)
1.3. Η διοίκηση των κατακτημένων περιοχών (σελ.188-189)
2. Οι συνέπειες των κατακτήσεων
2.2 Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες (σελ.194-196)
2.4 Οι εμφύλιοι πόλεμοι: το εισαγωγικό τμήμα (σελ.197-198), Πομπήιος και Καίσαρας (σελ. 199-201), Αντώνιος και Οκταβιανός (201-203)
VI. Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ (1ος αι. π.Χ. – 3ος αι. μ.Χ.)
Η περίοδος της ακμής (27 π.Χ. – 193 μ.Χ.)
1.1 Η εποχή του Αυγούστου (27 π.Χ.-14 μ.Χ.): Η ισχυροποίηση της κεντρικής εξουσίας (σελ.206-208), Το πολίτευμα και οι στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις (σελ. 208-209).
1.2 Οι διάδοχοι του Αυγούστου (14 – 193 μ.Χ.): το εισαγωγικό τμήμα (σελ.211-212), Η διοίκηση και το δίκαιο (σελ.212-214)
VII. H ΥΣΤΕΡΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (4ος - 6ος αι. μ.Χ.)
1. Η μετεξέλιξη του Ρωμαϊκού κράτους (4ος -5ος αι. μ.Χ.)
1.1. Ο Διοκλητιανός και η αναδιοργάνωση της αυτοκρατορίας (σελ. 234-236)
1.2. Μ. Κωνσταντίνος: Εκχριστιανισμός και ισχυροποίηση της ρωμαϊκής Ανατολής (σελ.236-239)
1.4. Ο εξελληνισμός του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους (σελ.245-247)
1.5. Η μεγάλη μετανάστευση των λαών. Το τέλος του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους: το εισαγωγικό τμήμα (σελ.247), Το τέλος του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους (σελ.251)
2. Η εποχή του Ιουστινιανού (6ος αι. μ.Χ.)
2.2 Η ελληνοχριστιανική οικουμένη (σελ. 256-258).
3. Τα γράμματα και οι τέχνες
3.2. Η καλλιτεχνική ανάπτυξη: το εισαγωγικό τμήμα (σελ.261), Η παλαιοχριστιανική τέχνη (σελ. 262-267).
Β΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
(ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ)
ΚΑΙ Β΄ ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ
ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
565 – 1815
Ι. Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων και τη συνθήκη του Βερντέν (565-843) (σελ.11-31)
ΙΙ. Η εποχή της ακμής: από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο εκ-κλησιών (843-1054)
1. Προοίμιο της ακμής του Βυζαντινού Κράτους (843-867), (σελ.34-35)
3. Κοινωνία (σελ.38-39)
5. Η διεθνής ακτινοβολία του Βυζαντίου (σελ.42-48)
7.Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη. Το σύστημα της Φεουδαρχίας (σελ.50-51).
ΙΙΙ. Από το Σχίσμα των δύο εκκλησιών ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1054-1204)
1. Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081), (σελ.53-55)
2. Η εσωτερική πολιτική των Κομνηνών (1081-1185), (σελ.55-56)
5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη (σελ.61-63)
7. Οι Σταυροφορίες: α. Οι αιτίες (σελ.67-αρχή της 69), δ. Η Τέταρτη Σταυροφορία (σελ.69-70), ε. Η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (σελ.70-71).
IV. Η Λατινοκρατία και η Παλαιολόγεια εποχή (1204-1453). Ο Ύστερος Μεσαίωνας στη Δύση
1. Τα Λατινικά κράτη και η αντίσταση των Ελλήνων (σελ.73-75)
2. Τα Ελληνικά κράτη: Τραπεζούς, Ήπειρος, Νίκαια (σελ.76-77)
6. Οι Οθωμανοί και η ραγδαία προέλασή τους (σελ.85-87)
7. Η άλωση της Κωνσταντινούπολης (σελ. 87-89)
V. O Μεσαιωνικός πολιτισμός. Γράμματα, επιστήμες, τεχνολογία, τέχνη (σελ.93-113)
VI. Από την άλωση της Κωνσταντινούπολης και τις Ανακαλύψεις των Νέων Χωρών ως τη συνθήκη της Βεστφαλίας (1453-1648)
2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός (σελ.117-121)
3. Ανακαλύψεις (σελ.122-129)
4. Θρησκευτική μεταρρύθμιση (1517-1555), (σελ.129-134)
7. Ο ανταγωνισμός των Ευρωπαϊκών δυνάμεων και ο Τριακονταετής Πόλεμος (1618-1648), (σελ.148-150)
8. Ο πολιτισμός της Αναγέννησης (σελ.151-159)
VII. Από τη συνθήκη της Βεστφαλίας (1648) έως το συνέδριο της Βιέννης (1815), (σελ.161-201)
Β΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
(ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ)
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
Κεφάλαιο πρώτο:
Η κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Ελλάδα
1. Η πορεία της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας (σελ. 7-9)
3. Η κοινωνία της πόλης-κράτους στην αρχαϊκή εποχή (σελ.18-27)
4. Η κοινωνία κατά την κλασική εποχή (σελ. 29-41)
6. Κοινωνικοί θεσμοί:
Ο θεσμός της οικογένειας και η θέση της γυναίκας (σελ.59-72)
Η εκπαίδευση (σελ.73-86)
Ο στρατός (σελ.87-98)
7.Η καθημερινή ζωή:
Εργασία και επαγγέλματα (σελ.119-126)
Ψυχαγωγία (σελ. 127-134)
Κεφάλαιο δεύτερο:
Η πολιτική οργάνωση στην αρχαία Ελλάδα
Η δημοκρατική πόλη (σελ. 162-176)
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ
Θα διδαχθεί το βιβλίο “Ιστορία των Κοινωνικών Επιστημών” των Μ. Γκίβαλου, Β. Γρηγοροπούλου, Δ. Κοτρογιάννου Δ., Γ. Μανιάτη
Η διδακτέα ύλη του μαθήματος παραμένει ως έχει και για το σχολικό έτος 2011-2012:
Εισαγωγή
Κεφάλαιο 2. Δημιουργία και διαμόρφωση των Κοινωνικών Επιστημών
Κεφάλαιο 3. Θεμελιωτές των Κοινωνικών Επιστημών
Κεφάλαιο 5. Σύγχρονη κοινωνική οργάνωση και συμπεριφορές
ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Κεφάλαιο Ι. :
Μακεδονικό Ζήτημα:
Β. Το Μακεδονικό κατά τους δύο τελευταίους αιώνες (σελ. 41-67)
Κεφάλαιο ΙΙ. :
Βορειοηπειρωτικό και ελληνοαλβανικές σχέσεις (σελ.73-89)
Κεφάλαιο ΙΙΙ. :
Ελληνοτουρκικές σχέσεις (σελ.97-127)
Κεφάλαιο ΙV. :
Το Κυπριακό Ζήτημα:
2. Καταβολές του Κυπριακού Ζητήματος (σελ.137-141)
3. Το Κυπριακό διεθνές ζήτημα (σελ. 141-142)
4. Ο απελευθερωτικός αγώνας 1955-1959 (σελ.142-146)
5. Η Κυπριακή Δημοκρατία, 1960-1974 ( σελ. 147-151)
6. Η Κυπριακή Τραγωδία: 1974 (σελ. 152-156)
Κεφάλαιο V. :
Η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση: (σελ.159-172)
Κεφάλαιο VΙ. :
Η Νεοελληνική Διασπορά και ο Απόδημος Ελληνισμός
Σημασία της Νεοελληνικής Διασποράς (σελ. 173)
Γεωγραφικοί και ιστορικοί προσδιορισμοί (σελ. 173-175)
Αλύτρωτος και Απόδημος Ελληνισμός (σελ. 175-176)
Περίοδοι και τομές στην ιστορία της Νεοελληνικής Διασποράς (σελ. 176)
Νέες τάσεις στην ελληνική μετανάστευση (σελ. 200-202)
Η σύγχρονη παλιννόστηση (σελ. 203-204)
Προβλήματα παλιννόστησης και σύνδεσης Εθνικού Κέντρου και Αποδήμων (σελ. 205-208)
Η δυναμικότητα των Αποδήμων (σελ. 208-210)
Η οργάνωση της Ομογένειας (σελ. 210-212)
Ο Απόδημος Ελληνισμός και τα Εθνικά Θέματα (σελ. 212-215)
ΤΑΞΕΙΣ Β΄ και Γ΄ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
Τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας ως μάθημα Γενικής Παιδείας στις τάξεις του Λυκείου διδάσκονται δύο (2) ώρες την εβδομάδα με ελεύθερη επιλογή από το διδάσκοντα. Το δίωρο αυτό, εφόσον το επιθυμεί ο διδάσκων, είναι συνεχόμενο.
Β΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
• Η επιλογή της διδακτέας ύλης από τους διδάσκοντες πρέπει να είναι ίδια για όλα τα τμήματα της τάξης του ίδιου σχολείου προκειμένου να τηρηθεί η ενότητα της διδασκαλίας και της αξιολόγησης.
• Θα πρέπει να διδαχθούν κείμενα από όλες τις περιόδους (περίπου 16 κείμενα ή περίπου 13 για τα εσπερινά).
• Θα πρέπει να διδαχθεί τουλάχιστον ένα ή δύο κείμενα και από την ξένη λογοτεχνία ως α-ντιπροσωπευτικά των μεγάλων κλασικών έργων.
• Στη Β΄ τάξη μπορεί να διδαχτεί τουλάχιστον ένα δοκίμιο, εάν επαρκεί ο χρόνος, ή να γίνει ανάγνωση κάποιων δοκιμίων κατά την κρίση του διδάσκοντος.
• Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, εφόσον είναι εφικτό, οι μαθητές θα μπορούσαν να μελετήσουν (2) το πολύ λογοτεχνικά βιβλία, στο πλαίσιο καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας. Επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα αποτελεί μεν κριτήριο αξιολόγησης των μαθητών, ωστόσο τα λογοτεχνικά βιβλία δεν συμπεριλαμβάνονται στην ύλη των εξετάσεων της περιόδου Μαΐου-Ιουνίου.

Γ΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
• Η επιλογή της διδακτέας ύλης από τους διδάσκοντες πρέπει να είναι ίδια για όλα τα τμήματα της τάξης του ίδιου σχολείου προκειμένου να τηρηθεί η ενότητα της διδασκαλίας και της αξιολόγησης.
• Θα πρέπει να διδαχθούν εξίσου κείμενα από την Ποίηση και την Πεζογραφία (περίπου 16 κείμενα, ή 13 για τα εσπερινά).
• Θα πρέπει να διδαχθεί τουλάχιστον ένα ή δύο κείμενα από τη ξένη λογοτεχνία ως αντιπροσωπευτικά της μοντέρνας ξένης λογοτεχνίας.

Β΄ ΤΑΞΗ, ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ
ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
Ο διδάσκων επιλέγει (από κοινού με τους μαθητές, εφόσον το επιθυμεί) και διδάσκει 5 τουλά-χιστον από τα κεφάλαια του εγχειριδίου, φροντίζοντας να ενσωματώνει στην ύλη του ενότητες από άλλα κεφάλαια που τυχόν προϋποτίθενται για τη μελέτη των επιλεγμένων προς διδασκαλία κεφαλαίων.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ, ΕΠΙΛΟΓΗΣ
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
Ο διδάσκων οργανώνει (από κοινού με τους μαθητές) την ύλη που θα διδάξει. Η ύλη που θα επιλεγεί, όχι λιγότερη από 100 σελίδες, θα πρέπει να περιέχει θέματα και από τις 3 ενότητες του βιβλίου.
Β΄ ΤΑΞΗ
Α. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Ι. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

• Στα Ημερήσια Λύκεια, στο μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας θα διδαχθούν από Σεπτέμβριο έως Μάιο επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα οι τραγωδίες του Σοφοκλή:
α. Αντιγόνη (σχολ. βιβλίο Σοφοκλέους Τραγωδία Αντιγόνη-Φιλοκτήτης): στ. 1-987 αναλυτικά (εκ των οποίων οι στίχοι 1-99, 280-331, 441-581, 635-780 θα διδαχθούν από το πρωτότυπο, ενώ οι υπόλοιποι από μετάφραση) και στ. 988-1353 περιληπτικά, με επισήμανση των βασικών σημείων.
Από την Εισαγωγή του σχολικού βιβλίου θα διδαχθούν οι σελίδες 9-23 και 26-31 (Σοφοκλής-Ο μύθος των Λαβδακιδών).
β. Αίας (σχολ. βιβλίο Οιδίπους τύραννος-Αίας): θα διατεθούν συνολικά 6 διδακτικές ώρες τον Μάιο (επισήμανση βασικών σημείων).
• Στα Εσπερινά Λύκεια
α. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: Θα συνεχιστεί, επί μία (1) ώρα την εβδομάδα, από Σεπτέμβριο έως Μάιο, η διδασκαλία του Εγχειριδίου Γλωσσικής Διδασκαλίας της Α΄ Λυκείου.
β. Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Θα διδαχθεί από Σεπτέμβριο έως Μάιο, επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα, από το βιβλίο της Α΄ Λυκείου Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι ο Θουκυδίδης.
Στα Εσπερινά Λύκεια οι τραγωδίες του Σοφοκλέους Αντιγόνη και Αίας διδάσκονται στη Γ΄ Τάξη (Πρόγραμμα Γενικής Παιδείας) όπως προβλέπεται από την υπ΄ αριθ. Γ2/3912/18-10-2000 Υ-πουργική Απόφαση.
ΙΙ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
• Το πρόγραμμα της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Β΄ τάξης των Ημερησίων Λυκείων εφαρμόζεται και στη Θεωρητική Κατεύθυνση της Γ΄ τάξης των Εσπερινών Λυκείων.
1. ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (Θεματογραφία)
Για τη διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Θεματογραφία) οι διδάσκοντες επιλέ-γουν θέματα (αποσπάσματα αδίδακτου πεζού αττικού κειμένου) ανάλογα με το επίπεδο γλωσσι-κής κατάρτισης των μαθητών. Ως βιβλία αναφοράς για τη διδασκαλία της Θεματογραφίας χρησιμοποιούνται η Γραμματική και το Συντακτικό.
2. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
• Στα Ημερήσια Λύκεια, στο μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας θα διδαχθούν:
α. Ρητορικά Κείμενα (από Σεπτέμβριο έως και Φεβρουάριο) επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα:
i. Από την Εισαγωγή του βιβλίου θα διδαχθούν αναλυτικά οι σελ. 9-13 και 15-20 (κεφ: Α΄, Β΄, Γ΄, Ε΄, ΣΤ΄). Από το κεφάλαιο Δ΄ θα διδαχθούν οι ρήτορες του κανόνος. Τα κεφάλαια Ζ΄, Η΄, Θ΄ θα διδαχθούν συνοπτικά.
ii. Λυσίας, Υπέρ Μαντιθέου: Εισαγωγή: σ. 79-80. Κείμενο: §§ 1-13, 18-21 (αναλυτικά) και §§ 14-17 (περιληπτικά).
iii. Δημοσθένης, Υπέρ της Ροδίων ελευθερίας: Εισαγωγή: σ. 123-126. Κείμενο: §§ 1-20 αναλυτικά (εκ των οποίων οι §§ 1-4, 17-20 από το πρωτότυπο, ενώ οι §§ 5-16 από μετάφρα-ση) και §§ 21-35 περιληπτικά.
iv. Ισοκράτης, Περί ειρήνης: Εισαγωγή: σ. 269-272. Κείμενο: §§ 1-2, 14-27 αναλυτικά (εκ των οποίων οι §§ 1-2, 14-16 από το πρωτότυπο και οι §§ 17-27 από μετάφραση) και §§ 63-145 περιληπτικά.
β. Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση (από Μάρτιο έως και Μάιο) επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα:
i. Από την Εισαγωγή του βιβλίου θα διδαχθούν αναλυτικά: α) Βασικές έννοιες: Οι απαρχές και οι πηγές της Λυρικής Ποίησης, σελ. 9-13 (εκτός από την Ενότητα «Επική αφήγηση και λυρική περιγραφή», σελ. 9-11), β) Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση. Το όνομα και το πράγμα, σελ.13-17 (εκτός από τη διαίρεση της λυρικής ποίησης κατά τα μέτρα σελ. 15), γ) Η Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση, 650-450 π.Χ., σελ. 18-20 (μέχρι: «Η λυρική ποίηση μετά το τέλος της αρχαϊκής εποχής»).
ii. Κείμενα: Αρχίλοχος, (αποσπ. 3, 4, 6, 9), Μίμνερμος, (απόσπ. 11), Σαπφώ (αποσπ. 14, 17), Πίνδαρος, (Έβδομος Πυθιόνικος), Σιμωνίδης (απόσπ. 29).

Β. ΛΑΤΙΝΙΚΑ (Μάθημα Θεωρητικής Κατεύθυνσης)
Η διδασκαλία του μαθήματος γίνεται από το βιβλίο Λατινικά Β΄ Γενικού Λυκείου, Θεωρητι-κής Κατεύθυνσης, των Μ. Πασχάλη-Γ. Σαββαντίδη.
1. Από την Εισαγωγή θα διδαχθούν αναλυτικά σε δύο (2) διδακτικές ώρες οι Ενότητες:
α) Λατινική Γλώσσα και Λογοτεχνία: Η λατινική γλώσσα, Η γένεση της ρωμαϊκής λογοτεχνίας, Εποχές της ρωμαϊκής λογοτεχνίας, Γενικά χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής λογοτεχνίας (σελ. 9-12).
β) Η εξέλιξη της ρωμαϊκής λογοτεχνίας: Κλασική εποχή: α. Οι χρόνοι του Κικέρωνα, β. Αυγού-στειοι χρόνοι (σ. 14-21).
2. Κείμενα: Θα διδαχθούν όλα τα κείμενα (1 - 20) με τα γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα που περιέχουν. Κάθε ενότητα θα διδάσκεται σε 2 διδακτικές ώρες.
Σημείωση:
Το ίδιο πρόγραμμα εφαρμόζεται και στην Γ΄ τάξη των Εσπερινών Λυκείων.
Γ΄ ΤΑΞΗ
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Ι. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

• Στα Ημερήσια Λύκεια, στο μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας θα διδαχθεί από Σε-πτέμβριο έως Μάιο επί μία (1) ώρα την εβδομάδα το βιβλίο του Η. Σπυρόπουλου Θουκυδίδη Περικλέους Επιτάφιος.
α. Από την Εισαγωγή τα κεφ. Α΄ (σελ. 5-8) και Δ΄ (σελ. 22-23) θα διδαχθούν συνοπτικά, ενώ τα κεφ. Β΄, Γ΄ (σελ. 8-21) θα διδαχθούν αναλυτικά.
β. Κείμενο:
Από το πρωτότυπο θα διδαχθούν τα κεφ.: 36, 37, 39, 40 και 41.
Από μετάφραση θα διδαχθούν τα κεφ.: 34, 35, 38, 42, 43, 44, 45, 46 και 47. Για τα κεφάλαια 34, 35, 43, 44, 45 και 46 θα χρησιμοποιηθεί η μετάφραση του Η. Σπυρόπουλου και βοηθητικά, κατά την κρίση του διδάσκοντος, η μετάφραση του Άγγελου Βλάχου, ενώ για τα κεφάλαια 38 και 42 θα χρησιμοποιηθεί η μετάφραση του Άγγελου Βλάχου.
• Στα Εσπερινά Λύκεια, στη Γ΄ τάξη (Πρόγραμμα Γενικής Παιδείας), θα διδαχθούν από Σεπτέμ-βριο έως Μάιο επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα, όπως ανωτέρω αναφέρεται, οι τραγωδίες του Σοφοκλή Αντιγόνη και Αίας (Γ2/3912/18-10-2000 Υ.Α.).
• Το Πρόγραμμα Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Β΄ τάξης Ημερησίων Λυκείων εφαρμόζεται στη Γ΄ τάξη των Εσπερινών Λυκείων.
• Το Πρόγραμμα της Γενικής Παιδείας της Γ΄ τάξης των Ημερησίων Λυκείων εφαρμόζεται και στη Δ΄ τάξη των Εσπερινών Λυκείων.
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

1. ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ

Η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας των Α΄, Β΄, Γ΄ τάξεων Γενικού Η-μερήσιου Λυκείου περιλαμβάνεται στα εγχειρίδια:
• Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Α΄ της Α΄ τάξης Γενικού Λυκείου
• Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Β΄ της Β΄ τάξης Γενικού Λυκείου
• Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Γ΄ της Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου
• Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι των Α΄, Β΄, Γ΄ τάξεων Γενικού Λυκείου
• Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο
Για το σχολ. έτος 2011-2012 η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας Ημε-ρήσιου Γενικού Λυκείου ορίζεται για κάθε τάξη ως εξής:
1. Β΄ Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου
Από το βιβλίο Έκφραση –Έκθεση, Τεύχος Β΄ να διδαχτούν:
Η ΕΙΔΗΣΗ
Ι. Η ΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ
1.Το γεγονός και το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 14-17).
2.Προβολή και διαφοροποίηση της είδησης (σ.σ. 18-19)
3.Παρεμβολή ξένου σχολίου στην είδηση (σ. 20)
4. Διαπλοκή του γεγονότος με το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 21-22)
Λεξιλόγιο (σχετικό με το σχόλιο και την είδηση) (σ.σ. 23-25)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την πληροφόρηση, τη δημοσιογραφία, τον Τύπο) (σ.σ. 26-30)
ΙΙ. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΗΣΗΣ
1.Η οργάνωση της είδησης (σ.σ. 32-35)
2.Η οπτική γωνία του δημοσιογράφου στην είδηση (σ.σ. 36-38)
3.Ο τίτλος της είδησης (σ.σ. 39-42)
4.Συντακτικά στοιχεία στην είδηση
α. Η σειρά των λεκτικών συνόλων στην είδηση (σ.σ. 43-44)
β. Ενεργητική και παθητική σύνταξη στην είδηση (σ. 45)
γ. Η χρήση των ονοματικών προσδιορισμών στην είδηση
Χρήση ονομάτων και επιθέτων (σ. 46)
δ. Ο προσδιορισμός του χρόνου στην είδηση (σ. 47)
5. Το σχόλιο πάνω σε μια είδηση (σ.σ. 48-53)
Λεξιλόγιο (σχετικό με το χρόνο) (σ.σ. 54-55)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τα μέσα μαζικής επικοινωνίας) (σ.σ. 56-63)
Οργάνωση του λόγου. Η χρήση του παραδείγματος στην ανάπτυξη παραγράφου και ευρύτερου κειμένου (σ.σ. 63-68).
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΙΔΗ
Βιογραφικά είδη (σ.σ. 71-72)
1. Βιογραφία, μυθιστορηματική βιογραφία (σ.σ. 73-76)
2. Βιογραφικό σημείωμα
α. Τα γεγονότα και τα σχόλια σε ένα βιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 77-78)
β. Η δομή και το περιεχόμενο ενός βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 78-79)
Λεξιλόγιο βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 82-84)
4. Αυτοβιογραφικό σημείωμα
α. Σύγκριση ενός αυτοβιογραφικού σημειώματος με ένα βιογραφικό σημείωμα (σ. 86)
β. Το έμμεσο σχόλιο στο αυτοβιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 86-87)
δ. Ο πρακτικός σκοπός ενός (αυτο)βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 89-94)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την εργασία και την επιλογή επαγγέλμα-τος) (σ.σ. 95-103)
6. Ημερολόγιο (σ.σ. 108-111)
7. Συστατική επιστολή (σ.σ. 112-118)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με το χαρακτηρισμό ατόμου, τις στερεότυπες αντιλήψεις, το φυλετικό και κοινωνικό ρατσισμό) (σ.σ. 119-126)
Οργάνωση του λόγου:
Ι. Παράγραφος. Ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση (σ.σ. 127-131)
ΙΙ Ο ρόλος της αντίθεσης στη συνοχή του κειμένου.
α. Συνοχή προτάσεων και περιόδων (σ.σ. 132-133)
β. Συνοχή παραγράφων με αντιθετική σύνδεση
Ανάπτυξη δύο εννοιών σε ένα ευρύτερο κείμενο (σ.σ. 133-135)
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ – ΚΡΙΤΙΚΗ
Ι. Παρουσίαση και κριτική ενός βιβλίου
3. Βιβλιοκριτική
α. Λογοτεχνική κριτική (σ.σ.163-169)
β. Κριτική άλλων κειμένων (σ.170-171)
5. Απλή και διαδοχική υπόταξη (σ.175)
6. Οι αναφορικές προτάσεις (σ.σ.176-177)
Λεξιλόγιο (σχετικό με τα θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση που ακολουθούν) (σ. 178)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την τέχνη και την κριτική έργου τέχνης) (σ.σ. 179-189).
ΙΙ. Παρουσίαση και κριτική μιας θεατρικής παράστασης
Λεξιλόγιο (σχετικό με τη θεατρική κριτική) (σ.σ. 203-205)
ΙΙΙ Παρουσίαση και κριτική άλλων μορφών τέχνης
Λεξιλόγιο (σχετικό με την κριτική (σ.σ. 219-220)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την κριτική/αξιολόγηση του ατόμου και την αυτοκριτική) (σ.σ. 221-224)
ΙV. Οργάνωση του λόγου ορισμός και διαίρεση μιας έννοιας
1.Ορισμός (σ.σ. 226-230)
2.Διαίρεση (σ.σ. 231-236)
Σημειώσεις –Περίληψη
Ι. Σημειώσεις (σ. 240)
Α. Σημειώσεις από γραπτό λόγο (σ.σ. 241-242)
1.Κρατώ σημειώσεις κατά παράγραφο (σ.σ. 243-248).
2.Εργάζομαι σε ευρύτερες (από την παράγραφο) νοηματικές ενότητες και κρατώ σημειώσεις (σ.σ.249-252).
3.Από τις σημειώσεις προχωρώ στο διάγραμμα του κειμένου (σ.σ. 253-257).
Β. Σημειώσεις από προφορικό λόγο (σ.σ. 258-259)
ΙΙ. Περίληψη
Α. Περίληψη γραπτού λόγου
1.Πώς οδηγούμαι στην περίληψη (σ. 262)
2.Τι πρέπει να προσέχω σε μια περίληψη (σ. 263)
3.Συγκρίνω δύο περιλήψεις, μία εκτενή και μία συνοπτική του ίδιου κειμένου (σ.σ. 264-265)
4.Εξετάζω τη χρήση της ενεργητικής και της παθητικής σύνταξης σε μία περίληψη (σ.σ. 266-267)
5.Παρατηρώ περιλήψεις από ποικίλα κείμενα (σ.σ. 268-273)
Β. Περίληψη προφορικού λόγου
1.Διαβάζω τη δημοσιογραφική περίληψη μιας συζήτησης (σ.σ. 274-275)
2.Παρουσιάζω σε προφορικό και γραπτό λόγο περίληψη μιας συζήτησης (σ. 276)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τη λακωνική έκφραση και την προσπάθεια για εξοικονόμηση χρόνου στη σύγχρονη καθημερινή ζωή) (σ.σ. 277-286)
ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ:
Για τον ορθό καταμερισμό και την αποδοτικότερη διδασκαλία της διδακτέας ύλης της Νεοελληνικής Γλώσσας του Ημερήσιου Γενικού Λυκείου είναι σκόπιμο να ληφθούν υπόψη:
1.Το Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλωσσική Διδασκαλία στο Λύκειο (σ.79-105) που περιλαμ-βάνεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Α΄/θμιας και Β΄/θμιας Εκπ/σης. Θεωρητικές Επιστήμες (2000).
2.Οι «Οδηγίες για τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γενικό Λύκειο» που περι-λαμβάνουν προτάσεις για τη διδασκαλία των εγχειριδίων Έκφραση-Έκθεση και την αξιοποίηση των βιβλίων Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι Γενικού Λυκείου και Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο.
Επίσης, οι διδάσκοντες/διδάσκουσες, στο πλαίσιο της υλοποίησης των εκάστοτε διδακτι-κών στόχων και του διαθέσιμου διδακτικού χρόνου, μπορούν να χρησιμοποιούν κατά περί-πτωση κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό (κείμενα, δραστηριότητες κ.ά.) και από άλλες πηγές, με σκοπό την περαιτέρω εξοικείωση των μαθητών/μαθητριών με ποικίλα κειμενικά είδη και την καλλιέργεια της ικανότητάς τους να κατανοούν και να παράγουν επιτυχώς προφορικό και γραπτό λόγο.

1. ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ
Η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας των Β΄ και Γ΄ τάξεων Εσπερινού Γενικού Λυκείου περιλαμβάνεται στα εγχειρίδια:
• Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Α΄ της Α΄ τάξης Γενικού Λυκείου
• Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Β΄ της Β΄ τάξης Γενικού Λυκείου
• Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι των Α΄, Β΄, Γ΄ τάξεων Γενικού Λυκείου
• Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο
Για το σχολ. έτος 2011-2012 η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας Εσπε-ρινού Γενικού Λυκείου (βάσει της αντιστοιχίας τάξεων Γενικού Λυκείου με τα Εσπερινά Γενικά Λύκεια) ορίζεται για κάθε τάξη ως εξής:
1. Β΄ Τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου
Από το βιβλίο Έκφραση –Έκθεση, Τεύχος Α΄ να διδαχτούν:
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ (σ. 140)
1. Μεθόδευση της περιγραφής
α. Η επιλογή και η παράθεση/οργάνωση των λεπτομερειών (σ.σ. 142-147).
β. Η ακρίβεια και η σαφήνεια στην περιγραφή (σ.σ. 148-152).
2. Η γλώσσα της περιγραφής
α. Η επιλογή των κατάλληλων λέξεων/φράσεων (σ.σ. 152-153).
β. Κυριολεκτική (δηλωτική) και μεταφορική (συνυποδηλωτική) χρήση της γλώσσας (σ. 153)
3. Το σχόλιο και η οπτική γωνία στην περιγραφή (σ.σ. 154-159).
ΙΙ. ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ / ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ
1.Περιγραφή ενός χώρου / κτιρίου (σ.σ. 160-167)
2.Περιγραφή προσώπου/ατόμου
α. Τα τυπικά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενός προσώπου/ ατόμου (σ.σ. 168-170)
β. Το σχόλιο στην περιγραφή ενός ατόμου (σ.σ. 171-176)
3. Περιγραφή ζωγραφικού πίνακα ή άλλου έργου τέχνης (σ.σ. 176-178)
4. Ειδικά θέματα
β. Περιγραφή της διαδικασίας για την κατασκευή ή τη χρήση ενός αντικειμένου (σ.σ. 182-183)
ΙΙΙ. ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ: θέματα σχετικά με την ενδυμασία και τη μόδα (σ.σ. 184-199)
ΙV. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ
Ανάπτυξη μιας παραγράφου με αναλογία (σ.σ. 200-205).
ΑΦΗΓΗΣΗ
Ι. ΑΦΗΓΗΣΗ
1.Ορισμός της αφήγησης (σ.σ. 210-211).
2.Αφηγηματικό περιεχόμενο και αφηγηματική πράξη (σ.σ. 212-214).
7.Αφηγηματικός χρόνος (σ.σ. 240-250)
Λεξιλόγιο σχετικό με τα θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση που ακολουθούν (σ.σ. 251-252).
Θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση (Γηρατειά και νεότητα. Χθες-Σήμερα-Αύριο. Α-φηγήσεις για το παρελθόν και το μέλλον) (σ.σ. 252-258).
ΙΙ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΣΗ
Λεξιλόγιο (σ.σ. 262-263)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση. Το κωμικό και η σημασία του γέλιου (σ.σ. 264-271).
ΙΙΙ. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ:
Συνοχή κειμένου (σ.σ. 272-274)
Συνοχή σε ένα αφηγηματικό κείμενο (σ.σ. 274-277)
ΤΟ ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ (σ.σ. 280-295)
2. Γ΄ Τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου
Από το βιβλίο Έκφραση –Έκθεση, Τεύχος Β΄ να διδαχτούν:
Η ΕΙΔΗΣΗ
Ι. Η ΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ
1. Το γεγονός και το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 14-17).
2. Προβολή και διαφοροποίηση της είδησης (σ.σ. 18-19)
3. Παρεμβολή ξένου σχολίου στην είδηση (σ. 20)
4. Διαπλοκή του γεγονότος με το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 21-22)
Λεξιλόγιο (σχετικό με το σχόλιο και την είδηση) (σ.σ. 23-25)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την πληροφόρηση, τη δημοσιογραφία, τον Τύπο) (σ.σ. 26-30)
ΙΙ. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΗΣΗΣ
1. Η οργάνωση της είδησης (σ.σ. 32-35)
2. Η οπτική γωνία του δημοσιογράφου στην είδηση (σ.σ. 36-38)
3. Ο τίτλος της είδησης (σ.σ. 39-42)
4. Συντακτικά στοιχεία στην είδηση
α. Η σειρά των λεκτικών συνόλων στην είδηση (σ.σ. 43-44)
β. Ενεργητική και παθητική σύνταξη στην είδηση (σ. 45)
γ. Η χρήση των ονοματικών προσδιορισμών στην είδηση
Χρήση ονομάτων και επιθέτων (σ. 46)
δ. Ο προσδιορισμός του χρόνου στην είδηση (σ. 47)
5. Το σχόλιο πάνω σε μια είδηση (σ.σ. 48-53)
Λεξιλόγιο (σχετικό με το χρόνο) (σ.σ. 54-55)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τα μέσα μαζικής επικοινωνίας) (σ.σ. 56-63)
Οργάνωση του λόγου. Η χρήση του παραδείγματος στην ανάπτυξη παραγράφου και ευρύτερου κειμένου (σ.σ. 63-68).
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΙΔΗ
Βιογραφικά είδη (σ.σ. 71-72)
1. Βιογραφία, μυθιστορηματική βιογραφία (σ.σ. 73-76)
2. Βιογραφικό σημείωμα
α. Τα γεγονότα και τα σχόλια σε ένα βιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 77-78)
β. Η δομή και το περιεχόμενο ενός βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 78-79)
Λεξιλόγιο βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 82-84)
4. Αυτοβιογραφικό σημείωμα
α. Σύγκριση ενός αυτοβιογραφικού σημειώματος με ένα βιογραφικό σημείωμα (σ. 86)
β. Το έμμεσο σχόλιο στο αυτοβιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 86-87)
δ. Ο πρακτικός σκοπός ενός (αυτο)βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 89-94)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την εργασία και την επιλογή επαγγέλμα-τος) (σ.σ. 95-103)
6. Ημερολόγιο (σ.σ. 108-111)
7. Συστατική επιστολή (σ.σ. 112-118)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με το χαρακτηρισμό ατόμου, τις στερεότυπες αντιλήψεις, το φυλετικό και κοινωνικό ρατσισμό) (σ.σ. 119-126)
Οργάνωση του λόγου:
Ι. Παράγραφος. Ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση (σ.σ. 127-131)
ΙΙ Ο ρόλος της αντίθεσης στη συνοχή του κειμένου.
α. Συνοχή προτάσεων και περιόδων (σ.σ. 132-133)
β. Συνοχή παραγράφων με αντιθετική σύνδεση
Ανάπτυξη δύο εννοιών σε ένα ευρύτερο κείμενο (σ.σ. 133-135)
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ – ΚΡΙΤΙΚΗ
Ι. Παρουσίαση και κριτική ενός βιβλίου
3. Βιβλιοκριτική
α. Λογοτεχνική κριτική (σ.σ. 163-169)
β. Κριτική άλλων κειμένων (σ.σ. 170-171)
5. Απλή και διαδοχική υπόταξη (σ.175)
6. Οι αναφορικές προτάσεις (σ.σ. 176-177)
Λεξιλόγιο (σχετικό με τα θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση που ακολουθούν) (σ. 178)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την τέχνη και την κριτική έργου τέχνης) (σ.σ. 179-189).
ΙΙ. Παρουσίαση και κριτική μιας θεατρικής παράστασης
Λεξιλόγιο (σχετικό με τη θεατρική κριτική) (σ.σ. 203-205)
ΙΙΙ Παρουσίαση και κριτική άλλων μορφών τέχνης
Λεξιλόγιο (σχετικό με την κριτική (σ.σ. 219-220)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την κριτική/αξιολόγηση του ατόμου και την αυτοκριτική) (σ.σ. 221-224)
ΙV. Οργάνωση του λόγου · ορισμός και διαίρεση μιας έννοιας
1.Ορισμός (σ.σ. 226-230)
2.Διαίρεση (σ.σ. 231-236)
Σημειώσεις –Περίληψη
Ι. Σημειώσεις (σ. 240)
Α. Σημειώσεις από γραπτό λόγο (σ.σ. 241-242)
1.Κρατώ σημειώσεις κατά παράγραφο (σ.σ. 243-248).
2.Εργάζομαι σε ευρύτερες (από την παράγραφο) νοηματικές ενότητες και κρατώ σημειώσεις (σ.σ.249-252).
3. Από τις σημειώσεις προχωρώ στο διάγραμμα του κειμένου (σ.σ. 253-257).
Β. Σημειώσεις από προφορικό λόγο (σ.σ. 258-259)
ΙΙ. Περίληψη
Α. Περίληψη γραπτού λόγου
1.Πώς οδηγούμαι στην περίληψη (σ. 262)
2. Τι πρέπει να προσέχω σε μια περίληψη (σ. 263)
3. Συγκρίνω δύο περιλήψεις, μία εκτενή και μία συνοπτική του ίδιου κειμένου (σ.σ. 264-265)
4. Εξετάζω τη χρήση της ενεργητικής και της παθητικής σύνταξης σε μία περίληψη (σ.σ. 266-267)
5. Παρατηρώ περιλήψεις από ποικίλα κείμενα (σ.σ. 268-273)
Β. Περίληψη προφορικού λόγου
1. Διαβάζω τη δημοσιογραφική περίληψη μιας συζήτησης (σ.σ. 274-275)
2. Παρουσιάζω σε προφορικό και γραπτό λόγο περίληψη μιας συζήτησης (σ.σ. 276)
Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τη λακωνική έκφραση και την προσπάθεια για εξοικονόμηση χρόνου στη σύγχρονη καθημερινή ζωή) (σ. 277-286)

ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ:
Για τον ορθό καταμερισμό και την αποδοτικότερη διδασκαλία της διδακτέας ύλης της Νεοελληνικής Γλώσσας του Εσπερινού Γενικού Λυκείου είναι σκόπιμο να ληφθούν υπόψη:
1.Το Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλωσσική Διδασκαλία στο Λύκειο (σ.79-105) που περιλαμ-βάνεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Α΄/θμιας και Β΄/θμιας Εκπ/σης. Θεωρητικές Επιστήμες (2000).
2.Οι «Οδηγίες για τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γενικό Λύκειο» που περι-λαμβάνουν προτάσεις για τη διδασκαλία των εγχειριδίων Έκφραση-Έκθεση και την αξιοποίηση των βιβλίων Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι Γενικού Λυκείου και Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο (να αξιοποιηθούν σύμφωνα με την κατανομή της διδακτέας ύλης στο Εσπερινό Γενικό Λύκειο).
Επίσης, οι διδάσκοντες/διδάσκουσες, στο πλαίσιο της υλοποίησης των εκάστοτε διδακτικών στόχων και του διαθέσιμου διδακτικού χρόνου, μπορούν να χρησιμοποιούν κατά περίπτωση κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό (κείμενα, δραστηριότητες κ.ά.) και από άλλες πηγές, με σκοπό την περαιτέρω εξοικείωση των μαθητών/μαθητριών με ποικίλα κειμενικά είδη και την καλλιέργεια της ικανότητάς τους να κατανοούν και να παράγουν επιτυχώς προφορικό και γραπτό λόγο. 
 
alfavita.gr


Υπουργείο Παιδείας: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Θεωρητικών Μαθημάτων των Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου για το σχ. έτος 2011/12.
02/09/2011 - 21:02




ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθημάτων των Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου για το σχ. έτος 2011-2012.
Μετά από σχετική εισήγηση του Τμήματος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Παιδαγωγι-κού Ινστιτούτου (πράξη 09/2011) σας αποστέλλουμε τις παρακάτω οδηγίες σχετικά με τη δι-δασκαλία των Μαθημάτων και των τριών τάξεων Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου. Συγκεκριμένα:
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές να κατα-νοήσουν τη σχέση που συνδέει μεταξύ τους τα ιστορικά γεγονότα ούτε το πλέγμα των συνθηκών υπό τις οποίες αυτά συντελέστηκαν. Για τον λόγο αυτό πρέπει να καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για ολοκλήρωση της ύλης μέσα στο διδακτικό έτος. Επειδή όμως σε πολλές περιπτώσεις η συστηματική διδασκαλία όλου του βιβλίου καθίσταται αδύνατη λόγω αντικειμενικών προβλημάτων προτείνεται ως απολύτως αναγκαία η διδασκαλία των κατωτέρω ενοτήτων. Όσον αφορά τις ενότητες που δεν έχουν συμπεριληφθεί στη διδακτέα ύλη, θεωρείται αυτονόητο ότι ο/η εκπαιδευτικός θα μεριμνήσει ώστε, μέσα από μια ευσύνοπτη προσέγγιση των βασικών στοιχείων τους, να διασφαλισθεί η συνέχεια και η συνοχή της ιστορικής αφήγησης.
Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για όλες τις τάξεις ότι οι ιστορικές πηγές που περιέ-χονται στα σχολικά βιβλία ιστορίας δεν αποτελούν προέκταση της αφήγησης του βιβλίου και επομένως δεν πρέπει να διδάσκονται ως επιπλέον γνωστικά στοιχεία, των οποίων ζητείται κατά τις εξετάσεις η εκμάθηση, αλλά αποτελούν μεθοδολογικά εργαλεία για την άσκηση της κριτικής σκέψης των μαθητών.
ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑΚεφάλαιο Β΄: Η Εποχή του Χαλκού (3000-1100 π.Χ.)
2. Ο Κυκλαδικός πολιτισμός (σελ.21-22)
3. Ο Μινωικός πολιτισμός (σελ.23-25)
4. Η θρησκεία και η τέχνη των Μινωιτών (σελ.26-28)
5. Ο Μυκηναϊκός κόσμος (σελ.29-32)
6. Η Μυκηναϊκή θρησκεία και τέχνη (σελ.33-34)
ΙΙ. ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙΚεφάλαιο Γ΄: Ο Ελληνικός κόσμος από το 1100 έως το 800 π.Χ., (σελ.37-41)
Κεφάλαιο Δ΄: Αρχαϊκή Εποχή (800-479 π.Χ.), (σελ.43-66)
Κεφάλαιο Ε΄: Η Ηγεμονία της Αθήνας (479-431π.Χ.), (σελ.69-80)
Κεφάλαιο ΣΤ΄: Ηγεμονικοί ανταγωνισμοί και κάμψη των ελληνικών πόλεων
(431-362 π.Χ.), (σελ.83-93)
Κεφάλαιο Ζ΄: Η ανάπτυξη της Μακεδονίας (σελ.96-105)
Κεφάλαιο Η΄: Οι Τέχνες και τα Γράμματα την Κλασική Εποχή (σελ.107-116)
Κεφάλαιο Θ΄: Ελληνιστικοί και Ρωμαϊκοί Χρόνοι
1. Tα ελληνιστικά βασίλεια (σελ.118-120)
2. Η κατάσταση στον ελλαδικό χώρο (σελ. 121-122)
3. Το ρωμαϊκό κράτος αποκτά μεγάλη δύναμη (σελ. 123-124)
4. Η υποταγή του ελληνικού κόσμου (σελ. 125-126)
Κεφάλαιο Ι΄: Από τη Ρώμη στο Βυζάντιο
1. Η ρωμαϊκή ειρήνη (σελ. 138-139)
4. 3ος αιώνας μ.Χ. Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία σε κρίση (σελ. 144-145)
5. Κωνσταντίνος: Η μεγάλη στροφή (σελ. 146-147)

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Κεφάλαιο Πρώτο: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου (330-717),
Ι. Η μετεξέλιξη του Ρωμαϊκού κράτους
1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη (σελ. 7-9)
ΙΙ. Εξωτερικά προβλήματα και αναδιοργάνωση του κράτους (σελ. 16-21)
Κεφάλαιο Δεύτερο: Λαοί στον περίγυρο του βυζαντινού κράτους
Ι. Ο Βαλκανικός κόσμος κατά τον Μεσαίωνα
1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο (σελ.23)
2. Οι Βούλγαροι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο (σελ.24-25)
ΙΙ. Ο κόσμος του Ισλάμ κατά την περίοδο του Μεσαίωνα
2. Το εμπόριο και ο πολιτισμός του Ισλάμ (σελ.29-30)
Κεφάλαιο Τρίτο: Περίοδος της μεγάλης ακμής του Βυζαντίου (717-1025)
(σελ.32-51)
Ι. Παγίωση της Βυζαντινής κυριαρχίας στα Βαλκάνια και τη Μ. Ασία
ΙΙ. Κοινωνία και Οικονομία
Κεφάλαιο Τέταρτο: Περίοδος της κρίσης του Βυζαντίου (1025-1453) (σελ.53-68)
Ι. Η εξασθένηση του Βυζαντίου και το Σχίσμα με τη Δύση
ΙΙ. Οι Σταυροφορίες και οι συνέπειές τους για το Βυζάντιο
ΙΙΙ. Ανασύσταση του Βυζαντίου και υποταγή στους Οθωμανούς
Κεφάλαιο Πέμπτο: Ο πολιτισμός του Βυζαντίου (σελ.70-73 και 80-84)
1.Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο (σελ.70-73)
4. Εικαστικές Τέχνες και Μουσική (σελ.80-84)
Κεφάλαιο Έκτο: Η μεσαιωνική Ευρώπη (σελ.89-90)
Ι. Η εξέλιξη της Μεσαιωνικής Ευρώπης μετά τη μετανάστευση των λαών (5ος-10ος αι.)
2. Ο Καρλομάγνος και η εποχή του (σελ.89-90)
Κεφάλαιο Έβδομο: Η Ευρώπη στους νεότερους χρόνους (15ος-18ος αι.)
Ι. Οι ανακατατάξεις στη μεταμεσαιωνική ευρωπαϊκή κοινωνία
1. Οι ανακαλύψεις (σελ. 110-112)
2. Αναγέννηση και Ανθρωπισμός (σελ. 113-119)
3. Η θρησκευτική Μεταρρύθμιση (σελ. 120-123)
4. Πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις από το 15ο ως το 18ο αιώνα. (σελ. 124-128)
ΙΙ. Ο Ελληνισμός υπό βενετική και οθωμανική κυριαρχία (σελ. 133-138).
ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Κεφάλαιο πρώτο: Οι απαρχές διαμόρφωσης του Νεότερου κόσμου
• Η εποχή του Διαφωτισμού (σελ.10-13)
• Η αμερικανική επανάσταση (σελ.14-15)
• Η έκρηξη και η εξέλιξη της γαλλικής επανάστασης (1789-1794), (σελ.16-19)
Κεφάλαιο δεύτερο: Η ελληνική επανάσταση του 1821 στο πλαίσιο της ανάδυσης των εθνι-κών ιδεών και του φιλελευθερισμού στην Ευρώπη
5. Ο Ελληνισμός από τα μέσα του 18ου αι. έως τις αρχές του 19ου αι. (σελ.23-25)
6. Τα επαναστατικά κινήματα των ετών 1820-1821 στην Ευρώπη (σελ.26-27)
7. Η Φιλική Εταιρεία και η κήρυξη της ελληνικής επανάστασης στις παραδουνάβιες ηγεμονίες (σελ.28-29)
8. Η εξέλιξη της ελληνικής επανάστασης (1821-1827), (σελ.30-32)
9. Πρώτες προσπάθειες των επαναστατημένων Ελλήνων για συ-γκρότηση κράτους (σελ.33-34)
10. Ελληνική επανάσταση και Ευρώπη (σελ.35-37)
Κεφάλαιο τρίτο: Οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη και στον κόσμο τον 19Ο αιώνα
12. Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης (σελ.41-43)
13. Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανά-στασης (σελ.44-45)
Κεφάλαιο τέταρτο: Το ελληνικό κράτος από την ίδρυσή του έως τις αρχές του 20ου αιώνα (σελ.55-71)
Κεφάλαιο έκτο: Η Ελλάδα από το κίνημα στο Γουδί (1909) έως το τέλος των Βαλκανικών πολέμων (1913) (σελ.82-88)
Κεφάλαιο έβδομο: Ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος και η ρωσική επανάσταση (1914 – 1918) (σελ.89-99)
Κεφάλαιο όγδοο: Ο Μικρασιατικός πόλεμος (1919-1922) (σελ. 100-110)
Κεφάλαιο ένατο: Η εποχή του Μεσοπολέμου (1919-1939) (σελ. 111-122)
Κεφάλαιο δέκατο: Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος και η Ελλάδα (σελ.123-136)
Κεφάλαιο ενδέκατο: Διεθνείς εξελίξεις από το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου έως τα τέλη του 20ου αιώνα
50. Η πολιτική διαίρεση της μεταπολεμικής Ευρώπης (σελ.138-140)
Κεφάλαιο δωδέκατο: Η Ελλάδα από το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου έως τα τέλη του 20ου αιώνα (σελ.150-165)
Κεφάλαιο δέκατο τρίτο: Οι προσπάθειες ενοποίησης της Ευρώπης και η Ελλάδα (σελ.166-170)
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜMΑΤΕΙΑ (ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ)
ΤΑΞΗ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών.
ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ
Η Ομήρου Οδύσσεια θα διδαχτεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφό-σον ο διδάσκων το επιθυμεί) από τον Σεπτέμβριο μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου.
Ενότητες Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή (1,2,3,4,6,7,8)
Το περιεχόμενο των ενοτήτων 5, 9 και 10 ο διδάσκων μπορεί να το αξιοποιήσει κατά τη διδασκαλία του κειμένου όπως εκείνος κρίνει προσφορότερο. 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας α
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας α 1 -25 1
Αναλυτική επεξεργασίας ραψωδίας α 26-108 1
-//- -// -//- α 109-173 1
-//- -// -//- α 174-360 2
-//- -// -//- α 361-497 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών β, γ, δ, ε 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ε 50-164 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ε 165-251 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ε 311-420 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας ζ
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ζ 139-259 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών η, θ, ι, 1
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ι 240-630 4
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών κ, λ, μ, ν, ξ ,ο, π 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας π, 185-336 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών ρ, σ, τ, υ, φ, χ 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας χ 350-446 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας ψ
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ψ 89-381 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας ω
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ω 265-377 2
Γενική θεώρηση της Οδύσσειας 2
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 40
Τα εισαγωγικά σημειώματα των ραψωδιών αποτελούν στοιχεία αναφοράς κατά την επεξεργασία δηλαδή αξιοποιούνται, αλλά δεν απομνημονεύονται και ούτε αποτελούν εξεταστέα ύλη.
Ο διδάσκων φροντίζει να εντάσσει τα επιλεγμένα προς αναλυτική επεξεργασία αποσπάσματα στο πλαίσιο της ραψωδίας στην οποία ανήκουν, αξιοποιώντας τις περιληπτικές αναδιηγήσεις του περιεχομένου των ραψωδιών και ενθαρρύνοντας, κατά την κρίση του και σύμφωνα με τον διαθέσιμο διδακτικό χρόνο, την ανάγνωση ανθολογημένων αποσπασμάτων του εγχειριδίου.

ΗΡΟΔΟΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΕΣ
Οι Ηροδότου Ιστορίες θα διδαχτούν κανονικά δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο διδάσκων το επιθυμεί) από την 1η Μαρτίου μέχρι τον Μάιο σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών.
Ενότητες Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή, σ. 8-11 1
Βιβλίο πρώτο
Ενότητα 1η: Προοίμιο
Ενότητα 2η: Κροίσος και Σόλων
Η νουβέλα του Άδραστου (ανάγνωση)
Ενότητα 3η: Κροίσος και Κύρος
5
Βιβλίο δεύτερο
Ενότητα 5η: «Θωμάσια» και «νόμοι» των Αιγυπτίων (ανάγνωση)
Ενότητα 6η:Μνημεία της Αιγύπτου
2
Βιβλίο τρίτο
Ενότητα 7: Το δαχτυλίδι του Πολυκράτη (ανάγνωση)
Ενότητα 8η: Τα πολιτεύματα
3
Βιβλίο έκτο
Ενότητα 11: Η μάχη του Μαραθώνα
2
Βιβλίο έβδομο
Ενότητα 12: Διάλογος Ξέρξη-Δημάρατου
Ενότητα 13: Η μάχη των Θερμοπυλών
3
Βιβλίο όγδοο
Ενότητα 15: Η ναυμαχία της Σαλαμίνας
1
Συνολική θεώρηση
1
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών
18 ώρες

ΤΑΞΗ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Θα διδαχτούν κανονικά τα Ομηρικά Έπη: Ιλιάδα και το Ανθολόγιο Αρχαία Ελλάδα. Ο τόπος και οι άνθρωποι σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών.
ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ: ΙΛΙΑΔΑ
Το βιβλίο Ομηρικά Έπη: Ιλιάδα θα διδαχτεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο διδάσκων το επιθυμεί) από τον Σεπτέμβριο έως το τέλος Φεβρουαρίου.

Ενότητες Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή 1
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας Α
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Α 1-53 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Α 54-306 4
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Α 350-431α 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Α 494-612 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών Β, Γ
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Γ 121-244 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών Δ, Ε, Ζ
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Ζ 369-529 4
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών Η, Θ, Ι
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Ι 225-431 4
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών Κ, Λ, Μ, Ν, Ξ, Ο 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας Π
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Π 684-867 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών Ρ, Σ
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Σ 478-616 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών Τ, Υ ,Φ, Χ
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Χ 247-394 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών Ψ, Ω
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Ω 468-677 4
Συνολική θεώρηση 2
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 40
Ο διδάσκων φροντίζει να εντάσσει τα επιλεγμένα προς αναλυτική επεξεργασία αποσπά-σματα στο πλαίσιο της ραψωδίας στην οποία ανήκουν, αξιοποιώντας τις περιληπτικές αναδιηγήσεις του περιεχομένου των ραψωδιών και ενθαρρύνοντας, κατά την κρίση του και σύμφωνα με τον διαθέσιμο διδακτικό χρόνο, την ανάγνωση ανθολογημένων αποσπασμάτων του εγχειριδίου.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ. Ο ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ
(ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ)
Το βιβλίο Αρχαία Ελλάδα. ο Τόπος και οι Άνθρωποι θα διδαχτεί δύο (2) ώρες την εβδομά-δα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο διδάσκων το επιθυμεί) από τον Μάρτιο έως τον Μάιο.
Ενότητες Διδακτικές ώρες
Η Αθήνα (επιλογή τουλάχιστον 2 κειμένων κατά την κρίση του καθηγητή) 4
Η Σπάρτη 2
Η Μακεδονία 2
Η Θήβα 2
Η Κόρινθος μετά την καταστροφή 2
Η Αλεξάνδρεια 2
Αθλητισμός και αθλήματα 4
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 18 ώρες

ΤΑΞΗ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
1) ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ
Το αντικείμενο θα διδαχτεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο διδάσκων επιθυμεί) από τον Σεπτέμβριο έως το τέλος Φεβρουαρίου. Ο διδάσκων επιλέγει α-νάμεσα στα βιβλία Δραματική Ποίηση. Ευριπίδη Ελένη και Δραματική Ποίηση. Αριστο-φάνη Όρνιθες, σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών.
Δραματική Ποίηση. Ευριπίδη Ελένη
Ως εισαγωγή, από το εγχειρίδιο Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας θα διδαχθούν οι σ. 63-74 και 88-96. Από τις σ. 88-96 θα δοθεί έμφαση στα χαρακτηριστικά του έργου του Ευριπίδη και οι μαθητές θα πρέπει να γνωρίζουν ονομαστικά τα έργα του. Στο περιεχόμενο των σ. 76-87 (Οι μεγάλοι Τραγικοί: Πρόδρομοι, Αισχύλος, Σοφοκλής) να γίνει απλή αναφορά.
Ενότητες Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή 2
Αναλυτική επεξεργασία Προλόγου (1-191) 4
Αναλυτική επεξεργασία Παρόδου (192-288) 2
Συνοπτική θεώρηση Παρόδου (289-436) 1
Αναλυτική επεξεργασία Α΄ Επεισοδίου (437-575) 3
Αναλυτική επεξεργασία
Επιπαρόδου – Β΄ Επεισοδίου (576-658) 2
Αναλυτική επεξεργασία Β΄ Επεισοδίου (659-840) 3
Αναλυτική επεξεργασία Β΄ Επεισοδίου (841-941) 2
Αναλυτική επεξεργασία Β΄ Επεισοδίου (942-1139) 3
Αναλυτική επεξεργασία Β΄ Επεισοδίου (1140-1219) 3
Αναλυτική επεξεργασία Α΄ Στασίμου (1220-1285) 1
Αναλυτική επεξεργασία Γ΄ Επεισοδίου (1286-1424) 4
Αναλυτική επεξεργασία Β΄ Στασίμου (1425-1499) 1
Αναλυτική επεξεργασία Δ΄ Επεισοδίου (1500-1592) 2
Συνοπτική θεώρηση Γ΄ Στασίμου (1593-1652) 1
Συνοπτική θεώρηση εξόδου (1653-1778)
Αναλυτική επεξεργασία Εξόδου (1779-1870) 4
Γενική θεώρηση 2
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 40

Δραματική Ποίηση, Αριστοφάνη Όρνιθες
Από το εγχειρίδιο Δραματική Ποίηση. Αριστοφάνη Όρνιθες ως Εισαγωγή θα διδαχθούν οι σελίδες 10-18. Υποστηρικτικά ο διδάσκων μπορεί να αναφερθεί στα αντίστοιχα κεφάλαια από το εγχειρίδιο Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.
Ενότητες Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή 2
Αναλυτική επεξεργασία Προλόγου (1-231) 5
Αναλυτική επεξεργασία Παρόδου (232-487) 5
Αναλυτική επεξεργασία Επιρρηματικού Αγώνα (488-576) 2
Συνοπτική θεώρηση Επιρρηματικού Αγώνα (577-677) 1
Συνοπτική θεώρηση Μεταβατικής σκηνής (678-716) 1
Αναλυτική επεξεργασία Παράβασης (717-794) 2
Συνοπτική θεώρηση Παράβασης (795-842) 1
Αναλυτική επεξεργασία Ιαμβικών σκηνών Ι (843-1106) 4
Συνοπτική θεώρηση Δεύτερης Παράβασης (1107-1168) 1
Συνοπτική θεώρηση Ιαμβικών σκηνών ΙΙ (1169-1397) 1
Αναλυτική επεξεργασία Ιαμβικών σκηνών ΙΙ (1398-1539) 4
Συνοπτική θεώρηση Ιαμβικών σκηνών ΙΙ (1540-1638) 1
Αναλυτική επεξεργασία Ιαμβικών σκηνών ΙΙ (1639-1773) 4
Συνοπτική θεώρηση Ιαμβικών σκηνών ΙΙ (1774-1787) 1
Αναλυτική επεξεργασία Εξόδου (1788-1851) 3
Γενική θεώρηση 2
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 40

2) ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ
Το αντικείμενο θα διδαχτεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (εφόσον ο διδάσκων επιθυμεί, σε συνεχόμενο δίωρο) από τον Μάρτιο και μετά (σύνολο 13 ώρες).
Ενότητες Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή (1,2,3,4,5,6,8,9)
Η εισαγωγή να διδαχτεί στο πλαίσιο της παρουσίασης του αντικειμένου και του βιβλίου 2
Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή (1-3), Ενότητα 3 2
Κεφάλαιο 2: Εισαγωγή (1-3), Ενότητα 2, 4 3
Κεφάλαιο 3: Εισαγωγή (1-6) 1
Κεφάλαιο 3: Ενότητες 4, 5 2
Κεφάλαιο 4: Εισαγωγή (2-3) 1
Κεφάλαιο 4: Ενότητες 2,3,5 3
Κεφάλαιο 5: Εισαγωγή (1-6) 1
Κεφάλαιο 5: Ενότητα 2
Κεφάλαιο 5: Ενότητα 4 1
Συνολική θεώρηση 1
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 18

Επισημαίνεται ότι οι εισαγωγές στα κεφάλαια θα διδαχθούν ως εισαγωγές στη θεματική των κειμένων και στο μέτρο που είναι χρήσιμες για την ερμηνεία τους. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να διδαχθούν ανεξάρτητα από τα κείμενα ως ιστορία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Προκειμένου να διευκρινιστούν συγκεκριμένα σημεία των εισαγωγών, ο διδάσκων, εφόσον το θεωρεί απαραίτητο, μπορεί να διαβάσει κείμενα από το εγχειρίδιο τα οποία δεν προβλέπονται στη διδακτέα ύλη.

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
ΤΑΞΕΙΣ Α΄ Β΄ Γ΄ Γυμνασίου
• Τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο διδάσκονται δύο (2) ώρες την ε-βδομάδα με ελεύθερη επιλογή από το διδάσκοντα. Το δίωρο αυτό, εφόσον το επιθυμεί ο διδάσκων, είναι συνεχόμενο.
• Στην Α΄ και Β΄ τάξη μπορούν να διδαχτούν 20 περίπου λογοτεχνικά κείμενα (15 για τα εσπερινά) εκ των οποίων δύο ή τρία κείμενα από την ξένη λογοτεχνία.
• Στην Γ΄ τάξη πρέπει να διδαχτούν κείμενα από όλες τις ιστορικές περιόδους. Όπου υ-πάρχουν κείμενα της ξένης λογοτεχνίας, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για συγκριτική ανάγνωση.
• Στην Γ΄ τάξη καλό είναι να γίνει διδακτική αξιοποίηση των εισαγωγικών σημειωμάτων που αφορούν στην ιστορική εξέλιξη της λογοτεχνίας μας. Τα στοιχεία αυτά δεν διδά-σκονται ούτε αξιολογούνται αυτόνομα, αλλά πάντοτε σε αναφορά με το διδασκόμενο κείμενο.
• Σε όλες τις τάξεις οι μαθητές θα πρέπει να ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν τα βιβλία Ιστορία Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων. Διευκρινίζεται ότι τα βιβλία αυτά δεν προορίζονται για αυτόνομη διδασκαλία, αλλά έχουν στόχο να λειτουργήσουν συμβουλευτικά και συμπληρωματικά για το μάθημα της λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο.
• Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, εφόσον είναι εφικτό, οι μαθητές θα μπορούσαν να μελετήσουν (2) το πολύ λογοτεχνικά βιβλία, στο πλαίσιο καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας. Επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα αποτελεί μεν κριτήριο αξιολόγησης των μαθητών, ωστόσο τα λογοτεχνικά βιβλία δεν συμπεριλαμβάνονται στην ύλη των εξετάσεων της περιόδου Μαΐου-Ιουνίου.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ (ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ)

Α΄ Τάξη
• Από τις Ενότητες 1-18 του διδακτικού βιβλίου «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου» των Ν. Μπεζαντάκου, Α. Παπαθωμά κ.ά., έκδ. ΟΕΔΒ, δεν θα διδα-χθεί το Α΄ Μέρος (Κείμενο) των Ενοτήτων 5, 8, 9, 16, 17, 18, καθώς και τα αντί-στοιχα παράλληλα Κείμενα του Επιμέτρου. Το Β΄ και Γ΄ Μέρος όλων των Ενοτή-των (1-18) θα διδαχθεί κανονικά.

Β΄ Τάξη
• Από τις Ενότητες 1-18 του διδακτικού βιβλίου «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου» των Α. Παπαθωμά, Μ. Γαλάνη κ.ά., έκδ. ΟΕΔΒ, δεν θα διδαχθούν τα εξής: α) Ενότητα 4η, 6η, 8η, 10η, 18η: Α΄ Μέρος (Κείμενο και παράλληλα Κείμενα του Επιμέτρου). β) Ενότητα 14η: Β΄2 Μέρος (Ετυμολογικά). γ) Ενότητα 16η: Α΄ Μέρος (Κείμενο και παράλληλο Κείμενο του Επιμέτρου) και Β΄1, 2 Μέρος (Λεξιλογικά και Ετυμολογικά). δ) Ενότητα 17η: Β΄1, 2 Μέρος (Λεξιλογικά και Ετυμολογικά). Η υπόλοιπη ύλη του βιβλίου θα διδαχθεί κανονικά.
Γ΄ Τάξη
• Από τις Ενότητες 1-12 του διδακτικού βιβλίου «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυ-μνασίου» των Ν. Μπεζαντάκου, Β. Χαραλαμπάκου κ.ά., έκδ. ΟΕΔΒ, δεν θα διδαχθεί το Α΄ Μέρος (Κείμενο και παράλληλα Κείμενα του Επιμέτρου) των Ενοτήτων 5, 7, 10, 12. Το Β΄ και Γ΄ Μέρος όλων των Ενοτήτων (1-12) θα διδαχθεί κανονικά.
• Η διδακτέα ύλη από το βιβλίο «Αρριανού Αλεξάνδρου Ανάβαση» Γ΄ Γυμνασίου των Ν. Μπούρα, Κ. Ναστούλη, Α. Σακελλαρίου, έκδ. ΟΕΔΒ, (κατά το 3ο τρίμηνο: Μάρτιος-Μάιος) ορίζεται ως ακολούθως:
i. Εισαγωγή: Τα κεφάλαια Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, V, VΙΙΙ θα διδαχθούν κανονικά. Τα κε-φάλαια IV, VI, VII δεν θα διδαχθούν.
ii. Κείμενο: Από το Α΄ Βιβλίο θα διδαχθούν τα κεφάλαια: 13,3-7, 15, 3-8, 16, 4-7. Από το Β΄ Βιβλίο θα διδαχθεί το κεφάλαιο 4, 9-11. Από το Ε΄ Βιβλίο θα διδαχθεί το κεφάλαιο 19, 1-3. Από το Ζ΄ Βιβλίο τα κεφάλαια: 28-30. Τα υπόλοιπα κεφάλαια δεν θα διδαχθούν.
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Στη διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας περιλαμβάνονται τα εγχειρίδια Νεοελληνική Γλώσσα, Βιβλίο Μαθητή και Τετράδιο Εργασιών Α΄, Β΄ & Γ΄ τάξεων Γυμνασίου.
Για κάθε ενότητα των εγχειριδίων της Νεοελληνικής Γλώσσας, συμπληρωματικά προς το ΔΕΠΠΣ, το ΑΠΣ Νεοελληνικής Γλώσσας (ΦΕΚ/303, τ. β΄/13-03-2003, σελ. 3778-3794) και προς τις διδακτικές προτάσεις που περιλαμβάνονται στα Βιβλία Εκπαιδευτικού Α΄, Β΄ & Γ΄ τάξεων Γυμνασίου, προτείνονται τα εξής:
• Ο ενδεικτικός χρόνος για τη χρονική κάλυψη της γλωσσικής διδασκαλίας, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στο Ωρολόγιο Πρόγραμμα και το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Γυμνασίου.
• Η συνοπτική διδασκαλία ορισμένων τμημάτων των εγχειριδίων, εφόσον υπάρχουν χρονικοί περιορισμοί, ή η παράλειψή τους, εφόσον ο διδακτικός χρόνος δεν επαρκεί.
• Η διδασκαλία ορισμένων γραμματικών φαινομένων και των συναφών με αυτά δραστηριοτήτων, σύμφωνα με τη Γραμματική.
• Σημεία που αφορούν την εξοικείωση των μαθητών με τα κειμενικά είδη και την ανάπτυξη δεξιοτήτων στο γραπτό και προφορικό λόγο.
Σημειώνεται ότι οι διδάσκοντες/διδάσκουσες, στο πλαίσιο της υλοποίησης των εκάστοτε διδακτικών στόχων και του διαθέσιμου διδακτικού χρόνου, μπορούν να χρησιμοποιούν κατά περίπτωση κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό (κείμενα, δραστηριότητες κ.ά.) και από άλλες πη-γές, με σκοπό την εμπέδωση των γραμματικών φαινομένων, την περαιτέρω εξοικείωση των μαθητών/μαθητριών με ποικίλα κειμενικά είδη και την καλλιέργεια της ικανότητάς τους να κατανοούν και να παράγουν επιτυχώς προφορικό και γραπτό λόγο.
Α΄ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Σύνολο: 65 διδακτικές ώρες

1η ΕΝΟΤΗΤΑ
Οι πρώτες μέρες σε ένα νέο σχολείο
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
10-12 A. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται οι ερωτήσεις κατανόησης των κειμένων να αξιοποιηθούν κατ’ επιλογήν από το διδάσκοντα.
2. Σκόπιμο είναι να δοθούν ορισμένες προκαταρκτικές διευκρινίσεις για τον τρόπο με τον οποίο οι συνθήκες και ο κώδικας επικοινωνίας επηρεάζουν τη διαμόρφωση του μηνύματος.
3. Από τα κείμενα 6 και 7 (σ. 18-19) προτεί-νεται να διδαχτεί μόνο το ένα.
4. Προτείνεται να δοθούν απλές οδηγίες για τη σωστή χρήση των σημείων στίξης, ιδιαί-τερα του κόμματος και της τελείας.
5. Κατά τη διδασκαλία των προτάσεων σκό-πιμο κρίνεται να τονιστεί η διάκρισή τους σε απλές, ελλειπτικές και επαυξημένες [Γ1].
12 B. Επικοινωνία
12 -15 B1. Παράγοντες της επικοινωνίας
15-17 Β2. Κώδικες επικοινωνίας
17 Γ. Είδη προτάσεων
17-19 Γ1. Είδη προτάσεων ανάλογα με τα συ-στατικά τους
19-21 Γ2. Είδη προτάσεων, σημασίες τους και σημεία στίξης
22 Δ. Λεξιλόγιο ενότητας
23 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
24 Διαθεματική εργασία

2η ΕΝΟΤΗΤΑ
Επικοινωνία στο σχολείο
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
26-28 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στη διάκριση προφορικού [Β1] και γραπτού λόγου [Β2].
2. Η άσκηση 1 της υποενότητας Β1, σ. 28, να μη διδαχτεί, αν δεν υπάρχει δυνατότητα μαγνητοφώνησης του γραπτού κειμένου 1, σ. 26.
3. Από τα κείμενα 14 και 15, σ. 34-35 [Γ], μπορεί να επιλεγεί μόνο το ένα.
4. Σκόπιμο είναι να τονιστεί η σχέση ανά-μεσα στις ευρύτερες περιστάσεις επικοι-νωνίας και τα φαινόμενα γλωσσικής ποι-κιλίας.
5. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στη διδα-σκαλία της παραγράφου [Γ] και ιδιαίτερα:
• στον τρόπο ανάπτυξης της παρα-γράφου και την αναγνώριση των δομικών στοιχείων της
• στην αξιοποίηση των γνώσεων για την παράγραφο κατά την σύνταξη διαφορετικών ειδών κειμένων και
• στο ρόλο των συνδετικών λέξεων για τη συνοχή της παραγράφου.
28 Β. Είδη προφορικού και γραπτού λόγου
28 Β1. Προφορικός λόγος
29-31 Β2. Γραπτός λόγος
31-33 Β3. Γλωσσική ποικιλία – Mέσο και περί-σταση επικοινωνίας
34-35 Γ. Η Παράγραφος
36 Δ. Λεξιλόγιο ενότητας
37 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
38 Διαθεματική εργασία

3η ΕΝΟΤΗΤΑ
Ταξίδι στον κόσμο της φύσης
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 8 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
40-42 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Τα κείμενα της ενότητας και οι ερωτήσεις κατανόησης των κειμένων μπορούν να αξιοποιηθούν κατ’ επιλογήν από το διδάσκοντα λόγω πληθώρας ύλης της ενότητας.
2. Προτείνεται στην ενότητα αυτή ο διδάσκων να παρουσιάσει με οικονομία χρόνου και πε-ριληπτικά τα βασικότερα από τα χαρακτηρι-στικά των κειμενικών τύπων με αντιπροσω-πευτικά κειμενικά παραδείγματα από το βι-βλίο ή άλλες πηγές. Σημειώνεται ότι καθένας από τους κειμενικούς τύπους παρουσιάζεται εκτενώς και σε άλλες ενότητες των σχολικών εγχειριδίων.
3. Να δοθεί έμφαση στη διδασκαλία της περί-ληψης κειμένου, σ. 48 [Γ1].
4. Συνιστάται να προσεχτεί η διδασκαλία της έννοιας της πολυτροπικότητας [E], εφόσον οι μαθητές γενικότερα δεν είναι εξοικειωμένοι με αυτή.
5. Από τις δραστηριότητες του «Διαβάζω και γράφω» (σ. 55) προτείνεται να γίνει επιλογή μεταξύ των 1, 3 και 4 [Δ1].
43 Β. Περιγραφή
43 Β1. Στοιχεία περιγραφής
44-45 Β2. Είδη περιγραφής
46 Β3. Λεξιλόγιο περιγραφής
47 Γ. Αφήγηση
47-48 Γ1. Στοιχεία αφήγησης
48 Γ1. Περίληψη
49-50 Γ2. Είδη αφήγησης
50 Γ3. Λεξιλόγιο αφηγηματικών κειμένων
52 Δ. Επιχειρηματολογία
52-55 Δ1. Στοιχεία επιχειρήματος και μελέτη ε-πιχειρημάτων
55 Δ2. Λεξιλόγιο επιχειρηματολογίας
56-57 Ε. Πολυτροπικότητα
58 Διαθεματική εργασία
4η ΕΝΟΤΗΤΑ
Φροντίζω για τη διατροφή και την υγεία μου
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 9 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
60-62 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Να γίνει επιλογή μεταξύ των κειμένων που θα διδαχθούν και των ερωτήσεων κατανόη-σης που θα αξιοποιηθούν, λόγω πληθώρας ύλης της ενότητας.
2. Εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, μία ή περισσότερες από τις υποενότητες Β1, Β2 Γ2 και Ε μπορούν να διδαχθούν με συντο-μία.
3. Στο παράδειγμα «Το 1 στα 10 Ελληνόπουλα είναι παχύσαρκο» της σ. 65 [Β2] να προστε-θεί μετά το επίθετο παχύσαρκο η λέξη παιδί, ώστε να υπάρχει συμφωνία με τα αναφερό-μενα στη σ. 63 για την ονοματική φράση [Β1].
4. Ως προς την κλίση ουσιαστικών και επιθέ-των [Γ]:
• Να αναφερθεί ότι σύμφωνα με τη Γραμμα-τική τα ουσιαστικά διακρίνονται: α) σε αρ-σενικά, θηλυκά και ουδέτερα και β) σε ισοσύλλαβα και ανισοσύλλαβα.
• Να διευκρινιστεί ότι η διάκριση σε δικατά-ληκτα και τρικατάληκτα είναι επίσης ένας τρόπος περιγραφής των ουσιαστικών που υιοθετούν ορισμένες γραμματικές.
• Kατά τη διδασκαλία των κλιτικών πινάκων να αναφερθούν επιπρόσθετα και οι τύποι της κλητικής.
• Για τα ουσιαστικά και τα επίθετα που εμ-φανίζουν ιδιαιτερότητες στην κλίση είναι δυνατό να αξιοποιηθούν οι αντίστοιχες ενότητες της Γραμματικής.
5. Ως προς την παραγωγή και τη σύνθεση [Δ]:
• Να αναφερθεί ότι σύμφωνα με τη Γραμμα-τική οι λέξεις που αρχίζουν με πρόθημα θεωρούνται σύνθετες και ότι παράγωγες θεωρούνται μόνο οι λέξεις που σχηματίζο-νται με παραγωγικές καταλήξεις (επιθήματα).
• Να διευκρινιστεί στους μαθητές ότι ορισμέ-νες γραμματικές κατατάσσουν στις παρά-γωγες λέξεις και εκείνες που αρχίζουν με πρόθημα.
• Εφόσον υλοποιηθούν οι σχετικές δραστη-ριότητες στις σ. 74-75 και 80 του εγχειριδί-ου [Δ], καθώς και στις σ. 43-44, 48-49 και 55 του Τετραδίου Εργασιών της Α΄ Τάξης, να προσαρμοστούν σύμφωνα με τη Γραμ-ματική.
• Eφιστάται γενικότερα η προσοχή των δι-δασκόντων στην ανάγκη να προσαρμοστεί στο σύνολο του εγχειριδίου η διδασκαλία της παραγωγής και της σύνθεσης σύμφωνα με την ισχύουσα γραμματική.
63 Β. Ονοματική φράση – Eπιθετικός προσ-διορισμός
63-64 Β1. Τι είναι ονοματική φράση και ποια η λειτουργία της στην πρόταση
65-68 Β2. Επιθετικός προσδιορισμός
68 Γ. Κλίση ουσιαστικών και επιθέτων
68-72 Γ1. Κλίση ουσιαστικών
72-74 Γ2. Κλίση επιθέτων
74-76 Δ. Παραγωγή και σύνθεση
77 Ε. Στοιχεία που συνοδεύουν τον προφορικό λόγο
78 ΣΤ. Λεξιλόγιο
78-79 Ζ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
79 Διαθεματική εργασία

5η ΕΝΟΤΗΤΑ
Γνωρίζω το μαγικό κόσμο του θεάτρου και του κινηματογράφου
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 9 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
82-84 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Τα κείμενα της ενότητας και οι ερωτήσεις κατανόησης των κειμένων προτείνεται να αξιοποιηθούν κατ’ οικονομία από το διδάσκοντα, π.χ. από τα τρία εισαγωγικά κείμενα μπορούν να επιλεγούν ένα ή δύο.
2. Κατά τη διδασκαλία του ρήματος να τονι-στούν:
• η διάκριση ανάμεσα στις φωνές (μορφολο-γία) και τις διαθέσεις (σημασιολογία) [Β2.2., Β2.3],
• οι χρόνοι του ρήματος και το ποιον ενέρ-γειας [Β2.4.]
• να τονιστεί η σπουδαιότητα του ρήματος για τα αφηγηματικού τύπου κείμενα και να δοθούν παραδείγματα αξιοποίησης των ρηματικών χρόνων στα αφηγηματικά κειμενικά είδη (προφορικά/γραπτά, ιστορικές αφηγήσεις, αφηγήσεις συμβάντων κ.λ.π).
3. Να διευκρινιστεί στους μαθητές ότι ο παρα-κείμενος ανήκει στη χρονική βαθμίδα του πα-ρόντος και να προσαρμοστεί ο σχετικός πίνακας της σ. 91 [Β2.4.], σύμφωνα και με τα διαλαμβανόμενα στη σ. 35 του εγχειριδίου της Β΄ τάξης.
4. H υποενότητα B3, «Παράγωγα ρήματα», να προσαρμοστεί και να διδαχτεί σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην προηγούμενη ενότητα για την παραγωγή και τη σύνθεση.
5. Εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, προτείνεται η υποενότητα Ε, «Το ρήμα στην αφήγηση», να διδαχτεί συνοπτικά.
84 Β. Το ρήμα
84-85 Β1. Ο ρόλος και η λειτουργία του
85 Β2. Οι μορφές του ρήματος.
85 Β2.1. Πρόσωπο και αριθμός
86-87 Β2.2. Συζυγίες και φωνές
87-88 Β2.3. Διαθέσεις του ρήματος
89-91 Β2.4. Χρόνοι του ρήματος και ποιον ενέρ-γειας
91-92 Β3. Συνδετικά ρήματα
92-93 Γ. Παράγωγα ρήματα
93 Δ. Λεξιλόγιο
94-95 Ε. Το ρήμα στην αφήγηση
95-97 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
97 Διαθεματική εργασία

6η ΕΝΟΤΗΤΑ
Δημιουργικές δραστηριότητες στη ζωή μου
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
100-3 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να γίνει επιλογή μεταξύ των δι-δακτέων κειμένων, ιδιαίτερα των εισαγωγι-κών (1 έως 4).
2. Να δοθεί έμφαση κυρίως στη διδασκαλία της χρήσης των πτώσεων του ουσιαστικού και στον ετερόπτωτο προσδιορισμό σε γενική [Β1, Β2].
3. Επίσης, να δοθεί έμφαση στην αναγνώριση των μερών της παραγράφου, με παραδείγ-ματα από διαφορετικά κειμενικά είδη καθώς και στη σύνταξη πλαγιότιτλων [Δ].
4. Ως προς την παραγωγή ουσιαστικών [Γ]:
• Η επισήμανση στο «Έμαθα ότι» (σ. 107) [Γ] «Νέα ουσιαστικά παράγονται και με τη χρήση προθημάτων...», προτείνεται να προσαρμοστεί και να διδαχτεί σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην 4η ενότητα πιο πάνω για την παραγωγή και τη σύνθεση.
• Η άσκηση 2 στο «Ακούω και μιλώ» (σ. 106) [Γ] και η άσκηση 1 της σ. 108 [Ε] να προσαρμοστούν ώστε να περιλαμβάνουν μόνο λέξεις με παραγωγικές καταλήξεις.
103 Β. Λειτουργίες – Xρήσεις των πτώσεων του ουσιαστικού
103 Β1. Oι πτώσεις ως δείκτες για τη σχέση ουσιαστικού και ρήματος
104-6 Β2. Oι πτώσεις ως δείκτες για τη σχέση ουσιαστικού και ουσιαστικού
106-7 Γ. Παράγωγα ουσιαστικά
107-8 Δ. Παράγραφος – Πλαγιότιτλοι
108-9 Ε. Λεξιλόγιο
109-10 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
110 Διαθεματική εργασία

7η ΕΝΟΤΗΤΑ
Ο κόσμος μέσα από την οθόνη – εικόνα
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 4 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
112-115 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να διδαχτούν κατ’ επιλογήν ορι-σμένα μόνο από τα εισαγωγικά κείμενα (1-2 από τα 4) λόγω των χρονικών περιορισμών της ενότητας.
2. Σε ό,τι αφορά τα άρθρα [B], προτείνεται να δοθεί έμφαση στη σημασιακή διάκριση μετα-ξύ οριστικού και αόριστου άρθρου.
3. Eπίσης, συνιστάται να δοθεί έμφαση στη δι-δασκαλία της περιγραφής [Δ] με τη χρησιμο-ποίηση περιγραφικών κειμένων διαφορετι-κής προέλευσης και είδους και με έμφαση στις λεξικογραμματικές επιλογές (χρήση επιθέτων, ουσιαστικών, ρηματικών χρόνων κ.λπ).
115-117 Β. Οριστικό και αόριστο άρθρο – Άρθρο – Κλίση των άρθρων
117-118 Γ. Παράγωγα επίθετα
118-120 Δ. Περιγραφή
120 Ε. Λεξιλόγιο
121 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
122 Διαθεματική εργασία

8η ΕΝΟΤΗΤΑ
Αθλητισμός και Ολυμπιακοί Αγώνες. Παρακολουθώ και συμμετέχω
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
124-126 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να διδαχτούν ορισμένα μόνο από τα εισαγωγικά κείμενα (1-2 από τα 4).
2. Συνιστάται να τονιστεί στη διδασκαλία η διά-κριση μεταξύ κύριων και δευτερευουσών προτάσεων και να δοθεί έμφαση στην παρα-τακτική σύνδεση προτάσεων – περιόδων και το ασύνδετο σχήμα [Β2, Β3].
3. Σκόπιμο είναι να επισημανθεί κατά τη διδα-σκαλία η στίξη (κόμματα) ή η απουσία της στις συναφείς συντάξεις.
4. Για την εμπέδωση της διδασκαλίας της υπο-ενότητας Γ, «Aφήγηση», προτείνεται να χρη-σιμοποιηθούν παραδείγματα από διαφορετι-κά κειμενικά είδη του γραπτού λόγου (λογο-τεχνικά κείμενα, κείμενα από τον τύπο και το διαδίκτυο κ.λπ) και να δοθεί έμφαση στα δο-μικά στοιχεία και τις λεξικογραμματικές επι-λογές που διαφοροποιούν τα κειμενικά πα-ραδείγματα.
127 Β. Παρατακτική σύνδεση – Ασύνδετο σχήμα
127 Β1. Περίοδοι λόγου – Kύριες και δευτε-ρεύουσες προτάσεις
128-130 Β2. Παρατακτική σύνδεση προτάσεων – περιόδων
130-131 Β3. Ασύνδετο σχήμα
131-133 Γ. Αφήγηση
133-135 Δ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
136 Διαθεματική εργασία
9η ΕΝΟΤΗΤΑ
Ανακαλύπτω τη μαγεία της γνώσης
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 4 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
138-141 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Τα κείμενα της ενότητας αυτής και οι ερωτή-σεις κατανόησης των κειμένων μπορούν να αξιοποιηθούν κατ’ επιλογήν από το διδάσκο-ντα.
2. Για τη διδασκαλία του συνταγματικού και του παραδειγματικού άξονα [Β, Γ] οι διδά-σκοντες καλούνται να ανατρέξουν στο θεωρητικό και το διδακτικό μέρος του Βιβλίου Εκπαιδευτικού (σ. 103-108).
3. Οι διδάσκοντες να επιλέξουν από τις δρα-στηριότητες του εγχειριδίου και του Τετραδίου Εργασιών τις καταλληλότερες για το επίπεδο των μαθητών τους.
141-142 Β. Συνταγματικός άξονας
142-144 Γ. Παραδειγματικός άξονας
145-146 Δ. Λεξιλόγιο
146-148 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
148 Διαθεματική εργασία

10η ΕΝΟΤΗΤΑ
Γνωρίζω τον τόπο μου και τον πολιτισμό του
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
150-153 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Τα κείμενα της ενότητας μπορούν να αξιο-ποιηθούν κατ’ οικονομία από το διδάσκοντα.
2. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στην υποτακτι-κή σύνδεση των προτάσεων [Β2] και τον βαθμό αξιοποίησης της σε ποικίλα κειμενικά είδη (π.χ. προφορικές συζητήσεις έναντι επι-στημονικών κειμένων), καθώς και στη χρήση των λεξικών [Δ].
3. Επίσης, να τονιστεί η χρήση ή η απουσία κόμματος στην υποτακτική σύνδεση (σ. 156).
4. Μαζί με τα σημεία στίξης που αναφέρονται στη σ. 158 να διδαχτεί και το Θαυμαστικό.
5. Σε ό,τι αφορά στη χρήση λεξικών [Δ], προ-τείνεται να αξιοποιηθεί κυρίως το Ερμηνευτι-κό λεξικό της Νέας Ελληνικής του Γυμνασίου.
153 Β .Υποτακτική σύνδεση των προτάσεων
153-154 Β1. Δευτερεύουσες προτάσεις
155 Β2. Υποτακτική σύνδεση προτάσεων
155-156 Β3. Η στίξη στην υποτακτική σύνδεση
156-158 Γ. Σημεία στίξης
159 Δ. Χρήση λεξικών
160 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
161 Διαθεματική εργασία

Β΄ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Σύνολο: 52 ώρες
1η ΕΝΟΤΗΤΑ
Από τον τόπο μου σ’ όλη την Ελλάδα
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
10-14 A. Εισαγωγικά κείμενα 1. Τα κείμενα της ενότητας μπορούν να αξιοποιη-θούν κατ’ οικονομία από το διδάσκοντα.
2. Η παράλειψη του υποκειμένου [B1] και η συμφω-νία υποκειμένου – ρήματος [Β2] μπορούν να διδα-χτούν περιληπτικά, εφόσον υπάρχει χρονικός πε-ριορισμός.
3. Ως προς τα αχώριστα μόρια [Γ]:
• Να αναφερθεί ότι σύμφωνα με τη Γραμματική οι λέξεις που αρχίζουν με αχώριστα μόρια-προθήματα θεωρούνται σύνθετες και όχι παρά-γωγες και ότι στην περίπτωση αυτή το μόριο εί-ναι το α΄ συνθετικό.
• Πρέπει να διευκρινιστεί όμως στους μαθητές ότι σύμφωνα με ορισμένες γραμματικές οι λέξεις που αρχίζουν με αχώριστο μόριο κατατάσσονται στις παράγωγες λέξεις.
• O πίνακας της σ. 18 να συμπληρωθεί με τα λόγια αχώριστα μόρια ανα-, απο-, κατα-, προσ-.
• Εφόσον υλοποιηθούν η άσκηση 2 της σ. 24 [Ε] του εγχειριδίου και οι ασκήσεις 1, 1α της σ. 12 και 1γ των σ. 12-13 του Τετραδίου Εργασιών, να προσαρμοστεί η διατύπωσή τους σύμφωνα με την ισχύουσα Γραμματική.
• Γενικότερα, συνιστάται να προσαρμοστεί στο σύνολο του εγχειριδίου και του συναφούς Τετραδίου Εργασιών η διδασκαλία των αχώρι-στων μορίων σύμφωνα με την ισχύουσα γραμ-ματική.
4. Η διδασκαλία των τρόπων ανάπτυξης παραγρά-φου σκόπιμο είναι να συσχετιστεί με τη λειτουργία και την αξιοποίηση τους στο πλαίσιο διαφορετικών κειμενικών ειδών.
5. Η υποενότητα «Άλλοι τρόποι ανάπτυξης παρα-γράφου» [Δ2] μπορεί να διδαχτεί συνοπτικά, αν υπάρχει έλλειψη χρόνου.
15 B. Το υποκείμενο
15 -16 Β1. Οι μορφές του υποκειμένου
16-17 B2. Συμφωνία υποκειμένου – ρή-ματος
17-19 Γ. Παραγωγή με αχώριστα μόρια
17 Δ. Τρόποι ανάπτυξης παραγρά-φου
19-20 Δ1. Τρόποι ανάπτυξης παραγρά-φου
21-23 Δ2. Άλλοι τρόποι ανάπτυξης πα-ραγράφου
24 Ε. Λεξιλόγιο ενότητας
25 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
25 Διαθεματική εργασία
2η ΕΝΟΤΗΤΑ
Ζούμε με την οικογένεια
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
28-31 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Από τα κείμενα 1 έως 4 μπορούν να επιλε-γούν τα καταλληλότερα για τους σκοπούς της διδασκαλίας.
2. Κατά τη διδασκαλία της υποενότητας Β:
• να τονιστούν οι βασικές σημασίες των ε-γκλίσεων (οριστική: δηλώνει το πραγματι-κό· υποτακτική: το ενδεχόμενο ή το επιθυ-μητό· προστακτική: την προσταγή, την προτροπή ή την απαγόρευση).
• να γίνει αναφορά στους χρόνους στους ο-ποίους εμφανίζεται κάθε έγκλιση,
• να αναφερθεί στους μαθητές ότι το μη συ-νοπτικό ποιόν ενέργειας ονομάζεται και ε-ξακολουθητικό και ότι το συνοπτικό ονομά-ζεται και στιγμιαίο.
3. H υποενότητα Γ2, «Η μορφή των συνθέτων: το συνδετικό φωνήεν», αν υπάρχει έλλειψη χρόνου, μπορεί να διδαχτεί περιληπτικά.
4. Να δοθεί έμφαση στη σύνταξη περίληψης από πλαγιότιτλους [Δ]. Σκόπιμο είναι να υ-πογραμμιστεί η χρησιμότητα της περίληψης σε διαφορετικά κειμενικά είδη στα οποία αυ-τή ενσωματώνεται (π.χ. σε αναδιηγήσεις συμβάντων γενικά, σε δημοσιογραφικά άρ-θρα κ.ά.)
32 Β. Εγκλίσεις – Χρόνοι
32-33 Β1. Εγκλίσεις στις ανεξάρτητες προτά-σεις
33-36 Β2. Χρόνοι του ρήματος
37 Γ. Τα είδη των συνθέτων
37-38 Γ1. Τα είδη των συνθέτων
38 Γ2. Η μορφή των συνθέτων: το συνδετι-κό φωνήεν
39 Δ. Περίληψη κειμένου – Πλαγιότιτλοι
40 Ε. Λεξιλόγιο ενότητας
41 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
42 Διαθεματική εργασία

3η ΕΝΟΤΗΤΑ
Φίλοι για πάντα
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
44-47 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Από τα εισαγωγικά κείμενα 1 έως 4 προτείνεται να διδαχτούν κατ’ επιλογήν, εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, δύο έως τρία.
2. Να υπογραμμιστεί ότι οι φωνές δεν είναι φο-ρείς σημασίας, σε αντίθεση με τις διαθέσεις (4η ενότητα).
3. Για να αποκτήσουν εποπτεία των ρηματικών κλίσεων, είναι σκόπιμο οι μαθητές να ανατρέ-ξουν στη Γραμματική.
4. Προτείνεται να τονιστεί με τα κατάλληλα πα-ραδείγματα ότι το α΄ συνθετικό των λέξεων μπορεί να ανήκει σχεδόν σε κάθε μέρος του λόγου.
48 Β. Ενεργητική και παθητική φωνή – Συ-ζυγίες
48-49 Β1. Ενεργητική και παθητική φωνή
50-51 Β2. Συζυγίες
51-53 Γ. Το Α’ συνθετικό
54 Δ. Λεξιλόγιο
55 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
56 Διαθεματική εργασία
4η ΕΝΟΤΗΤΑ
Το σχολείο στο χρόνο
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
58-61 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, προτείνεται να διδαχτούν κατ’ επιλογήν ορισμένα μόνο από τα εισαγωγικά κείμενα (1-4).
2. Στις διαθέσεις του ρήματος [Β1] να δοθούν μερικά παραδείγματα μετατροπής της ενεργητικής σύνταξης σε παθητική. Προτείνεται να χρησιμοποιηθεί για το σκοπό αυτό και η άσκηση 2, σ. 35, του Τετραδίου Εργασιών.
3. Ο πίνακας της σ. 63 για τις ρηματικές διαθέ-σεις μπορεί να μη διδαχτεί.
4. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στις μορφές του αντικειμένου και τη διάκριση μεταξύ άμεσου και έμμεσου αντικειμένου [B3]. H διάκριση μονόπτωτα – δίπτωτα ρήματα μπορεί να διδαχτεί συνοπτικά.
5. Τα φαινόμενα κοινωνικής συνοχής προτείνε-ται να εξεταστούν και συγκριτικά σε παρα-δείγματα από διαφορετικά κειμενικά είδη.
62 Β. Διαθέσεις του ρήματος – Μεταβατικά και αμετάβατα ρήματα – Αντικείμενο
62-63 Β1. Διαθέσεις του ρήματος
64-65 Β2. Μεταβατικά και αμετάβατα ρήματα
65-68 Β3. Αντικείμενο – Mονόπτωτα και δί-πτωτα ρήματα
69 Γ. Συνοχή ευρύτερου κειμένου
70 Δ. Λεξιλόγιο
71 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
72 Διαθεματική εργασία
5η ΕΝΟΤΗΤΑ
Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
74-77 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Να διδαχτούν κατ’ επιλογήν ορισμένα από τα κείμενα 1 έως 4 και 6 έως 8.
2. Προτείνεται να περιγραφεί ο σχηματισμός των παραθετικών των επιρρημάτων, συ-μπληρωματικά προς τα αναφερόμενα στην υποενότητα B1, με αξιοποίηση και του σχετικού υλικού από το εγχειρίδιο Γραμματικής.
3. Οι διάφοροι τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης (σ. 80) μπορούν να αναφερθούν συνοπτικά αν υπάρχει έλλειψη χρόνου.
4. Η επισήμανση «Το αρχικό -ο γίνεται -ω ό-ταν οι λέξεις γίνονται β΄ συνθετικά ή παρά-γουν λέξεις με αχώριστα μόρια», που περι-λαμβάνεται στο «Μαθαίνω για το β΄ συνθετικό» (σ. 83), να προσαρμοστεί σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω (1η ενότητα) για τα αχώριστα μόρια.
5. Η διδασκαλία της περιγραφής και της αφή-γησης σκόπιμο είναι να εστιασθεί στα στοι-χεία δομής και τις διαφορές μεταξύ διαφο-ρετικών κειμενικών ειδών που ανήκουν στον ένα ή στον άλλον από αυτούς τους δύο κειμενικούς τύπους.

77 Β. Οι βαθμοί των επιθέτων – H σύγκριση
77-80 Β1. Οι βαθμοί των επιθέτων και των ε-πιρρημάτων
80-81 Β2. Η σύγκριση
81-83 Γ. Β’ συνθετικό
83-84 Δ. Οργάνωση και συνοχή της περιγρα-φής και της αφήγησης
85 Ε. Λεξιλόγιο
86 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
86 Διαθεματική εργασία
6η ΕΝΟΤΗΤΑ
Παρακολουθώ, ενημερώνομαι και ψυχαγωγούμαι από διάφορες πηγές
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
88-90 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να αξιοποιηθεί το βιβλίο της Γραμματικής για την κλίση των αντωνυμιών.
2. H διδακτική προτεραιότητα προτείνεται να δοθεί στους αδύνατους τύπους των προσω-πικών αντωνυμιών και στον κειμενικό ρόλο των ισχυρών τύπων τους (έμφαση και αντι-διαστολή).
3. Σε ό,τι αφορά τα άλλα είδη αντωνυμιών η διδασκαλία μπορεί να επικεντρωθεί κυρίως στους συντακτικούς τους ρόλους.
90 Β. Οι αντωνυμίες
90-91 Β1. Οι αντωνυμίες
91-92 Β2. Οι προσωπικές αντωνυμίες
92-93 Β3. Οι άλλες αντωνυμίες
94-95 Γ. Ετυμολογικές οικογένειες λέξεων
95 Δ. Λεξιλόγιο
96-97 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
98 Διαθεματική εργασία
7η ΕΝΟΤΗΤΑ
Βιώνοντας προβλήματα της καθημερινής ζωής
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
100-104 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται, εφόσον υπάρχει χρονικός περι-ορισμός, από τα κείμενα της ενότητας να επι-λεγούν τα καταλληλότερα για τους σκοπούς της διδασκαλίας.
2.Κατά τη διδασκαλία των επιρρηματικών προσδιορισμών προτείνεται να δοθεί η έμφα-ση στα κυριότερα από τα είδη τους και στις συχνότερες από τις σημασίες τους.
3. Για τη διδασκαλία συνδετικών λέξεων και φράσεων [Δ] και τις σχετικές δραστηριότητες, προτείνεται να καταρτιστούν και να χρησιμοποιηθούν κατάλογοι με ανάλογους όρους. Επίσης συνίσταται να χρησιμοποιηθούν πα-ραδείγματα από ποικίλα κειμενικά είδη και οι μαθητές να αναγνωρίσουν σε αυτά τις διαφορετικές χρήσεις (ή την απουσία) των συνδετικών λέξεων.
104-106 Β. Τα είδη των επιρρηματικών προσδιο-ρισμών
107-108 Γ. Παράγωγα επιρρήματα
109 Δ. Οι συνδετικές λέξεις και φράσεις
110-111 Ε. Λεξιλόγιο
112-113 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
113 Διαθεματική εργασία
8η ΕΝΟΤΗΤΑ
Συζητώντας για σύγχρονα κοινωνικά θέματα
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
116-119 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να γίνει επιλογή μεταξύ των διδακτέων κειμένων της ενότητας.
2. Στην υποενότητα Β1 να διευκρινιστούν οι διαφορετικές σημασίες της μετοχής παθη-τικού ενεστώτα και της μετοχής παθητικού παρακειμένου, π.χ. αναπτυσσόμενος – αναπτυγμένος.
3. H διδακτική έμφαση προτείνεται να δοθεί στους τύπους μετοχής ενεργητικού ενε-στώτα σε -οντας/-ώντας και μεσοπαθητι-κού παρακειμένου σε -μένος.
4. Η διάκριση μεταξύ γνήσιας και καταχρη-στικής σύνθεσης (σ. 125) μπορεί να διδα-χτεί περιληπτικά, αν υπάρχει έλλειψη χρόνου.
5. Προτείνεται να αξιοποιηθούν επιχειρημα-τολογικά κείμενα από διάφορα κειμενικά είδη (επιστημονικά και δημοσιογραφικά κείμενα, τηλεοπτικές συζητήσεις κ.λπ) και οι μαθητές να αξιολογήσουν την αποτελε-σματικότητα τους.
120 Β. Οι μετοχές
120-121 Β1. Οι μετοχές στην ενεργητική και παθητική φωνή
121-124 Β2. Επιθετική και επιρρηματική μετοχή
125 Γ. Παρασύνθετα και πολυλεκτικά σύνθε-τα
125-126 Γ1. Παρασύνθετα
126-128 Γ2. Πολυλεκτικά σύνθετα
129-131 Δ. Αξιολόγηση και διατύπωση επιχειρη-μάτων
131-133 Ε. Λεξιλόγιο
133 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
134 Διαθεματική εργασία

9η ΕΝΟΤΗΤΑ
Ταξίδι στο μαγικό κόσμο του διαστήματος
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
136-138 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Από τα κείμενα της ενότητας μπορούν να επιλεγούν τα καταλληλότερα για τους σκοπούς της διδασκαλίας.
2. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στους τρόπους αξιοποίησης των διάφορων λεξικών [Δ], με χρήση τόσο του Ερμη-νευτικού λεξικού της Νέας Ελληνικής του Γυμνασίου όσο και λεξικών άλλων ειδών.
3. Σκόπιμο είναι να δοθεί έμφαση στη δι-αφορετική οργάνωση και ενδεχομένως, στόχους (έκφραση) της επιχειρηματολογίας στα άλλα μαθήματα.
139-140 Β. Ορισμός
141-143 Γ. Η επιχειρηματολογία στα άλλα μαθή-ματα
143-146 Δ. Χρήση λεξικών
146 Ε. Λεξιλόγιο
147 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
147 Διαθεματική εργασία
Γ΄ ΤΑΞΗ
Σύνολο: 50 ώρες
1Η ΕΝΟΤΗΤΑ
Η Ελλάδα στον κόσμο
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
10-11 A. Εισαγωγικά κείμενα 1. Μπορούν να διδαχτούν κατ’ οικονομία ορι-σμένα μόνο από τα κείμενα της ενότητας.
2. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στους τρό-πους σύνδεσης των προτάσεων και ιδιαίτε-ρα στη διάκριση μεταξύ παρατακτικής και υποτακτικής σύνδεσης (σ. 16-17) [B1].
3. Οι υποενότητες «Οι επιλογές στις συνδέ-σεις των προτάσεων και οι συνέπειές τους στο λόγο» [B2] και «Οι συνδέσεις των προ-τάσεων στον προφορικό λόγο» [B3] μπο-ρούν να διδαχτούν συνοπτικά ή να παρα-λειφθούν ανάλογα με τις διδακτικές ανά-γκες και τους χρονικούς περιορισμούς.
4. Μπορούν να ανατεθούν στους μαθητές μι-κρές ερευνητικές εργασίες, ατομικές ή σε ομάδες, ενδεχομένως με διαθεματικό περι-εχόμενο, αφού ο διδάσκων διευκρινίσει το πλαίσιο παρουσίασης και τα κειμενικά είδη που αναμένεται να παραχθούν (προφο-ρική συζήτηση, ομιλία, επιχειρηματολογικό κείμενο, κριτική αξιολόγηση πηγών κ.λπ) [Γ].
12 B. Παρατακτική και υποτακτική σύνδε-ση των προτάσεων
12 -17 B1. Οι διάφοροι τρόποι σύνδεσης των προτάσεων
17-19 B2. Οι επιλογές στις συνδέσεις των προτάσεων και οι συνέπειές τους στο λόγο
20 B3. Οι συνδέσεις των προτάσεων στον προφορικό λόγο
20-21 Γ. Σύνθεση ερευνητικών εργασιών
23-25 Δ. Λεξιλόγιο – H επιλογή της λέξης
25-27 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
27 Διαθεματική εργασία
2η ΕΝΟΤΗΤΑ
Γλώσσα – Γλώσσες και πολιτισμοί του κόσμου
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
30-32 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται, εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, να επιλεγούν δύο από τα τέσσερα εισαγωγικά κείμενα.
2. Να δοθεί έμφαση:
• στη διάκριση μεταξύ ονοματικών και επιρρηματικών δευτερευουσών προ-τάσεων λόγω της σπουδαιότητάς της για τη σύνταξη και
• στην αναγνώριση των συντακτικών ρόλων των ειδικών, των βουλητικών και των ενδοιαστικών προτάσεων.
3. Συνιστάται να διευκρινιστεί ότι οι διστα-κτικοί σύνδεσμοι ονομάζονται ενδοιαστι-κοί (σ. 37).
4. Τα φαινόμενα πολυσημίας προτείνεται να αναδειχτούν διαθεματικά μέσα από κειμενικά παραδείγματα διαφορετικής προέλευσης, προκειμένου οι μαθητές να αντιληφθούν ότι σχετίζονται με τα κειμε-νικά είδη και τις περιστάσεις επικοινωνί-ας.
5. Οι μαθητές προτείνεται να εξοικειωθούν με τη διατύπωση αιτιολογημένων κρίσε-ων μέσα από την επεξεργασία παρα-δειγμάτων από κατάλληλα κειμενικά είδη.
32 Β. Είδη δευτερευουσών προτάσεων
32-34 Β1. Ονοματικές και επιρρηματικές προ-τάσεις
34-35 Β2. Δευτερεύουσες ονοματικές προτά-σεις: Ειδικές
35-36 Β3. Δευτερεύουσες ονοματικές προτά-σεις: Βουλητικές
36-37 Β4. Δευτερεύουσες ονοματικές προτά-σεις: Ενδοιαστικές
37-41 Γ. Λεξιλόγιο – Πολυσημία της λέξης
41-43 Δ. Διατύπωση αιτιολογημένων κρίσεων
43-44 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
44 Διαθεματική εργασία
3η ΕΝΟΤΗΤΑ
Είμαστε όλοι ίδιοι. Είμαστε όλοι διαφορετικοί
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
46-48 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Από τα κείμενα 1 έως 7 μπορούν να επιλεγούν για διδασκαλία τρία έως τέσσερα κείμενα λόγω πληθώρας ύλης της ενότητας.
2. Συνιστάται να δοθεί έμφαση στις διαφορές μεταξύ ευθειών και πλάγιων ερωτηματικών προτάσεων και σε εκείνες μεταξύ ευθέος και πλάγιου λόγου [B].
3. Σε ό,τι αφορά ειδικά στον πλάγιο λόγο προτείνεται:
• να δοθεί έμφαση στη διδασκαλία των ρη-μάτων και εκφράσεων που χρησιμοποι-ούνται στον πλάγιο λόγο (βλ. σ. 52 και 56),
• να τονιστούν οι αλλαγές στις προτάσεις του ευθέος λόγου, όταν αυτές μετατρέπονται σε πλάγιο λόγο (οι κύριες αποφαντικές σε δευτερεύουσες ειδικές, οι προστακτικές προτάσεις σε βουλητικές και οι ευθείες ερωτήσεις σε πλάγιες), και
• να υποδειχτούν με παραδείγματα οι αλ-λαγές στα πρόσωπα του ρήματος, στις προσωπικές και κτητικές αντωνυμίες και στα τοπικά και χρονικά επιρρήματα.
4. Για τη διδασκαλία της διάκρισης μεταξύ κυριολεξίας και μεταφοράς, προτείνεται να αξιοποιηθούν παραδείγματα από κείμενα ποικίλων ειδών, μεταξύ άλλων από λογοτεχνικά κείμενα [Δ] και να τονιστεί ότι ο μεταφορικός λόγος εξαρτάται από το κειμενικό είδος και την πρόθεση του ομιλητή ή του συγγραφέα.

49 Β. Ερωτηματικές προτάσεις – Ευθύς και πλάγιος λόγος
49-50 Β1. Ερωτηματικές προτάσεις
51-52 Β2. Οι ερωτήσεις στον πλάγιο λόγο
52-56 Β3. Από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο και αντίστροφα
56 Γ1. Λεξιλόγιο. Ρήματα και εκφράσεις για τον πλάγιο λόγο.
56 Γ2. Λέξεις για την ισότητα και τη διαφο-ρά
57-59 Δ. Σχήματα λόγου – Κυριολεξία και με-ταφορά
60-61 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
61 Διαθεματική εργασία

4η ΕΝΟΤΗΤΑ
Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
64-66 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται από τα δεκατρία κείμενα της ε-νότητας να επιλεγούν κατ’ οικονομία τα κα-ταλληλότερα για τους σκοπούς της διδα-σκαλίας.
2. Σε ότι αφορά στις αναφορικές προτάσεις [B], να δοθεί έμφαση:
• στη διάκριση μεταξύ επιθετικών και ελεύ-θερων αναφορικών προτάσεων και
• στις χρήσεις της αντωνυμίας ο οποίος/η -α/το -ο, ανάλογα με το συντακτικό της ρό-λο.
3. Τα περιεχόμενα της υποενότητας Γ, «Ελλη-νικά σε ξένες γλώσσες», μπορούν, εφόσον ο χρόνος δεν επαρκεί, να διδαχτούν με συ-ντομία.
4. H διδασκαλία των φαινομένων συνωνυμίας και σημασιολογικής αντίθεσης συνιστάται να γίνει διαθεματικά με παραδείγματα από διαφόρων ειδών κείμενα [Δ].
5. Σε σχέση ειδικότερα με τις επιλογές ανάμε-σα σε συνώνυμες λέξεις (π.χ. φτιά-χνω/κατασκευάζω), προτείνεται να συσχετιστεί η λειτουργία τους με το ύφος, τον σκοπό και τις ευρύτερες περιστάσεις παραγωγής των κειμένων.
67 Β. Αναφορικές προτάσεις
67-68 Β1. Επιθετικές αναφορικές προτάσεις
69-71 Β2. Ελεύθερες αναφορικές προτάσεις
72-74 Β3. Γένος, αριθμός και πτώση της ανα-φορικής αντωνυμίας: ο οποίος
75-76 Β4. Το «που» και οι προθετικές φράσεις
77-80 Γ. Ελληνικά σε ξένες γλώσσες
81-83 Δ. Συνώνυμα – Aντίθετα
84-85 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
85 Διαθεματική εργασία
5η ΕΝΟΤΗΤΑ
Ειρήνη – πόλεμος
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
88-91 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να επιλεγούν για διδακτική α-ξιοποίηση ορισμένα μόνο από τα κείμενα της ενότητας, ιδίως από τα εισαγωγικά.
2. Συνιστάται να δοθεί έμφαση στη διδασκα-λία των τελικών και αιτιολογικών συνδέ-σμων [B].
3. Η υποενότητα Γ, «Αναλύοντας το κείμενο στα συστατικά του», εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, μπορεί να διδαχτεί συνοπτικά.
4. Προτείνεται να τονιστεί η διάκριση μεταξύ ομόηχων και ομόγραφων λέξεων.
92 Β. Τελικές και αιτιολογικές προτάσεις
92-94 Β1. Τελικές προτάσεις
94-96 Β2. Αιτιολογικές προτάσεις
97-99 Γ. Αναλύοντας το κείμενο στα συστατι-κά του
100-101 Δ. Λεξιλόγιο – Ομόηχες και παρώνυμες λέξεις
102-103 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
103-104 Διαθεματική εργασία
6η ΕΝΟΤΗΤΑ
Ενεργοί πολίτες για την υπεράσπιση οικουμενικών αξιών
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
106-8 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να διδαχτούν κατ’ επιλογήν δύο από τα τέσσερα εισαγωγικά κείμενα.
2. Προτείνεται κατά τη διδασκαλία των χρονικών προτάσεων να δοθεί έμφαση στους κυριότερους χρονικούς συνδέ-σμους και τις σημασίες τους, καθώς και στο ρόλο τους στα αφηγηματικά κείμενα.
3. Aπό τα κείμενα της ενότητας για τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς προτείνεται να επιλεχθεί το κείμενο 7 (σ. 113).
4. Συνιστάται η διδασκαλία των υπωνύμων και του ορισμού [Γ] να προσεγγιστεί διαθεματικά, με χρήση και κειμένων από άλλα σχολικά εγχειρίδια και από το σχολικό λεξικό.
109 Β. Χρονικές και υποθετικές προτάσεις
109-11 Β1 Χρονικές προτάσεις
112-14 Β2 Υποθετικές προτάσεις
115 Γ. Υπώνυμα – Ορισμός
115 Γ1. Υπώνυμα
115-18 Γ2. Ορισμός
118-20 Δ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
120 Διαθεματική εργασία
7η ΕΝΟΤΗΤΑ
Τέχνη: μια γλώσσα για όλους σε όλες τις εποχές
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
122-23 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να διδαχτούν κατ’ επιλογήν δύο έως τρία από τα τέσσερα εισαγωγικά κείμενα.
2. Σε ό,τι αφορά τις αποτελεσματικές και τις εναντιωματικές προτάσεις [B], η έμ-φαση να δοθεί στις χρήσεις και σημασίες των αντίστοιχων συνδέσμων.
3. Η θεωρία για τη μετωνυμία προτείνεται να δοθεί με τη χρήση χαρακτηριστικών παραδειγμάτων από διαφορετικά κειμενικά είδη, ώστε να αναδειχθούν οι επικοινωνιακοί και κειμενικοί παράγοντες που αιτιολογούν τη χρήση της [Γ].
124 Β. Αποτελεσματικές προτάσεις και εναντι-ωματικές προτάσεις
124-25 Β1. Αποτελεσματικές προτάσεις
125-27 Β2. Εναντιωματικές προτάσεις
127-28 Γ. Μετωνυμία
129-31 Δ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
131 Διαθεματική εργασία
8η ΕΝΟΤΗΤΑ
Μπροστά στο μέλλον
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
134-137 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Εφόσον ο χρόνος δεν επαρκεί, προτείνεται να επιλεγούν δύο από τα τέσσερα εισαγωγικά κείμενα καθώς και τα κείμενα 6 έως 9 και 12.
2. Η διδασκαλία των μορίων [B] θα πρέπει να επι-κεντρωθεί στα συχνότερα από αυτά, (να, θα, ας, για). Oι διδάσκοντες καλό είναι να αποφεύγουν να χαρακτηρίζουν γενικά ως μόρια άκλιτες λέξεις που αναγνωρίζονται σε άλλα σημεία των εγχειριδίων ως επιρρήματα ή σύνδεσμοι.
3. Aπό τα σχήματα λόγου [Δ], προτείνεται η διδα-κτική έμφαση να δοθεί κυρίως στην παρομοίω-ση, την υπερβολή και το σχήμα λιτότητας, που συναντούν οι μαθητές και στα λογοτεχνικά κεί-μενα.
4. Να δοθεί έμφαση στη διδασκαλία της περίληψης [Ε]. Προτείνονται ενδεικτικά τα ακόλουθα στάδια στη σύνταξη περίληψης:
• Kατανόηση του κειμένου και εντοπισμός του θεματικού του κέντρου.
• Eπεξεργασία του κειμένου: υπογράμμιση των βασικών λέξεων κάθε παραγράφου, σύνταξη πλαγιοτίτλων για κάθε παράγραφο.
• Συγγραφή της περίληψης: αναφορά του θεμα-τικού κέντρου του κειμένου, αξιοποίηση των πλαγιοτίτλων, χρησιμοποίηση συνδετικών λέ-ξεων και εκφράσεων, μετατροπή του ευθέος λόγου σε πλάγιο με χρήση κατάλληλων ρημά-των κ.ά.
• Eπανέλεγχος της περίληψης: αριθμός λέξεων, αποφυγή υπερβολικής πύκνωσης αλλά και περιττών λεπτομερειών, σφάλματα νοηματικά, υφολογικά, εκφραστικά, ορθογραφικά, αντι-στοιχία του παραχθέντος κειμένου με το ζητού-μενο επικοινωνιακό πλαίσιο κ.ά.
5. Σχετικά με την περίληψη, επισημαίνεται ειδικό-τερα ότι δεν είναι μία δεξιότητα αποκομμένη από τις περιστάσεις της χρησιμοποίησης της (συντάκτης, αποδέκτης, σκοπός της συμπύ-κνωσης) και είναι σκόπιμο οι σχετικές δραστη-ριότητες να εντάσσονται σε ευρύτερο κειμενικό πλαίσιο (π.χ. δημοσιογραφικό άρθρο που συμπεριλαμβάνει την περίληψη της έκθεσης ενός διεθνούς οργανισμού για την κοινωνική κατάσταση στην Ελλάδα).
138-139 Β. Μόρια
140-142 Γ. Στίξη
142-144 Δ. Σχήματα λόγου
145-147 Ε. Περίληψη
148-149 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
150 Διαθεματική εργασία

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ
O διδάσκων σε συνεργασία με τον Σχολικό Σύμβουλο, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του σχολείου και της συγκεκριμένης τάξης, μπορεί να προβαίνει σε ανάλογες διαφοροποιήσεις της διδασκόμενης ύλης και του αριθμού των ωρών σε ορισμένες από τις διδακτικές ενότητες.

ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ
ΑΓΓΛΙΚΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ

Για τα Αγγλικά:
Η διδασκαλία της Αγγλικής γλώσσας στηρίζεται στην κατάκτηση επιπέδων γλωσσομάθειας. Σύμφωνα με αυτό η διδακτέα ύλη δεν μπορεί να οριστεί με κεφάλαια βιβλίων αλλά με το τι οι μαθητές μπορούν να κάνουν με τη γλώσσα για την επίτευξη των επιπέδων γλωσσομάθειας.
Εκείνο που μπορεί να επισημανθεί είναι ότι οι καθηγητές έχουν την ευχέρεια να μην ολο-κληρώσουν την ύλη ενός βιβλίου για τη συγκεκριμένη τάξη, να συνεχίσουν ένα βιβλίο το επόμενο σχολικό έτος ή να παραλείπουν έως και δύο ή τρία κεφάλαια, ανά τάξη, ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες της τάξης τους.
Για τα Γαλλικά:
Α’ Γυμνασίου Μέχρι και την 3η Ενότητα (Unité 3) του διδακτικού πακέτου Action.fr-gr 1
Β’ Γυμνασίου Ολοκλήρωση του διδακτικού πακέτου Action.fr-gr 1
Γ’ Γυμνασίου Μέχρι και την 3η Ενότητα (Unité 3) του διδακτικού πακέτου Action.fr-gr 3
Για τα Γερμανικά:
Α’ Γυμνασίου Μέχρι το 5ο κεφάλαιο (Lektion 5) του διδακτικού πακέτου Deutsch – ein Hit! 1
Β’ Γυμνασίου Ολοκλήρωση του διδακτικού πακέτου Deutsch – ein Hit! 1
Γ’ Γυμνασίου Μέχρι το 4ο κεφάλαιο (Lektion 4) του διδακτικού πακέτου Deutsch – ein Hit! 2
Επισημαίνεται ωστόσο ότι θα πρέπει οι εκπαιδευτικοί να μεριμνούν, ώστε να γίνεται «αποτελεσματική» χρήση του διδακτικού χρόνου. Για την επίτευξη αυτού του στόχου οι εκπαιδευτικοί οφείλουν:
α) να αξιοποιούν στον μέγιστο βαθμό τις γνώσεις που απέκτησαν οι μαθητές στην προη-γούμενη βαθμίδα ή τάξη,
β) να αποφεύγουν να χρονοτριβούν ασκόπως σε επιμέρους φαινόμενα, ασκήσεις κ.λπ., και ταυτόχρονα
γ) να αποφεύγουν να «βιάζονται» υπερβολικά, πράγμα που θα προκαλούσε κενά στην οικοδόμηση της γλωσσομάθειας.
Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν πρωτίστως να λαμβάνουν υπόψη τους το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών και να δίνουν την απαιτούμενη προσοχή στον προγραμματισμό της διδασκαλίας εν γένει, αλλά και της κάθε διδακτικής ώρας χωριστά.

ΙΤΑΛΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΠΑΝΙΚΑ
Η διδασκαλία των Ιταλικών και των Ισπανικών στο Γυμνάσιο γίνεται με τα διδακτικά εγχειρίδια, τα οποία ο διδάσκων επιλέγει από τον Κατάλογο Εγκεκριμένων Βοηθημάτων του Υπουργείου Παιδείας δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων και προμηθεύονται από το ελεύθερο εμπόριο. Κάθε κατάλογος περιλαμβάνει διαφορετικές διδακτικές σειρές οι οποίες πρέπει να συνάδουν με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) προκειμένου να εγκριθούν. Η κάθε μία από αυτές αποτελεί διαφορετική πρόταση υλοποίησης του ΑΠΣ, με διαφορετική δομή και δόμηση της ύλης, διαφορετική παρουσίαση των λεκτικών πράξεων, των μορφοσυντακτικών φαινομένων κ.λπ., και γι’ αυτό, κάθε τμήμα προχωράει μεν προς τον ίδιο στόχο, αλλά με διαφορετικό τρόπο.
Ωστόσο, οι διδάσκοντες θα πρέπει να λάβουν υπόψη:
α) ότι ιδιαίτερα κατά τα αρχικά στάδια εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας, αυτό που προέχει είναι η οικοδόμηση ενός βασικού γνωστικού υπόβαθρου, προκειμένου να διασφαλιστεί η α-πρόσκοπτη συνέχιση της κατάκτησης της γλώσσας,
β) ότι το εκάστοτε διδακτικό εγχειρίδιο είναι ένα «εργαλείο» υλοποίησης του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών, το οποίο, στο σύνολό του, αλλά και ως προς τους επιμέρους διδα-κτικούς στόχους, αποτελεί τον βασικό οδηγό, βάσει του οποίου σχεδιάζεται και υλοποιείται το μάθημα.
Σε περίπτωση που παρά τις προσπάθειες αυτές η φετινή διδαχθείσα ύλη υπολείπεται εκείνης που έχει προγραμματίσει ο διδάσκων, η ολοκλήρωσή της μπορεί να επιτευχθεί στο επόμενο σχολικό έτος, αφού ενταχθεί στον προγραμματισμό της ύλης της επόμενης τάξης.
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
(Α΄- Β΄- Γ΄ Γυμνασίου)
Τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών των Εικαστικών είναι «ανοικτού» τύπου. Δεν προσδιορίζουν εντελώς καθορισμένη διδακτέα ύλη, αλλά προτείνουν άξονες περιεχομένου. Ο εκπαιδευτικός κατά την κρίση του συνδυάζει αυτούς τους άξονες στην διδασκαλία του και δύναται να εμβαθύνει περισσότερο ή λιγότερο στην ύλη που έχει επιλέξει. Η έκταση της διδακτέας ύλης μπορεί να προγραμματιστεί κατά την κρίση του εκπαιδευτικού, σε σχέση με το επίπεδο των μαθητών του, αφιερώνοντας πιθανώς λιγότερο χρόνο σε ορισμένα κεφάλαια του βιβλίου του μαθητή.
ΜΟΥΣΙΚΗ
(Α΄- Β΄- Γ΄ Γυμνασίου)
Ο εκπαιδευτικός κατά την κρίση του είναι δυνατόν να συμπτύξει ορισμένες διδακτικές ενότητες, εστιάζοντας στους άξονες που προσδιορίζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών της Μουσικής, και ολοκληρώνοντας μόνον τις απαραίτητες και ουσιαστικότερες για αυτό μουσικές δραστηριότητες εκτέλεσης, δημιουργίας και ακρόασης σε σχέση με το επίπεδο των μαθητών του.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ (Γ΄ τάξη Γυμνασίου)
Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Η διδακτέα ύλη για το μάθημα «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της Γ΄ Γυμνασίου (βιβλίο ‘Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή’ των Στέλλα Σωτηρίου, Στέλλα Κορδονούρη και Αικατερίνη Ζαφρανίδου) καθορίζεται σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών.
Γ΄ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Η διδακτέα ύλη του μαθήματος από το βιβλίο ‘Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή’ των Στέλλα Σωτηρίου, Στέλλα Κορδονούρη και Αικατερίνη Ζαφρανίδου, ορίζεται η εξής:
Μέρος Α΄- Ενότητα Ι: Το άτομο και η κοινωνία
- Κεφάλαιο 1: Εισαγωγικές έννοιες, σελ. 11–13
- Κεφάλαιο 5: Κοινωνικοποίηση και κοινωνικός έλεγχος, σελ. 37-45
- Κεφάλαιο 6: Κοινωνικά προβλήματα, σελ. 46-56.
Μέρος Β΄ - Ενότητα ΙΙ: Το άτομο και η πολιτεία
- Κεφάλαιο 7: Το άτομο και η πολιτεία, σελ. 59-65
- Κεφάλαιο 8: Τα πολιτεύματα και το Σύνταγμα, σελ. 66-75
- Κεφάλαιο 10: Οι λειτουργίες του κράτους, σελ. 87-97
- Κεφάλαιο 12: Δικαιώματα και υποχρεώσεις του πολίτη, σελ. 104-119.
ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Για το Μάθημα της Οικιακής Οικονομίας, το οποίο διδάσκεται στο Γυμνάσιο: στην Α΄ τά-ξη (1 ώρα/εβδομάδα) και στη Β΄ τάξη (2 ώρες/εβδομάδα), προτείνεται η διδακτέα ύλη να δια-μορφωθεί ως εξής:
Α) Στην Α΄ Γυμνασίου να διδαχθούν τα κεφάλαια: 1−5, από το διδασκόμενο βιβλίο και να μη διδαχθεί το έκτο, με τον τίτλο: “Κατοικία”.
Β) Στη Β΄ Γυμνασίου να διδαχθούν τα κεφάλαια: 1−6 και τα κεφάλαια: 8−10, από το διδασκόμενο βιβλίο, δηλαδή να εξαιρεθεί το κεφάλαιο 7, με τον τίτλο: “Σύγχρονη Οικιακή Τεχνολογία”.

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
Η ύλη της Φυσικής Αγωγής για τις τρεις τάξεις του γυμνασίου, με βάση το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών αποτελείται από κοινές θεματικές ενότητες. Το γεγονός αυτό επιτρέπει τη διδασκαλία όσων είναι απαραίτητο να διδαχθούν, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Για το λόγο αυτό, ο εκπαιδευτικός μπορεί να προγραμματίσει τη διδασκαλία της ύλης, καθ΄ έτος, με βάση τις ιδιαίτερες συνθήκες της σχολικής μονάδας (υλικοτεχνική υποδομή, αύλειος χώρος, ανάγκες της τάξης κλπ). Στον προγραμματισμό του θα πρέπει να συμπεριλάβει θέματα απ’ όλες τις θεματικές ενότητες.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α΄, Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Για τo μάθημα της Τεχνολογίας Α΄, Β΄ Γυμνασίου δεν διδάσκεται συγκεκριμένη ύλη, αφού η εκπαιδευτική διαδικασία προσαρμόζεται αυτόματα στα ενδιαφέροντα και τις ικανότητες του κάθε μαθητή σύμφωνα με το ιδιαίτερο δυναμικό του. Επιπλέον, η εκπαιδευτική διαδικασία προσαρμόζεται στα δεδομένα του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος, του οποίου προσπαθεί να αξιοποιήσει το μέγιστο των δυνατοτήτων προς όφελος των μαθητών.
Οι διδάσκοντες να ενημερωθούν ενυπόγραφα.
Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΥ
Εσωτ. Διανομή
• Γραφείο Υφυπουργού
• Γραφείο Γενικού Γραμματέα
• Γραφείο Ειδικού Γραμματέα
• Δ/νση Σπουδών Δ.Ε., Τμήμα Α΄
• Δ/νση Εκκλησιαστικής Εκπ/σης
• Δ/νση Ιδιωτικής Εκπ/σης
• Δ/νση Π.Ο.Δ.Ε.
• Δ/νση Ξένων και Μειονοτικών Σχολείων
• Δ/νση Ειδικής Αγωγής
• ΣΕΠΕΔ


alfavita.ge