8.7.09

ΤΕΣΤ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ
Β (3) – Δ (1-3)

1. Αντιστοιχίστε:

α. Φιλελεύθεροι β. Αντιβενιζελικοί γ. Αριστερά Κόμματα

1. Εξισορρόπηση συμφερόντων κοινωνικών τάξεων.
2. Κοινωνικοποίηση μέσων παραγωγής.
3. Ο Βασιλιάς σύμβολο της εθνικής ενότητας.
4. Κοινωνική γαλήνη.
5. Φορολογικές ελαφρύνσεις.
6. Ανόρθωση.
7. Ισότητα ευκαιριών.
8. Συνταγματική μεταβολή.
9. Αναθεώρηση Συντάγματος.


2. Σωστό – Λάθος

1) Η ομάδα των Ιαπώνων δεν μπόρεσε να επιβιώσει κα διαλύθηκε το 1906.

2) Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος δεν εγκαθίδρυσε δικτατορία, αλλά προώθησε τα αιτήματα του μέσω της Βουλής.

3) Το Βενιζελικό κόμμα ήταν προσωποπαγές, αλλά σημαντικό ρόλο έπαιζαν οι σύνδεσμοι των Φιλελευθέρων.

4) Οι αντιβενζελικοί απεχθάνονταν τη διαρκή παρέμβαση του κράτους και επικέντρωναν τη προσοχή τους στην επίλυση επίκαιρων προβλημάτων.

5) Ο Ράλλης υποστήριζε πως το κοινοβούλιο έπρεπε να αποδυναμωθεί και να ενισχυθούν οι βασιλικές εξουσίες.

6) Στόχος του Εθνικού Κόμματος του Μαυρομιχάλη ήταν η «Ανόρθωση».

7) Το κόμμα του Θεοτόκη συμφωνούσε με την αύξηση των εξοπλισμών.

8) Ένας από τους στόχους του Λαϊκού Κόμματος ήταν και η επιβολή αρχών κοινωνικής δικαιοσύνης.









ΤΕΣΤ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ.

1. Αντιστοιχίστε:

α. Φιλελεύθεροι β. Αντιβενιζελικοί γ. Αριστερά Κόμματα

1. Εξισορρόπηση συμφερόντων κοινωνικών τάξεων.
2. Κοινωνικοποίηση μέσων παραγωγής.
3. Ο Βασιλιάς σύμβολο της εθνικής ενότητας.
4. Κοινωνική γαλήνη.
5. Φορολογικές ελαφρύνσεις.
6. Ανόρθωση.
7. Ισότητα ευκαιριών.
8. Συνταγματική μεταβολή.
9. Αναθεώρηση Συντάγματος.


2. Σωστό – Λάθος

α. Οι εκσυγχρονιστές το 1910 συσπειρώθηκαν γύρω από τον Επαμεινώνδα Δεληγιώργη.

β. Η Κοινωνιολογική Εταιρεία επιζητούσε για όλα τα μέλη της κοινωνίας ισότητα ευκαιριών.

γ. Το κόμμα του Θεοτόκη κατά την περίοδο 1909 – 1915 αποτέλεσε τον πυρήνα των Αντιβενιζελικών.

δ. Το Εθνικό Κόμμα του Μαυρομιχάλη υποστήριζε την Ανόρθωση.

ε. Μέχρι το 1915 ο Βενιζέλος και ο βασιλιάς Κωνσταντίνος ήρθαν αρκετές φορές σε σύγκρουση.

στ. Στις 25 Ιανουαρίου 1921 η Αναθεωρητική Εθνοσυνέλευση, που προέκυψε από τις εκλογές του Νοεμβρίου, ανακηρύχθηκε Συντακτική.

ζ. Το 1924 ιδρύθηκε το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδος από συνέδριο σοσιαλιστών.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΚΕΦ: ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ
ΕΝΟΤΗΤΑ Δ.


α. ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΗΣ 28ΗΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1910
Η Β΄ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΒΟΥΛΗ. ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΙ
Τα παλαιά κόµµατα πήραν την απόφαση να µην πάρουν µέρος στις εκλογές της 28 Ν/βρη 1910. Εισηγητής της αποχής ήταν ο Γ. Θεοτόκης. Μαζί τους συµφώνησε και ο ∆ηµ. Γούναρης. Όταν οι φίλοι του διαφώνησαν για την απόφασή του αυτή, απάντησε:
«Ποίον κύρος δύναται να έχη το νέον Σύνταγµα όταν ψηφισθή από Βουλήν της οποίας δεν µετέχουν ο Θεοτόκης, ο Ράλλης και όλοι οι σοβαροί κοινοβουλευτικοί άνδρες του τόπου;»
Είπε µια βλακεία που ήταν ίση µε το µπόι του. Τα συντάγµατα έχουν κύρος όχι όταν ψηφιστούν από τους Θεοτόκηδες και Ράλληδες, αλλά όταν αντικαθρεφτίζουν τη θέληση της πλειοψηφίας του λαού. Ο Γούναρης είχε τώρα περάσει χωρίς προσχήµατα στην αντίδραση και γι’ αυτό µωρολογούσε. Αντίθετα από το Γούναρη που διάψευσε τις ελπίδες που στήριξαν σ’ αυτόν οι Πατρινοί, καθώς και πολλοί νεοϊδεάτες, οι κοινωνιολόγοι, µε επικεφαλής τον Αλεξ. Παπαναστασίου, άρχισαν να κινούνται.
Όχι µόνο όταν έγινε το στρατιωτικό κίνηµα, ο Παπαναστασίου σαν αντιπρόσωπος της «Κοινωνιολογικής Εταιρείας», σύνταξε ολόκληρο πρόγραµµα µε τον τίτλο: «Τι πρέπει να γίνη» και το έδωκε στον αρχηγό του Σ.Σ. Ν. Ζορµπά, αλλά προσπάθησε να οργανώσει νέο κόµµα έχοντας σύµφωνους τους κοινωνιολόγους.
Κατά τα µέσα του 1910 την πολιτική τους οµάδα οι κοινωνιολόγοι την ονοµάσανε «Λαϊκόν Κόµµα». ∆ηµοσίεψαν µάλιστα και το πολιτικό πρόγραµµά τους που το είχε συντάξει ο Παπαναστασίου.
Όµως, όπως ξέρουµε, οι προσπάθειές τους αυτές δε βρήκαν απήχηση στα πλατιά στρώµατα του λαού. Οι κοινωνιολόγοι ήταν γνωστοί σε πολύ µικρούς κύκλους. ∆εν είχαν λοιπόν το απαιτούµενο κύρος και αίγλη για να τους προσέξουν οι λαϊκές µάζες.
Εξάλλου στην περίοδο αυτή είχε ανατείλει το άστρο του Βενιζέλου που όλο και ανέβαινε στο πολιτικό στερέωµα της Ελλάδας.
Ενώ λοιπόν οι κοινωνιολόγοι αγωνίζονταν να ξυπνήσουν τις µάζες, προβάλλοντας µελετηµένο πρόγραµµα, ο Γούναρης και οι παλαιοκοµµατικοί παράτησαν τον εκλογικό αγώνα και κάλεσαν τον ελληνικό λαό να µην πάει και ψηφίσει την ηµέρα των εκλογών. Βγήκαν όµως γελασµένοι, γιατί οι λαϊκές µάζες ψήφισαν και µε φανατισµό µάλιστα τους βενιζελικούς και τους ανεξάρτητους υποψήφιους. Κι’ ακόµα πολλοί πρώην και τέως βουλευτές που ανήκανε στα παλιά κόµµατα καθώς και ανεξάρτητοι, δήλωσαν φιλία στο Βενιζέλο.
Από τη µια άκρη της Ελλάδας στην άλλη, το νέο κόµµα, το κόµµα των φιλελευθέρων, µε έµβληµα του την Άγκυρα, είχε τραβήξει στην προεκλογική του εξόρµηση τη µεγάλη πλειοψηφία του λαού.
Ο Βενιζέλος από µήνες πριν είχε επισηµάνει τη Θεσσαλία σαν την επαρχία όπου φυσούσε πιο πολύ ο ανορθωτικός άνεµος. Η αγροτική εξέγερση δεν τον άφησε ασυγκίνητο. Επίσης και ο απεργιακός σάλος και τα σοσιαλιστικά κηρύγµατα, που ακούονταν στην πόλη αυτή, δεν τον άφησαν αδιάφορο. Γι’ αυτό αποφάσισε να εκφωνήσει τον πρώτο προεκλογικό του λόγο στον οποίο θα έκανε ανάπτυξη του προγράµµατός του, στη Λάρισα για ν’ ακουστεί σ’ όλη τη Θεσσαλία.
Εξάλλου, αν και ο παλαιοκοµµατισµός ήταν µικρή µειοψηφία, οι Θεσσαλοί αγρότες και εργάτες έδειξαν ότι µένανε πιστοί στην αγροτική και εργατική ιδέα. Εγκαινίασε λοιπόν την εκλογική του εξόρµηση από τη Θεσσαλία ελπίζοντας να καταχτήσει τη µεγάλη µάζα του θεσσαλικού λαού. Γι’ αυτό σύνταξε το λόγο του µε προσοχή. Έδινε υποσχέσεις και χάραζε σε όλα τα φλέγοντα ζητήµατα νέα πολιτική.
Γ. Κορδάτου, ό.π. σσ. 226-227

Τι γνωρίζετε για την Κοινωνιολογική Εταιρία και ποια τα αιτήματά της; Τι πέτυχαν στις εκλογές του Νοεμβρίου 1910;


β. ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕ Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Ενώ εις την Θεσσαλονίκην ιδρύετο νέον κράτος, εις τας Αθήνας διελύετο το υπάρχον. Το εθνικόν ζήτηµα και αι ξέναι επεµβάσεις απετέλουν τον ένα εκ των λόγων της αποσυνθέσεως. Αλλά περισσότερον αξιοθρήνητος παρουσιάζετο η εσωτερική κατάστασις.
Η συντεταγµένη πολιτεία δεν αντιµετώπιζε το Κίνηµα της Θεσσαλονίκης δια των νοµίµων µέσων, τα οποία είχεν άφθονα εις την διάθεσίν της. Παρεσκευάζετο εις αντικίνηµα! Μια παντοδύναµος βασιλική δικτατορία διέρρεεν εις αναρχικήν οχλαγωγίαν. Αρχικώς επεδιώχθη να φορτωθούν εις τους τροµοκρατικούς συλλόγους των επιστράτων αι ευθύναι των εξωτερικών πραγµάτων.
Αλλ’ οι επιστρατοι, οι µετ’ αυτών παλαιοί κοµµατάρχαι και µερίς αντιδραστικών αξιωµατικών υποκατεστάθησαν σιγά-σιγά εις τας δηµοσίας υπηρεσίας! Οι πρόεδροί των συνειργάζοντο εκ του φανερού µε τους υπαλλήλους του κράτους. Ενίοτε οι τελευταίοι και µάλιστα δικαστικοί, όπως εν Αθήναις ο ανακριτής Μεϊντάνης και ο αντιεισαγγελεύς Λιβιεράτος, συνεδύαζαν το αξίωµά των µε την ιδιότητα του οπλαρχηγού των επιστράτων.
Οι επίστρατοι εφυλάκιζαν φιλελευθέρους πολίτας και όχι σπανίως αξιωµατικούς, ως υπόπτους αποδράσεως εις Θεσσαλονίκην. Ενήργουν δηµοσίας εισφοράς. Και εφ’ όσον το µέτρον περιωρίζετο µεταξύ οµοφρόνων µελών ουδείς εδικαιούτο να παρατηρήση τι. Παραδόξως και κατά προτίµησιν αι εισφοραί επεβάλλοντο αναγκαστικώς εις τους βενιζελικούς! Η κυβέρνησις υφίστατο κατ’ όνοµα. Ο πρόεδρος αυτής ήτο φιλόπονος και ερευνητής ιστορικός µε φήµην δραστήριου οργανωτού συνεδρίων ή αθλητικών αγώνων. ∆ιδάσκαλος και αφωσιωµένος υµνωδός της βασιλικής οικογενείας ανυψώθη απροσδοκήτως εις αξίωµα µέγα και προ πάντων φοβερόν ένεκα των περιστάσεων. Και το παρελθόν και ο χαρακτήρ και η αδαηµοσύνη τον κατέστησαν άβουλον εκτελεστήν της θελήσεως του βασιλικού αυθέντου. Άλλοι εκ των υπουργών εδίδασκαν βοτανικήν ή ζωολογίαν, είχαν µηχανικάς ή λογιστικάς γνώσεις και µόνον µε την πολιτικήν ευθύνην ήρχοντο εις συνάφειαν δια πρώτην φοράν της ζωής των.
Γ. Βεντήρη, ό.π., τ. Β΄, σ. 227
ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ, ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΚΟΜΜΑΤΑ
ΕΝΟΤΗΤΑ Γ

ΠΗΓΗ 1
Τα δυο κόµµατα
Χαρακτηριστική είναι η ονοµασία των δύο κοµµάτων: ο Τρικούπης είχε το «Νεωτερικό» κόµµα, ενώ ο Δηλιγιάννης το «Εθνικό». Για τον Τρικούπη, νεωτερισµός ήταν η διάκριση των εξουσιών και η ανάπτυξη της ιδιωτικής κοινωνίας µέχρι την αυτονόµησή της. Για τους αντιπάλους του, «εθνική» ήταν αυτή καθαυτή η ανάπτυξη του ανάµικτου «κρατικό-κοινωνικού» συγκροτήµατος, µέσα στο οποίο έδρευαν αναπόσπαστα και τα ιδιωτικά συµφέροντα. Έτσι ο αγώνας µεταξύ των δυο παρατάξεων αναφερόταν πρώτιστα στη χρήση της κρατικής µηχανής, και γι’ αυτό ήταν κατευθείαν πολιτικός. Από τα δύο πολιτικά προγράµµατα, του Τρικούπη ήταν περισσότερο εντοπισµένο κοινωνικά: εξυπηρέτηση του µεγάλου ιδιωτικού κεφαλαίου στην πορεία για την αστικοποίηση και τον εξευρωπαϊσµό των κοινωνικών σχέσεων. Οι επιδιώξεις του Δηλιγιάννη ήταν λιγότερο χρωµατισµένες ταξικά, πράγµα που επέτρεπε τη συνύπαρξη στον ίδιο χώρο «όλων των δυσαρεστηµένων, από την άκρα δεξιά ως την άκρα αριστερά». Κοινός παρανοµαστής µέσα στο δηλιγιαννικό
συνονθύλευµα ήταν η άρνηση του χωρισµού των εξουσιών. Κεντρικός στόχος του αντιτρικουπισµού ήταν όχι ο µερισµός, αλλά η συγκέντρωση των εξουσιών και η διεύθυνσή τους από την πολιτική. Χαρακτηριστικό του Τρικούπη ήταν το πάθος για την οικονοµική ανάπτυξη, ενώ των αντιπάλων του το πάθος για την αναρρίχηση στα δηµόσια αξιώµατα και για την κυριαρχία της πολιτικής εξουσίας πάνω στην οικονοµική. Έτσι, ο Τρικούπης κατηγορήθηκε σαν «πλουτοκράτης», ενώ οι αντίπαλοί του σαν «αρχοµανείς». Στην ολιγαρχία του πλούτου αντιτάχθηκε η ολιγαρχία της πολιτικής ζωής. Η πρώτη χειραγωγήθηκε από τους κεφαλαιούχους, ενώ η δεύτερη από το πνεύµα του µικροαστισµού και του λαϊκισµού. Μέσα στο δηλιγιαννικό στρατόπεδο βρέθηκαν επίσης και οι προερχόµενοι από τα παλαιά «τζάκια» και τον κοτζαµπασισµό. Όµως, τα παλιά αυτά στρώµατα είχαν ξεπέσει οριστικά. Τους ήταν αδύνατο πια να λειτουργήσουν «οπισθοδροµικά» σαν µια «φεουδαρχική αντίδραση». Αντίθετα, η πολιτική τους παρουσία πήρε αναπότρεπτα τη µορφή της «αρχοµανίας», της «θεσιθηρίας», της δηµοσιοϋπαλληλίας (µιας «φατριαστικής υπαλληλίας», όπως την χαρακτήρισε ο ίδιος ο Τρικούπης). Έτσι, ο παλιός κοτζαµπασισµός εµφανίσθηκε µε τη µορφή του εκσυγχρονισµένου µικροαστισµού και λαϊκισµού. Οι µεταβολές της ελληνικής κοινωνίας µετά το 1860 ήταν µεγάλες και οριστικές: στο εξής το βασικό δίληµµα δεν ήταν πια αν η Ελλάδα θα πήγαινε προς τα εµπρός ή προς τα πίσω, αλλά αν θα ακολουθούσε το δρόµο της αναπτύξεως του κεφαλαίου ή την προοπτική του µικροαστισµού. Το κράτος, για τον Τρικούπη, ήταν ένα εργαλείο για την οικονοµική ανάπτυξη, ενώ για το .ηλιγιάννη ήταν ένας αντικειµενικός στόχος. Ο Τρικούπης απέβλεπε στο να χρησιµοποιήσει το κράτος, ενώ ο Δηλιγιάννης στο να το κατακτήσει. Έτσι, ο κρατικός παρεµβατισµός στην οικονοµική και κοινωνική ζωή ήταν επιδίωξη παροδική για τον ένα, µονιµότερη για τον άλλο.
Ι.Ε.Ε., τόµ. Ι.΄, σ. 22
Λαµβάνοντας υπόψη το παραπάνω κείµενο και τις γνώσεις σας από το σχολικό βιβλίο να αναφέρετε τα στοιχεία της πολιτικής του Χ. Τρικούπη και των αντιπάλων του που αιτιολογούν το χαρακτηρισµό του µεν Χ. Τρικούπη ως «πλουτοκράτη», των δε αντιπάλων του ως «αρχοµανών».

ΠΗΓΗ 2
Ο Δηλιγιαννισµός
Από την άλλη πλευρά, ο δηλιγιαννισµός, ή µάλλον ο αντιτρικουπισµός, αποτελούσε ένα κίνηµα όχι λιγότερο νέο από το προηγούµενο. Προερχόταν ασφαλώς από την παράδοση του Ι. Κωλέττη και του Αλ. Κουµουνδούρου. Στις γραµµές του βρίσκουµε τους οπαδούς των παλιών κοµµάτων µε το γαλλικό και ρωσικό προσανατολισµό. Φαίνεται ότι το κοινό στοιχείο και των δυο αυτών τάσεων ήταν ο αντι-αγγλισµός, ο οποίος τις οδήγησε ως τη συγχώνευση σε ένα ενιαίο κόµµα. Ο αντι-αγγλισµός του κόµµατος αυτού έγινε ακόµα πιο έκδηλος όταν αργότερα άρχισε να εγκαταλείπει και τη Ρωσία και τη Γαλλία, προκειµένου να βρεθεί στην ίδια πλευρά µε το ανερχόµενο στρατόπεδο της κεντρικής Ευρώπης και ειδικότερα µε τη Γερµανία.
Στο αντι-τρικουπικό στρατόπεδο συσπειρώθηκαν τα στοιχεία του εγχώριου (µικρο) αστισµού. Ολόκληρο το απρόσωπο πλέγµα σχέσεων γύρω από το κράτος και την πολιτική εξουσία προσπάθησε να αποτρέψει τον επιδιωκόµενο (από τον Τρικούπη) έλεγχο του µεγάλου ιδιωτικού κεφαλαίου. Οι αντιτρικουπικοί δεν ήταν εναντίον του κεφαλαίου, αλλά ήθελαν να το θέσουν υπό τον έλεγχο της κρατικής µηχανής. Στιγµάτιζαν µε υστερικό πάθος την κερδοσκοπία, το χρηµατιστήριο, το χρηµατικό κεφάλαιο, το χρηµατικό πλούτο, την τοκογλυφία, την τραπεζική παντοδυναµία. Κήρυσσαν τον πόλεµο στους ξένους, στην Ευρώπη, στους πλούσιους Έλληνες της διασποράς. Παρόλα αυτά, ήταν υπέρ των παραγωγικών επενδύσεων, µέσα από έναν κατάλληλο κυβερνητικό προσανατολισµό. Ακόµα και παλιές οικογένειες κοτζαµπάσηδων και «τζακιών» που ξέπεσαν, έρχονταν να συµπαραταχθούν στα πλαίσια της αντι-τρικουπικής παρατάξεως. Παρά την παραδοσιακή µορφή πολλών από αυτούς που µετείχαν στη δηλιγιαννική παράταξη, ωστόσο έχουµε να κάνουµε µε ένα φαινόµενο εξίσου νέο µε τον τρικουπισµό. Το φαινόµενο αυτό είναι νέο όχι µε βάση την προέλευση των στρωµάτων που το συγκροτούσαν, αλλά µε βάση τις επιδιώξεις τους. Δεν είναι τυχαίο ότι οι επιδιώξεις αυτές, ξεκινώντας από ένα δηµαγωγικό αντι-τρικουπισµό, κατέληξαν να αναφέρονται όλο και περισσότερο στο γερµανικό αναπτυξιακό υπόδειγµα.
Στο φιλελευθερισµό του αγγλικού κόµµατος του Τρικούπη, αντέτασσαν εθνικιστικά πρότυπα εµπνευσµένα από τον Κρόµγουελ, τον Καποδίστρια, το Βίσµαρκ. Έτσι, ο δηλιγιαννισµός, στην προσπάθειά του να εµποδίσει το τρικουπικό έργο, κατέληξε να διαµορφώσει στην πράξη ένα πρόγραµµα µε αναφορές όχι στο παρελθόν, αλλά στο παρόν και στο µέλλον. Το πρόγραµµα αυτό αντιτιθόταν στο τρικουπικό, αλλά αυτό δε σηµαίνει και ότι επιδίωκε το γύρισµα της ιστορίας προς τα πίσω. Αντίθετα, επιδίωκε έναν ορισµένο κοινωνικό εκσυγχρονισµό µε άξονα της όλης προσπάθειας το κράτος. Ενώ ο Τρικούπης προσέβλεπε στην αγγλική κοινωνία και γι’ αυτό επιδίωκε να ενισχύσει την οικονοµία και να αποδυναµώσει την πολιτική εξουσία, ο Δηλιγιάννης επιδίωκε ακριβώς το αντίθετο: ισχυρή πολιτική εξουσία που να ελέγχει και την οικονοµία. Ο Θ. Δηλιγιάννης ξιφουλκούσε κατά της πλουτοκρατίας, κατά του χρηµατικού και χρηµατιστικού κεφαλαίου, υποσχόταν ένα συνδυασµό της οικονοµικής προόδου µε την κοινωνική δικαιοσύνη και κυρίως επιζητούσε να ενισχύσει τη δύναµη του κράτους. Είχε ως κανόνα της διεθνούς πολιτικής του την υποστήριξη της Γαλλίας, όµως ερωτοτροπούσε ακόµα και µε τη Ρωσία και θαύµαζε βαθύτατα τη Γερµανία. Έτσι, κατόρθωσε να συσπειρώσει γύρω του ολόκληρη την αντιτρικουπική πανσπερµία.
Ι.Ε.Ε., τόµ. Ι.΄, σσ. 23-24
Αφού µελετήσετε το παραπάνω κείµενο και µε βάση τις γνώσεις σας από το σχολικό βιβλίο να προσδιορίσετε τις επιδιώξεις του δηλιγιαννικού κόµµατος και να αιτιολογήσετε την άποψη ότι ήταν ένα φαινόµενο εξίσου νέο µε τον τρικουπισµό.

ΠΗΓΗ 3
Η επαναστατικότητα των κατώτερων τάξεων
Στον αγροτικό τοµέα η δυσαρέσκεια των κατωτέρων τάξεων ήταν έκδηλη ήδη από την δεκαετία του 1890. Οι φόροι, το σταφιδικό πρόβληµα και τα άλλα προαιώνια προβλήµατα των αγροτών είχαν ξεσηκώσει µόνιµή αναταραχή στην ύπαιθρο. Γύρω στα 1900 αναρχο-σοσιαλιστικές κινήσεις είχαν µια κάποια επιτυχία ανάµεσα στον αγροτικό πληθυσµό της Πελοποννήσου. Ένοπλες διαδηλώσεις οργανώθηκαν από σταφιδοπαραγωγούς σε όλη τη διάρκεια πριν από το κίνηµα και οι περισσότερες διαλύθηκαν βίαια από την αστυνοµία και το στρατό. Ένα δικαιότερο φορολογικό σύστηµα ήταν το πρώτο και βασικό αίτηµα µιας κάπως οπερετικής εξέγερσης στη Σπάρτη το 1909, υπό την αρχηγία του πρώην ταγµατάρχη Φικιώρη.
Η αναταραχή στην ύπαιθρο δηµιούργησε έτσι ένα ενθαρρυντικό περιβάλλον για τις επαναστατικές τάσεις των αστικών κατωτέρων τάξεων. Την κοινωνική αναταραχή στην Αθήνα τροφοδοτούσαν η δραστηριοποίηση των µικροαστικών σωµατείων, οι αυξηµένες πιέσεις από τα προβλήµατα της µετανάστευσης, οι κινητοποιήσεις των φοιτητών, η αρθρογραφία του Τύπου.
Η µετανάστευση υπήρξε σηµαντικός κοινωνικός καταλύτης. Η συρροή αγροτι- κών πληθυσµών στην πρωτεύουσα δηµιουργούσε προβλήµατα απασχόλησης, ακρίβειας, χαµηλού επιπέδου διαβίωσης. Απότοκος του σταφιδικού, η αυξηµένη εσωτερική µετανάστευση δεν έβρισκε πάντοτε διεξόδους στην εξωτερική. Οι πύλες της Νέας Υόρκης ήταν κλειστές για όσα χρόνια κρατούσε η µεγάλη παγκόσµια κρίση. Οι µετανάστες που έφευγαν από την Ελλάδα κάθε χρόνο ήταν λιγότεροι από χίλιοι πριν από το τέλος του αιώνα, δέκα χιλιάδες ως το 1905 και περισσότεροι από τριάντα µεταξύ 1905 και 1910.
Το Πανεπιστήµιο, µε τις εκατοντάδες των αγροτοπαίδων φοιτητών, ήταν ένα εν δυνάµει φυτώριο αναταραχής. Βέβαια οι φοιτητές ήταν τότε στην πλειοψηφία τους µάλλον συντηρητικοί, όπως τουλάχιστον φαίνεται από τη στάση τους στα Ευαγγελικά. Αλλ’ αυτό δεν απέκλειε τις ανησυχίες, έστω και αν εκφράζονταν µάλλον προς τη διεκδίκηση δυνατοτήτων κοινωνικής ανόδου παρά προς την κατεύθυνση της καθολικής ανατροπής. Οι εσωτερικές αυτές αντιφάσεις εκδηλώθηκαν και στη στάση των φοιτητών στην εξέγερση του 1909. Μια εβδοµάδα πριν από το κίνηµα υπέβαλαν στα ανάκτορα µια δήλωση που ζητούσε βασιλική επέµβαση ώστε να παταχθούν η ανικανότητα και η διαφθορά των κοµµάτων. Το ποµπώδες αυτό κείµενο, µε όλες τις αντιφάσεις του, παρουσιάζει αρκετά ριζοσπαστικά και λαϊκιστικά χαρακτηριστικά. Ζητώντας από τον βασιλιά, σε εξεζητηµένη αρχαϊζουσα, να χρησιµοποιήσει τον γρόνθον του εναντίον των πολιτικών, µιλάει για µετανάστευση και φυµατίωση, πείνα και φόρους, πουθενά, όµως, για φιλελεύθερες αστικές ιδέες.
Η αρθρογραφία των εφηµερίδων αυτή την περίοδο είναι επίσης διαφωτιστική. Ο «Χρόνος» και η «Ακρόπολις» ήταν οι πιο κραυγαλέες -και οι δύο µε καθαρά λαϊκιστική και συχνά αντι-αστική στάση. Ο «Χρόνος» έγινε ένα είδος ηµιεπίσηµης εφηµερίδας του Στρατού και πολλά από τα κείµενά του ήταν γραµµένα από τον ίδιο τον γενικό γραµµατέα του Συνδέσµου, τον Λοιδωρίκη.
Στην «Ακρόπολη» ο Γαβριηλίδης δηµοσίευσε τακτικά τα εµπρηστικά άρθρα του, µε τα οποία ζητούσε µια «ειρηνική επανάσταση». Στις προτάσεις του περιλαµβάνονταν η επιβολή φόρου εισοδήµατος και η µείωση δασµών. Οι δύο εφηµερίδες οργάνωσαν τον Ιούνιο και Ιούλιο 1909 «δηµοψηφίσµατα» µεταξύ των αναγνωστών τους, τα οποία φαίνεται ότι είχαν καλή ανταπόκριση.
Μέσα σε ένα τέτοιο κλίµα δεν είναι λοιπόν περίεργο που η συνωµοτική οµάδα των υπαξιωµατικών είχε αποφασίσει, πριν από το κίνηµα, να δηµιουργήσει πολιτικές οργανώσεις βάσης στις λαϊκές συνοικίες της Αθήνας. Η προσπάθεια ξεκίνησε καθυστερηµένα και δεν οργανώθηκε καλά, αλλιώς τα γεγονότα του 1909 ίσως να προσανατολίζονταν προς ριζοσπαστικότερες εξελίξεις.
Αυτά ήταν, συµπερασµατικά, τα κοινωνικο-οικονοµικά αίτια της λαϊκής κατακραυγής κι έτσι εκδηλώνονταν. Τον σκληρό πυρήνα των επιδόξων επαναστατών σχηµάτιζαν οι µικροαστοί, κυνηγηµένοι από τους φόβους και την ανασφάλεια, και οι εργάτες, θύµατα της πιο ανεξέλεγκτης εκµετάλλευσης. Στον περίγυρό του σάλευαν οι εξαθλιωµένες µάζες των µεταναστών που περίµεναν στην Αθήνα την ηµέρα της αναχώρησής τους. Στους µήνες ή στα χρόνια που περνούσαν ανάµεσα στον ερχοµό τους στην Αθήνα και το ξενιτεµό τους, οι επίδοξοι µετανάστες έχυναν το φαρµάκι τους στο ήδη δηλητηριασµένο κοινωνικό κλίµα της πρωτεύουσας και ήταν οι εύκολοι σύµµαχοι των µικροαστών και των εργατών. Τα οικονοµικά αίτια της αγανάκτησης και της επιθετικότητας όλων αυτών των ανθρώπων δηµιούργησαν έτσι την κοινωνική βάση για τον διστακτικό λαϊκισµό των στρατιωτικών.
Γ. Δερτιλή, Κοινωνικός µετασχηµατισµός και στρατιωτική εισβολή (1880-1909),
Λαµβάνοντας υπόψη σας το κείµενο του βιβλίου σας και το περιεχόµενο της πηγής:
α) Να παρουσιάσετε τα αίτια της κατακραυγής που αποτέλεσε τη βάση του κινήµατος των στρατιωτικών στο Γουδί.
β) Να αναφερθείτε στις µορφές έκφρασης της δυσαρέσκειας του ελληνικού λαού για την οικονοµική δυσπραγία και πολιτική δυσλειτουργία µετά το 1893 (συλλαλητήρια, αρθρογραφίες, κ.λπ.) και να αποτιµήσετε τον ρόλο τους.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ
ΕΝΟΤΗΤΑ Β

ΠΗΓΗ 1
Σύνταγµα του 1844
Η σύµπραξη πάντως της εθνικής Συνέλευσης, σαν λαϊκής αντιπροσωπείας, στην κατάρτιση του Συντάγµατος του 1844 προσέδωσε σ’ αυτό χαρακτήρα «συµβολαίου» ανάµεσα στο λαό και τον µονάρχη. Θα πρέπει να διευκρινιστεί εδώ ότι τα κυρίαρχα στοιχεία της λαϊκής αντιπροσωπείας, που είχε συµπράξει στις σχετικές διαδικασίες, συνέθεσαν φατρίες από την άρχουσα τάξη, που έλεγχε την εξουσία σ’ όλη τη διάρκεια της επανάστασης, και οι οποίες, καθώς αποδείχτηκε, είχαν την ευχέρεια να µεταθέτουν τον πολιτικό αγώνα από τα άµεσα κοινωνικά και οικονοµικά προβλήµατα στο ζήτηµα της εγκαθίδρυσης συνταγµατικών θεσµών8. Κάτω από αυτές τις συνθήκες «Το αντιπροσω- πευτικόν σύστηµα εις µίαν κοινωνίαν εστερηµένην επαρκούς κατανοµής της γης και αναπτύξεως των µαζών, θα απετέλει κατ’ ανάγκην τον καταλληλότερον τρόπον επικρατήσεως της ολιγαρχίας δια των καλπών9». Ανεξάρτητα από τις συγκεκριµένες διαπιστώσεις, το Σύνταγµα του 1884 υπήρξε κάτι περισσότερο από ένα Σύνταγµα παραχωρηµένο: ένα «Σύνταγµα – συµβόλαιο» ή «Σύνταγµα – συνθήκη» ή, τέλος, «Σύνταγµα – συνάλλαγµα10».
Π. Πετρίδη, Πολιτικές δυνάµεις και συνταγµατικοί θεσµοί στη νεότερη Ελλάδα
(1844-1940), σ. 20-21
Λαµβάνοντας υπόψη σας το κείµενο του βιβλίου σας και το περιεχόµενο του παραθέµατος:
α) Να αποτιµήσετε τον χαρακτήρα του συντάγµατος του 1844.
β) Η καθιέρωση των συνταγµατικών-κοινοβουλευτικών θεσµών µετά την επανάσταση της 3ης Σεπτεµβρίου ήταν αναγκαία αλλά αποδείχτηκε και ικανή συνθήκη για τη στερέωση των δηµοκρατικών θεσµών ή υπήρχε σηµαντική απόσταση µεταξύ τους; Να τεκµηριώσετε την απάντησή σας.


ΠΗΓΗ 2
Κουµουνδούρος ως ο πρώτος πολιτικός µε συνείδηση κοινοβουλευτική
Ο Κουµουνδούρος µπορεί να θεωρηθεί ως ο πρώτος Έλληνας πολιτικός µε συνείδηση κοινοβουλευτική. Ήθελε η κυβέρνησή του να στηρίζεται στην πλειοψηφία των βουλευτών και γι’ αυτό, µιλώντας στην βουλή, προσπαθούσε να πείσει και όχι να δελεάσει όπως επιδίωκε ο .εληγιώργης. Εκτιµούσε την αγχίνοια του Βούλγαρη και σεβόταν την πατριαρχική νοοτροπία του, αλλά αρνιόταν να υποταχθεί στον αυταρχισµό του. Συµπαθούσε το Δεληγιώργη, αλλά δεν τον εµπιστευόταν, γι’ αυτό και δε συνεργάστηκε µαζί του. Εκτιµούσε τον Τρικούπη, αλλά και τον αντιπαθούσε βαθύτατα, γι’ αυτό και τον χρησιµοποίησε µια και µόνη φορά. Ο Κουµουνδούρος είχε όλες τις αρετές που πρέπει να στολίζουν ένα κοινοβουλευτικό άνδρα. Ψυχραιµία, ανεξικακία, ελαστικότητα, προσαρµοστικότητα, καλή διάθεση, ευγένεια στους τρόπους, επιµέλεια, εργατικότητα, επιµονή, όσο και υποµονή, πραότητα. .εν θύµωνε και δεν λύπησε σχεδόν, κανένα, γι’ αυτό και τον χαρακτήριζαν «γλυκύτατο». Με απόλυτη ευλάβεια τηρούσε όλους τους κανόνες στο κοινοβουλευτικό παιχνίδι και δεν προσπάθησε ποτέ να βγει έξω από τα συνταγµατικά πλαίσια. Αυτό που δεν του πήγαινε ήταν να βρεθεί στην ίδια κυβέρνηση µε το Βούλγαρη ...
Ι.Ε.Ε., τόµος ΙΓ΄, σ. 248
Λαµβάνοντας υπόψη σας το κείµενο του βιβλίου σας και το περιεχόµενο του παραθέµατος:
α) Να παρουσιάσετε τα αιτήµατα των οποίων εκφραστής υπήρξε ο Α. Κου- µουνδούρος.
β) Να τεκµηριώσετε το περιεχόµενο της φράσης «ο Κουµουνδούρος είχε όλες τις αρετές που πρέπει να στολίζουν έναν κοινοβουλευτικό άνδρα».
γ) Να αντιπαραθέσετε την κοινοβουλευτική συµπεριφορά του Κουµουνδούρου µ’ εκείνη του Κωλέττη.


ΠΗΓΗ 3
Σ’ ολόκληρη την περίοδο 1863-1875 είκοσι δύο κυβερνήσεις θα διαδεχτούν η µια την άλλη στην άσκηση της εξουσίας, µοιραίο επακόλουθο των παρεµβάσεων του θρόνου στην κοινοβουλευτική ζωή, µε συνέπεια την αποµάκρυνση κυβερνήσεων που διέθεταν την εµπιστοσύνη της Βουλής και τον διορισµό κυβερνήσεων από την κοινοβουλευτική µειοψηφία, παράλληλα προς την καταχρηστική διάλυση της Βουλής. ...
Στη νόθευση του πολιτεύµατος, παράλληλα µε το στέµµα, συντελούσαν και οι κοµµατάρχες της εποχής µε την µικροπολιτική τους. Τα κόµµατα που είχαν συµπήξει δεν εκπροσωπούσαν, όπως και στο παρελθόν, ούτε υπηρετούσαν ταξικά συµφέροντα, έχοντας σαν αποκλειστική µέθοδο διασύνδεσης τους µε το εκλογικό σώµα την προώθηση ατοµικών συµφερόντων συγκεκριµένων γεωγραφικών περιοχών. Τα κοινωνικά συµφέροντα της κυρίαρχης πολιτικής ολιγαρχίας ταυτίζονταν, άλλωστε, µε τα συµφέροντα της άρχουσας τάξη από την οποία και προέρχονταν κατά βάση οι πολιτευόµενοι. Ήταν επόµενο οι ηγετικές κοινωνικές οµάδες να µεταχειριστούν τον κοινοβουλευτισµό έτσι ώστε, διατηρώντας την κοινωνικοπολιτική τους υπόσταση, να έχουν τη δυνατότητα του ελέγχου των εκλογικών διαδικασιών.
Κάτω από αυτές τις συνθήκες, η συµµετοχή των πολιτών (φαινοµενικά πλατιά) στη συγκρότηση της κρατικής εξουσίας, στην ουσία παρέµεινε περιορισµένη, αφού εξαρτιόταν από την πολιτική επιρροή, την κοινωνική επιβολή και την ιδεολογική ηγεµονία της άρχουσας τάξης, που εξασφάλιζε κατά κανόνα την ποθητή αντιπροσώπευση της στο κοινοβούλιο. Έτσι ο λαός, αποκλεισµένος απ’ τα πρώτα κιόλας χρόνια της επανάστασης από τις πολιτικές διαδικασίες, ήταν αναγκασµένος να ακολουθεί ή να ταυτίζεται µε τον εκάστοτε αρχηγό του ισχυρότερου κατά περίσταση, κόµµατος που κι αυτό ήταν εξαρτηµένο από τοπικούς κοµµατικούς παράγοντες.
Το 1875, οι ξενοκίνητοι, λόγω της κοινωνικοοικονοµικής εξάρτησης του ελλαδικού χώρου, πολιτικοί µηχανισµοί θα ακολουθήσουν και στον εξωτερικό τοµέα αντιφατική πολιτική, επηρεασµένοι από τη συναισθηµατική πίεση του εθνικού φρονήµατος στο εσωτερικό και του ψυχρού πραγµατισµού των επιταγών των ξένων συµφερόντων. Οι πολιτικοί αρχηγοί της εποχής (Βούλγαρης, Κουµουνδούρος, .εληγιώργης και Ζαΐµης) θα υποταχθούν κι αυτοί στην αναγκαστική πορεία µέσα στον δαιδαλώδη χώρο των πολιτικών εφαρµογών που οι «προστάτιδες» Δυνάµεις απαιτούσαν.
Βλ. Κ. Τσουκαλά, Κοινωνική ανάπτυξη και κράτος. Η συγκρότηση του δηµοσίου χώρου στην
Ελλάδα (1981), σ. 315 κ.ε.
Λαµβάνοντας υπόψη σας το κείµενο του βιβλίου σας και του παραθέµατος:
α) Να αναφέρετε τους παράγοντες που «ενέχονται» (συνέβαλλαν) στην πολιτική αστάθεια της περιόδου 1863-1875 και να αξιολογήσετε το βαθµό «ευθύνης» τους.
β) Να προσδιορίσετε τις παρατάξεις στις οποίες ανήκαν ο Βούλγαρης και ο Δεληγιώργης και να επισηµάνετε τις διαφορές τους.


ΠΗΓΗ 4
Τότε ακριβώς ο Τρικούπης σκέφθηκε ότι ήταν ευκαιρία να εξυγιάνει, όπως νόµιζε, τον πολιτικό κόσµο από τα µιάσµατά του και να εξευγενίσει το ιδεολογικό περιεχόµενο των κοµµάτων. Με το κύρος του κατόρθωσε, ώστε να
επιβληθεί σε µια βουλή που αποτελούνταν από πρώην οπαδούς του Δηλιγιάννη, και να εγκριθεί µε καταπληκτική πλειοψηφία ο νέος εκλογικός νόµος, που περιόριζε τον αριθµό των βουλευτών από 240 –245 σε 150 µόνο και ο οποίος καθιέρωνε την ευρεία περιφέρεια αντί της στενής, µε βάση της οποίας γίνονταν ως τότε οι εκλογές στην Ελλάδα. Με την µεταρρύθµιση αυτή ο Τρικούπης ήλπιζε δύο πράγµατα• 1) ότι µέσα από µια µεγάλη περιφέρεια θα υπήρχαν µεγαλύτερες πιθανότητες να βελτιωθεί το ποιόν των βουλευτών• και 2) ότι θα συντριβόταν η δύναµη των τοπικών κοµµαταρχίσκων, και έτσι θ’ αποδεσµευόταν ο λαός απ’ αυτούς και θα διευκολυνόταν ν’ αποκτήσει µια υπεύθυνη προσωρινή γνώµη για τα πολιτικά πρόσωπα. Σκοπός του Τρικούπη ήταν να δηµιουργήσει τις προϋποθέσεις εκείνες που θα ευνοούσαν την ανάδυση νέων πολιτικών κοµµάτων, κοµµάτων όµως αρχών και όχι
προσώπων, όπως ήταν τα κόµµατα τότε, αν εξαιρούσε κανείς εν µέρει το φιλελευθέρων – ριζοσπαστικών αρχών κόµµα του Τρικούπη. Η προσπάθεια όµως αυτή απέτυχε. Η δύναµη των επαρχιακών παραγόντων έµεινε σταθερή, γιατί αυτοί κατευθύνονταν τώρα από το κέντρο, η συναλλαγή των κοµµαταρχών-βουλευτών-κυβερνήσεως εξακολουθούσε, οι κοµµατικοί αγώνες έφθαναν ως τον εκτραχηλισµό και τα πολιτικά κόµµατα έµειναν προσωποπαγή.
Απ. Βακαλόπουλου, Νέα Ελληνική Ιστορία 1204-1985,
εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1991, σσ. 313-314
Αφού λάβετε υπόψη το παραπάνω κείµενο να επισηµάνετε:
α) Τις µεταρρυθµίσεις που εισήγαγε ο Χ. Τρικούπης για να επιτύχει την εξυγίανση των πολιτικών κοµµάτων.
β) Τα αποτελέσµατα των προσπαθειών του.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤ/ΣΗΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ

1)Να δώσετε το περιεχόμενο των παρακάτω όρων :
α)Λαϊκό κόμμα
β)Προσωρινή κυβέρνησις της Κρήτης
γ)Φροντιστήριο Τραπεζούντας
Μονάδες 12
2)Να αντιστοιχίσετε τα γράμματα της στήλης Α με αυτά της στήλης Β.

Στήλη Α Στήλη Β
α. Συνθήκη Νεϊγύ 1. 10 Ιουνίου 1930
β. Συνθήκη της Λοζάνης 2. Ιούλιο 1920
γ. Συνθήκη των Σεβρών 3. Νοέμβριο 1919
δ. Συμφωνία της Άγκυρας 4. 24 Ιουλίου 1923
Μονάδες 8
3)Να αναφέρετε τις διπλωματικές πράξεις που έδωσαν οριστική λύση στο Κρητικό ζήτημα. Μονάδες 15

4)Με ποια μορφή εκδηλώθηκε ο εθνικός διχασμός ύστερα από τη συγκρότηση της κυβέρνησης της Θες/νίκης έως και την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών;
Μονάδες 15

5)Να αναφερθείτε στην στάση του Βενιζέλου στο ποντιακό ζήτημα και στην αντίδραση των Ελλήνων του Πόντου και του Μητροπολίτη Τραπεζούντας Χρύσανθο.
Μονάδες 15

6)Λαμβάνοντας υπόψη το περιεχόμενο των παραθεμάτων και τις ιστορικές σας γνώσεις να επισημάνετε και να αναλύσετε τα αίτια και τους σκοπούς της επανάστασης του Θερίσου (1905).

ΠΗΓΗ 1
Η Προκήρυξη της Αντιπολίτευσης (26 Φεβρουαρίου 1905)
[Το προμήνυμα της επανάστασης του Θερίσου]
«Οι υπογεγραμμένοι, αποτελούντες την ηνωμένην εν Κρήτη αντιπολίτευσιν, συνελθόντες εν Χανίοις τη 26 Φεβρουαρίου 1905, αποσκοπούντες εις την εκπλήρωσιν του Εθνικού Προγράμματος, αποφασίζομεν : α)Πρώτον και κύριον μέλημα ημών έστω η επίτευξις του από αιώνων επιδιωκομένου σκοπού της ενώσεως της Κρήτης μετά της ελευθέρας Ελλάδος. β)Αδυνάτου αποβαίνοντος του σκοπού τούτου, θέλομεν επιδιώξει την πολιτικήν προσέγγισιν της πατρίδος μας προς την ελευθέραν Ελλάδα, μεταβαλλόμενης από διεθνούς απόψεως της σημερινής καταστάσεως. γ)Μη εκπληρουμένου μηδέ του σκοπού τούτου θέλομεν επιδιώξει την αναθεώρησιν του ημετέρου συντάγματος κατά το πρότυπον του ελληνικού, όπως απαλλαγή ο τόπος του δεσποτισμού. Του προγράμματος τούτου την πραγμάτωσιν θέλομεν επιδιώξει και δι’ ενόπλων λαϊκών συναθροίσεων. Εν ταις ενεργείαις ημών δεν θέλομεν επιδιώξει προσωπικήν μεταβολήν, αλλ’ επελθούσης τοιαύτης θέλομεν αποκρούσει παντί σθένει και δια των όπλων έτι πάντα μη Έλληνα κυβερνήτην».
Παράθεμα σχολικού βιβλίου, σ. 212


ΠΗΓΗ 2
Πανηγυρικός λόγος του Ε. Βενιζέλου
«…Ευθύς εξ αρχής ωνόμασαν τον Πρίγκιπα αντιπρόσωπον της Εθνικής Ιδέας εν Κρήτη. Κατά του τίτλου τούτου διεμαρτυρήθην και διαμαρτύρομαι. Η Κρήτη δεν έχει ανάγκην αντιπροσώπων της Εθνικής Ιδέας. Τίτλοι αυτής είναι οι αγώνες της. Εδέχθημεν τον Ύπατον Αρμοστήν μόνον ως κομίζοντα τον αρραβώνα της ενώσεως της Κρήτης μετά της Ελλάδος. Αλλ’ ο αρραβών διήρκησε τόσον πολύ, ώστε το στάδιον της μνηστείας κατήντησεν απεχθές, καθ’ όσον δεν επήλθεν η πρόοδος η προσδοκώμενη και συμφυής προς την απόκτησιν της ελευθερίας. Υπό το απεχθές τούτο καθεστώς παρενεβλήθησαν παρεξηγήσεις, αίτινες το κατέστησαν απεχθέστερον. Καθ’ έκαστον ταξίδιον του Πρίγκιπος επιστεύετο ότι θα γίνη η ένωσις. Παρήλθον ήδη εξ έτη. Ήτο φυσικόν ο Κρητικός Λαός να προσφύγη άπαξ έτι εις τα όπλα, όπως καταστήση εναργεστέραν την ανάγκην της εθνικής του αποκαταστάσεως. Υπάρχουν οι φρονούντες ότι το κίνημα τούτο είναι άκαιρον. Δεν έχει, άραγε, αναγνωρισθή ότι η μόνη λύσις του Κρητικού Ζητήματος είναι η ένωσις της Κρήτης μετά του Βασιλείου της Ελλάδος; Την ένωσιν, λέγουν, θα την κάμη μόνον όταν θελήσει ο υιός του βασιλέως της Ελλάδος! Διαμαρτύρομαι και κατά της αντιλήψεως αυτής. Δεν δυνάμεθα να αναθέσωμεν το εθνικόν μας μέλλον εις μίαν οικογένειαν…»
Παράθεμα σχολικού βιβλίου, σ.214

ΠΗΓΗ 3
Σύμπτωση των προγραμματικών αρχών του Βενιζέλου με τις βαθύτερες αναζητήσεις μεγάλης μερίδας της κοινής γνώμης.
Η σύμπτωση των προγραμματικών αρχών του Βενιζέλου με τις βαθύτερες αναζητήσεις μεγάλης μερίδας της κοινής γνώμης δεν εξέφρασε τις κοινές μόνο παροδικές αντιδράσεις απέναντι στην αρμοστειακή διοίκηση. Ο Κρητικός ηγέτης, ουσιαστικός εισηγητής των νεώτερων μορφών του φιλελευθερισμού στο πεδίο της ελληνικής πολιτικής και οικονομικής πρακτικής, έτεινε έκτοτε να ανταποκριθεί στις νέες αναζητήσεις της φιλελεύθερης κοινής γνώμης … Η διαφοροποίηση της κοινής γνώμης ήταν πραγματικά άμεσα συνυφασμένη με την εξέλιξη των πολιτικών γεγονότων, στο μέτρο που αυτά αντικατόπτριζαν αντιθέσεις ή βαθύτερους ανταγωνισμούς, απότοκους των δυναμικών διαμορφώσεως στους κόλπους της Κρητικής κοινωνίας. Τα πολιτικά γεγονότα της τελευταίας δεκαετίας του 19ου αι. και, τέλος, η ανακήρυξη του αυτόνομου καθεστώτος είχαν συντελέσει στην, περιορισμένη έστω, αλλά σταθερή διακίνηση των κατοίκων της υπαίθρου προς τα αστικά κέντρα. Η σημασία του φαινομένου αποβαίνει ακόμη μεγαλύτερη, αν συσχετιστεί με την υποχώρηση του μουσουλμανικού και τη χειραφέτηση του χριστιανικού στοιχείου. Παράλληλα προς τη δημογραφική διαφοροποίηση, η δημιουργία νέων προϋποθέσεων στο επίπεδο τόσο της κρατικής οργανώσεως όσο και της οικονομικής δραστηριότητας συνέβαλε αποφασιστικά στην αριθμητική διερεύνηση και την κοινωνική ανάδειξη των μεσοαστικών ιδίως και των μικροαστικών στρωμάτων. Η συνακόλουθη παρουσία τους στο πεδίο της πολιτικής ζωής ήταν φυσικό να συναφθεί με την παράλληλη προοδευτική κατίσχυση των αντιπροσωπευτικών τους αναζητήσεων.
… Φορείς νέων δυναμικών αντιλήψεων στα πλαίσια της δημόσιας ζωής, οι εκπρόσωποι της ανερχόμενης τάξεως, ήταν εύλογο να διεκδικούν το δικαίωμα της ενεργότερης συμμετοχής στα κοινά και να κατατείνουν στην αξιοποίηση των παραγωγικών δυνάμεων του τόπου, ενώ η συγκεντρωτική διακυβέρνηση της αρμοστείας στο επίπεδο της διοικήσεως και η στατική αντίληψη στον τομέα της οικονομίας ήταν φυσικό να προκαλέσουν τη ζωηρή αντίδραση τους.
Κ. Σβολόπουλος, «Η διάσταση ανάμεσα στον πρίγκιπα Γεώργιο
Και τον Ελευθέριο Βενιζέλο», Ι.Ε.Ε., τόμος ΙΔ΄, σ. 207
ΠΗΓΗ 4
Ο Μ. Φούμης (γιος του οπλαρχηγού Κων/νου Φούμη, συνεργάτη και φίλου του Βενιζέλου) χαρακτήρισε το Θέρισο (1905) «σκηνοθετημένο κίνημα» :
«Ήταν ένα είδος σκηνοθετημένου κινήματος, ένας ευφυής πολιτικός ελιγμός, ο οποίος επέτρεψε στον Βενιζέλο να ανακτήσει τα ενωτικά του διαπιστευτήρια, που τα είχε χάσει στο διάστημα μεταξύ του 1901 και του 1905. Ήταν ταυτόχρονα διακήρυξη της ενωτικής του τοποθέτησης και αντιδυναστική πράξη, παρά τις διαβεβαιώσεις του περί του αντιθέτου…»
Λ. Μαρκάκη, Ελευθέριος Βενιζέλου, ό.π., σς. 408 και 424
Μονάδες 35
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ


ΟΜΑΔΑ Α΄
ΘΕΜΑ Α1
Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα γράμματα της Στήλης Α και δίπλα στο καθένα από αυτά τον αριθμό της πρότασης από τη Στήλη Β που αντιστοιχεί σωστά.

Στήλη Α Στήλη Β
α. Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων
(ΕΑΠ, 1923)

β. Πατριαρχική Επιτροπή (1918)

γ. Ταμείο Περιθάλψεως Προσφύγων (1922)

δ. Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής (1923) 1. Ιδρύθηκε με βάση το άρθρο 11 της Σύμβασης της Λοζάνης.
2. Ανήγειρε ξύλινα παραπήγματα για την προσωρινή στέγαση των προσφύγων.
3. Ιδρύθηκε με πρωτοβουλία της ΚΤΕ.
4. Ιδρύθηκε με βάση τη Συμφωνία της Άγκυρας.
5. Είχε σκοπό να οργανώσει τον επαναπατρισμό των εκτοπισμένων.
Μονάδες 8

ΘΕΜΑ Α.2.

Α.2.1. Ποια μέσα διέθεσε στην Ε.Α.Π. (Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφυγών) η ελληνική κυβέρνηση για την αποκατάσταση των προσφυγών;
Μονάδες 12

Α.2.2. Ποια ήταν τα κυριότερα σημεία της συμφωνίας της Άγκυρας (10 Ιουνίου 1930);
Μονάδες 10


Α.2.3. Να παρουσιάσετε τη διάσταση γηγενών και προσφύγων όπως αυτή εκφράστηκε στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή.
Μονάδες 12


Α.2.4. Να αξιολογήσετε τις προτάσεις με την ένδειξη (Σ) για τις σωστές απαντήσεις και την ένδειξη (Λ) για τις λανθασμένες.

1. Τους πρώτους μήνες του 1914 έγιναν μεταναστεύσεις μουσουλμάνων από τις βαλκανικές χώρες προς τη Μικρά Ασία.
2. Μετά τη ρωσική επανάσταση, μεγάλο μέρος των Ελλήνων της Ρωσίας διαπεραιώθηκε στην Ελλάδα.
3. Στην απογραφή του 1928 καταγράφηκαν 900.000 Έλληνες πρόσφυγες και 50.000 Αρμένιοι.
4. Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε το σύστημα της εργολαβίας ή της αυτεπιστασίας.
5. Οι εύποροι πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στην Κοκκινιά και τη Νέα Ιωνία.
6. Η Αγροτική Τράπεζα ανέλαβε να πληρώσει στους ανταλλάξιμους την προκαταβολή για την αξία της περιουσίας τους.
7. Η άφιξη των προσφύγων ενίσχυσε τον ελληνικό χαρακτήρα της Μακεδονίας.
8. Η ελληνοτουρκική συμφωνία ήταν μια από τις αιτίες που ενισχύθηκε το κόμμα του Βενιζέλου με νέους ψηφοφόρους.
Μονάδες 8


ΘΕΜΑ Β.2.1
Αφού µελετήσετε τις παραπάνω πηγές και µε βάση την αφήγηση του σχολικού σας βιβλίου να επισηµάνετε τις µεθόδους που χρησιµοποίησαν οι Τούρκοι για τον εκτοπισµό των Ελλήνων κατά το έτος 1914.
Μονάδες 24

ΠΗΓΗ 1
Παραλλήλως προς την εγκατάστασιν των µωαµεθανών προσφύγων εις τα ελληνικά χωρία της Θράκης και των παραλίων της Μικράς Ασίας (διότι εις το εσωτερικόν της Μικράς Ασίας δεν έγιναν εγκαταστάσεις µουσουλµάνων εις ελληνικά χωρία) ετέθησαν εις ενέργειαν και πάντες οι δυνατοί τρόποι καταπιέσεως του ηµετέρου στοιχείου: εµπορικός αποκλεισµός, συλλήψεις, φυλακίσεις, κακώσεις, τραυµατισµοί, δηώσεις, τροµοκρατία της υπαίθρου χώρας. Οι µωαµεθανοί πρόσφυγες µόλις εγκαθιστάµενοι εις τας χριστιανικάς οικίας εξεδίωκον τους ηµετέρους οµογενείς και κατελάµβανον τα κτήνη, τα οικιακά σκεύη, έπιπλα, εργαλεία, και πάσαν εν γένει την περιουσίαν αυτών. Τους ηνάγκαζον να εργασθώσι δια λογαριασµόν των κακοµεταχειριζόµενοι και παντοιοτρόπως πιέζοντες αυτούς. Εις τους δυστυχείς χριστιανούς ουδέν υπελείπετο ή ν’ αναχωρήσωσι πεινώντες και εστερηµένοι των πάντων. Ούτω ήρχισεν η µετανάστευσις των κατοίκων των χωρίων των επαρχιών Ανδριανουπόλεως, Σαράντα Εκκλησιών, .ιδυµοτείχου, Βιζύης, Ηρακλείας, Αίνου, Καλλιπόλεως, Γανοχώρων, Φωκαίας, Κυδωνιών, Περγάµου, Αδραµυττίου, Βρυούλλων, Κυζίκου, Τσερµέ κ.λπ., κ.λπ. µετανάστευσις ήτις, δικαίως, µεγάλως ανησύχησε την ηµετέραν Κυβέρνησιν προβάσαν εις επανειληµµένα διαβήµατα προς περιστολήν του κακού και απειλήσασαν αντίποινα. Εν τω µεταξύ συµµορίαι ενόπλων µωαµεθανών είχον καταστήσει αδύνατον την ύπαρξιν του ηµετέρου στοιχείου εν τη υπαίθρω χώρα. Οι φόνοι, οι τραυµατισµοί, αι λεηλασίαι, των ελληνικών περιουσιών ήσαν εις την ηµερησίαν διάταξιν καθ’ όλην την Τουρκίαν, εις τας συµµορίας ελάµβανον µέρος και αξιωµατικοί τούρκοι. Ο εµπορικός αποκλεισµός εφηρµόζετο κατά τον αγριώτερον τρόπον.
Ανέκδοτη επιστολή από το Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών
ΠΗΓΗ 2
Ο ελληνικός όµως πληθυσµός της Μικράς Ασίας ήταν ύποπτος στις τουρκικές αρχές. Αυτό φαίνεται καθαρά σε διαταγή της τουρκικής κυβερνήσεως στη διοίκηση Σµύρνης (14 Μαΐου 1914), που διοχετεύτηκε στον ευρωπαϊκό τύπο.
Στο ίδιο κείµενο, ενώ δίνονται οδηγίες βίαιης εκτοπίσεως, υπενθυµίζεται στις αρχές να προµηθευτούν από τους εκτοπισµένους πιστοποιητικά ότι εγκαταλείπουν θεληµατικά τα σπίτια τους, ώστε να µη δηµιουργηθούν αργότερα πολιτικά ζητήµατα. Φαίνεται πως για τη διεξαγωγή της επιχειρήσεως εκτοπισµού του ελληνικού πληθυσµού χρησιµοποιήθηκαν γερµανικές µέθοδοι.
Άλλωστε από τους τελευταίους µήνες του 1913 τη στρατιωτική διοίκηση της Τουρκίας είχε αναλάβει ο Γερµανός στρατηγός Λίµαν φον Σάντερς. Είναι µάλιστα ενδεικτικό πως το Μάιο του 1914 στρατιωτική αποστολή µε επικεφαλής το φον Σάντερς επιθεώρησε την περιοχή που θα έπρεπε να εκκενωθεί µέσα σε σαράντα µέρες.
Ι.Ε.Ε., τόµ. ΙΕ΄, σ. 99


ΘΕΜΑ Β.2.2
Αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που ακολουθούν και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να απαντήσετε στα παρακάτω ερωτήματα:
α. Τι προέβλεπε η ελληνοτουρκική Σύμβαση της 30ής Ιανουαρίου 1923 για την ανταλλαγή των πληθυσμών Ελλάδας και Τουρκίας;
Μονάδες 8
β. Τι προέβλεπαν οι όροι της παραπάνω Σύμβασης σε ό,τι αφορά τους ανταλλάξιμους;
Μονάδες 8
γ. Πώς αντέδρασαν οι πρόσφυγες, όταν έγιναν γνωστοί οι όροι της Σύμβασης, και ποια επιχειρήματα επικαλέστηκαν;
Μονάδες 10
Πηγή Α΄
«ΣΥΜΒΑΣΙΣ
Αφορώσα την ανταλλαγήν των Ελληνο-τουρκικών πληθυσμών και Πρωτόκολλον, υπογραφέντα την 30η ν Ιανουαρίου 1923. Η Κυβέρνησις της Μεγάλης Εθνοσυνελεύσεως της Τουρκίας και η Ελληνική Κυβέρνησις συνεφώνησαν επί των ακολούθων όρων.
Άρθρον 1.
Από της 1 Μαΐου 1923, θέλει διενεργηθή η υποχρεωτική ανταλλαγή των Τούρκων υπηκόων Ελληνικού Ορθοδόξου θρησκεύματος, εγκατεστημένων επί των τουρκικών εδαφών, και των Ελλήνων υπηκόων Μουσουλμανικού θρησκεύματος, εγκατεστημένων επί των ελληνικών εδαφών.
Τα πρόσωπα ταύτα δεν θα δύνανται να έλθωσιν ίνα εγκατασταθώσιν εκ νέου εν Τουρκία ή αντιστοίχως εν Ελλάδι, άνευ της αδείας της Τουρκικής Κυβερνήσεως ή αντιστοίχως της Ελληνικής Κυβερνήσεως».

Πηγή Β΄
«Οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, της Ανατολικής Θράκης και του Εύξεινου Πόντου … θεωρούν ότι η Ανταλλαγή των ελληνικών πληθυσμών της Τουρκίας που ανέρχονται σε ένα εκατομμύριο διακόσιες χιλιάδες απέναντι σε τριακόσιες χιλιάδες μουσουλμάνους της Ελλάδας … πλήττει καίρια την παγκόσμια συνείδηση και την παγκόσμια ηθική … ότι είναι αντίθετη προς τα ιερότερα δικαιώματα του ανθρώπου, της ελευθερίας και ιδιοκτησίας. ότι το σύστημα της Ανταλλαγής αποτελεί νέα και κεκαλυμμένη μορφή αναγκαστικού εκπατρισμού και αναγκαστικής απαλλοτρίωσης που κανένα κράτος δεν έχει το δικαίωμα να θέσει σε εφαρμογή παρά τη θέληση των πληθυσμών. Ότι οι ελληνικοί πληθυσμοί της Μικρασίας, αυτόχθονες από πανάρχαιους χρόνους στη γη που κατοικούσαν και πάνω στην οποία τα δικαιώματά τους είναι αναπαλλοτρίωτα και απαράγραπτα, δεν μετανάστευσαν με τη θέλησή τους αλλά εκδιώχθηκαν από τις εστίες τους αντιμετωπίζοντας το φάσμα της σφαγής … Οι αλύτρωτοι Έλληνες συναγμένοι εδώ και σε άλλες πόλεις και νησιά της Ελλάδας αποφασίζουν και ψηφίζουν ομόφωνα να αξιώσουν τη δυνατότητα να παλιννοστήσουν στις πατρίδες τους κάτω από ουσιαστικές συνθήκες εγγύησης που θα
καταστήσουν αυτήν την παλιννόστηση πραγματοποιήσιμη … Σε αντίθετη περίπτωση καταγγέλλουν την αδικία που τους γίνεται, σαν μια προσβολή δίχως προηγούμενο κατά της ανθρωπότητας και του πολιτισμού».
Ψήφισμα που εγκρίθηκε από τους πρόσφυγες της Αθήνας στην
Ομόνοια στο πάνδημο συλλαλητήριο που οργανώθηκε για να
εκφραστεί η αντίθεσή τους στην υποχρεωτική ανταλλαγή.


Καλή Επιτυχία!
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ

ΟΜΑΔΑ Α΄
ΘΕΜΑ Α1

Α1.1. Nα δώσετε το περιεχόμενο των παρακάτω όρων: (Πανελλήνιες 2004)
α. Ορεινοί
β. Στρατιωτικός Σύνδεσμος
γ. Εθνικό Κόμμα
Μονάδες 12
Α1.2. Να περιγράψετε το πρόγραμμα του καθενός από τα παρακάτω πολιτικά κόμματα: (Π. 2002)
• Ραλλικό Κόμμα
• Λαϊκό Κόμμα (1910)
• Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας (Σ.Ε.Κ.Ε.).
Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2

Α.2.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα γράμματα της Στήλης Α και δίπλα στο καθένα από αυτά τους αριθμούς της Στήλης Β που προσδιορίζουν τις καινοτομίες που αντιστοιχούν στα Συντάγματα της Στήλης Α (σε κάθε γράμμα της Στήλης Α αντιστοιχούν περισσότεροι του ενός αριθμοί).(Π 2004)

Στήλη Α:
Συντάγματα Στήλη Β:
Καινοτομίες
α. Σύνταγμα του 1844



β. Σύνταγμα του 1864


γ. Σύνταγμα του 1911 1. ψήφος με σφαιρίδια
2. μονιμότητα των δικαστικών και των δημοσίων υπαλλήλων
3. δωρεάν εκπαίδευση
4. καθολική ψηφοφορία για άνδρες
5. αρχή λαϊκής κυριαρχίας
6. ασυμβίβαστο μεταξύ στρατιωτικής και δημοσιοϋπαλληλικής ιδιότητας με το βουλευτικό αξίωμα
7. βασιλευόμενη δημοκρατία
8. απαγόρευση της δουλείας

Μονάδες 8

Α.2.2. Πώς διαμορφώθηκε η διαδικασία επιλογής των υποψηφίων βουλευτών και το εκλογικό σύστημα στην Ελλάδα κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; (Π. 2004)
Μονάδες 15
ΟΜΑΔΑ Β΄
ΘΕΜΑ Β1 : Επισημαίνοντας χωρία των παρακάτω κειμένων και αξιοποιώντας τις ιστορικές γνώσεις σας, να εξηγήσετε τις συνθήκες ανάδειξης της «νέας γενιάς» μετά την παρακμή των ξενικών κομμάτων και τα αιτήματα που αυτή προέβαλε. (Π. 2002)
Μονάδες 25 Κείμενο Α΄
Περί το τέλος της βασιλείας του Όθωνος θα εμφανισθούν αι νέαι πολιτικαί δυνάμεις, προερχόμεναι εκ της μετεπαναστατικής γενεάς, η οποία, εμποτισμένη με τας εξελισσομένας εις την Ευρώπην φιλελευθέρας ιδέας, θα αναλάβη το έργον της ολοκληρώσεως της Δημοκρατίας. Αι δυνάμεις αυταί θα επιτύχουν και την έξωσιν του Όθωνος (...).
Ο ελληνικός λαός, υπό την ηγεσίαν της μεταπελευθερωτικής γενεάς, διεξεδίκει αποφασιστικώς την πλήρη ανεξαρτησίαν του. Οι επί κεφαλής της Επαναστάσεως του 1862 ήσαν νέοι επηρεασμένοι βαθύτατα από τας φιλελευθέρας ιδέας. Εξ άλλου κατά την διαρρεύσασαν τριακονταετίαν, η πληθυσμική σύνθεσις της Ελλάδος είχεν υποστή τοιαύτην εξέλιξιν (...) ώστε υφίσταντο, πλέον, νέα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά δεδομένα. Ακόμη και η αναλογία μεταξύ πληθυσμού της υπαίθρου και αστικών κέντρων είχεν ουσιωδώς μεταβληθή εις βάρος του πρώτου. Τέλος, είχεν αρχίσει να διαμορφούται ηγετική τάξις, τελείως διάφορος της προελθούσης εκ του αγώνος της ανεξαρτησίας.
Γρηγόριος Δαφνής, Τα ελληνικά πολιτικά κόμματα, 1821-1961, σσ. 54 και 59\
Κείμενο Β΄
Μετά το τέλος του Κριμαϊκού Πολέμου (…), το αντιδυναστικό ρεύμα δυνάμωσε, για να κορυφωθεί κατά την τριετία 1859-1862. Με αφορμή διώξεις εναντίον φιλελεύθερων διανοουμένων, όπως ο Αλεξ. Σούτσος (Φεβρουάριος 1859), και με ενεργό συμμετοχή της «χρυσής» φοιτητικής νεολαίας της εποχής (…) η αντιπολίτευση κατά του Όθωνα γενικεύτηκε, παρασέρνοντας μια πλειάδα ετερογενών πολιτικών και στρατιωτικών στοιχείων που, για διαφορετικούς λόγους, επιζητούσαν την απομάκρυνση της δυναστείας.
Νίκος Κ. Αλιβιζάτος, Εισαγωγή στην ελληνική συνταγματική ιστορία, σ. 71.

ΘΕΜΑ Β2 :Αντλώντας στοιχεία από τα παρακάτω κείμενα και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε τα προγράμματα και τις αντιλήψεις του Χαρίλαου Τρικούπη και του Θεόδωρου Δηλιγιάννη για την οργάνωση και τη λειτουργία του κράτους.(Π. 2005)
Μονάδες 25
Κείμενα

α. Η αντίθεση ανάμεσα σ' αυτούς τους δυο πολιτικούς δεν μπορούσε να γίνει μεγαλύτερη. Ο Τρικούπης ήταν ένας δυτικόφιλος μεταρρυθμιστής, ανυπόμονος να στερεώσει και να αναπτύξει την Ελλάδα οικονομικά και πολιτικά, πριν εμπλακεί σε ιρρεδεντιστικές( περιπέτειες. Ο Δηλιγιάννης όμως, απόγονος μιας εξέχουσας οικογένειας της Πελοποννήσου ήταν ένας αποφασισμένος υποστηρικτής της «Μεγάλης Ιδέας».
Richard Clogg, «Σύντομη Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας», σελ. 136, εκδόσεις Καρδαμίτσα, Αθήνα 1999.

β.Το πρόγραμμα του κ. Δηλιγιάννη, ως εξηγγέλθη εις την Βουλήν, δύναται να συνοψισθή εις ολίγας λέξεις, θα προσπαθήση, ειρωνεύοντο οι αντίπαλοί του, ο άνθρωπος να καταστρέψη εν διαστήματι ολίγων μηνών ό,τι ανιδρύθη δια τόσων κόπων εν διαστήματι μιας τριετίας, και να διαγράψη εκ του βίου της Ελλάδος μίαν όλην νομοθετικήν περίοδον, την γονιμωτάτην. [...] Είναι γεγονός ότι ο Δηλιγιάννης, ασχολούμενος με καθαρώς μικροκομματικά ζητήματα, ήτο πάντοτε ικανός να ζημιώση το γενικώτερον συμφέρον. [...] Ο θ. Δηλιγιάννης απέβλεπεν εις την πολιτικήν περισυλλογής. Φαίνεται δε ότι μεταξύ των οικονομιών τας οποίας απεφάσισεν ήτο και ο περιορισμός κονδυλίων εξυπηρετούντων κατ' εξοχήν εθνικούς σκοπούς.
Σπ. Β, Μαρκεζίνη, «Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος», τεύχος 5, σελ. 102, «Πάπυρος Πρεςς Ε.Π.Ε.»> Αθήνα 1966.

Καλή Επιτυχία!
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ

ΟΜΑΔΑ Α

Α. 1. Τι γνωρίζετε για τα δάνεια που παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα μετά το 1917 αλλά και για τις επιπτώσεις που προκάλεσε αυτή η δανειοδότηση στο εσωτερικό της χώρας μέχρι και τη Μικρασιατική καταστροφή;
15 ΜΟΝΑΔΕΣ

Α. 2. Να περιγράψετε τις συνέπειες που προκάλεσαν στην ελληνική κοινωνία οι Βαλκανικοί πόλεμοι και την κατάσταση που βρισκόταν η Ελλάδα στις παραμονές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
10 ΜΟΝΑΔΕΣ

Α. 3. Στον παρακάτω πίνακα να αντιστοιχίσετε τα γράμματα της στήλης Α με τους αριθμούς της στήλης Β΄.
Στήλη Α΄ Στήλη Β΄
α. Πάουερ 1. Διεθνείς Συναλλαγές στο εμπόριο
β. Ούλεν 2. Εταιρία Ύδρευσης
γ. Κλήριγκ 3. Ηλεκτρική Εταιρία
δ. Φεντερασιόν 4. Εργατική πολυεθνική οργάνωση
4 ΜΟΝΑΔΕΣ
Α. 4. α. Να γράψετε το γράμμα της σωστής απάντησης:
• Η Τράπεζα της Ελλάδος ανέλαβε:
α. τη χορήγηση δανείων
β. την έκδοση χαρτονομίσματος
γ. την αγορά χρυσού από το εξωτερικό
δ. τον έλεγχο των άλλων τραπεζών.

β. Αφού επιλέξτε τη σωστή απάντηση, αναπτύξτε σύντομα τις συνέπειες που επέφερε στην ελληνική οικονομία η λειτουργία της Τράπεζας της Ελλάδας.
6 ΜΟΝΑΔΕΣ

Α. 5. Ποιες προσπάθειες κατέβαλε η ελληνική κυβέρνηση για να αποτρέψει την οικονομική κρίση του 1932 και πώς επέδρασε η κρίση αυτή στο εξωτερικό εμπόριο της χώρας;
15 ΜΟΝΑΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ Β
Β. 1. ΠΗΓΗ 1
Ελάχιστα καινούργια εργοστάσια υπάρχουν. Θα µιλήσουµε γι’αυτά παρακάτω. ∆ίπλα σε αυτά τα σύγχρονα εργοστάσια συναντάµε ακόµα κλώστριες, υφαντουργούς και τεχνίτες µε λίγα εργοστάσια των οποίων η εργασία είναι περίπου αποκλειστικά χειρωνακτική. Εργάζονται για ατελείωτες ώρες µέσα σε θλιβερά σκοτεινά κτίρια,όπου δεν βρίσκουν ούτε έστω θέση για να κάτσουν ,ή χώρους υγιεινής.Το βράδυ φεύγουν από την εργασία τους µε τα χέρια βρώµικα για να ξαναέρθουν το επόµενο πρωί ,στην ίδια ακριβώς κατάσταση , να ξαναρχίσουν τη δουλειά τους.
Η σκοτεινή και νοσηρή ατµόσφαιρα µέσα στην οποία µοχθούν για ώρες ,δεν ανταµείβεται µε κανενός είδους άνεση στην οικογενειακή τους ζωή .Η αξιολύπητη και αρρωστηµένη όψη πολλών εργατών αποδεικνύει τον υπερβολικά σκληρό µόχθο που επιβάλλεται σ’αυτούς. Ο λαµπρός ήλιος της Ελλάδος σπάνια διεισδύει σ’ αυτά τα ανθυγιεινά εργοστάσια, ιδιαίτερα σε αυτά των Τρικάλων και της Καλαµάτας, όπου ο αέρας δεν βρίσκει έστω και µία διέξοδο για να ανανεώσει τη χαλασµένη ατµόσφαιρα των χώρων όπου παρασκευάζονται τρόφιµα, όπως ψωµί ,ζυµαρικά, ελαιόλαδο ή σταφίδες, ταυτόχρονα µε άλλα είδη.
Η εργάσιµη ηµέρα στην Ελλάδα είναι µεγάλη, µακρύτερη από οποιουδήποτε αλλού. Κανείς εργάτης δεν φαντάζεται τα καλά και ευεργετικά που θα έφερνε η ηµέρα των οκτώ εργάσιµων ωρών .∆εν γνωρίζουν παρά την εργάσιµη των δέκα,το λιγότερο, ενώ συνήθως η εργασία τους διαρκεί 12 ή 14 ώρες,χωρίς κανενός είδους επίδοµα ή επιπλέον αµοιβή .Οι απεργίες ήταν πρακτικά άγνωστες µέχρι το 1909.Οι µόνες αξιοµνηµόνευτες απεργιακές κινητοποιήσεις που έλαβαν χώρα από τότε ήταν τρεις και αφορούσαν την πρωτεύουσα.Αλλά το κοινό έδωσε ελάχιστη προσοχή σ’αυτές τις φασαρίες και οι απεργοί έκριναν ότι οι προσπάθειές τους τους κόστιζαν ακριβά .∆εν ξαναδοκίµασαν από τότε.
Τα σωµατεία έκαναν προόδους εδώ και µερικά χρόνια και σχεδόν όλες οι βιοµηχανίες έχουν τις ενώσεις και τις αδελφότητές τους...Οι γυναίκες δεν γίνονται δεκτές ως µέλη των σωµατείων .
∆εν υπάρχει νόµος στην Ελλάδα που να υποχρεώνει τους εργοδότες να αποζηµιώσουν τους εργάτες που έπεσαν θύµατα ατυχήµατος,και οι ίδιοι οι εργάτες είναι πολύ φτωχοί ώστε να ασφαλιστούν για τους κινδύνους.Σε µερικές περιπτώσεις ο ιδιοκτήτης αναλαµβάνει να συνδράµει µε έξοδά του τους εργαζόµενους σε αυτόν ή να τους πληρώσει τους µισθούς που έχασαν εξαιτίας κάποιας αρρώστειας.Οι Έλληνες είναι από τη φύση τους είναι καλοί και φιλεύσπλαχνοι...
Η κυβέρνηση οφείλει να εκδώσει έναν ειδικό νόµο για την παιδική εργασία.Σε πολλά εργοστάσια,ιδιαίτερα στη Θεσσαλία, την Αρκαδία και τη Μεσσηνία, ξαφνιάστηκα απο τη µικρή ηλικία των παιδιών που τα ανάγκαζαν να εργαστούν, αγόρια 8 έως 10 χρόνων και κορίτσια 6 ή 7 χρόνων. Οι αµοιβές τους, αν και είναι ελάχιστες, είναι καλοδεχούµενες από τις οικογένειές τους,γιατί συµπληρώνουν το πενιχρό οικογενειακό εισόδηµα. ∆εν είναι όµως αξιοθρήνητο να σκέφτεται κανείς ότι τόσο µικρά παιδιά εργάζονται έγκλειστα για 10 ή 12 ώρες σε τέτοια ατµόσφαιρα και µε τέτοιους όρους εργασίας ;
( Percy Martin, La Grece nouvelle,Paris,Libraire orientale et americaine,1913,σ.176- 177).

1. Αφού µελετήσετε το παραπάνω παραθέµα να παρουσιάσετε τις συνθήκες εργασίας στα ελληνικά εργοστάσια.
25 ΜΟΝΑΔΕΣ
Β. 2. ΠΗΓΗ 1
Οι πρόσφυγες
Η προσφυγιά κίνησε κι απλώθηκε σ’ ολόκληρη την έκτασή της Ελλάδας, σαν το ποτάµι που ξεχείλισε και έχασε τη στράτα του, σαν το πεινασµένο κοπάδι ν’ αναζητάει βοσκή. Οι καταυλισµοί και οι περιµαντρωµένοι χώροι δεν τη χωρούσαν πια και δεν την κρατούσαν. Ενάµισυ εκατοµµύριο πεινασµένα στόµατα... Ενάµισυ εκατοµµύριο φτηνά χέρια... Ενάµισυ εκατοµµύριο διψασµένοι άνθρωποι για δουλειά, για γαλήνη, για ελπίδα, τριγυρνούσαν στους δρόµους της Ελλάδας µε τα χέρια στις τσέπες της ανέχειας! Έβγαλε ο πρόσφυγας τη ζωή του στον πλειστηριασµό της φτήνιας όσο-όσο. Για ένα µεροκάµατο στο εργοστάσιο. Για µια χούφτα καλαµπόκι στα χωράφια... Κι ήταν κι άλλες χιλιάδες που τράβηξαν κατά τα έλη, ατέλειωτα έλη και µιλιούνια κουνούπια. Είχαν γίνει οι άνθρωποι σαν την κίτρινη φυλή. Σωστοί κούληδες. Και τα «εγγειοβελτιωτικά έργα και η αποξήρανσις των ελών» κουδούνιζαν σε κάθε εκλογική περίοδο, το ίδιο κούφια κι άκαρπα όπως και η «αστική αποκατάστασις των προσφύγων».
Διδώ Σωτηρίου, Οι νεκροί περιµένουν.
[Πηγή: Ιστορία νεότερη και σύγχρονη, τεύχος Γ΄, Γ΄ Λυκείου, σ. 197]
ΠΗΓΗ 2
Αντιµετώπιση του προβλήµατος Αποκατάστασης των Προσφύγων από το κράτος
Στην Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων το ελληνικό δηµόσιο παραχώρησε εκτάσεις 5.000.000 στρεµµάτων, αξίας 13.000.000 λιρών περίπου για να πραγµατοποιήσει το έργο της αποκαταστάσεως. Οι εκτάσεις αυτές προέρχονταν από τις ακόλουθες πηγές: 1) δηµόσιες γαίες, 2) απαλλοτριώσεις και επιτάξεις ιδιωτικών γαιών βάσει και της αγροτικής µεταρρυθµίσεως και 3) ιδιοκτησίες των µουσουλµάνων που µεταφέρθηκαν στην Τουρκία.
Για να ενισχυθούν οι προσφυγικές οικογένειες της υπαίθρου η επιτροπή και η κυβέρνηση διένειµαν πάνω από 245.000 ζώα και µεγάλες ποσότητες γεωργικών εργαλείων. Τα 2/3 των εξόδων της επιτροπής δαπανήθηκαν στη Μακεδονία µε αποτέλεσµα να αναζωογονηθεί το τµήµα αυτό της Ελλάδος σε τέτοιο βαθµό, ώστε σύµφωνα µε τις εντυπώσεις του John Campell1 το 1930, δυσκολευόταν κανείς να αναγνωρίσει το έρηµο τόπο του 1923 -«εκεί που προηγουµένως έβλεπες τεράστιες ακαλλιέργητες εκτάσεις υπάρχουν σήµερα χωριά που ανθούν, γεµάτα ζώα και µε φανερά τα σηµάδια της ανέσεως, και σε µερικές περιπτώσεις της ευµάρειας ... Τα αποτελέσµατα αυτά οφείλονται κυρίως στο θάρρος, την ενεργητικότητα, την εργατικότητα και τη δεκτικότητα σε νέες ιδέες που χαρακτηρίζουν και την πλειοψηφία των προσφύγων».
Ωστόσο, αν η εγκατάσταση των προσφύγων σε αγροτικές περιοχές, που αποτέλεσε και το κύριο έργο της Ε.Α.Π. και απορρόφησε το µεγαλύτερο µέρος των πόρων που διέθετε, πραγµατοποιήθηκε µε αρκετή επιτυχία, η εγκατάσταση στα αστικά κέντρα παρουσίασε πολύ µεγαλύτερες δυσχέρειες ...
Η εγκατάσταση στα αστικά κέντρα στοίχισε στην Ε.Α.Π. το 1/5 από ό,τι οι αγροτικές εγκαταστάσεις στο τέλος του 1929 η επιτροπή είχε κτίσει 27.000 περίπου κατοικίες σε 125 νέους συνοικισµούς και το κράτος 25.000 κατοικίες, χωρίς να λυθεί το πρόβληµα της άθλιας διαβιώσεως σε αυτοσχέδιες τσίγγινες παράγκες 30.000 περίπου προσφυγικών οικογενειών. ...»
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόµος ΙΕ΄, σ.302.
ΠΗΓΗ 3
Η δεκαετία των πολέµων ανάµεσα στα 1912 και 1922 είχε αναστατώσει την οικονοµία της Παλαιάς Ελλάδας. Η χώρα δεν είχε το χρόνο να αναπτύξει τα φτωχά, αλλά εν δυνάµει πλούσια εδαφικά της κέρδη. Η µαζική εισροή προσφύγων συνέβη σε µια περίοδο που τα ελληνικά δηµόσια οικονοµικά βαρύνονταν από στρατιωτικά έξοδα και που η Ελλάδα ήταν αποκλεισµένη από τις χρηµαταγορές της Ευρώπης. Ήταν φανερό ότι η οικονοµική ανασυγκρότηση µπορούσε να χρηµατοδοτηθεί µόνο µε τον εξωτερικό δανεισµό. Η διαδικασία ξεκίνησε µε το πρσφυγικό δάνειο του 1924 από την Κοινωνία των Εθνών και συνεχίστηκε, µετά το διάλειµµα του Πάγκαλου, µε περαιτέρω διαπραγµατεύσεις µεταξύ της Κ.Τ.Ε. και των ελληνικών αρχών, καταλήγοντας σε µαζικές εισαγωγές ξένου κεφαλαίου και τεχνικής βοήθειας, από το 1928 και µετά.
Mark Mazower, Οικονοµική πολιτική στην Ελλάδα, 1932-1936

Αφού µελετήσετε τα παραθέµατα και λάβετε υπόψη τις σχετικές πληροφορίες του βιβλίου σας:
α) Να παρουσιάσετε τις ενέργειες στις οποίες προέβη το ελληνικό κράτος για να αντιµετωπίσει το πρόβληµα της αποκατάστασης των προσφύγων.
β) Να εκτιµήσετε την αποτελεσµατικότητα των ενεργειών αυτών.
25 ΜΟΝΑΔΕΣ

Καλή Επιτυχία.
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ Η ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΟΜΑΔΑ Α.

Α 1. Αντιστοιχίστε τα στοιχεία της στήλης Α με τα στοιχεία της στήλης Β.

ΣτήληΑ Στήλη Β
α. Ανάληψη καθηκόντων από τον Πρίγκηπα Γεώργιο στην Κρήτη 1. 10 Μαρτίου 1905
β. Κήρυξη επανάστασης στη Θέρισο 2. 9 Δεκεμβρίου 1898
γ. Ανάληψη καθηκόντων από τον Αλέξανδρο Ζαίμη 3. 18 Σεπτεμβρίου 1906
4. Πολιτοφυλακή της Κρήτης
5. Νόμος «Περί Ιδρύσεως Σώματος Δημοφρουρών»
6. Διάταγμα «Περί Συγκροτήσεως της Κρητικής Συνελεύσεως»

6 ΜΟΝΑΔΕΣ


Α.2. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις τοποθετώντας (Σ) για κάθε σωστή απάντηση και (Λ) για κάθε λάθος απάντηση.

α. Ο Οργανικός Νόμος του 1900 πρόβλεπε την αυτονομία της κρητικής εκκλησίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο
β. Ένα από τα αίτια της εσωτερικής κρίσης στην Κρήτη ήταν και οι υπερεξουσίες που έδινε το Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας στον Ύπατο Αρμοστή.
γ. Ακόμη και αντίπαλοι του Βενιζέλου προσχώρησαν στην επανάσταση της Θέρισου.
δ. Ο Πρίγκιπας Γεώργιος αντέδρασε μετά την επανάσταση της Θερίσου ιδρύοντας στρατιωτική δύναμη από ιταλούς αξιωματικούς και υπαξιωματικούς (καραμπινιέροι).
ε. Η συμφωνία των Μεγάλων Δυνάμεων με το Βενιζέλο υπογράφτηκε στο Φρούριο του Φιρκά στις 14 Αυγούστου 1906.
στ. Στις 30 Μαΐου 1913 κηρύχθηκε επίσημα η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

6 ΜΟΝΑΔΕΣ


Α.3. Να παρουσιάσετε το έργο της πρώτης κυβέρνησης της Κρητικής Πολιτείας σε ζητήματα οικονομίας, ασφάλειας, εκπαίδευσης, δημόσιας υγείας και ειδικότερα στο ζήτημα των σχέσεων της τοπικής εκκλησίας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
18 ΜΟΝΑΔΕΣ

Α.4. Να επισηµάνετε τις συνέπειες του επαναστατικού κινήµατος του Θερίσου (1905) στην εξέλιξη του Κρητικού ζητήµατος.
10 ΜΟΝΑΔΕΣ

Α.5. α) Ποια πολιτική ακολούθησε ο Ελ. Βενιζέλος, ως πρωθυπουργός της Ελλάδας, στο Κρητικό ζήτηµα;
β) Ποιες αντιδράσεις προκάλεσε στην Κρήτη η πολιτική αυτή;
10 ΜΟΝΑΔΕΣ

ΟΜΑΔΑ Β.

Β. 1
ΠΗΓΗ 1
Ο Βενιζέλος και το Κρητικό Σύνταγµα του 1899
Απόσπασµα από επιστολή του Ελ. Βενιζέλου της 12ης Φεβρουαρίου του 1906 στον Α. Βορεάδη
«Όλοι είχοµεν πλανηθή επιζητήσαντες … την υπέρµετρον ενίσχυσιν του ανεύθυνου παράγοντος προς περιορισµόν του κοινοβουλευτισµού, εις ον αποδίδοµεν … την εθνικήν γυµνότητα, ην απεκάλυψεν ο πόλεµος του 1897. Η ευθύνη δε εµού είναι µεγαλυτέρα ως επιδράσαντος πλειότερον εις την σύνταξιν του συντηρητικού πολιτεύµατος το 1889».
ΙΑΧ, Αρχείο Θερίσου, 18/4
ΠΗΓΗ 2
Ο συντηρητικός χαρακτήρας του Κρητικού Συντάγµατος του 1899
Σύµφωνα µε µια θεωρία, το σύνταγµα (σηµ.: του 1899) είχε συντηρητικό χαρακτήρα επειδή ο λαός της Κρήτης - και τα δεκαέξι µέλη της συντακτικής επιτροπής - πίστευε ότι µια εκτελεστική εξουσία µε ενισχυµένες αρµοδιότητες και απαλλαγµένη από κοινοβουλευτικούς περιορισµούς και επεµβάσεις βραχυπρόθεσµα θα συνέβαλε πιο αποτελεσµατικά στην επίλυση των πολιτικών προβληµάτων του νησιού … Οι συντάκτες της τελικής µορφής του σχεδίου του συντάγµατος δεν θεωρούσαν οριστικό το καθεστώς της αυτονοµίας, αφού δεν ικανοποιούσε τις εθνικές προσδοκίες των Κρητών. Η αρµοστεία αντιπροσώπευε γι’ αυτούς ένα σύντοµο µεταβατικό στάδιο, το προοίµιο της ένωσης της Κρήτης µε την Ελλάδα. Με την αντίληψη αυτή ως προϋπόθεση των συνταγµατικών τους επιλογών, τα µέλη της επιτροπής ενίσχυσαν τις σχεδόν µοναρχικές εξουσίες του προσωρινού ηγέτη της Κρήτης, για να διευκολύνουν τη γρήγορη επίλυση των εσωτερικών προβληµάτων του τόπου τους και να αποκλείσουν τις πιθανές τραγικές συνέπειες (όπως η ήττα της Ελλάδας στον πόλεµο του 1897) που µπορούσαν να έχουν οι τυχόν εκτροπές των εκλεγµένων εθνικών αντιπροσώπων από τα πλαίσια της κοινοβουλευτικής δεοντολογίας.
Λ. Μακράκη, Ελευθέριος Βενιζέλος, ό.π., σσ. 382-383

Λαµβάνοντας υπόψη τα παραθέµατα και τις ιστορικές σας γνώσεις να απαντήσετε τα παρακάτω ερωτήματα:
α) Ποια στοιχεία υποδηλώνουν το συντηρητικό χαρακτήρα του Κρητικού Συντάγµατος του 1899;
β) Να προσδιορίσετε τα κριτήρια βάσει των οποίων η συντακτική επιτροπή προχώρησε στη διαµόρφωση του συγκεκριµένου Συντάγµατος.

25 ΜΟΝΑΔΕΣ

Β.2.
ΠΗΓΗ 1
Ο Βενιζέλος υπέρ της σταδιακής πορείας προς την ενωτική λύση
Η πίστη στην ενωτική αναγκαιότητα είχε σφραγίσει την πολιτική δράση και την αγωνιστική συµµετοχή του Ελ. Βενιζέλου στην κοινοβουλευτική ζωή και την επαναστατική αναταραχή της γενέτειράς του …
Η προσήλωση όµως του Κρητικού ηγέτη στην ενωτική ιδέα, ενιαία συνισταµένη του πολιτικού προγράµµατος όλων των κοµµατικών µερίδων της Μεγαλονήσου, δε συµβάδιζε πάντοτε µε την υιοθέτηση µιας ταυτόσηµης τακτικής στην προβολή της κοινής εθνικής επιδιώξεως … Η διπλωµατική στρατηγική του Βενιζέλου κατέτεινε στην εξασφάλιση των προϋποθέσεων που θα επέτρεπαν τη δυναµική προσαρµογή στον αδυσώπητο διεθνή ανταγωνισµό. Το 1896, δε δίστασε να υποστηρίξει την αρχή ότι τα µικρά έθνη όχι µόνο έχουν συµφέρον να αποφεύγουν τη σύγκρουση µε τις Μεγάλες Δυνάµεις, αλλά και να προσαρµόζονται στις περιστάσεις και να επιδιώκουν την εκπλήρωση των εθνικών τους διεκδικήσεων κατά στάδια. Η πεποίθηση στη µακροπρόθεσµη αποδοτικότητα των συµµαχικών δεσµών µε τις ισχυρές ναυτικές δυνάµεις της Μεσογείου, και ιδιαίτερα τα µεγάλα δηµοκρατικά έθνη της .. Ευρώπης, σε συνδυασµό µε την πίστη στην ανάγκη της εσωτερικής οργανώσεως και ενδυναµώσεως του έθνους αποτέλεσε έκτοτε τη βασική συνισταµένη της διπλωµατικής δράσεως του Κρητικού ηγέτη.
Κάτω από την επίδραση των γενικών αυτών καθοριστικών κριτηρίων, ο σύµβουλος της δικαιοσύνης (: Βενιζέλος) εισηγήθηκε εµπιστευτικά στον ύπατο αρµοστή (πρίγκιπα Γεώργιο) το καλοκαίρι ήδη του 1900 τη διπλωµατική µεθόδευση της σταδιακής εξελίξεως προς την ενωτική λύση.
Ο ύπατος αρµοστής, φορέας των εντολών της Αυλής των Αθηνών, µε τη συγκατάθεση πάντοτε και της ελληνικής κυβερνήσεως, απέκρουσε τη συµβιβαστική εξελικτική διαδικασία και επιδίωκε περισσότερο να καταστήσει αβάσταχτη την πίεση από τις εσωτερικές συνθήκες, µε την ελπίδα να εκβιάσει την ταχύτερη κατά το δυνατό συγκατάνευση των ευρωπαϊκών Δυνάµεων στην ενωτική λύση.
Ι.Ε.Ε., τόµος Ι.΄, σ. 201

ΠΗΓΗ 2
Η διάσταση ανάµεσα στον πρίγκιπα Γεώργιο και τον Ελευθέριο Βενιζέλο
Ο πρίγκιπας Γεώργιος, έχοντας την αντίληψη ότι η άσκηση της εξωτερικής πολιτικής της Κρήτης ήταν αρµοδιότητα της ελληνικής µοναρχίας, ανέλαβε µόνος τη µεθόδευση της προσάρτησης της Μεγαλονήσου στη µητέρα πατρίδα χωρίς να συµβουλευτεί τους υπουργούς του για τις ενδεδειγµένες ενέργειες και διαπραγµατεύσεις. Η πρωτοβουλία του είχε τη µορφή προσωπικών συζητήσεων µε τον τσάρο της Ρωσίας και απευθείας διαπραγµατεύσεων µε τους υπουργούς Εξωτερικών της Ρωσίας, της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Ιταλίας. Ο Βενιζέλος θεώρησε πρόωρες τις ενέργειες του ύπατου αρµοστή, κρίνοντας ότι η κρητική κυβέρνηση ήταν ασταθής και τα συνταγµατικά θεµέλια ασαφή. Πίστευε και υποστήριζε την ανακήρυξη της Κρήτης σε ανεξάρτητο πριγκιπάτο ως τελευταίο στάδιο για τη νοµότυπη πραγµατοποίηση της ένωσής
της µε την Ελλάδα.
Είναι βέβαιο ότι ο πρίγκιπας, όπως και ο περισσότερος κόσµος της εποχής εκείνης, δεν κατανόησε το γεγονός πως ήταν δυνατό να υπάρχουν διαφορετικές µεθοδεύσεις για την πραγµατοποίηση της ένωσης δεν ήταν η επίπλαστη η εναντίωσή του στον Βενιζέλο. Ο αυταρχικός πρίγκιπας δεν ήταν ικανός να αντιληφθεί τη λεπτή διαφορά µεταξύ της δεσποτικής διακυβέρνησης µε ξένη κηδεµονία και, από την άλλη µεριά, της πλήρους αυτονοµίας, χωρίς ξένες επεµβάσεις και µε κυβερνήτη διορισµένο από την ελληνική κυβέρνηση που υποστήριζε ο Βενιζέλος ως ασφαλέστερη µεθόδευση για την απώτερη επίτευξη του ενωτικού σκοπού …
Ο πρίγκιπας Γεώργιος είχε την πεποίθηση ότι οποιαδήποτε λύση του Κρητικού θα προερχόταν από τις Μεγάλες Δυνάµεις και κατά τη γνώµη του, οι πολιτικοί παράγοντες της Κρήτης ήταν άσχετοι µε το θέµα, αν όχι επιζήµιοι … Στάθηκε αδύνατο γι’ αυτόν να αντιληφθεί τη σηµασία της πολιτικής κινητοποίησης των ίδιων των Κρητικών, καθώς και την εύλογη απαίτησή τους να αποκτήσουν τον έλεγχο της τύχης τους µετά από αιώνες αγώνων κατά των Τούρκων κυριάρχων.
Λ. Μακράκη, Ελευθέριος Βενιζέλος, ό.π., σς. 397-403

Με αφετηρία τα παραθέµατα και τις πληροφορίες του βιβλίου σας να απαντήσετε
α) για τη διάσταση των απόψεων µεταξύ του πρίγκιπα Γεωργίου και του Ελ. Βενιζέλου όσον αφορά τη διαχείριση του εθνικού ζητήµατος της ένωσης της Κρήτης µε την Ελλάδα.
β) για τα κριτήρια που επέδρασαν στη διαµόρφωση των διισταµένων απόψεων στο ουσιώδες αυτό ζήτηµα.
25 ΜΟΝΑΔΕΣ

Καλή επιτυχία.
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ

(Θουκυδίδης)
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Οἱ δὲ ξυλλεγέντες τῶν ἐν τῇ ξυνωμοσίᾳ, ὥσπερ καὶ τὸ πρῶτον αὐτοῖς ἐδόκει, τά τε παρόντα ἐδέχοντο καὶ ἐς τὰς Ἀθήνας πρέσβεις Πείσανδρον καὶ ἄλλους παρεσκευάζοντο πέμπειν, ὅπως περί τε τῆς τοῦ Ἀλκιβιάδου καθόδου πράσσοιεν καὶ τῆς τοῦ ἐκεῖ δήμου καταλύσεως καὶ τὸν Τισσαφέρνην φίλον τοῖς Ἀθηναίοις ποιήσειαν. γνοὺς δὲ ὁ Φρύνιχος ὅτι ἔσοιτο περὶ τῆς τοῦ Ἀλκιβιάδου καθόδου λόγος καὶ ὅτι Ἀθηναῖοι ἐνδέξονται αὐτήν, δείσας πρὸς τὴν ἐναντίωσιν τῶν ὑφ' αὑτοῦ λεχθέντων μή, ἢν κατέλθῃ, ὡς κωλυτὴν ὄντα κακῶς δρᾷ, τρέπεται ἐπὶ τοιόνδε τι. Πέμπει ὡς τὸν Ἀστύοχον τὸν Λακεδαιμονίων ναύαρχον ἔτι ὄντα τότε περὶ τὴν Μίλητον κρύφα ἐπιστείλας ὅτι Ἀλκιβιάδης αὐτῶν τὰ πράγματα φθείρει Τισσαφέρνην Ἀθηναίοις φίλον ποιῶν, καὶ τἆλλα πάντα σαφῶς ἐγγράψας· ξυγγνώμην δὲ εἶναι ἑαυτῷ περὶ ἀνδρὸς πολεμίου καὶ μετὰ τοῦ τῆς πόλεως ἀξυμφόρου κακόν τι βουλεύειν.





ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Ερώτημα 1
Να μεταφραστεί το χωρίο «γνοὺς δὲ ... σαφῶς ἐγγράψας·» (Θουκυδίδης 8.49-50.2)

Ερώτημα 2
Να αναγνωριστούν όλες οι δευτερεύουσες προτάσεις στο χωρίο που μεταφράσατε και να αιτιολογηθεί η έγκλιση εκφοράς τους.

Ερώτημα 3
«γνοὺς δὲ…….. ἢν…….. τοιόνδε τι. Ν’ αναγνωριστεί ο υποθετικός λόγος της ημιπεριόδου






Ερώτημα 4
Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση:

• Στη φράση "βάλανοι θαυμάσιαι τοῦ μεγέθους" η γενική τοῦ μεγέθους είναι:

α) αντικειμενική
β) της αιτίας
γ) της αξίας
δ) της ιδιότητας

• Στην πρόταση "Ὕστερον δὲ μετέμελεν τοῖς Ἀθηναίοις" η δοτική τοῖς Ἀθηναίοις είναι:

α) του ενεργούντος προσώπου
β) του κρίνοντος προσώπου
γ) της συνοδείας
δ) αντικείμενο του μετέμελεν

• Στην πρόταση "πόσου πρίωμαί σοι τὰ χοιρίδια" η δοτική σοι είναι:

α) αντικειμενική
β) χαριστική
γ) της αναφοράς
δ) κτητική


Γραμματικές παρατηρήσεις


1. ξυλλεγέντες : Ν’ αντικατασταθεί χρονικά ό τύπος.Να κλιθεί η μετοχή στο θηλυκό γένος
2. τρέπεται / ποιήσαν : Να αντικατασταθούν εγκλιτικά οι τύποι
3. (τὸ) πρῶτον / κακόν : Να γραφούν οι άλλοι βαθμοί στο ίδιο τύπο.
4. γνούς / δρᾷ : Να κλιθεί η προστακτική στο χρόνο που βρίσκονται.
5. ἑαυτῷ / τι / ἐναντίωσιν : Να κλιθούν στον άλλο αριθμό



το παρόν διαγώνισμα ελαφρώς διασκευασμένο δόθηκε στον
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ(ΑΣΕΠ) ΕΤΟΥΣ 2002 το Σάββατο 7-12-2002
ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
«Γνωστικό Αντικείμενο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία»


Δημοσθένους Ἐρωτικός 33 – 35
1. Πολλά δ’ ἔχων ἔτι περί σοῡ διελθεῑν, αὐτοῡ καταλύσειν μοι δοκῶ τόν ἔπαινον, δεδιώς μη καθ’ ὑπερβολήν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ὑπέρ σοῡ διαλέγεσθαι δόξω∙ τοσοῡτον γαρ ὡς ἔοικεν ἡ τῶν λόγων δύναμις ἔλαττον ἔχει τῆς ὂψεως, ὥστε τοῑς μέν ὁρατοῑς οὐδείς ἀπιστεῑν ἀξιοῑ, τούς δε τούτων ἐπαίνους οὐδ’ ἄν ἐλλείπωσιν ἀληθεῑς εἶναι νομίζουσιν. Παυσάμενος οὖν περί τούτων, ἤδη πειράσομαι σοι συμβουλεύειν ἐξ ὧν ἐντιμότερον ἔτι τόν σαυτοῡ βίον καταστήσεις. Βουλοίμην δ’ ἄν σε μη πάρεργον ποιήσασθαι το προσέχειν τόν νοῡν τοῑς μέλλουσιν ῥηθήσεσθαι, μηδ’ ὑπολαμβάνειν τοῡθ’, ὡς ἄρ’ ἐγώ τούτοις κέχρημαι τοῑς λόγοις οὐ τῆς σῆς ὠφελίας ἕνεκα, ἀλλ’ ἐπιδείξεως ἐπιθυμῶν, ἵνα μήτε διαμάρτῃς τῆς ἀληθείας.



ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ἔχω + τελ. απρμφ. = μπορώ να
διέρχομαι= μιλώ διεξοδικά
καταλύω= τελειώνω, σταματώ
δέδοικα= φοβάμαι
καθ’ ὑπερβολήν= υπερβολικά
φύσις= χαρακτήρας
διαλέγομαι= συζητώ
ὡς ἔοικεν= όπως φαίνεται
ἔλαττον ἔχω= είμαι κατώτερος
ὂψη= πραγματικότητα
ἀπιστέω – ῶ= δεν πιστεύω
ἐλλείπω= υστερώ
πάρεργον= ασήμαντο
προσέχω τον νοῡν τινί= έχω στραμμένη την προσοχή μου σε κάτι
ὑπολαμβάνω + ειδ. απρμφ. = θεωρώ ότι
διαμαρτάνω τῆς ἀληθείας= αποφεύγω την αλήθεια


ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Να μεταφραστεί το παραπάνω κείμενο.
Μονάδες 20
Β. Να γραφεί ό,τι ζητείται
1. ἔπαινον: δοτική ενικού και γενική πληθυντικού.
2. ὂψεως: κλητική δύο αριθμών.
3. πάρεργον, ἐπιδείξεως: ονομαστική και γενική πληθυντικού αριθμού.
4. πολλα, ἔλαττον, ἀληθεῑς: παραθετική αντικατάσταση των τύπων.
5. σαυτοῡ: γενική και αιτιατική πληθυντικού αριθμού.
Μονάδες 5
Γ. Να γράψετε για τα παρακάτω ρήματα:
1. ἔχων: δεύτερο ενικό, προστακτικής β΄ αορίστου.
2. ἀξιοῑ: να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση του τύπου.
3. καταστήσεις: χρονική αντικατάσταση του τύπου στην άλλη φωνή.
4. διαμάρτῃς: κλίση προστακτικής, ίδιου χρόνου.
5. κέχρημαι: εγκλιτική αντικατάσταση στο γ΄ ενικό πρόσωπο ενεστώτα.
6. ῥηθήσεσθαι: χρονική αντικατάσταση του τύπου
Μονάδες 6
Δ.1. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω όρων του κειμένου.
δεδιώς, τούτων, πάρεργον, τοῑς μέλλουσιν, τοῡθ’.
Μονάδες 3
2. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω προτάσεων του κειμένου (εισαγωγή, εκφορά, συντακτικός ρόλος)
• μη καθ’ υπερβολήν ... δόξω.
• ἐξ ὧν ... καταστήσεις.
Μονάδες 3



2. Πῶς ἂν τις ἢ δίκην καλῶς δικάσαι ἢ ἀνθρώπους κατά τρόπον κρῑναι δύναιτο, μη ἀμφοτέρων τῶν ἀντιδίκων ἀκούσας; Τους γάρ λόγους παραβαλλομένους, ὥσπερ την πορφύραν και το χρυσίον, ἔλεγε ἂμεινον κρίνεσθαι. Ἒδει ἢ τινός ἕνεκεν ἢ χρόνον ἀμφοτέροις δίδοσθαι τοῑς ἀντιδίκοις, ἢ ὀμνύειν τους δικαστάς ἀκροάσασθαι ὁμοίως ἀμφοτέρων, εἰ μη ὑπελάμβανεν ὁ νομοθέτης τάς δίκας δικαιότερον ἂν και βέλτιον κρίνεσθαι ὑπό τῶν δικαστῶν; Συ δε μοι δοκεῑς οὐδέ τοῡτο το ὑπό τῶν πολλῶν ἀνθρώπων λεγόμενον ἀκηκοέναι. Το ποῑον; Ἒφη. «Μηδέ δίκην δικάσης, πριν ἀμφοῑν μῡθον ἀκούσῃς»
Πλάτων Δημόδοκος 382 – 383 α-β

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ἀμφότεροι= και οι δύο
παραβάλλομαι= συγκρίνομαι
χρυσίον= το χρυσάφι
τίνος ἕνεκεν= για ποιο λόγο
ὀμνύω= ορκίζομαι
ἀκροάομαι – ῶμαι τινός= ακούω κάποιον
ὑπολαμβάνω + ειδ. απρμφ.= νομίζω, θεωρώ ότι...
ἀμφοῑν (δυικός αριθμός του ἀμφω)= και οι δυο
μῡθος= λόγος


ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Να μεταφραστεί το παραπάνω κείμενο.
Μονάδες 20
Β. Να γραφεί ό,τι ζητείται.
1. χρυσίον, δικαστάς: να γραφεί η γενική και δοτική δύο αριθμών.
2. ἀντιδίκων: κλίση ουσιαστικού στους δυο αριθμούς.
3. τίνος: γραμματική αναγνώριση του τύπου και κλίση του στους δυο αριθμούς.
4. καλῶς, δικαιότερον: να γίνει παραθετική αντικατάσταση των τύπων.
5. πολλῶν: κλίση ίδιου γένους, ίδιο βαθμό και στους δυο αριθμούς.
Μονάδες 7
Γ. Να γραφούν οι τύποι των παρακάτω ρημάτων.
1. δικάσαι: απαρέμφατο ίδιου χρόνου, άλλη φωνή.
2. παραβαλλομένους, κρίνεσθαι: χρονική αντικατάσταση των τύπων.
3. δίδοσθαι: εγκλιτική αντικατάσταση στο γ΄ ενικό, ίδίου χρόνου.
4. ὑπελάμβανεν: χρονική αντικατάσταση τα απαρέμφατα του ρήματος.
5. Ἒφη: κλίση προστακτικής, απαρέμφατο και μετοχές στον ενεστώτα.
Μονάδες 7
Δ. 1. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω όροι του κειμένου.
ἀκούσας, το χρυσίον, το λεγόμενον, ἀμφοῑν.
2. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των προτάσεων του κειμένου (εισαγωγή, εκφορά, συντακτικός ρόλος).
• ὥσπερ την πορφύραν....
• εἰ μη ὑπελάμβανεν.....
• πριν ἀμφοῑν
Μονάδες 6



3. Ὅτι μέν οὗν και ἐν τῷ ἐμπροσθεν χρόνῷ ταῡτα ἐγίγνετο, ῥάδιον γνῶναι∙ φασί δε και τους ἀρίστους και σοφωτάτους μάλιστα ἐθέλειν μεταγιγνώσκειν. Εἰ οὗν δοκοῡμεν εἰκότα λέγειν και ἱκανά τεκμήρια παρέχεσθαι, ὦ ἄνδρες δικασταί, πάσῃ τέχνῃ και μηχανῇ ἐλεήσατε, ὡς ἡμεῑς τῆς μεν διαβολῆς οὕτω μεγάλης οὒσης ἀεί προσεδοκωμεν κρατήσειν μετά τοῡ ἀληθοῦς∙ ὑμῶν δε μηδενί τρόπῳ ἐθελησάντων πεισθῆναι οὐδ’ ἐλπίς οὐδεμία σωτηρίας ἐδόκει ἡμῑν εἶναι∙ ἀλλά πιστεύετε τούτοις ἀληθη λέγειν, οἵ ἄν σιωπῶντες ἐν ἅπαντι τῷ βίῳ παρέχωσι σώφρονας σφᾶς αὐτούς και δίκαιους.
Λυσίου, Υπέρ των Αριστοφάνους χρημάτων 53 - 54

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ῥάδιος= εύκολος
μεταγιγνώσκω= μετανιώνω
τεκμήριον= απόδειξη
μηχανή= μέσο
διαβολή= συκοφαντία
παρέχω ἐμαυτόν σώφρονα και δίκαιον= φαίνομαι συνετός και δίκαιος


ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Να μεταφραστεί το παραπάνω κείμενο.
Μονάδες 20
Β. Να γραφεί ό,τι ζητείται.
1. χρόνῷ : να γραφεί η ίδια πτώση, στον άλλο αριθμό.
2. ἀρίστους: παραθετική αντικατάσταση.
3. μηχανῇ: να γραφεί η γενική και αιτιατική δυο αριθμών.
4. ἀληθοῦς: να γραφεί η ονομαστική και αιτιατική πτώση στον άλλον αριθμό.
5. σφᾶς αὐτούς: να γραφεί η ίδια πτώση στον άλλο αριθμό.
Μονάδες 5
Γ. Να γραφούν οι τύποι των παρακάτω ρημάτων.
1. γνῶναι: απαρέμφατο ιδιου χρόνου, άλλη φωνή.
2. παρέχεσθαι: χρονική αντικατάσταση των τύπων.
3. ἐλεήσατε: εγκλιτική αντικατάσταση στο γ΄ ενικό, ίδίου χρόνου.
4. πεισθῆναι: χρονική αντικατάσταση τα απαρέμφατα του ρήματος.
5. λέγειν: κλίση προστακτικής, απαρέμφατο και μετοχές στον ενεστώτα.
Μονάδες 5
Δ. 1. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω όροι του κειμένου.
μεταγιγνώσκειν, μηχανῇ, ἡμῑν, σώφρονας .
2. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των προτάσεων του κειμένου (εισαγωγή, εκφορά, συντακτικός ρόλος).
• Εἰ οὗν δοκοῡμεν...
• ὡς ἡμεῑς τῆς μεν διαβολῆς....
Μονάδες 10



4. Εἰ δε τις τοῡτο θαυμαζει, ὅτι πολλάκις γέγραπται το συν θεῷ πράττειν, εὖ ἴστω ὅτι ἢν πολλάκις κινδυνέυῃ, ᾗττον τοῡτο θαυμάσεται, και ἢν γε κατανοῇ ὅτι, ὅταν πόλεμος ᾖ, ἐπιβουλεύουσι μεν ἀλλήλοις οἱ ἐναντίοι, ὀλιγάκις δε ἲσασι πῶς ἔχει τα ἐπιβουλευόμενα. Τα οὖν τοιαῡτα οὐδ’ ὅτῳ συμβουλεύσεται τις οἷον τε εὐρεῖν πλην θεῶν∙ οὗτοι δε πάντα ἴσασι και προσημαίνουσιν ᾧ ἄν ἐθέλωσι και ἐν ἱεροῖς και ἐν οἰωνοῖς και ἐν φήμαις και ἐν ὀνείρασιν∙ Εἰκός δε μᾶλλον ἐθέλειν αὐτούς συμβουλεύειν τούτοις, οἵ ἀν μη μόνον ὅταν δέωνται ἐπερωτώσι τι χρη ποιεῖν, ἀλλά και ἐν εὐτυχίαις θεραπεύωσιν, ὅ, τι ἀν δύνωνται τους θεούς.
Ξενοφῶντος Ιππαρχικός 9, 8-9

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

Πολλάκις = α. πολλές φορές, β. ίσως, τυχόν
ἐνάντιος = εχθρός
ὀλιγάκις = σπάνια, λίγες φορές
εὖ οἶδα = γνωρίζω καλά
προσημαίνω τινι τι = φανερώνω σε κάποιον κάτι
ἐπερωτάω - ῶ = ρωτώ, συμβουλεύομαι

ἐπιβουλεύω = δρω εναντίον κάποιου

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Να μεταφραστεί το παραπάνω κείμενο.
Μονάδες 20
Β. Να γραφεί ό,τι ζητείται.
1. φῆμαις : να κλιθεί ο ενικός αριθμός του ουσιαστικού.
2. ὀνείρασιν: δοτική και αιτιατική δυο αριθμών.
3. ἧττον: παραθετική αντικατάσταση.
4. ὅ,τι: ονομαστική πληθυντικού, τρία γένη.
5. ἐνάντιοι: να γραφεί η ίδια πτώση στα άλλα γένη.
Μονάδες 5
Γ. Να γραφούν οι τύποι των παρακάτω ρημάτων.
1. θαυμάζει: απαρέμφατο παρακειμένου.
2. γέγραπται: β΄πληθυντικό προστακτικής και απαρέμφατο ίδιου χρόνου.
3. ἴσασι: εγκλιτική αντικατάσταση του ρηματικού τύπου.
4. ἐπερωτῶσι: α΄ πληθυντικό ευκτικής, ίδιου χρόνου.
5. δύνωνται: β΄ενικό και γ΄ πληθυντικό, ευκτικής και προστακτικής ίδιου χρόνου.
Μονάδες 7
Δ. 1. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω όροι του κειμένου.
ἀλλήλοις, ὅτω, ἐν φήμαις, τούτοις .
2. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των προτάσεων του κειμένου (εισαγωγή, εκφορά, συντακτικός ρόλος).
• ὅ, τι ἀν δύνωνται…
• τι χρη ποιεῖν…
Μονάδες 8





5. Ὥσπερ γάρ ἀνθρώπῳ ζῶντι μέν ἐλπίς ἐκ τοῦ κακῶς πρᾶξαι μεταπεσεῖν, τελευτήσαντι δε συναιρεῖται πάντα δι’ ὧν ἄν τις εὐδαιμονήσειεν, οὕτω και περί τας πόλεις συμβαίνει πέρας ἔχειν την ἀτυχίαν ὅταν ἀνάστατοι γένωνται. Εἰ γαρ δεῖ την ἀλήθειαν εἰπεῖν, πόλεως ἐστι θάνατος ἀνάστατον γενέσθαι. Τεκμήριον δε μέγιστον∙ ἡμῶν γαρ ἡ πόλις το μεν παλαιόν ὑπό ταῶν τυράννων κατεδουλώθη, το δ’ ὕστερον ὑπό τριάκοντα, ὅτε και ὑπό Λακεδαιμονίων τα τείχη καθῃρέθη.
Λυκούργου, Κατά Λεωκράτους 60 – 62

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

κακῶς πράττω =δυστυχώ
ἀνάστατος γίγνομαι = ερημώνομαι, καταστρέφομαι
τεκμήριον = απόδειξη
καθαιρέω-ῶ = γκρεμίζω
μεταπίπτω = ξεφεύγω
συναιρέω-ῶ = καταστρέφω μαζί
πέρας=τέλος
κατόρθωμα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Να μεταφραστεί το παραπάνω κείμενο.
Μονάδες 20
Β. Να γραφεί ό,τι ζητείται.
1. ἐλπίς : δοτική πληθυντικού.
2. πέρας: αιτιατική δυο αριθμών.
3. τείχη: δοτική ενικού και γενική πληθυντικού.
4. κακῶς: παραθετική αντικατάσταση.
5. πάντα: αιτιατική πληθυντικού στα τρια γένη.
Μονάδες 5
Γ. Να γραφούν οι τύποι των παρακάτω ρημάτων.
1. ζῶντι: κλίση μετοχής, δυο αριθμούς.
2. μεταπεσεῖν: χρονική αντικατάσταση.
3. εἰπεῖν: κλίση προστακτικής ιδίου χρόνου.
4. κατεδουλώθη: κλίση ευκτικής του ενεστώτα.
5. καθῃρέθη: απαρέμφατο του ίδιου χρόνου
Μονάδες 9
Δ. 1. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω όροι του κειμένου.
δι’ ὧν, πέρας, πόλεως, ὑπό τριάκοντα.

2. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των προτάσεων του κειμένου (εισαγωγή, εκφορά, συντακτικός ρόλος).
• ὥσπερ … μεταπεσεῖν.

3. Να αναγνωριστεί και να αναλυθεί ο υποθετικός λόγος της περιόδου.
… τελετήσαντι δε … ἀνάστατοι γένωνται.

Μονάδες 6



Ἰσοκράτη, Εὐαγόρας, 80

Ἐμὸν μὲν οὖν ἔργον καὶ τῶν ἄλλων φίλων τοιαῦτα καὶ λέγειν καὶ γράφειν, ἐξ ὧν μέλλομεν σὲ παροξύνειν ὀρέγεσθαι τούτων, ὧνπερ καὶ νῦν τυγχάνεις ἐπιθυμῶν• σοὶ δὲ προσήκει μηδὲν ἐλλείπειν ἀλλ’ , ὥσπερ ἐν τῷ παρόντι, καὶ τὸν λοιπὸν χρόνον ἐπιμελεῖσθαι καὶ τὴν ψυχὴν ἀσκεῖν, ὅπως ἄξιος ἔσει καὶ τοῦ πατρὸς καὶ τῶν ἄλλων προγόνων. ὡς ἅπασι μὲν προσήκει περὶ πολλοῦ ποιεῖσθαι τὴν φρόνησιν, μάλιστα δ’ ὑμῖν τοῖς πλείστων καὶ μεγίστων κυρίοις οὖσιν.


Λέξιλόγιο: περὶ πολλοῦ ποιοῦμαι(περίφραση): θεωρώ πολύ σημαντικό.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. Να μεταφραστεί το κείμενο. ΜΟΝΑΔΕΣ 20
2. Να γράψετε τους τύπους που σας ζητούνται:
λέγειν: απαρέμφατα μέλλοντα και αορίστου στην ίδια φωνή.
τυγχάνεις: στο ίδιο πρόσωπο, έγκλιση και φωνή το μέλλοντα και τον αόριστο.
πατρὸς: την κλητική ενικού και τη δοτική πληθυντικού.
ἅπασι: στην ίδια πτώση και αριθμό το θηλυκό γένος.
πολλοῦ: στο ίδιο γένος, πτώση και αριθμό τους άλλους βαθμούς των παραθετικών.
τὴν φρόνησιν : στον άλλο αριθμό την ίδια πτώση.
μάλιστα : τους άλλους βαθμούς των παραθετικών.
μεγίστων : στο ίδιο γένος, πτώση και αριθμό τους άλλους βαθμούς των παραθετικών. ΜΟΝΑΔΕΣ 10
3. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι υπογραμμισμένοι τύποι.
ΜΟΝΑΔΕΣ 10



1. Ξενοφώντος Κύρου Ανάβασις 3,2, 1-3 ( Γενικές εξετάσεις 1991)

Ἐπεί δέ ᾕρηντο, ἡμέρα τε σχεδόν ὑπέφαινε, καὶ εἰς τό μέσον ἧκον οἱ ἄρχοντες, καὶ ἔδοξεν αὐτοῖς, προφυλακάς καταστήσαντας, συγκαλεῖν τούς στρατιώτας. Ἐπεί δὲ καὶ ἄλλοι στρατιῶται συνῆλθον, ἀνέστη πρῶτος μέν Χειρίσοφος ὁ Λακεδαιμόνιος καί ἔλεξεν ὧδε˚ Ἄνδρες στρατιῶται, χαλεπά μέν τά παρόντα, ὁπότε ἀνδρῶν στρατηγῶν τοιούτων στερόμεθα καί λοχαγῶν καί στρατιωτῶν, πρός δ΄ ἔτι καί οἱ ἀμφί Ἀριαῖον οἱ πρόσθεν σύμμαχοι ὄντες προδεδώκασιν ἡμᾶς˚ ὅμως δέ δεῖ ἐκ τῶν παρόντων ἄνδρας ἀγαθούς τελέθειν καί μή ὑφίεσθαι, ἀλλά πειρᾶσθαι, ὅπως, ἤν μέν δυνώμεθα, καλῶς νικῶντες σῳζώμεθα, εἰ δέ μή, ἀλλά καλῶς γε ἀποθνήσκωμεν, ὑποχείριοι δέ μηδέποτε γενώμεθα ζῶντες τοῖς πολεμίοις.
Λεξιλόγιο
αἱρέομαι-ουμαι=εκλέγομαι
αἱρέω-ω (για έμψυχα)=συλλαμβάνω
αἱρέω-ω(για άψυχα)=κυριεύω
ἁλίσκομαι(παθητικό του αἱρῶ)= 1. συλλαμβάνομαι, 2. Κυριεύομαι
ἡμέρα ὑποφαίνει=αρχίζει να ξημερώνει
φυλακή=φρουρά, σκοπιά
καθίστημι=τοποθετώ
πρός δ΄ ἔτι=προσέτι δε, επιπλέον δε
τελέθειν=ποιητικός τύπος (εύχρηστος στους Ίωνες και Δωριείς πεζογράφους) αντί του γίγνεσθαι
ὑφίεμαι=είμαι κατώτερος, δειλιάζω, υποχωρώ, δείχνω αδράνεια, υποκύπτω
γε=τουλάχιστο
ὑποχείριος γίγνομαί τινι=πέφτω στα χέρια κάποιου, περιέρχομαι στην εξουσία κάποιου












Α. Να μεταφράσετε το παραπάνω κείμενο
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
[Μον. 20]
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

1. προδεδώκασιν, ὑφιέσθαι, ἀποθνήσκωμεν, ἀνέστη:
Να γραφεί στην ίδια φωνή το β΄ ενικό και β΄ πληθυντικό πρόσωπο της ευκτικής και προστακτικής του αορίστου β΄ των παραπάνω ρημάτων.

Ευκτική αορίστου β΄

Β΄ ενικό





Β΄ πληθ.







Προστακτική αορίστου β'

Β΄ ενικό





Β΄ πληθ.





[Μον. 5]



2. συνῆλθον, ζῶντες: Να κλιθεί η ευκτική και η προστακτική του ίδιου χρόνου.

Ευκτική Προστακτικτή Ευκτική Προστακτική

[Μον. 5]
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ

1. ὅμως δε ............ σῳζώμεθα: Να αναγνωρισθούν οι προτάσεις της ημιπεριόδου. Να χαρακτηρισθεί ο υποθετικός λόγος και να μετατραπεί σε υποθετικό λόγο που να δηλώνει την απλή σκέψη.
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
[Μον. 5]

2. Πρῶτος, στρατηγῶν, οἱ ἀμφὶ Αριαῖον, σύμμαχοι, ὑφίεσθαι, νικῶντες, ζῶντες, τοῖς πολεμίοις: Να αναγνωριστούν συντακτικώς οι όροι.
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
[Μον. 5]

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Ἰσοκράτους Περὶ εἰρήνης, 45 -46

Ἀλλ' ὅμως αύτοὺς ἀγαπῶμεν, ὥσθ' ὑπὲρ μὲν τῶν παίδων τῶν ἡμετέρων, εἰ περί τινας ἐξαμάρτοιεν, οὐκ ἄν ἐθελήσαιμεν δίκας ὑποσχεῖν, ὑπὲρ δὲ τῆς ἐκείνων ἁρπαγῆς καὶ βίας καὶ παρανομίας μελλόντων τῶν εγκλημάτων ἐφ' ἡμᾶς ἥξειν οὐκ ἔστιν ὅπως ἀγανακτοῦμεν ἀλλὰ καὶ χαίρομεν, ὅταν ἀκούσωμεν αὐτοὺς τοιοῦτον τι διαπεπραγμένους. εἰς τοῦτο δὲ μωρίας ἐληλύθαμεν, ὥστ' αὐτοὶ μὲν ἐνδεεῖς τῶν καθ' ἡμέραν ἐσμὲν, ξενοτροφεῖν δ' ἐπικεχειρήκαμεν, καὶ τοὺς συμμάχους τοὺς ἡμετέρους αὐτῶν ἰδίους λυμαινόμεθα και δασμολογοῦμεν, ἵνα τοῖς ἁπάντων ἀνθρώπων κοινοῖς ἐχθροῖς τὸν μισθὸν ἐκπορίζωμεν.

Λεξιλόγιο
ξενοτροφῶ: συντηρώ μισθοφορικό στράτευμα

Ασκήσεις

1. Να μεταφράσετε το κείμενο 20 Μονάδες

2. α) ὑποσχεῖν: Να γράψετε το β΄ ενικό και β΄ πληθυντικό πρόσωπο στην ευκτική και προστακτική του ίδιου χρόνου και της ίδιας φωνής. β) ἐξαμάρτοιεν: Να αντικατασταθεί εγκλιτικά ο τύπος (όχι απαρέμφατο και μετοχή). γ) ἐνδεεῖς, ἁπάντων: Να κλίνετε το πρώτο επίθετο στο γένος που σας δίνετε σε ενικό και πληθυντικό αριθμό και το δεύτερο επίθετο στις πλάγιες πτώσεις ενικού και πληθυντικού αριθμού του θηλυκού γένους. 10 Μονάδες

3. α) εἰ περί τινας ἐξαμάρτοιεν, οὐκ ἄν ἐθελήσαιμεν: Να χαρακτηρίσετε τον υποθετικό λόγο και να τον μετατρέψετε σε υποθετικό λόγο που να δηλώνει το αντίθετο του πραγματικού και την αόριστη επανάληψη στο παρόν και στο μέλλον. β) δίκας, ἐκείνων, ἥξειν, τι, διαπεπραγμένους, μωρίας, ἐνδεεῖς, ἐχθροῖς: Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις παραπάνω λέξεις του κειμένου.
10 Μονάδες

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

1. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις, επιλέγοντας από το πλαίσιο τα κατάλληλα επίθετα:

α) Τὸ ἔδαφος ............................... ἐστι.
β) Οἱ πλούσιοι οὐκ άεὶ ............................. εἰσιν.
γ) ......................... τῷ πελέκει τέμνομεν.
δ) Ἐν τοῖς ῥύαξι τὰ ὕδατα οὔκ εἰσι ............................. .
ε) ............................ ἀνδρὸς ............................... λέγειν.
στ) Ἐν παραδείσῳ (= κήπῳ) ἐσμὲν ........................... .......................... ἀνθέων.




2. Να βάλετε τις λέξεις των παρενθέσεων στο σωστό τύπο:

1. Παραγενόμενοι οἱ ............................. (ποιμήν) ἐξέβαλον αὐτάς.
2. Ὁ Κύριος ἥψατο τῆς ............................ (χείρ) τῆς κόρης.
3. Εὗρέ σε ............................ (λιμήν) τῆς σωτηρίας.
4. ............................ (ῥήτωρ) πολυφθὀγγους ὡς ἰχθύας ἀφώνους ὁρῶμεν ἐπὶ Σοί, Θεοτόκε.
5. Ἄγγελοι μετὰ ............................ (ἀστήρ) ὁδοιποροῦσι.
6. Τίμα τὸν ............................ (πατήρ) σου καὶ τὴν ............................ (μήτηρ) σου.

2. Να συμπληρωθεί ο σωστός τύπος των ουσιαστικών που βρίσκονται σε παρένθεση.

α) Εἰς διδασκάλων πέμποντες πολὺ μᾶλλον ἐντέλλονται (=ζητούν) ἐπιμελείσθαι εὐκοσμίας τῶν ............................ (παῖς) ἤ ........................... (γράμμα) καὶ κιθαρίσεως.
β) Αἰγύπτιοι προσέπλευσαν σὺν .............................. (ἀσπίς) ποδήρεσιν.
γ) Περὶ Συρίας διηγησόμεθα, ὅπου σῖτος πολὺς και πρόβατά ἐστι καὶ ............................... (φοῖνιξ) οἱ καρποφόροι.
δ) Τουτουὶ γὰρ τοῦ ........................... (παῖς) ἡ μτηρ, ὦ ἄνδρες δικασταί, γένει ἦν ἐγγυτάτω Ἁγνίᾳ.
ε) Προσεκαλέσαντο τὴν ............................ (γυνή) πρὸς ἄρχοντα.
στ) Οἱ δημαγωγοὶ παρὰ τοῖς δήμοις εἰσὶν ὥσπερ οἱ ........................... (κόλαξ) παρὰ τοῖς τυράννοις.
ζ) Οὐκ ἐξαιρέσω ὑμᾶς τῆς ……………(τράπεζα).
η) Πλάτων εἶπε τὴν παιδείαν .................. (ἄνθρωπος δοτ. πλ.) δεύτερον ἤλιον εἶναι.
θ) Οὐδὲν ἄνευ ................. (πόνος, γεν. εν.) καὶ (ἐπιμέλεια, γεν. εν.) οἱ θεοὶ διδόασιν (= δίνουν) ...................... (θνητός, δοτ. πλ.).
ι) Κύριε, λῦσαι (= λύτρωσε) τὴν ψυχήν μου ἀπὸ ...................... (γλῶσσα δολία, γεν. εν.).
ια) Τὸ πείθεσθαι μέγιστον ἀγαθόν ἐστι και ἐν ..........................(πόλις, δοτ. εν.) καὶ ἐν ........................... (στρατιά, δοτ. εν.) και ἐν .......................... (οἶκος, δοτ. εν.).
ιβ) Ὅστις πρὸς ........................ (ἀγαθὸς ἄρχων, αιτ. εν.) καὶ ἐν ........................ (πόλεμος, δοτ. εν.) στασιάζει, πρὸς τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν στασιάζει.

3. Να συμπληρώσετε τις καταλήξεις μερικών λέξεων του εξής αισώπειου μύθου:

Λέων καὶ ὄνος καὶ ἀλώπηξ, συμμαχί.... ποιησάμενοι, ἐξῆλθον εἰς ἄγραν (=κυνήγι). Πολλῶν δὲ θηρί.... ἀγρευθέντων (= αφού έπιασαν πολλά ζώα), ὁ λέ.... τῷ ὄν.... διανεῖμαι προσέταξε. Τοῦ δὲ τρεῖς μερίδας ἴσ.... ποιήσαντος καὶ ἐκλέξασθαι αὐτῷ παραινοῦντος, ὁ λέων ἀγανακτήσας τὸν ὄνον κατέφαγε καὶ τῇ ἀλώπεκι μερίσαι προσέταξεν. Ἡ δέ, πάντα εἰς μίαν μερίδα συναθροίσασα καὶ ὀλιγ.... ἑαυτῇ καταλιποῦσα, παρῄνει αὐτῷ ἑλέσθαι (=να διαλέξει). Ἐρομένου δὲ τοῦ λέοντ...., τίς αὐτὴν οὕτω διανέμειν ἐδίδαξεν, ἡ ἀλώπηξ εἶπεν• " Ἡ τοῦ ὄν.... συμφορ....". *

4. Να γράψετε στον άλλο αριθμό.

α) Ὁ ἀγαθὸς ἡγέτης τὰς ἀνάγκας τῶν πολιτῶν θεραπεύει.
β) Ἡ πόλις στάσει διαφθείρεται.
γ) Οἱ ἔνδοξοι στρατηγοὶ θυσίας τοῖς θεοῖς προσφέρουσι ἐπὶ ταῖς νίκαις.

5. Να γράψετε τις επόμενες φράσεις όπως τις ακούτε κανονικά:

ἐπὶ ὅρου ζωῆς ὁ Κύριος μετὰ ἡμῶν
ἀπὸ ἧς στιγμῆς ὁ κατὰ ὕλην ἁρμόδιος ὑπουργὸς
ἐπὶ ἑνὸς ζυγοῦ κατὰ ἕξιν
ἀπὸ ἑαυτοῦ ἐπὶ ὅσον
κατὰ ὕπνους κατὰ ὁλοκληρίαν

6. Η διάλεξη ως μέθοδος του Πρωταγόρα για την ανάπτυξη των απόψεών του. 10 Μονάδες
(Ερώτηση εισαγωγής)
ΑΡΧΑΙΑ
ΤΕΣΤ ΣΤΙΣ ΚΛΙΣΕΙΣ

1. Να βάλετε τα ουσιαστικά στις κατάλληλες πτώσεις:


τοὺς (ὁ νεανίας)
τὰς (ἡ αἰχμή)
ὦ (ὁ δεσπότης)
τῆς (ἡ ἄμυνα)

τῷ (ὁ υἱός)
αἱ (ἡ ψῆφος)
τοῖς (ὁ στρατηγός)
τὸν (ὁ καρπός)
τῶν (ὁ ἵππος)
τὰς (ἡ ὁδός)


2. Να συμπληρωθεί ο σωστό τύπος των ουσιαστικών:

- Σωκράτης χρῆται τῷ __________ (τὸ παράδειγμα).
- Σὺ εἶ __________ καὶ ἡμεῖς οὐ τιμῶμεν τοὺς __________ (ὁ κόλαξ).
- Οὗτοι ἔπιπτον εἰς τὰς __________ (ἡ φλόξ).
- Οἱ __________ ἐμάνθανον τὰ __________ (ὁ παῖς, τὸ μάθημα).
- Οἱ Αἰγύπτιοι εἰσέπλευσαν σὺν τοῖς ποδήρεσιν __________ (ἡ ἀσπίς).
- Ἐνταῦθά εἰσι __________ καρποφόροι (ὁ φοῖνιξ).
- Προσεκαλέσαντο τὴν __________ πρὸς ἄρχοντα (ἡ γυνή).
- Ὁ λέων τοῖς __________ δάκνει (ὁ ὀδούς).
- Οἱ __________ μάχονται τοῖς __________ (ὁ δράκων, ὁ λέων).
- Ἡ τῆς ἑορτῆς φαιδρότης τῇ __________ διαλύεται (ἡ ἔρις).
- Ἡ Ἥρα τῇ __________ τῶν ἄλλων θεῶν διαφέρει (ἡ σεμνότης).
- Ὦ ἀρπακτικέ, __________ διατὶ κατατρώγεις τὸ ἧπαρ τοῦ Προμηθέως (ὁ γύψ);
- Ἐν τῇ Ξέρξου στρατιᾷ Πέρσαι καὶ __________ καὶ __________ εἰσιν (ὁ Ἄραψ -ὁ Αἰθίοψ).
- Ἐν ταῖς __________ αἷμα ῥέει (ἡ φλέψ).
- Περὶ τὰ στέρνα οἱ στρατιῶται τοὺς __________ ἔχουσιν (ὁ θώραξ).
- Ὁ ἀετὸς ἰσχυροὺς __________ ἔχει (ὁ ὄνυξ).
- Ὁ διδάσκαλος χρῆται τῷ __________ ἵνα __________ γράφει (ὁ πίναξ - τὸ γράμμα).
- Θαυμάζω σε διὰ τὴν __________ τοῦ χαρακτῆρος (ἡ πραότης).
- Τούτου τοῦ __________ ἡ μήτηρ Εὔκλεια λέγεται (ὁ παῖς).
- Ὁ κόραξ καὶ ὁ γύψ __________ εἰσιν (ὁ ὄρνις).
ΑΡΧΑΙΑ – ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ

ΣΥΝΗΡΗΜΕΝΑ ΡΗΜΑΤΑ

1. Να συμπληρωθούν τα κενά με το σωστό τύπο των ρημάτων που βρίσκονται μέσα στην παρένθεση.

 Ιτε παιδες Ελλήνων .................... (ελευθερό – ω), προστ. ενεστ.) πατρίδα.

 Την φύσεως αρετήν διαφθείρει ραθυμία, φαυλότητα δ’ ..........................(επαναρθόω-ω, οριστ. ενεστ.).

 Στέργε μεν τα παρόντα, .........................(ζητέω-ω), προστ. ενεστ).

 Αγησίλαος ο βασιλεύς ............................(αξιόω-ω, παρατατικός) παρά των στρατιωτων μη ...................... (δηόω-ω, απαρέμφατο ενεστ.) την χώραν.

 ...................... (Ηγουμαι, προστ, ενεστ) ω βασιλευ μάλιστα σεαυτω πρέπειν κόσμον αισχύνην.

 Συν Αθηνα και χειρα.................... (κινέω-ω, προστ. β΄ προσ. )

 Η πόλις σπουδάζει περί τους εν τω πολέμω .................... (τελευτάω-ω, μτχ).

 Ταυτα δε ................................. οι Αθηναιοι (οράω-ω, προστ.).

 Γλώττης μάλιστα πανταχου ...................... (πειράομαι – ωμαι, προστ. β΄ προσ) κρατειν.

ΑΡΧΑΙΑ
ΤΕΣΤ – ΕΠΙΘΕΤΑ
1. Να τοποθετήσετε τα επίθετα στις πτώσεις που ζητούνται:
ὁ ἄφρων: δοτ. εν. δοτ. πληθ.
τὸ εὐῶδες: γεν. εν. γεν. πληθ.
ὁ συνεχής: κλητ. εν. κλητ. πληθ.
τὸ ἀγενές: αιτ. εν. αιτ. πληθ.
ὁ φιλαλήθης:γεν. πληθ. δοτ. πληθ.
ὁ βραχύς: αιτ. εν. αιτ. πληθ.
ὁ ἐπιμήκης: δοτ. εν. κλητ. εν.
2. Να βάλετε στον κατάλληλο αριθμό, γένος και πτώση τα επίθετα που βρίσκονται στην παρένθεση:
(ὀξύς) __________ βούλησις (ἀρραγής) __________ ἑνότητος
(ἥμισυς) __________ εἰσφορᾶς (γλυκύς) __________ ὕπνου
(δίκαιος) __________ πράξεων (ἀσθενής) __________ σῶμα
(ἐμφανής) __________ ἔργοις (ἀμελής) __________ τέκνα
(βραχύς) __________ λόγους (τριήρης) __________ πλοίοις